ປາຈິຕ຺ຕິຍກຓ຺ໂຑ

໑. ມຸສາວາທວຄ຺ໂຄ

໑. ມຸສາວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປາຈິຕ຺ຕິເຍສຸ ມຸສາວາທວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທຕິ ປຸພ຺ເພປິ ຊານິຕ຺ວາ ວຈນກ຺ຂເຓປິ ຊານນ຺ຕສ຺ເສວ ມຸສາວາທຠຓເນ. ຠຓນຎ຺ຈ ນາມ ອິຘ ອຠູຕສ຺ສ ວາ ຠູຕຕໍ, ຠູຕສ຺ສ ວາ ອຠູຕຕໍ ກຕ຺ວາ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ວິຎ຺ຎາປນປ຺ປໂຍໂຄ, ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ສມ຺ປຊານມຸສາວາທໍ ວທຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍນິມິຕ຺ຕໍ ຕໍເຫຕຸ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ໂຫຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎສຸ ຈ ອີທິເສສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຫຕ຺ຖກໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ອວຊານິຕ຺ວາ ປຏິຊານນາທິວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາໂຣຈນຕ຺ຖໍ ມຸສາ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກໍ, ອມູລເກນ ປາຣາຊິເກນ ອນຸທ຺ຘໍສນຕ຺ຖໍ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ສງ຺ຆາທິເສເສນ ອນຸທ຺ຘໍສນຕ຺ຖໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍສນຕ຺ຖໍ ທຸກ຺ກຏໍ, ‘‘ໂຍ ເຕ ວິຫາເຣ ວສີ’’ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ໒໒໐) ປຣິຍາເຍນ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາໂຣຈນຕ຺ຖໍ ປຏິວິຊານນ຺ຕສ຺ສ ມຸສາ ຠຓິເຕ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ອປ຺ປຏິວິຊານນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ, ເກວລໍ ມຸສາ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ອິຘ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອນຸປຘາເຣຕ຺ວາ ສຫສາ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ‘‘ອຎ຺ຎໍ ຠຓິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຎ຺ຎໍ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ວິສໍວາທນປຸເຣກ຺ຂາຣຕາ, ວິສໍວາທນຈິຕ຺ເຕນ ຍມຕ຺ຖໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມ, ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນປໂຍໂຄ ຈາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານີຕິ.

ມຸສາວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ໂອມສວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທຸຕິເຍ ໂອມສວາເທຕິ ໂອວິຊ຺ຌນວຈເນ, ຊາຕິນາມໂຄຕ຺ຕກມ຺ມສິປ຺ປອາພາຘລິງ຺ຄກິເລສອາປຕ຺ຕິອກ຺ໂກເສສຸ ຠູເຕນ ວາ ອຠູເຕນ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ນໍ ວາ ອນາປນ຺ນໍ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຠິກ຺ຂຸໍ ຍາຍ ກາຍຈິ ວາຈາຍ ວາ ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາຍ ວາ ອນຎ຺ຎາປເທເສນ ອກ຺ໂກສນວຈເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ໂອມສນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ເຕຫິເຍວ ທສຫິ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູຫິ ‘‘ສນ຺ຕິ ອິເຘກຈ຺ເຈ ຈຓ຺ຑາລາ’’ຕິອາທິນາ (ປາຈິ. ໒໖) ນເຍນ ອຎ຺ຎາປເທສໍ ກຕ຺ວາ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ, ‘‘ໂຈໂຣສິ ຄຓ຺ຐິເຠທໂກສີ’’ຕິອາທີຫິ ປາຬິມຸຕ຺ຕກປເທຫິ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ, ຍຖາ ຕຖາ ວາ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ອິຘ ຠິກ຺ຂຸນີປິ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອນກ຺ໂກສິຕຸກາມສ຺ສ ເກວລໍ ທວກມ຺ຍຕາຍ ວທໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ທຸພ຺ຠາສິຕໍ. ອຕ຺ຖຘມ຺ມອນຸສາສນິປຸເຣກ຺ຂາຣານໍ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຍໍ ອກ຺ໂກສຕິ, ຕສ຺ສ ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ອນຎ຺ຎາປເທເສນ ຊາຕິອາທີຫິ ອກ຺ໂກສນໍ, ‘‘ມໍ ອກ຺ໂກສຕີ’’ຕິ ຊານນາ, ອຕ຺ຖປຸເຣກ຺ຂາຣຕາທີນໍ ອຠາໂວຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ເວທນາ ປນ ອິຘ ທຸກ຺ຂາຕິ.

ໂອມສວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ເປສຸຎ຺ຎສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຕຕິເຍ ຠິກ຺ຂຸເປສຸຎ຺ເຎຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ເປສຸຎ຺ເຎ, ຊາຕິອາທີຫິ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູຫິ ຠິກ຺ຂູ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຸຕ຺ວາ ວຈນໍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປິຍກມ຺ຍຕາຍ ວາ ເຠທາຘິປ຺ປາເຍນ ວາ ໂຍ ອກ຺ກຸທ຺ໂຘ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ອຸປສໍຫເຏ ຕສ຺ມິໍ ເປສຸຎ຺ຎກຣຓວຈເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ເປສຸຎ຺ຎອຸປສໍຫຣຓວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຎ຺ຎາປເທເສນ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ ວຈນູປສໍຫາເຣ ວາ ປາຬິມຸຕ຺ຕກອກ຺ໂກສູປສໍຫາເຣ ວາ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ອຸປສໍຫາເຣ ທຸກ຺ກຏໍ. ອິຘາປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນຏ຺ຐາເນ ຐິຕາ. ນ ປິຍກມ຺ຍຕາຍ, ນ ເຠທາຘິປ຺ປາເຍນ ເກວລໍ ປາປຄຣຫິຕາຍ ວທນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຊາຕິອາທີຫິ ອນຎ຺ຎາປເທເສນ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຸຕ຺ວາ ວຈນໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອຸປສໍຫຣຓໍ, ປິຍກມ຺ຍຕາເຠທາຘິປ຺ປາເຍສຸ ອຎ຺ຎຕຣຕາ, ຕສ຺ສ ວິຊານນາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສາເນວາຕິ.

ເປສຸຎ຺ຎສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ປທໂສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸຕ຺ເຖ ປທໂສ ຘມ຺ມໍ ວາເຈຍ຺ຍາຕິ ສງ຺ຄີຕິຕ຺ຕຍໍ ອນາຣຸຬ຺ຫມ຺ປິ ຣາໂຊວາທຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍຈຕຸປຣິວຕ຺ຕນນນ຺ໂທປນນ຺ທກຸລຸມ຺ປສຸຕ຺ຕມຄ຺ຄກຖາທິຘມ຺ມຎ຺ຈ ສງ຺ຄີຕິຕ຺ຕຍມາຣຸຬ຺ຫໍ ຕິປິຏກຘມ຺ມຎ຺ຈ ປທໍ ປທໍ ວາເຈຍ຺ຍ, ປທານຸປທອນ຺ວກ຺ຂຣອນຸພ຺ຍຎ຺ຊເນສຸ ເອເກກໍ ໂກຏ຺ຐາສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອເຕສຸ ປທາທີສຸ ຠິກ຺ຂຸຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸນິຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ຍໍກຎ຺ຈິ ໂກຏ຺ຐາສໍ ອວເສສປຸຄ຺ຄເລຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ປທາທິຄຓນາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ປທໂສ ຘມ຺ມວາຈນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ອຸທ຺ເທສຄ຺ຄຫເຓ, ສຊ຺ຌາຍກຣເຓ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຸທ຺ເທສຄ຺ຄຫເຓ, ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປຄຸຓຄນ຺ຖໍ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ໂອສາເຣນ຺ຕສ຺ສ ຈ ຂລິຕຏ຺ຐາເນ ‘‘ເອວໍ ຠຓາຫີ’’ຕິ ວຈເນ ຈ ເອກໂຕ ຠຓນ຺ຕສ຺ສາປິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ຘມ຺ມໍ ປທໂສ ວາຈນຕາ, ເອກໂຕ ໂອສາປນຎ຺ຈາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ປທໂສຘມ຺ມສມຸຏ຺ຐານໍ, ກິຣິຍໍ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ປທໂສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ປຐມສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປຎ຺ຈເມ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນາຕິ ຠິກ຺ຂຸໍ ຐເປຕ຺ວາ ອນ຺ຕມໂສ ປາຣາຊິກວຕ຺ຖຸຠູເຕນ ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕນາປິ. ອຸຕ຺ຕຣິທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ວາ ຣຕ຺ຕີນໍ ອຸປຣິ. ສຫເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຉນ຺ນປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ວາ ເສນາສເນ ປຸພ຺ພາປຣິເຍນ ວາ ເອກກ຺ຂເຓນ ວາ ເອກໂຕ ນິປຊ຺ຊນໍ. ກປ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ວິທເຫຍ຺ຍ ສມ຺ປາເທຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຖ ຉທນໍ ອນາຫຈ຺ຈ ທິຍຑ຺ຒຫຕ຺ຖຸພ຺ເພເຘນ ປາກາຣາທິນາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນມ຺ປິ ສພ຺ພປຣິຈ຺ຉນ຺ນມິຈ຺ເຈວ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສເຈປິ ສຕ຺ຕຠູມິໂກ ປາສາໂທ ເອກູປຈາໂຣ ໂຫຕິ, ສຕຄພ຺ຠໍ ວາ ຈຕຸສາລໍ, ໂຍ ຕຕ຺ຖ ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ວາ ຕາທິເສ ເຕນ ວາ ອຎ຺ເຎນ ວາ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສຫ ຕິສ຺ໂສ ຣຕ຺ຕິໂຍ ສຍິຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ຖທິວເສ ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ສູຣິເຍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ນິປນ຺ເນ ຄພ຺ຠທ຺ວາຣໍ ປິຘາຍ ວາ ອປິຘາຍ ວາ ນິປຊ຺ຊຕິ, ປຐມນິປນ຺ໂນ ວາ ຕສ຺ມິໍ ນິປຊ຺ຊນ຺ເຕ ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ສ ອຸຠິນ຺ນໍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊນປ຺ປໂຍຄຄຓນາຍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນຄຓນາຍ ຈ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໕໑) ສພ຺ພປ຺ປກາຣໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ.

ອາຬວິຍໍ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສຫເສຍ຺ຍວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຸຕ຺ຕຣິທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ອຸປທ຺ຘຈ຺ຉນ຺ນປຣິຈ຺ຉນ຺ນາທີສຸ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ອູນກທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕໍ ວສນ຺ຕສ຺ສ, ຕຕິຍາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຸຣາຣຸຓາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຸນ ວສນ຺ຕສ຺ສ, ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນສພ຺ພາປຣິຈ຺ຉນ຺ນາທີສຸ ວສນ຺ຕສ຺ສ, ອິຕຣສ຺ມິໍ ນິສິນ຺ເນ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ, ນິປນ຺ເນ ວາ ນິສີທນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ປາຈິຕ຺ຕິຍວຕ຺ຖຸກເສນາສນໍ, ຕຕ຺ຖ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສຫ ນິປຊ຺ຊນໍ, ຈຕຸຕ຺ຖທິວເສ ສູຣິຍຕ຺ຖງ຺ຄມນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ເອຬກໂລມສທິສາເນວາຕິ.

ປຐມສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ທຸຕິຍສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຉຏ຺ເຐ ມາຕຸຄາເມນາຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຕທຫຸຊາຕາຍປິ ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖິຍາ. ທິສ຺ສມານຣູປາ ປນ ຍກ຺ຂິເປຕິໂຍ ປຓ຺ຑໂກ ເມຖຸນວຕ຺ຖຸຠູຕາ ຈ ຕິຣຈ຺ຉານິຕ຺ຖິໂຍ ອິຘ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸກາ ໂຫນ຺ຕິ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ມາຕຸຄາເມນ ສຫເສຍ຺ຍວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ເສສໍ ອນນ຺ຕຣສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຣຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉທາ, ຕຕ຺ຣ ຫິ ຈຕຸຕ຺ຖທິວເສ ອາປຕ຺ຕິ, ອິຘ ປນ ປຐມທິວເສປີຕິ.

ທຸຕິຍສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ຘມ຺ມເທສນາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສຕ຺ຕເມ ອຸຕ຺ຕຣິຉປ຺ປຎ຺ຈວາຈາຫີຕິເອຕ຺ຖ ເອໂກ ຄາຖາປາໂທ ເອກາ ວາຈາຕິ ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວາຈາປມາຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍາຕິ ປທໂສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ຘມ຺ມໍ ວາ ອຏ຺ຐກຖາຘມ຺ມໍ ວາ ຠາເສຍ຺ຍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວິຎ຺ຎຸນາ ປຸຣິສວິຄ຺ຄເຫນາຕິ ວິນາ ວິຎ຺ຎຸນາ ປຸຣິເສນ. ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິເຕນ ປນ ຍກ຺ເຂນ ວາ ເປເຕນ ວາ ຕິຣຈ຺ຉາເນນ ວາ ສທ຺ຘິໍ ຐິຕາຍປິ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ທຸຕິຍານິຍເຕ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓນ ມນຸສ຺ເສນ ວິນາ ວິຎ຺ຎຸມນຸສ຺ສິຕ຺ຖິຍາ ຉນ຺ນໍ ວາຈານໍ ອຸປຣິ ປທາທິວເສນ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ປທາທິຄຓນາຍ, ພຫູນໍ ເທສຍໂຕ ມາຕຸຄາມຄຓນາຍ ຈ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຸທາຍິຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວິຎ຺ຎຸນາ’’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອມາຕຸຄາເມ ມາຕຸຄາມສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ຍກ຺ຂິເປຕິປຓ຺ຑກມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫຕິຣຈ຺ຉານິຕ຺ຖີນໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ຉຫິ ວາຈາຫິ, ຕໂຕ ວາ ໂອຣໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓ ວາ ປຸຣິເສ ສຕິ, ສຍໍ ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ, ປຸນ ນິສີທິຕ຺ວາ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ວາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຸນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ເທສຍໂຕ, ‘‘ທີຆນິກາໂຍ ນາມ ຠນ຺ເຕ ກິມຕ຺ຖິໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ປນ ປຸຏ຺ເຐ ສພ຺ພມ຺ປິ ທີຆນິກາຍໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ, ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ວຸຈ຺ຈມານໍ ມາຕຸຄາເມ ສຸຓນ຺ເຕ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຉນ຺ນໍ ວາຈານໍ ອຸປຣິ ເທສນາ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂໂຓ ມາຕຸຄາໂມ, ອິຣິຍາປຖປຣິວຕ຺ຕາຠາໂວ, ກປ຺ປິຍກາຣກສ຺ສາຠາໂວ, ອປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊນາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປທໂສຘມ຺ມສທິສາເນວ, ເກວລໍ ອິຘ ກິຣິຍາກິຣິຍໍ ໂຫຕີຕິ.

ຘມ຺ມເທສນາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ຠູຕາໂຣຈນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຏ຺ຐເມ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມນ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິເກ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສານໍ ຌາຍີນຎ຺ເຈວ ອຣິຍານຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ. ຠູຕສ຺ມິໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນິ ຌານາທິຘມ຺ເມ ສຕິ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸນິຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາໂຣຈຍໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ເວສາລິຍໍ ວຄ຺ຄຸມຸທາຕີຣິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ເຕສໍ ຠູຕາໂຣຈນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ອຕ຺ຕນິ ວິຊ຺ຊມານໍ ຌານາທິຘມ຺ມໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ສເຈ ຍສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ, ໂສ ອນນ຺ຕຣເມວ ‘‘ອຍໍ ຌານລາຠີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອຣິໂຍ’’ຕິ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ອາກາເຣນ ຕມຕ຺ຖໍ ຊານາຕິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ໂນ ເຈ ຊານາຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ປຣິຍາເຍນ ອາໂຣຈິຕໍ ປນ ຊານາຕຸ ວາ, ມາ ວາ, ທຸກ຺ກຏເມວ. ຕຖາຣູເປ ກາຣເຓ ສຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອາໂຣຈຍໂຕ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສ ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອຣິຍານໍ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທິຠາໂວ ນຕ຺ຖິ, ຌານລາຠິໂນ ປນ ຕສ຺ມິໍ ສຕິ ຌານາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ອິຘ ນ ຄຫິຕາ. ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມສ຺ສ ຠູຕຕາ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອາໂຣຈນໍ, ຕງ຺ຂຓວິຊານນາ, ອນຎ຺ຎາປເທໂສຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ຠູຕາໂຣຈນສມຸຏ຺ຐານໍ, ກິຣິຍໍ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ເຕຫິ ທ຺ວິຈິຕ຺ຕໍ, ສຸຂມຊ຺ຌຕ຺ຕເວທນາຫິ ທ຺ວິເວທນນ຺ຕິ.

ຠູຕາໂຣຈນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາໂຣຈນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ນວເມ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ປາຣາຊິກໍ ອນຊ຺ຌາປນ຺ນສ຺ສ. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ, ອິຘ ປນ ສງ຺ຆາທິເສສເມວ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາຕິ ຍໍ ສງ຺ໂຆ ອຠິຓ຺ຫາປຕ຺ຕິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຍຕິໍ ສໍວຣຕ຺ຖາຍ ອາປຕ຺ຕີນຎ຺ຈ ກຸລານຎ຺ຈ ປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ວາ ອກຕ຺ວາ ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອປໂລເກຕ຺ວາ ກຕິກໍ ກໂຣຕິ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ, ອຍຖາກຕິກາຍ ‘‘ອຍໍ ອສຸຈິໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ອາປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຕ຺ຖຸນາ ສທ຺ຘິໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ຆເຏຕ຺ວາ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາປຕ຺ຕິອາໂຣຈນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາຍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ, ອວເສເສ ຉ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຸຣິມປຎ຺ຈສິກ຺ຂາປທວີຕິກ຺ກມສງ຺ຂາຕໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ວາ ອິຕຣໍ ອທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ວາ ອຊ຺ຌາຈາຣໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສາປິ ທຸກ຺ກຏເມວ. ວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕໍ ວາ ອາປຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ ວາ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິປຣິຈ຺ເຉທໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສວຕ຺ຖຸໂກ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອາໂຣຈນໍ, ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ ອຠາໂວຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ເວທນາ ປນ ອິຘ ທຸກ຺ຂາເຍວາຕິ.

ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາໂຣຈນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ປຖວີຂຓນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທສເມ ປຖວິນ຺ຕິ ທຸວິຘາ ປຖວີ ຊາຕປຖວີ ອຊາຕປຖວີຕິ. ຕຕ຺ຖ ຊາຕປຖວີ ສຸທ຺ຘມິສ຺ສປຸຎ຺ຊວເສນ ຕິວິຘາ, ຕຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘປຖວີ ນາມ ປກຕິຍາ ສຸທ຺ຘປໍສຸ ວາ ສຸທ຺ຘມຕ຺ຕິກາ ວາ. ມິສ຺ສປຖວີ ນາມ ຍຕ຺ຖ ປໍສຸໂຕ ວາ ມຕ຺ຕິກາໂຕ ວາ ປາສາຓສກ຺ຂຣກຖລມຣຸມ຺ພວາລຸກາສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຕຕິຍຠາໂຄ ໂຫຕິ. ປຸຎ຺ຊປຖວີ ນາມ ‘‘ອຕິເຣກຈາຕຸມາສໍ ໂອວຏ຺ໂຐ ປໍສຸປຸຎ຺ໂຊ ວາ ມຕ຺ຕິກາປຸຎ຺ໂຊ ວາ’’ຕິ (ປາຈິ. ໘໖) ວຸຕ຺ຕໍ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓນ ປນ ມິສ຺ສກປຸຎ຺ໂຊປິ ປິຏ຺ຐິປາສາເຓ ຐິຕສຸຂຸມຣຊມ຺ປິ ຈ ເທເວ ຜຸສາຍນ຺ເຕ ສກິໍ ຕິນ຺ຕໍ ຈຕຸມາສຈ຺ຈເຍນ ຕິນ຺ໂຕກາໂສ ປຸຎ຺ຊປຖວິສງ຺ຂເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕິວິຘາປິ ເຈສາ ປຖວີ ອຸທ຺ຘນປຕ຺ຕປຈນາທິວເສນ ວາ ຍຖາ ຕຖາ ວາ ອທຑ຺ຒາ ‘ຊາຕປຖວີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ທຑ຺ຒາ ປນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓໂຕ ອຘິກຕຣປາສາຓາທິມິສ຺ສາ ວາ ອຊາຕປຖວີ ນາມ ໂຫຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ສຸທ຺ຘປາສາຓາທິເຠທາຍ. ຕຕ຺ຖ ຍາ ‘ຊາຕປຖວີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ອຍໍ ອກປ຺ປິຍປຖວີ. ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ເອວຣູປໍ ປຖວິໍ ສຍໍ ຂຓຕິ, ຂຓນເຠທນວິເລຂນປຈນາທີຫິ ວິໂກເປຕິ, ຕສ຺ສ ປໂຍຄຄຓນາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ໂຍ ປນ ຂຓາເປຕິ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິໂກປາເປຕິ, ຕສ຺ສ ‘‘ອິມໍ ປເທສ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ອິມໍ ປຖວິ’’ນ຺ຕິ ວາ ເອວໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ‘‘ຂຓ, ຠິນ຺ທາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອາຓາເປນ຺ຕສ຺ສ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ, ສກິໍ ອາຓຕ຺ເຕ ທິວສມ຺ປິ ຂຓນ຺ເຕ ອາຓາປກສ຺ສ ເອກເມວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ສເຈ ອິຕໂຣ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາຓາເປຕິ, ວາຈາຍ ວາຈາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ອາຬວິຍໍ ອາຬວເກ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ປຖວິຂຓນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຓຕ຺ຕິກໍ, ປຖວິຍາ ເວມຕິກສ຺ສ, ອປຖວິຍາ ປຖວິສຎ຺ຎິໂນ ເຈວ ເວມຕິກສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ໂອກາສໍ ອນິຍເມຕ຺ວາ ‘‘ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓ, ອາວາຏໍ ຂຓ, ກນ຺ທໍ ຂຓາ’’ຕິອາທີນິ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ອາຕເປນ ສຸສ຺ສິຕ຺ວາ ຜລິຕກທ຺ທມໍ ວາ ໂຄກຓ຺ຏກໍ ວາ ເຫຏ຺ຐາ ປຖວິຍາ ອສມ຺ພທ຺ຘໍ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕິຕນທິຕຏໍ ວາ ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ນງ຺ຄລຈ຺ຉິນ຺ນມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑນ຺ຕິເອວມາທີນິ ສພ຺ພຎ຺ຈ ອຊາຕປຖວິໍ ວິໂກເປນ຺ຕສ຺ສ, ‘‘ອິມສ຺ສ ຖມ຺ຠສ຺ສ ອາວາຏໍ ຊານ, ມຕ຺ຕິກໍ ເທຫິ, ມຕ຺ຕິກໍ ອາຫຣ, ປໍສຸນາ ເມ ອຕ຺ໂຖ, ມຕ຺ຕິກໍ ກປ຺ປິຍໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ຣຸກ຺ຂາທິປວຏ຺ຏເນນ ຠິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ, ອສຕິຍາ ປາທງ຺ຄຸຏ຺ຐກາທີຫິ ວິເລຂນ຺ຕສ຺ສ, ຊາຕປຖວິຠາວໍ ວາ, ‘‘ຂຓາມິ ວາ ອຫ’’ນ຺ຕິ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຊາຕປຖວີ, ປຖວິສຎ຺ຎິຕາ, ຂຓນຂຓາປນານໍ ອຎ຺ຎຕຣນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ປຖວີຂຓນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ມຸສາວາທວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

໒. ຠູຕຄາມວຄ຺ໂຄ

໑. ຠູຕຄາມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຠູຕຄາມວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ຠູຕຄາມປາຕພ຺ຍຕາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຠວນ຺ຕິ ອເຫສຸຎ຺ຈາຕິ ຠູຕາ, ຊາຍນ຺ຕິ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ ຊາຕາ ວຑ຺ຒິຕາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄາໂມຕິ ຣາສິ, ຠູຕານໍ ຄາໂມ, ຠູຕາ ເອວ ວາ ຄາໂມຕິ ຠູຕຄາໂມ, ປຕິຏ຺ຐິຕຫຣິຕຕິຓຣຸກ຺ຂາທີນເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປາຕພ຺ຍສ຺ສ ຠາໂວ ປາຕພ຺ຍຕາ, ເຉທນເຠທນາທີຫິ ຍຖາຣຸຈິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ສໍ ຠູຕຄາມປາຕພ຺ຍຕາຍ, ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ, ຠູຕຄາມປາຕພ຺ຍຕາເຫຕຸ ຠູຕຄາມສ຺ສ ເຉທນາທິປຈ຺ຈຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ປຖວິອຸທກປາກາຣາທີສຸ ຍຕ຺ຖກຕ຺ຖຈິ ຊາຕໍ ອສຸກ຺ຂໍ ອນ຺ຕມໂສ ອຕິສຸຂຸມຕິຓມ຺ປິ ສາສປພີຊກເສວາລມ຺ປິ ອຸທ຺ຘຣຓຈ຺ເຉທນວິຊ຺ຌນາທີຫິ ວິໂກເປຕິ ວາ ປຖວິຂຓເນ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິໂກປາເປຕິ ວາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ອາຬວິຍໍ ອາຬວເກ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ຣຸກ຺ຂຉິນ຺ທນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຓຕ຺ຕິກໍ, ຠູຕຄາມໂຕ ວິໂຍຊິຕມູລພີຊຂນ຺ຘພີຊຜລຸພີຊອຄ຺ຄພີຊພີຊພີຊານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠາຊນຄຕໍ ວາ ຣາສິກຕໍ ວາ ຠູມິຍໍ ໂຣປິຕມ຺ປິ ນິກ຺ຂນ຺ຕມູລມຕ຺ຕໍ ວາ ນິກ຺ຂນ຺ຕອງ຺ກຸຣມຕ຺ຕໍ ວາ ສເຈປິສ຺ສ ວິທຕ຺ຖິມຕ຺ຕາ ປຕ຺ຕວຏ຺ຏິ ນິຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ອນິກ຺ຂນ຺ເຕ ວາ ມູເລ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ວາ ມູເລ ຍາວ ອງ຺ກຸໂຣ ຫຣິໂຕ ນ ໂຫຕິ, ຕາວ ຕໍ ວິໂກເປນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຖາ ຠູຕຄາມພີຊຄາເມ ເວມຕິກສ຺ສ, ອຠູຕຄາມພີຊຄາເມ ຠູຕຄາມພີຊຄາມສຎ຺ຎິໂນ ເຈວ ເວມຕິກສ຺ສ ຈ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ປນ ອຕຖາສຎ຺ຎິສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ, ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອສຕິຍາ ອຊານິຕ຺ວາ ວາ ວິໂກເປນ຺ຕສ຺ສ, ‘ອິມໍ ຣຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອນິຍເມຕ຺ວາ ‘‘ຣຸກ຺ຂໍ ຉິນ຺ທ, ວລ຺ລິໍ ຉິນ຺ທາ’’ຕິອາທີນິ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ‘‘ອິມໍ ປຸປ຺ຜໍ ວາ ຜລໍ ວາ ຊານ, ອິມໍ ເທຫິ, ອິມໍ ອາຫຣ, ອິມິນາ ເມ ອຕ຺ໂຖ, ອິມໍ ກປ຺ປິຍໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ເອວໍ ກປ຺ປິຍວຈເນນ ຠູຕຄາມໂຕ ວິໂຍຊິຕໍ ປນ ພີຊຊາຕໍ ປຸນ ປິ ‘‘ກປ຺ປິຍໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ກາເຣຕ຺ວາວ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ເອວຎ຺ຫິສ຺ສ ພີຊຄາມປຣິໂມຈນມ຺ປິ ກຕໍ ໂຫຕິ.

ກປ຺ປິຍໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ປນ ອຄ຺ຄິນາ ວາ ນເຂນ ວາ ສຕ຺ເຖນ ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຄ຺ຄິນາ ກໂຣນ຺ເຕນ ຈ ເຍນ ເກນຈິ ອຄ຺ຄິນາ ເອກເທເສ ຜຸສນ຺ເຕນ ‘ກປ຺ປິຍ’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາວ ກາຕພ຺ພໍ. ສຕ຺ເຖນ ກໂຣນ຺ເຕນ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຕິຂິຓສຕ຺ຖສ຺ສ ອນ຺ຕມໂສ ສູຈິນຂຈ຺ເຉທນາທີນມ຺ປິ ຕຸຓ຺ເຑນ ວາ ຘາຣາຍ ວາ ເວຘໍ ວາ ເຉທໍ ວາ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ຕເຖວ ກາຕພ຺ພໍ. ນເຂນ ກໂຣນ຺ເຕນ ຐເປຕ຺ວາ ໂຄມຫິໍສາທີນໍ ຂຸເຣ ເຍນ ເກນຈິ ອປູຕິນາ ມນຸສ຺ສານໍ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານານໍ ວາ ນເຂນ ອນ຺ຕມໂສ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຫເຏນາປິ ສຕ຺ເຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກາຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ສເຈປິ ພີຊານໍ ປພ຺ພຕມຕ຺ໂຕ ຣາສິ, ຣຸກ຺ຂສຫສ຺ສໍ ວາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກາພທ຺ຘໍ, ອຸຈ຺ຉູນໍ ວາ ມຫາຠາໂຣ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐປິໂຕ ໂຫຕິ, ເອກສ຺ມິໍ ພີເຊ ວາ ຣຸກ຺ຂສາຂາຍ ວາ ອຸຈ຺ຉຸມ຺ຫິ ວາ ກປ຺ປິເຍ ກເຕ ສພ຺ພໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ອຸຈ຺ຉຸໍ ‘‘ກປ຺ປິຍໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ພທ຺ຘໍ ທາຣຸກໍ ວິຊ຺ຌຕິ, ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ສເຈ ປນ ຍາຍ ວລ຺ລິຍາ ຠາໂຣ ພທ຺ໂຘ, ຕໍ ວິຊ຺ຌຕິ, ນ ວຏ຺ຏຕິ. ມຣິຈປກ຺ກາທີຫິ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕໍ ອາຫຣນ຺ຕິ, ‘‘ກປ຺ປິຍໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສເຈປິ ຠຕ຺ຕສິຕ຺ເຖ ວິຊ຺ຌຕິ, ວຏ຺ຏຕິເຍວ, ຕິລຕຓ຺ຑຸເລສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍາຄຸຍາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕານິ ປນ ເອກາພທ຺ຘານິ ຫຸຕ຺ວາ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ເອເກກໍ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາວ ກາຕພ຺ພໍ. ກປິຏ຺ຐຜລາທີນໍ ອນ຺ໂຕ ມິຎ຺ຊໍ ກຏາຫໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ສຎ຺ຈຣຕິ, ຠິນ຺ທາເປຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍໍ ກາເຣຕພ຺ພໍ. ເອກາພທ຺ຘາ ເຈ, ກຏາເຫປິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍໍ ປນ ຜລໍ ຕຣຸຓໍ ໂຫຕິ ອພີຊໍ ຍຎ຺ຈ ນິພ຺ພຕ຺ຕພີຊໍ ພີຊໍ ອປເນຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຕຕ຺ຖ ກປ຺ປິຍກຣຓກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ຠູຕຄາໂມ, ຠູຕຄາມສຎ຺ຎິຕາ, ວິໂກປນໍ ວາ ວິໂກປາປນໍ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຖວິຂຓນສທິສາເນວາຕິ.

ຠູຕຄາມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ອຎ຺ຎວາທກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທຸຕິເຍ ຍມຕ຺ຖໍ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ວິນຍຘໂຣ ປຸຈ຺ຉຕິ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ວທຕີຕິ ອຎ຺ຎວາທໂກ, ອຎ຺ເຎນຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຓສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ວິເຫສຕີຕິ ວິເຫສໂກ, ຕຸຓ຺ຫີຠາວສ຺ເສຕໍ ນາມໍ, ຕສ຺ມິໍ ອຎ຺ຎວາທເກ ວິເຫສເກ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸທ຺ວເຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍທ຺ວຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ສາວເສສໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອນຸຍຸຎ຺ຊິຍມາໂນ ຕໍ ນ ກເຖຕຸກາໂມ ອຎ຺ເຎນ ວຈເນນ ອຎ຺ຎໍ ຉາເທນ຺ໂຕ ຕຖາ ຕຖາ ວິກ຺ຂິປຕິ, ໂຍ ຈ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ ວິເຫເສຕິ, ເຕສໍ ຍໍ ຠຄວຕາ ອຎ຺ຎວາທກກມ຺ມຎ຺ເຈວ ວິເຫສກກມ຺ມຎ຺ຈ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ຕສ຺ມິໍ ສງ຺ເຆນ ກເຕ ປຸນ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕານໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ໂກສມ຺ພິຍໍ ຉນ຺ນຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ອຎ຺ເຎນຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຓວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ອນາໂຣປິເຕ ປນ ອຎ຺ຎວາທເກ ວາ ວິເຫສເກ ວາ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວ. ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ນຠາວໍ ວາ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ກິໍ ຕຸມ຺ເຫ ຠຓຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉໂຕ, ເຄລຎ຺ເຎນ ວາ, ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ຠຓ຺ຑນາທີນິ ວາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຘມ຺ເມນ ວາ ວຄ຺ເຄນ ວາ ນກມ຺ມາຣຫສ຺ສ ວາ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ນ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຘມ຺ມກມ຺ເມນ ອາໂຣປິຕຕາ, ອາປຕ຺ຕິຍາ ວາ ວຕ຺ຖຸນາ ວາ ອນຸຍຸຎ຺ຊິຍມານຕາ, ຉາເທຕຸກາມຕາຍ ອຎ຺ເຎນຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຓໍ ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາໂວ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ສິຍາ ກິຣິຍໍ, ສິຍາ ອກິຣິຍໍ, ທຸກ຺ຂເວທນຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ.

ອຎ຺ຎວາທກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ອຸຊ຺ຌາປນກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຕຕິເຍ ເຍນ ວຈເນນ ອຸຊ຺ຌາເປນ຺ຕິ ‘‘ຉນ຺ທາຍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອິທໍ ນາມ ກໂຣຕີ’’ຕິອາທີນິ ວທນ຺ຕາ ອຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ສງ຺ເຆນ ສມ຺ມຕໍ ເສນາສນປຎ຺ຎາປກາທິເຠທໍ ຕສ຺ສ ອຍສກາມາ ຫຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ອວຊານາເປນ຺ຕິ, ອວຎ຺ຎາຍ ໂອໂລກາເປນ຺ຕິ, ລາມກໂຕ ວາ ຈິນ຺ຕາເປນ຺ຕິ, ຕໍ ວຈນໍ ອຸຊ຺ຌາປນກໍ. ເຍນ ຈ ຕເຖວ ວທນ຺ຕາ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ປກາເສນ຺ຕິ, ຕໍ ຂິຍ຺ຍນກໍ, ຕສ຺ມິໍ ອຸຊ຺ຌາປນເກ ຂິຍ຺ຍນເກ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸທ຺ວເຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍທ຺ວຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ສມ຺ມຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຍສກາມຕາຍ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວທນ຺ໂຕ ອຸຊ຺ຌາເປຕິ ວາ ຂິຍ຺ຍຕິ ວາ, ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ໂຫຕິ.

ຣາຊຄເຫ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊເກ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ອຸຊ຺ຌາປນຂິຍ຺ຍນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຍໍ ຕສ຺ສ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສມ຺ມຸຕິກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປນ ສນ຺ຕິເກ ຕຖາ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ອສມ຺ມຕສ຺ສ ຈ ອວຓ຺ຓໍ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສນ຺ຕິເກ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປນ ສມ຺ມຕສ຺ສ ວາ ອສມ຺ມຕສ຺ສ ວາ ອວຓ຺ຓໍ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິເທວ ສນ຺ຕິເກ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ກຏເມວ. ປກຕິຍາວ ຉນ຺ທາທິວເສນ ກໂຣນ຺ຕໍ ອຸຊ຺ຌາເປນ຺ຕສ຺ສ ວາ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕສ຺ສ ວາ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຘມ຺ມກມ຺ເມນ ສມ຺ມຕຕາ, ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ອຄຕິຄມນາຠາໂວ, ຕສ຺ສ ອວຓ຺ຓກາມຕາ, ຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວທຕິ, ຕສ຺ສ ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ອຸຊ຺ຌາປນໍ ວາ ຂິຍ຺ຍນໍ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຉ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນເມວາຕິ.

ອຸຊ຺ຌາປນກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ປຐມເສນາສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸຕ຺ເຖ ສງ຺ຆິກນ຺ຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ. ມຎ຺ຈາທີສຸ ໂຍໂກຈິ ມຎ຺ຈສງ຺ເຂເປນ ກໂຕ ສພ຺ໂພປິ ມຎ຺ໂຈເຍວ, ປີເຐປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຍນ ເກນຈິ ປນ ໂຈເຬນ ວາ ກປ຺ປິຍຈມ຺ເມນ ວາ ຉວິໍ ກຕ຺ວາ ຐເປຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສໂລມໍ ຕາລີສປຕ຺ຕຎ຺ຈ ເຍຫິ ເກຫິຈິ ໂລມປຓ຺ຓຕິຓວາກໂຈເຬຫິ ປູເຣຕ຺ວາ ກຕເສນາສນໍ ຠິສີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕ຺ຖ ນິສີທິຕຸມ຺ປິ ນິປຊ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ປມາຓປຣິຈ຺ເຉໂທປິ ເຈຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ. ໂກຈ຺ຉໍ ປນ ວາກອຸສີຣມຸຎ຺ຊປພ຺ພຊາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣມຍໍ ອນ຺ໂຕ ສໍເວລ຺ລິຕ຺ວາ ພທ຺ຘໍ ເຫຏ຺ຐາ ຈ ອຸປຣິ ຈ ວິຕ຺ຖຕໍ ປຓວສຓ຺ຐານໍ ມຊ຺ເຌ ສີຫຈມ຺ມາທິປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອກປ຺ປິຍຈມ຺ມໍ ນາເມຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ. ເສນາສນຎ຺ຫິ ໂສວຓ຺ຓມຍມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ອຊ຺ໂຌກາເສຕິ ເອຕ຺ຖ ເຍ ອວສ຺ສິກສງ຺ເກຕາ ວສ຺ສານມາສາຕິ ເອວໍ ອສຎ຺ຎິຕາ ອຏ຺ຐ ມາສາ, ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ອິຕເຣສຸ ຈຕູສຸ ມາເສສຸ ສເຈປິ ເທໂວ ນ ວສ຺ສຕິ. ຕຖາປິ ປກຕິອຊ຺ໂຌກາເສ ຈ ໂອວສ຺ສກມຓ຺ຑເປ ຈ ສນ຺ຖຣິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍຕ຺ຖ ປນ ເຫມນ຺ເຕ ວສ຺ສຕິ, ຕຕ຺ຖ ອປເຣປິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຄິມ຺ເຫ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິຄຕວລາຫກໍ ວິສຸທ຺ຘໍ ນຠໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕທາ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ຄຈ຺ຉຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ກາກາທີນໍ ນິພທ຺ຘວາສຣຸກ຺ຂມູເລ ປນ ກທາຈິປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອິຕິ ຍຕ຺ຖ ຈ ຍທາ ຈ ສນ຺ຖຣິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕໍ ສພ຺ພມິຘ ອຊ຺ໂຌກາສສງ຺ຂເມວ ຄຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາຕິ ຕຖາຣູເປ ຐາເນ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ປຣສ຺ສ ວາ ອຕ຺ຖາຍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ. ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ສນ຺ຖຕມ຺ປິ ຫິ ຍາວ ໂສ ຕຕ຺ຖ ນ ນິສີທຕິ, ‘ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວ’ນ຺ຕິ ວາ ນ ຠຓຕິ, ຕາວ ສນ຺ຖາຣກສ຺ເສວ ຠາໂຣ. ສນ຺ຖຣາເປຕ຺ວາຕິ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສນ຺ຖຣາເປຕ຺ວາ. ເອຕເທວ ຫິ ຕສ຺ສ ປລິໂພໂຘ ໂຫຕິ, ອຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສນ຺ຖຕໍ ສນ຺ຖາຣກສ຺ເສວ ຠາໂຣ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ຍາວ ອາຓາປໂກ ຕຕ຺ຖ ນ ນິສີທຕິ, ‘ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວ’ນ຺ຕິ ວາ ນ ຠຓຕິ. ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕນາ ສນ຺ຖຣາປິເຕ ວາ ປກຕິສນ຺ຖເຕ ວາ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ນິສີທຕິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິສິນ຺ນສ຺ເສວ ຠາໂຣ, ຕສ຺ມາ ສນ຺ຖຣາປິຕນ຺ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕໍ ປກ຺ກມນ຺ໂຕ ເນວ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ, ນ ອຸທ຺ຘຣາເປຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ຕນາ ວາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ປຕິຣູເປ ຐາເນ ນ ຐເປຍ຺ຍ, ປເຣນ ວາ ຕຖາ ນ ກາຣາເປຍ຺ຍ. ອນາປຸຈ຺ຉໍ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ວາ ສາມເຓໂຣ ວາ ອາຣາມິໂກ ວາ ລຊ຺ຊີ ໂຫຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ປລິໂພຘໍ ວິຍ ມຎ຺ຎຕິ, ຕຖາຣູປໍ ອນາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕໍ ເສນາສນໍ ຕສ຺ສ ອນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ນິຣເປກ຺ໂຂ ຄຈ຺ຉຕິ, ຖາມມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸປາຕໍ ອຕິກ຺ກເມຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ເອເກນ ປາເທນ ເລຑ຺ຑຸປາຕາຕິກ຺ກເມ ທຸກ຺ກຏໍ, ທຸຕິຍປາທາຕິກ຺ກເມ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ໂຠຊນສາລາຍ ຐິໂຕ ປນ ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ທິວາວິຫາຣຏ຺ຐາເນ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉາຫີ’’ຕິ ເປເສຕ຺ວາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປາທຸທ຺ຘາເຣນ ກາເຣຕພ຺ໂພ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ສນ຺ຖຕໍ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ອນາປຸຈ຺ຉໍ ປກ຺ກມນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ປຸຄ຺ຄລິເກ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ຈິມິລິກໍ ວາ ອຸຕ຺ຕຣຕ຺ຖຣຓໍ ວາ ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ວາ ຕຏ຺ຏິກໍ ວາ ຈມ຺ມກ຺ຂຓ຺ຑໍ ວາ ປາທປຸຎ຺ຉນໍ ວາ ຜລກປີຐໍ ວາ ຍໍ ວາ ປນຎ຺ຎໍ ກຎ຺ຈິ ທາຣຸຠຓ຺ຑໍ ມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ຑໍ ອນ຺ຕມໂສ ປຕ຺ຕາຘາຣກມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓ ອຊ຺ໂຌກາເສ ຐເປຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວ. ອາຣຎ຺ຎເກນ ປນ ອສຕິ ອໂນວສ຺ສເກ ສພ຺ພໍ ຣຸກ຺ເຂ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາປິ ຍຖາ ວາ ອຸປຈິກາຫິ ນ ຂຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ກຕ຺ວາປິ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອພ຺ໂຠກາສິເກນ ປນ ຈີວຣກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາປິ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກ, ວິສ຺ສາສິກປຸຄ຺ຄລິເກ, ອຸທ຺ຘຣຓາທີນິ ກຕ຺ວາ ຄມເນ, ໂອຕາເປນ຺ຕສ຺ສ, ‘‘ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉໂຕ, ວຸຑ຺ຒຕຣາ ອຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ, ອມນຸສ຺ໂສ ຕຕ຺ຖ ນິສີທຕິ, ໂກຈິ ອິສ຺ສໂຣ ຄຓ຺ຫາຕິ, ສີຫາທໂຍ ຕໍ ຐານໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ເອວໍ ເສນາສນໍ ປລິພຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ປລິພຸທ຺ເຘ ວາ ເສນາສເນ, ຊີວິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕຣາຍກຣາສຸ ອາປທາສຸ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ມຎ຺ຈາທີນໍ ສງ຺ຆິກຕາ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓ ເທເສ ສນ຺ຖຣຓໍ ວາ ສນ຺ຖຣາປນໍ ວາ, ອປລິພຸທ຺ຘຕາ, ອາປທາຍ ອຠາໂວ, ນິຣເປກ຺ຂຕາ, ເລຑ຺ຑຸປາຕາຕິກ຺ກໂມຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຉ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມກຖິນສທິສາເນວ, ອິທໍ ປນ ກິຣິຍາກິຣິຍນ຺ຕິ.

ປຐມເສນາສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ທຸຕິຍເສນາສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປຎ຺ຈເມ ວິຫາເຣຕິ ຄພ຺ເຠ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາ ສພ຺ພປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ວຸຕ຺ຕເສນາສເນ. ເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ເສຍ຺ຍາ ນາມ ຠິສີ ຈິມິລິກາ ອຸຕ຺ຕຣຕ຺ຖຣຓໍ ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ຕຏ຺ຏິກາ ຈມ຺ມກ຺ຂຓ຺ໂຑ ນິສີທນໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ຕິຓສນ຺ຖາໂຣ ປຓ຺ຓສນ຺ຖາໂຣຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຈິມິລິກາ ນາມ ປຣິກມ຺ມກຕາຍ ຠູມິຍາ ວຓ຺ຓານຸຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ກຕາ. ອຸຕ຺ຕຣຕ຺ຖຣຓໍ ນາມ ມຎ຺ຈປີຐາທີນໍ ອຸປຣິ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ. ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ນາມ ຈິມິລິກາຍ ສຕິ ຕສ຺ສາ ອຸປຣິ, ອສຕິ ສຸທ຺ຘຠູມິຍໍ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພາ ກຏສາຣກາທິ ວິກຕິ. ຕຏ຺ຏິກາ ນາມ ຕາລປຓ຺ຓາທີຫິ ກຕຕຏ຺ຏິກາ. ຈມ຺ມກ຺ຂຓ຺ໂຑ ນາມ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຈມ຺ມໍ, ສີຫຈມ຺ມາທີນຎ຺ຫິ ປຣິຫຣເຓເຍວ ປຣິກ຺ເຂໂປ, ເສນາສນປຣິໂຠເຄ ປນ ອກປ຺ປິຍຈມ຺ມໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ນາມ ປາວາໂຣ ໂກຊໂວຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ, ເສສໍ ປາກຏເມວ. ອິຕິ ອິມາສຸ ທສສຸ ເສຍ຺ຍາສຸ ເອກມ຺ປິ ເສຍ຺ຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓ ວິຫາເຣ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ວາ ສນ຺ຖຣາເປຕ຺ວາ ວາ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ທິສໍຄມິໂກ ຍຖາ ຐປິຕໍ ອຸປຈິກາຫິ ນ ຂຊ຺ຊຕິ, ຕຖາ ຐປນວເສນ ເນວ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ, ນ ອຸທ຺ຘຣາເປຍ຺ຍ, ປຸຣິມສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອນາປຸຈ຺ຉໍ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣາມສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປໍ, ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ປຐມປາເທ ທຸກ຺ກຏໍ, ທຸຕິຍປາເທ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຍຕ຺ຖ ປນ ອຸປຈິກາສງ຺ກາ ນຕ຺ຖິ, ຕໂຕ ອນາປຸຈ຺ຉາປິ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອາປຸຈ຺ຉນໍ ປນ ວຕ຺ຕໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ສງ຺ຆິເກ ວິຫາເຣ ເສຍ຺ຍໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປກ຺ກມນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ປຸຄ຺ຄລິເກ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓສ຺ສ ປນ ວິຫາຣສ຺ສ ອຸປຈາເຣ ພຫິ ອາສນ຺ເນ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍ ວາ ອປຣິຈ຺ຉນ຺ນມຓ຺ຑເປ ວາ ປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ວາປິ ພຫູນໍ ສນ຺ນິປາຕຠູເຕ ຣຸກ຺ຂມູເລ ວາ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ວາ ສນ຺ຖຣາເປຕ຺ວາ ວາ, ມຎ຺ຈປີຐຎ຺ຈ ວິຫາເຣ ວາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ວິຫາຣູປຈາເຣ ວາ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ວາ ສນ຺ຖຣາເປຕ຺ວາ ວາ ອຸທ຺ຘຣຓາທີນິ ອກຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວ. ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກ, ວິສ຺ສາສິກປຸຄ຺ຄລິເກ, ອຸທ຺ຘຣຓາທີນິ ກຕ຺ວາ, ປຸຣິມນເຍເນວ ປລິພຸທ຺ຘໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຄມເນ, ໂຍ ຈ ‘‘ອຊ຺ເຊວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິຊຄ຺ຄິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ສາເປກ຺ໂຂ ນທິປາຣໍ ວາ ຄາມນ຺ຕຣໍ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຄມນຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕຕ຺ເຖວ ຐິໂຕ ກຎ຺ຈິ ເປເສຕ຺ວາ ວາ ອາປຸຈ຺ຉຕິ, ນທິປູຣຣາຊໂຈຣາທີສຸ ວາ ເກນຈິ ປລິພຸທ຺ໂຘ ນ ສກ຺ໂກຕິ ປຈ຺ຈາຄນ຺ຕຸໍ, ຕສ຺ສ ຈ, ອາປທາສຸ ຈ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓເສຍ຺ຍາ, ຕສ຺ສາ ສງ຺ຆິກຕາ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓ ວິຫາເຣ ສນ຺ຖຣຓໍ ວາ ສນ຺ຖຣາປນໍ ວາ, ອປລິພຸທ຺ຘຕາ, ອາປທາຍ ອຠາໂວ, ອນເປກ຺ຂສ຺ສ ທິສາປກ຺ກມນໍ, ອຸປຈາຣສີມາຕິກ຺ກໂມຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ສຕ຺ຕ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອນນ຺ຕຣສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວາຕິ.

ທຸຕິຍເສນາສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ອນຸປຂຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຉຏ຺ເຐ ຊານນ຺ຕິ ‘‘ອນຸຏ຺ຐາປນີໂຍ ອຍ’’ນ຺ຕິ ຊານນ຺ໂຕ, ເຕເນວສ຺ສ ປທຠາຊເນ ‘‘ວຸຑ຺ໂຒ’ຕິ ຊານາຕິ, ‘ຄິລາໂນ’ຕິ ຊານາຕິ, ‘ສງ຺ເຆນ ທິນ຺ໂນ’ຕິ ຊານາຕີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໑໒໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ວຸຑ຺ໂຒ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ວຸຑ຺ຒຕາຍ ອນຸຏ຺ຐາປນີໂຍ, ຄິລາໂນ ຄິລານຕາຍ, ສງ຺ໂຆ ປນ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກສ຺ສ ວາ ຘມ຺ມກຖິກວິນຍຘຣຄຓວາຈກາຈຣິຍານໍ ວາ ພຫູປກາຣຕໍ ຄຸຓວິສິຏ຺ຐຕຎ຺ຈ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຘຸວວາສຕ຺ຖາຍ ວິຫາຣໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ເທຕິ, ຕສ຺ມາ ຍສ຺ສ ສງ຺ເຆນ ທິນ຺ໂນ, ໂສປິ ອນຸຏ຺ຐາປນີໂຍ. ປຸພ຺ພຸປຄຕນ຺ຕິ ປຸພ຺ພໍ ອຸປຄຕໍ. ອນຸປຂຊ຺ຊາຕິ ມຎ຺ຈປີຐານໍ ວາ ຕສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປວິສນ຺ຕສ຺ສ ວາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕສ຺ສ ວາ ອຸປຈາຣໍ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ມຎ຺ຈປີຐານໍ ຕາວ ມຫລ຺ລເກ ວິຫາເຣ ສມນ຺ຕາ ທິຍຑ຺ໂຒ ຫຕ຺ໂຖ ອຸປຈາໂຣ, ຂຸທ຺ທເກ ຍໂຕ ປໂຫຕິ, ຕໂຕ ທິຍຑ຺ໂຒ ຫຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ສ ປນ ປວິສນ຺ຕສ຺ສ ປາທໂຘວນປາສາຓໂຕ ຍາວ ມຎ຺ຈປີຐໍ, ນິກ຺ຂມນ຺ຕສ຺ສ ມຎ຺ຈປີຐໂຕ ຍາວ ປສ຺ສາວຏ຺ຐານໍ, ຕາວ ອຸປຈາໂຣ. ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ຕສ຺ສ ສມ຺ພາຘໍ ກຕ຺ຕຸກາມຕາຍ ຕສ຺ມິໍ ອຸປຈາເຣ ທສສຸ ເສຍ຺ຍາສຸ ເອກມ຺ປິ ສນ຺ຖຣນ຺ຕສ຺ສ ວາ ສນ຺ຖຣາເປນ຺ຕສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຕ຺ຖ ນິສີທນ຺ຕສ຺ສ ວາ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ວາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ທ຺ເວປິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ເວ ປາຈິຕ຺ຕິຍານິ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ປໂຍຄຄຓນາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ອນຸປຂຊ຺ຊ ເສຍ຺ຍກປ຺ປນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ປຸຄ຺ຄລິເກ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ວຸຕ຺ຕູປຈາຣໂຕ ວາ ພຫິ, ອຸປຏ຺ຐານສາລາທິເກ ວາ, ວິຫາຣສ຺ສ ອຸປຈາເຣ ວາ, ສນ຺ຖຣຓສນ຺ຖຣາປເນສຸປິ ນິສຊ຺ຊສຍເນສຸປິ ທຸກ຺ກຏເມວ. ອຕ຺ຕໂນ ວາ, ວິສ຺ສາສິກສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕເກ ປນ ວິຫາເຣ ສນ຺ຖຣນ຺ຕສ຺ສ, ໂຍ ຈ ຄິລາໂນ ວາ ສີຕຸຓ຺ຫປີຬິໂຕ ວາ ປວິສຕິ, ຕສ຺ສ ຈ, ອາປທາສຸ ຈ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ສງ຺ຆິກວິຫາຣຕາ, ອນຸຏ຺ຐາປນີຍຠາວຊານນໍ, ສມ຺ພາເຘຕຸກາມຕາ, ອຸປຈາເຣ ນິສີທນໍ ວາ ນິປຊ຺ຊນໍ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມປາຣາຊິກສທິສາເນວ, ອິທໍ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນເມວາຕິ.

ອນຸປຂຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ນິກ຺ກຑ຺ຒນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສຕ຺ຕເມ ກຸປິໂຕຕິ ກຸທ຺ໂຘ. ອນຕ຺ຕມໂນຕິ ອຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ. ນິກ຺ກຑ຺ເຒຍ຺ຍ ວາ ນິກ຺ກຑ຺ຒາເປຍ຺ຍ ວາ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຍ ອເນກຠູມກາ ປາສາທາ, ອເນກໂກຏ຺ຐການິ ວາ ຈຕຸສ຺ສາລານິ, ຕາທິເສສຸ ເສນາສເນສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາ ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ເອເກເນວ ປໂຍເຄນ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕສ຺ສ ເອກໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຐເປຕ຺ວາ ຐເປຕ຺ວາ ນານາປໂຍເຄຫິ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວາຣຄຓນາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍານິ, ຫຕ຺ເຖນ ອນາມສິຕ຺ວາ ‘ນິກ຺ຂມາ’ຕິ ວຕ຺ວາ ວາຈາຍ ນິກ຺ກຑ຺ຒນ຺ຕສ຺ສາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນິກ຺ກຑ຺ຒາເປນ຺ຕສ຺ສ ປນ ‘ນິກ຺ກຑ຺ຒາ’ຕິ ອາຓຕ຺ຕມຕ຺ເຕ ທຸກ຺ກຏໍ, ສກິໍ ອາຓຕ຺ເຕ ປນ ຕສ຺ມິໍ ພຫຸເກປິ ທ຺ວາເຣ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕ ອິຕຣສ຺ສ ເອກເມວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສເຈ ປນ ‘‘ເອຕ຺ຕການິ ທ຺ວາຣານິ ນິກ຺ກຑ຺ຒາຫີ’’ຕິ ວາ, ‘‘ຍາວ ມຫາທ຺ວາຣໍ, ຕາວ ນິກ຺ກຑ຺ຒາຫີ’’ຕິ ວາ ເອວໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ອາຓຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ທ຺ວາຣຄຓນາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍານິ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ຠິກ຺ຂຸໍ ສງ຺ຆິກາ ວິຫາຣາ ນິກ຺ກຑ຺ຒນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ

ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ປຸຄ຺ຄລິເກ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ຂາຣນິກ຺ກຑ຺ຒເນ, ອຸປຏ຺ຐານສາລາທິກາ ວິຫາຣູປຈາຣາ ຕສ຺ສ ວາ ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ຂາຣສ຺ສ ວາ ນິກ຺ກຑ຺ຒເນ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນປຣິກ຺ຂາຣສ຺ສ ວາ ວິຫາຣາ ວາ ວິຫາຣູປຈາຣາ ວາ ນິກ຺ກຑ຺ຒເນ ນິກ຺ກຑ຺ຒາປເນ ຈ ທຸກ຺ກຏເມວ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອສມ຺ພທ຺ເຘສຸ ປຣິກ຺ຂາເຣສຸ ປຣິກ຺ຂາຣຄຓນາຍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ຕໂນ ວາ, ວິສ຺ສາສິກສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕກາ ວິຫາຣາ ນິກ຺ກຑ຺ຒເນ, ສກລສງ຺ຆາຣາມໂຕປິ ຠຓ຺ຑນກາຣກສ຺ສ ວາ ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ຂາຣສ຺ສ ວາ ນິກ຺ກຑ຺ຒເນ ນິກ຺ກຑ຺ຒາປເນ ວາ, ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານໂຕ ອລຊ຺ຊິສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ນ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນ຺ຕານໍ ອນ຺ເຕວາສິກສອວິຫາຣິການໍ, ເຕສໍ ປຣິກ຺ຂາຣສ຺ສ ວາ ນິກ຺ກຑ຺ຒເນ ຈ, ສຍໍ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ສງ຺ຆິກວິຫາໂຣ, ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຠຓ຺ຑນກາຣກຠາວາທິວິນິມຸຕ຺ຕຕາ, ໂກເປນ ນິກ຺ກຑ຺ຒນໍ ວາ ນິກ຺ກຑ຺ຒາປນໍ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ນິກ຺ກຑ຺ຒນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ເວຫາສກຸຏິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຏ຺ຐເມ ອຸປຣິເວຫາສກຸຏິຍາຕິ ອຸປຣິ ອຈ຺ຉນ຺ນຕລາຍ ທ຺ວິຠູມິກກຸຏິຍາ ວາ ຕິຠູມິກກຸຏິຍາ ວາ, ປທຠາຊເນ ປນ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕໍ ກຸຏິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອສີສຆຏ຺ຏາ’’ຕິ (ປາຈິ. ໑໓໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຫຈ຺ຈປາທກນ຺ຕິ ອງ຺ເຄ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປເວສິຕປາທກໍ. ອຠິນິສີເທຍ຺ຍາຕິ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິສີເທຍ຺ຍ, ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ວາ ເອຕໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ, ມຎ຺ເຈ ວາ ປີເຐ ວາ ນິສີເທຍ຺ຍ ວາ ນິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຠີຕິ ອິທໍ ປນ ປທໂສຠຓຕ຺ເຖ ອຸປສຄ຺ຄມຕ຺ຕເມວ, ຕສ຺ມາ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓາຍ ເວຫາສກຸຏິຍາ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ຍາວ ປມາຓມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສພ຺ພໂສ ເຫຏ຺ຐິມາຫິ ຕຸລາຫິ ສີສໍ ນ ຆຏ຺ເຏຕິ, ເອຕ຺ຕກໍ ອຸຈ຺ຈາຍ ຕຸລານໍ ອຸປຣິ ຐປິເຕ ອາຫຈ຺ຈປາທເກ ມຎ຺ເຈ ວາ ປີເຐ ວາ ນິສີທຕິ ວາ ນິປຊ຺ຊຕິ ວາ, ຕສ຺ສ ອນຸປຂຊ຺ຊສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປໂຍຄຄຓນາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປຣິເວຫາສກຸຏິຍາ ອາຫຈ຺ຈປາທກໍ ມຎ຺ຈໍ ປີຐໍ ສຫສາ ອຠິນິສີທນອຠິນິປຊ຺ຊນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ປຸຄ຺ຄລິເກ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ອຕ຺ຕໂນ ວາ, ວິສ຺ສາສິກສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕເກ ວິຫາເຣ, ອເວຫາສກຸຏິຍາ, ສີສຆຏ຺ຏາຍ, ຍສ຺ສ ວາ ເຫຏ຺ຐາ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣາທີນໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອປຣິໂຠຄໍ ໂຫຕິ, ອຸປຣິຕລໍ ວາ ປທຣສຎ຺ຈິຕໍ ສຸຘາທິປຣິກມ຺ມກຕໍ ວາ, ຕຕ຺ຖ ອາຫຈ຺ຈປາທເກ ນິສີທນ຺ຕສ຺ສ, ໂຍ ເຈ ຕສ຺ມິໍ ເວຫາສຏ຺ເຐປິ ອາຫຈ຺ຈປາທເກ ຐິໂຕ ກິຎ຺ຈິ ຄຓ຺ຫາຕິ ວາ ລຄ຺ຄຕິ ວາ, ຍສ຺ສ ຈ ປຏາຓີ ທິນ຺ນາ ໂຫຕິ, ປາທສີສານໍ ອຸປຣິ ອາຓີ ປເວສິຕາ, ຕຕ຺ຖ ນິສີທນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ສງ຺ຆິໂກ ວິຫາໂຣ, ອສີສຆຏ຺ຏາ ເວຫາສກຸຏິ, ເຫຏ຺ຐາ ສປຣິໂຠຄໍ, ອປຏາຓິທິນ຺ເນ ອາຫຈ຺ຈປາທເກ ນິສີທນໍ ວາ ນິປຊ຺ຊນໍ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ເອຬກໂລມສທິສານີຕິ.

ເວຫາສກຸຏິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ມຫລ຺ລກວິຫາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ນວເມ ມຫລ຺ລກນ຺ຕິ ສສ຺ສາມິກໍ. ວິຫາຣນ຺ຕິ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລ຺ລິຕ຺ຕໍ. ຍາວ ທ຺ວາຣໂກສາຕິເອຕ຺ຖ ທ຺ວາຣໂກໂສ ນາມ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉເທນ ປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຏສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍຫຕ຺ໂຖ ປເທໂສ. ອຄ຺ຄຬຏ຺ຐປນາຍາຕິ ສກວາຏກສ຺ສ ທ຺ວາຣພນ຺ຘສ຺ສ ນິຈ຺ຈລຠາວຕ຺ຖາຍ. ກວາຏຎ຺ຫິ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕກໍ ວິວຣຓກາເລ ຠິຕ຺ຕິໍ ອາຫນຕິ, ປິທຫນກາເລ ທ຺ວາຣພນ຺ຘໍ. ເຕນ ອາຫເນນ ຠິຕ຺ຕິ ກມ຺ປຕິ, ຕໂຕ ມຕ຺ຕິກາ ຈລຕິ, ຈລິຕ຺ວາ ສິຖິລາ ວາ ໂຫຕິ ປຕຕິ ວາ, ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ຍາວ ທ຺ວາຣໂກສາ ອຄ຺ຄຬຏ຺ຐປນາຍາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ‘‘ອິທໍ ນາມ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເນວ ມາຕິກາຍໍ, ນ ປທຠາຊເນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ປນ ‘‘ປຸນປ຺ປຸນໍ ຉາທາເປສິ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ເລປາເປສີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໑໓໔) ອຘິກາຣໂຕ ຍາວ ທ຺ວາຣໂກສາ ອຄ຺ຄຬຏ຺ຐປນາຍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ລິມ຺ປິຕພ຺ໂພ ວາ ເລປາເປຕພ຺ໂພ ວາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອາໂລກສນ຺ຘິປຣິກມ຺ມາຍາຕິເອຕ຺ຖ ອາໂລກສນ຺ຘີຕິ ວາຕປານກວາຏກາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຕ ວິວຣຓກາເລ ວິທຕ຺ຖິມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຕິເຣກມ຺ປິ ຠິຕ຺ຕິປ຺ປເທສໍ ປຫຣນ຺ຕິ, ອຸປຈາໂຣ ປເນຕ຺ຖ ສພ຺ພທິສາສຸ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພທິສາສຸ ກວາຏວິຕ຺ຖາຣປ຺ປມາໂຓ ໂອກາໂສ ອາໂລກສນ຺ຘິປຣິກມ຺ມຕ຺ຖາຍ ລິມ຺ປິຕພ຺ໂພ ວາ ເລປາເປຕພ຺ໂພ ວາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເອວໍ ເລປກມ຺ເມ ຍໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຉທເນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ທ຺ວຕ຺ຕິຈ຺ຉທນສ຺ສາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວຕ຺ຕິຈ຺ຉທນສ຺ສ ປຣິຍາຍນ຺ຕິ ຉທນສ຺ສ ທ຺ວຕ຺ຕິປຣິຍາຍໍ, ປຣິຍາຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣິກ຺ເຂໂປ, ປຣິກ຺ເຂປທ຺ວຍໍ ວາ ປຣິກ຺ເຂປຕ຺ຕຍໍ ວາ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປ຺ປຫຣິເຕ ຐິເຕນາຕິ ອຫຣິເຕ ຐິເຕນ. ຫຣິຕນ຺ຕິ ເຈຕ຺ຖ ສຕ຺ຕຘຎ຺ຎາທິເຠທໍ ປຸພ຺ພຓ຺ຓໍ, ມຸຄ຺ຄມາສຕິລກຸລຕ຺ຖອລາພຸກຸມ຺ຠຓ຺ຑາທິເຠທຎ຺ຈ ອປຣຓ຺ຓໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຍໍ ຕສ຺ມິໍ ເຂຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕໍ ນ ຕາວ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ວສ຺ເສ ປນ ປຕິເຕ ສມ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕມ຺ປິ ຫຣິຕສງ຺ຂເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ມິໍ ຐຕ຺ວາ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອປ຺ປຫຣິເຕ ຐຕ຺ວາ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສາປິ ອຍໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ, ປິຏ຺ຐິວໍສສ຺ສ ວາ ກູຏາຄາຣຖູປິກາຍ ວາ ປສ຺ເສ ນິສິນ຺ໂນ ປຸຣິໂສ ຉທນມຸຂວຏ຺ຏິອນ຺ເຕນ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຍສ຺ມິໍ ຠູມິຠາເຄ ຐິຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ, ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ຐິໂຕ ຕໍ ອຸປຣິ ນິສິນ຺ນກໍ ຕເຖວ ອຸລ຺ໂລເກນ຺ໂຕ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຐາຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອຫຣິເຕປິ ຐາຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣີຕິ ມຄ຺ເຄນ ຉາທິຍມາເນ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ, ປຣິຍາເຍນ ຉາທິຍມາເນ ຕິຓ຺ຓໍ ປຣິຍາຍານໍ ອຸປຣິ ອິຏ຺ຐກສິລາສຸຘາຫິ ຉາທິຍມາເນ ອິຏ຺ຐກສິລາສຸຘາປິຓ຺ຑຄຓນາຍ, ຕິຓປຓ຺ເຓຫິ ຉາທິຍມາເນ ປຓ຺ຓຄຓນາຍ ເຈວ ຕິຓມຸຏ຺ຐິຄຓນາຍ ຈ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ໂກສມ຺ພິຍໍ ຉນ຺ນຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຉາທາປນເລປາປນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອູນທ຺ວຕ຺ຕິປຣິຍາເຍ ອຕິເຣກສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ. ເສຕວຓ຺ຓາທິກຣເຓ, ທ຺ວຕ຺ຕິປຣິຍາເຍ ວາ ອູນກທ຺ວຕ຺ຕິປຣິຍາເຍ ວາ, ເລຓຄຸຫາຕິຓກຸຏິກາທີສຸ, ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ, ອຕ຺ຕໂນ ຘເນນ ກາເຣນ຺ຕສ຺ສ, ວາສາຄາຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສານິ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ມຫລ຺ລກວິຫາຣຕາ, ອຕ຺ຕໂນ ວາສາຄາຣຕາ, ອຸຕ຺ຕຣິ ອຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວາຕິ.

ມຫລ຺ລກວິຫາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ສປ຺ປາຓກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທສເມ ຊານໍ ສປ຺ປາຓກນ຺ຕິ ‘‘ສປ຺ປາຓກໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ທິສ຺ວາ ວາ ສຸຕ຺ວາ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ອາກາເຣນ ຊານນ຺ໂຕ. ສິຎ຺ເຈຍ຺ຍ ວາ ສິຎ຺ຈາເປຍ຺ຍ ວາຕິ ເຕນ ອຸທເກນ ສຍໍ ວາ ສິຎ຺ເຈຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ອາຓາເປຕ຺ວາ ສິຎ຺ຈາເປຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຖ ຘາຣໍ ອວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສິຎ຺ຈນ຺ຕສ຺ສ ເອກສ຺ມິໍ ຆເຏ ເອກາວ ອາປຕ຺ຕິ, ວິຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ປໂຍຄຄຓນາຍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ມາຕິກໍ ປມຸຂໍ ກໂຣຕິ, ທິວສມ຺ປິ ສນ຺ທຕຸ, ເອກາວ ອາປຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໂຕ ເນນ຺ຕສ຺ສ ປໂຍຄຄຓນາຍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ພຫຸກມ຺ປິ ຕິຓປຓ຺ຓສາຂາທິໍ ເອກປ຺ປໂຍເຄນ ອຸທເກ ປກ຺ຂິປນ຺ຕສ຺ສ ເອກາວ ອາປຕ຺ຕິ, ເອເກກໍ ປກ຺ຂິປນ຺ຕສ຺ສ ປໂຍຄຄຓນາຍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ອິທຎ຺ຈ ຍໍ ເອວໍ ປກ຺ຂິປິຍມາເນ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອາວິລໍ ວາ ໂຫຕິ, ຍຖາ ປາຓກາ ມຣນ຺ຕິ, ຕາທິສໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ມຫາອຸທກໍ. ສິຎ຺ຈາປເນ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ, ເອກາຓຕ຺ຕິຍາ ພຫຸກມ຺ປິ ສິຎ຺ຈຕຸ, ອາຓາປກສ຺ສ ເອກເມວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ອາຬວິຍໍ ອາຬວເກ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ສິຎ຺ຈນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຓຕ຺ຕິກໍ, ອປ຺ປາຓເກ ສປ຺ປາຓກສຎ຺ຎິໂນ, ອຸໂຠສຸ ເວມຕິກສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ອປ຺ປາຓກສຎ຺ຎິໂນ, ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອສ຺ສຕິຍາ ວາ ສິຎ຺ຈນ຺ຕສ຺ສ, ອຊານນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸທກສ຺ສ ສປ຺ປາຓກຕາ, ‘‘ສິຎ຺ຈເນນ ປາຓກາ ມຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຊານນໍ, ຕຎ຺ຈ ອຸທກໍ ຕາທິສເມວ, ວິນາ ວຘກເຈຕນາຍ ເຍນ ເກນຈິ ກຣຓີເຍນ ຕິຓາທີນໍ ສິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ສປ຺ປາຓກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຠູຕຄາມວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.

໓. ໂອວາທວຄ຺ໂຄ

໑. ໂອວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ໂອວາທວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ອສມ຺ມໂຕຕິ ຍາ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠຄວຕາ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ເຖນ ກມ຺ເມນ (ປາຈິ. ໑໔໖) ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກສມ຺ມຸຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕາ, ຕາຍ ອສມ຺ມໂຕ. ໂອວເທຍ຺ຍາຕິ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໍ ວາ ສມ຺ພຫຸລາ ວາ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ວາ ‘‘ວສ຺ສສຕູປສມ຺ປນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຕທຫຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຠິວາທນໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານໍ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມໍ ສາມີຈິກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອາທິເກ (ຈູຬວ. ໔໐໓) ອຏ຺ຐ ຄຣຸຘມ຺ເມ ໂອວາທວເສນ ໂອສາເຣນ຺ໂຕ ໂອວເທຍ຺ຍ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ໂອວາທປຣິໂຍສາເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ໂອວທນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ອສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ອຎ຺ເຎນ ວາ ຘມ຺ເມນ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ອຸປສມ຺ປນ຺ນມຕ຺ຕໍ ວາ ໂອວທໂຕ ທຸກ຺ກຏໍ. ສມ຺ມຕສ຺ສາປິ ຕຎ຺ເຈ ສມ຺ມຸຕິກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎິໂນ ວຄ຺ເຄ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ເຆ ໂອວທໂຕ ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຕຖາ ເວມຕິກສ຺ສ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎິໂນ ຈາຕິ ນວ ປາຈິຕ຺ຕິຍານິ, ສມຄ຺ເຄປິ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ເຆນ ວາຕິ ອຘມ຺ມກມ຺ມວເສນ ອຏ຺ຐາຣສ. ສເຈ ປນ ຕໍ ຘມ຺ມກມ຺ມໍ ໂຫຕິ, ‘‘ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ສມຄ຺ຄໍ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໍ ສມຄ຺ຄສຎ຺ຎີ ໂອວທຕີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໑໕໑) ອິທໍ ອວສານປທໍ ຐເປຕ຺ວາ ເຕເນວ ນເຍນ ສຕ຺ຕຣສ ທຸກ຺ກຏານິ, ‘‘ສມຄ຺ຄມ຺ຫາຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ຎໍ ຘມ຺ມໍ, ‘‘ວຄ຺ຄມ຺ຫາຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ອຏ຺ຐ ຄຣຸຘມ຺ເມ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ໂອວາທຎ຺ຈ ອນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຘມ຺ມໍ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວ. ໂຍ ປນ ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ສມຄ຺ຄໍ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໍ ສມຄ຺ຄສຎ຺ຎີ ໂອວທຕິ, ຄຣຸຘມ຺ມປາຬິໍ ອຸທ຺ເທສໍ ເທຕິ, ປຣິປຸຈ຺ຉໍ ເທຕິ, ‘‘ໂອສາເຣຫິ ອຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ໂອສາເຣຕິ, ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ກເຖຕິ, ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສຸຓມານານໍ ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ຠຓຕິ, ສິກ຺ຂມານາຍ ວາ ສາມເຓຣິຍາ ວາ ຠຓຕິ, ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອສມ຺ມຕຕາ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຣິປຸຓ຺ຓູປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ໂອວາທວເສນ ອຏ຺ຐຄຣຸຘມ຺ມຠຓນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປທໂສຘມ຺ມສທິສາເນວາຕິ.

ໂອວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ອຕ຺ຖງ຺ຄຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທຸຕິເຍ ໂອວເທຍ຺ຍາຕິ ອຏ຺ຐຄຣຸຘມ຺ເມຫິ ວາ ອຎ຺ເຎນ ວາ ຘມ຺ເມນ ໂອວທນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມຕສ຺ສາປິ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຈູຬປນ຺ຖກໍ ອາຣພ຺ຠ ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ສູຣິເຍ ໂອວທນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ອສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ສູຣິເຍ ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ອຕ຺ຖງ຺ຄຕສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ, ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ໂອວທນ຺ຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ປຸຣິມສິກ຺ຂາປເທ ວິຍ ອຸທ຺ເທສາທິນເຍນ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຕ຺ຖງ຺ຄຕສູຣິຍຕາ, ປຣິປຸຓ຺ຓູປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ໂອວທນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປທໂສຘມ຺ມສທິສາເນວາຕິ.

ອຕ຺ຖງ຺ຄຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຕຕິເຍ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເອກຣຕ຺ຕໍ ວສນຏ຺ຐານມ຺ປິ. ໂອວເທຍ຺ຍາຕິ ອິຘ ຄຣຸຘມ຺ເມຫິ ໂອວທນ຺ຕສ຺ເສວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສເຈ ປນ ອສມ຺ມໂຕ ໂຫຕິ, ທ຺ເວ ປາຈິຕ຺ຕິຍານິ. ສເຈ ປນ ສູຣິເຍປິ ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ໂອວທຕິ, ຕີຓິ ໂຫນ຺ຕິ. ສມ຺ມຕສ຺ສ ປນ ຣຕ຺ຕິໍ ໂອວທນ຺ຕສ຺ສປິ ທ຺ເວ ເອວ ໂຫນ຺ຕິ. ສມ຺ມຕຕ຺ຕາ ຫິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຄຣຸຘມ຺ໂມວາທມູລກໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ນຕ຺ຖິ. ຄິລານາຕິ ນ ສກ຺ໂກຕິ ໂອວາທາຍ ວາ ສໍວາສາຍ ວາ ຄນ຺ຕຸໍ.

ສກ຺ເກສຸ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ໂອວທນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ’’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ, ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ເຍນ ເກນຈິ, ອິຕຣໍ ອຎ຺ເຎນ ຘມ຺ເມນ ໂອວທນ຺ຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ສມເຍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ, ປຸຣິມສິກ຺ຂາປເທ ວິຍ ອຸທ຺ເທສາທິນເຍນ ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸປສ຺ສຍູປຄມນໍ, ປຣິປຸຓ຺ຓູປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ສມຍາຠາໂວ, ຄຣຸຘມ຺ເມຫິ ໂອວທນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມກຖິນສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ກິຣິຍໍ ໂຫຕີຕິ.

ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ອາມິສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸຕ຺ເຖ ອາມິສເຫຕູຕິ ຈີວຣາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣເຫຕຸ. ຠິກ຺ຂູຕິ ສມ຺ມຕາ ຠິກ຺ຂູ ອິຘາຘິປ຺ເປຕາ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອວຣູເປ ຠິກ຺ຂູ ອວຓ຺ຓກາມຕາຍ ເອວໍ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ‘‘ອາມິສເຫຕຸ ໂອວທນ຺ຕີ’’ຕິ ຠຓນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ອສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ອສມ຺ມຕໍ ອຸປສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ສມ຺ມຕໍ ວາ ອສມ຺ມຕໍ ວາ ເອວໍ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ກາເລ ສມ຺ມຸຕິໍ ລຠິຕ຺ວາ ສາມເຓຣຠູມິຍໍ ສຓ຺ຐິໂຕ, ອຍໍ ສມ຺ມໂຕ ນາມ ອນຸປສມ຺ປນ຺ໂນ. ປກຕິຍາ ຈີວຣາທິເຫຕຸ ໂອວທນ຺ຕໍ ປນ ເອວໍ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ຘມ຺ເມນ ລທ຺ຘສມ຺ມຸຕິຕາ, ອນາມິສນ຺ຕຣຕາ, ອວຓ຺ຓກາມຕາຍ ເອວໍ ຠຓນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນເມວາຕິ.

ອາມິສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ຈີວຣທານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປຎ຺ຈເມ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ຈີວຣທານວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ເສສກຖາມຄ຺ໂຄ ປເນຕ຺ຖ ຈີວຣປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ຠິກ຺ຂຸ ປຏິຄ຺ຄາຫໂກ, ອິຘ ຠິກ຺ຂຸນີ, ອຍໍ ວິເສໂສ, ເສສໍ ຕາທິສເມວາຕິ.

ຈີວຣທານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ຈີວຣສິພ຺ພນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຉຏ຺ເຐ ຈີວຣນ຺ຕິ ນິວາສນປາຣຸປນຸປຄໍ. ສິພ຺ເພຍ຺ຍ ວາ ສິພ຺ພາເປຍ຺ຍາ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຍໍ ສິພ຺ພນ຺ຕສ຺ສ ສູຈິໍ ປເວເສຕ຺ວາ ປເວເສຕ຺ວາ ນີຫຣເຓ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ສກິໍ ນີຫຣນ຺ຕສ຺ສ ເອກເມວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ‘ສິພ຺ພາ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ປນ ສເຈປິ ສພ຺ພໍ ສູຈິກມ຺ມໍ ນິຏ຺ຐາເປຕິ, ອາຓາປກສ຺ສ ເອກເມວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຖ ‘‘ຍໍ ເອຕ຺ຖ ຈີວເຣ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕວ ຠາໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ນິຏ຺ຐາເປຕິ, ຕສ຺ສ ອາຣາປເຖ ອາຣາປເຖ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອາຓາປກສ຺ສ ເອກວາຈາຍ ສມ຺ພຫຸລານິປິ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາຓຕ຺ຕິຍໍ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຸທາຍິຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ຈີວຣສິພ຺ພນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ອສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎິໂນ ວາ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ, ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ສິພ຺ພນ຺ຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຎ຺ຎໍ ຖວິກາທິປຣິກ຺ຂາຣໍ ສິພ຺ພນ຺ຕສ຺ສ, ຎາຕິກາຍ, ສິກ຺ຂມານສາມເຓຣີນຎ຺ຈ ຈີວຣມ຺ປິ ສິພ຺ພນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສນ຺ຕກຕາ, ນິວາສນປາຣຸປນຸປຄຕາ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ສິພ຺ພນໍ ວາ ສິພ຺ພາປນໍ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕສທິສາເນວາຕິ.

ຈີວຣສິພ຺ພນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສໍວິຘານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສຕ຺ຕເມ ສໍວິຘາຍາຕິ ສໍວິທຫິຕ຺ວາ, ຄມນກາເລ ສງ຺ເກຕໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄນ຺ຕິ ເອກໍ ອທ຺ຘານສງ຺ຂາຕໍ ມຄ຺ຄໍ, ເອກໂຕ ວາ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ. ສຕ຺ຖຄມນີໂຍຕິ ສຕ຺ເຖນ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ, ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານປທຕ຺ຖເມວ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ອກປ຺ປິຍຠູມິຍໍ ສໍວິທຫນ຺ຕສ຺ສ ສໍວິທຫນປຈ຺ຈຍາ ຕາວ ທຸກ຺ກຏໍ. ຕຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ອນ຺ຕຣາຣາມໍ ອາສນສາລໍ ຕິຕ຺ຖິຍເສຍ຺ຍຎ຺ຈ ເສສາ ອກປ຺ປິຍຠູມິ, ຕຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ສໍວິທຫນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສໍວິທຫິຕ຺ວາ ປນ ‘‘ອຊ຺ຊ ວາ ສ຺ເວ ວາ’’ຕິ ນິຍມິຕໍ ກາລໍ ວິສງ຺ເກຕໍ ອກຕ຺ວາ, ທ຺ວາຣວິສງ຺ເກຕໍ ປນ ມຄ຺ຄວິສງ຺ເກຕໍ ວາ ກຕ຺ວາປິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຍາວ ອາສນ຺ນສ຺ສາປິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ‘‘ອຍໍ ອິມສ຺ສ ອຸປຈາໂຣ’’ຕິ ມນຸສ຺ເສຫິ ຐປິຕໍ ອຸປຈາຣໍ ນ ໂອກ຺ກມຕິ, ຕາວ ອນາປຕ຺ຕິ. ຕໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ປນ ປຐມປາເທ ທຸກ຺ກຏໍ, ທຸຕິຍປາເທ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອິຕິ ຄາມູປຈາໂຣກ຺ກມນຄຓນາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍານິ. ອທ຺ຘໂຍຊນາຕິກ຺ກເມ ປນ ຄາເມ ອສຕິ ອທ຺ຘໂຍຊນຄຓນາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປຊ຺ຊນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ’’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອສໍວິທຫິເຕ ສໍວິທຫິຕສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ, ໂຍ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອສໍວິທຫນ຺ຕິຍາ ເກວລໍ ອຕ຺ຕນາວ ສໍວິທຫຕິ, ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ສມເຍ ສໍວິທຫິຕ຺ວາປິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ, ອຕ຺ຕນາ ອສໍວິທຫນ຺ຕສ຺ສ, ວິສງ຺ເກເຕນ ວາ, ອາປທາສຸ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ສໍວິທຫິຕ຺ວາ ມຄ຺ຄປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ, ອວິສງ຺ເກຕຕາ, ສມຍາຠາໂວ, ອນາປທາ, ຄາມນ຺ຕໂຣກ຺ກມນໍ ວາ ອທ຺ຘໂຍຊນາຕິກ຺ກໂມ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ. ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນາທີຫິ ປນ ສທ຺ຘິໍ ມາຕຸຄາມສິກ຺ຂາປເທນ ອາປຕ຺ຕິ, ອທ຺ຘານສມຸຏ຺ຐານໍ, ກິຣິຍໍ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ສໍວິຘານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ນາວາຠິຣຸຫນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຏ຺ຐເມ ສໍວິຘາຍາຕິ ກີຬາປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ສໍວິທຫິຕ຺ວາ, ອຠິຣຸຫນກາເລ ສງ຺ເກຕໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸທ຺ຘໍຄາມິນິນ຺ຕິ ກີຬາວເສນ ອຸທ຺ຘໍ ນທິຍາ ປຏິໂສຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ. ອໂຘຄາມິນິນ຺ຕິ ຕເຖວ ອໂຘ ອນຸໂສຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ. ຍໍ ປນ ຕິຕ຺ຖປ຺ປຏິປາທນຕ຺ຖໍ ອຸທ຺ຘໍ ວາ ອໂຘ ວາ ຫຣນ຺ຕິ, ເອຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕິຣິຍໍ ຕຣຓາຍາຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ, ຍາ ຕິຣິຍໍ ຕຣຓາ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ສຄາມກຕີຣປສ຺ເສນ ຄມນກາເລ ຄາມນ຺ຕຣຄຓນາຍ, ອຄາມກຕີຣປສ຺ເສນ ວາ ໂຍຊນວິຕ຺ຖຕາຍ ນທິຍາ ມຊ຺ເຌນ ວາ ຄມນກາເລ ອທ຺ຘໂຍຊນຄຓນາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ສມຸທ຺ເທ ປນ ຍຖາສຸຂໍ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ນາວາຠິຣຸຫນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕິຣິຍໍ ຕຣຓາຍາ’’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ເສສໍ ອນນ຺ຕຣສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ນາວາຠິຣຸຫນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ປຣິປາຈິຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ນວເມ ຠິກ຺ຂຸນິປຣິປາຈິຕນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຣິປາຈິຕໍ, ເນວ ຕສ຺ສ ນາຕ຺ຕໂນ ຎາຕກປ຺ປວາຣິຕານໍ ຄິຫີນໍ ສນ຺ຕິເກ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຄຸຓໍ ປກາເສຕ຺ວາ ‘‘ເທຖ ອຍ຺ຍສ຺ສ, ກໂຣຖ ອຍ຺ຍສ຺ສາ’’ຕິ ເອວໍ ນິປ຺ຜາທິຕໍ ລທ຺ຘພ຺ພໍ ກຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸພ຺ເພ ຄິຫິສມາຣມ຺ຠາຕິ ເອຕ຺ຖ ສມາຣມ຺ໂຠຕິ ສມາຣທ຺ຘໍ, ປຏິຍາທິຕສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ຄິຫີນໍ ສມາຣມ຺ໂຠ ຄິຫິສມາຣມ຺ໂຠ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຣິປາຈນໂຕ ປຸພ຺ເພ ປຐມຕຣໍເຍວ ຍໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຄິຫີນໍ ປຏິຍາທິຕຠຕ຺ຕໍ, ຎາຕກປ຺ປວາຣິຕານໍ ວາ ສນ຺ຕກໍ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຊານໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອຊ຺ໂຌຫຣຓຄຓນາຍ, ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ປນສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ.

ຣາຊຄເຫ ເທວທຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ຠິກ຺ຂຸນິປຣິປາຈິຕປິຓ຺ຑປາຕຠຸຎ຺ຊນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຸພ຺ເພ ຄິຫິສມາຣມ຺ຠາ’’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ປຣິປາຈິຕໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ, ອປຣິປາຈິເຕ ປຣິປາຈິຕສຎ຺ຎິໂນ, ອຸຠຍຕ຺ຖ ເວມຕິກສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ອປຣິປາຈິຕສຎ຺ຎິໂນ, ຄິຫິສມາຣມ຺ເຠ, ສິກ຺ຂມານສາມເຓຣາທີຫິ ປຣິປາຈິເຕ, ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສເສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຣິປາຈິຕຕາ, ປຣິປາຈິຕຠາວຊານນໍ, ຄິຫິສມາຣມ຺ຠາຠາໂວ, ໂອທນາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣຕາ, ຕສ຺ສ ອຊ຺ໂຌຫຣຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມປາຣາຊິກສອສານິ, ອິທໍ ປນ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ປຣິປາຈິຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ຣໂຫນິສຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທສເມ ສພ຺ໂພປິ ກຖາມຄ຺ໂຄ ທຸຕິຍອນິຍເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິທຎ຺ຫິ ສິກ຺ຂາປທໍ ທຸຕິຍອນິຍເຕນ ຈ ອຸປຣິ ອຸປນນ຺ທສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖສິກ຺ຂາປເທນ ຈ ເອກປຣິຈ຺ເຉທໍ, ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ປນ ວິສຸໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ຣໂຫນິສຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂອວາທວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.

໔. ໂຠຊນວຄ຺ໂຄ

໑. ອາວສຖສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ໂຠຊນວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ອຄິລາເນນາຕິ ອທ຺ຘໂຍຊນມ຺ປິ ຄນ຺ຕຸໍ ສມຕ຺ເຖນ. ເອໂກຕິ ເອກທິວສິໂກ. ອາວສຖປິຓ຺ໂຑຕິ ‘‘ອິເມສໍ ວາ ເອຕ຺ຕການໍ ວາ’’ຕິ ເອກໍ ປາສຓ຺ຑໍ ວາ, ‘‘ເອຕ຺ຕກເມວາ’’ຕິ ເອວໍ ຠຕ຺ຕໍ ວາ ອໂນທິສ຺ສ ສາລາທີສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ປຸຎ຺ຎກາເມຫິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຠຊນໍ. ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພຕິ ເອກກຸເລນ ວາ ນານາກຸເລຫິ ວາ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ວາ ຐາເນ, ນານາຐາເນສຸ ວາ ‘‘ອຊ຺ຊ ເອກສ຺ມິໍ, ສ຺ເວ ເອກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອນິຍຕຏ຺ຐາເນ ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ເອກທິວສເມວ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣີຕິ ທຸຕິຍທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕສ຺ມິໍ ວາ ຐາເນ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວາ ຐາເນ ເຕສໍ ສນ຺ຕກສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ທຸກ຺ກຏໍ, ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອາວສຖປິຓ຺ຑຠຸຎ຺ຊນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຄິລາເນນາ’’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຄິລານສ຺ສ ອຄິລານສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ. ຄິລານສ຺ສ ຄິລານສຎ຺ຎິໂນ, ໂຍ ຈ ສກິໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ເອກທິວສໍ, ຄຕຏ຺ຐາເນ ເອກທິວສໍ, ປຈ຺ຈາຄນ຺ໂຕປິ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ເອກທິວສໍ, ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ເອກທິວສໍ, ຄມິສ຺ສາມີ’ຕິ ຈ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ເກນຈິ ອຸປທ຺ທເວນ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເຂມຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຸນ ເອກທິວສໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຍສ຺ສ ວາ ສາມິກາ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ໂຍ ວາ ຠິກ຺ຂູນໍເຍວ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ນ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ຐເປຕ຺ວາ ວາ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ ອຎ຺ຎໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຈ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອາວສຖປິຓ຺ຑຕາ, ອຄິລານຕາ, ອນຸວສິຕ຺ວາ ປຣິໂຠຊນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ເອຬກໂລມສິກ຺ຂາປທສທິສານີຕິ.

ອາວສຖສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ຄຓໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທຸຕິເຍ ຄຓໂຠຊເນຕິ ຄຓສ຺ສ ໂຠຊເນ. ອິຘ ຈ ຄໂຓຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ວາ ຠິກ຺ຂູ, ເຕສໍ ນິມນ຺ຕນໂຕ ວາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຕ ວາ ລທ຺ເຘ ໂອທນາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ອຎ຺ຎຕຣໂຠຊເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ສເຈ ຫິ ໂກຈິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠິກ຺ຂູ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຍນ ເກນຈິ ເວວຈເນນ ວາ ຠາສນ຺ຕເຣນ ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ໂອທເນນ ນິມນ຺ເຕມິ, ໂອທນໍ ເມ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ນິມນ຺ເຕຕິ, ເຕ ເຈ ເອວໍ ເອກໂຕ ວາ ນານາໂຕ ວາ ນິມນ຺ຕິຕາ ເອກໂຕ ວາ ນານາໂຕ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ປຈ຺ຉາ ເອກໂຕ ວາ ນານາໂຕ ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ຄຓໂຠຊນໍ ໂຫຕິ. ປຏິຄ຺ຄຫຓເມວ ເຫຕ຺ຖ ປມາຓໍ. ສເຈ ໂອທນາທີນໍ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກໂຕ ວາ ນານາໂຕ ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຈ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຈ ເອກໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ເອວມ຺ປິ ຄຓໂຠຊນເມວ. ຕສ຺ສ ທຸວິຘສ຺ສາປິ ເອວໍ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ທຸກ຺ກຏໍ, ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຄິລານສມຍາທີສຸ ຍທາ ປາທານມ຺ປິ ຜລິຕຕ຺ຕາ ນ ສກ຺ກາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ, ອຍໍ ຄິລານສມໂຍ. ອຕ຺ຖຕກຖິນານໍ ປຎ຺ຈ ມາສາ, ອິຕເຣສໍ ກຕ຺ຕິກມາໂສຕິ ອຍໍ ຈີວຣທານສມໂຍ. ຍທາ ໂຍ ຈີວເຣ ກຣິຍມາເນ ກິຎ຺ຈິເທວ ຈີວເຣ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ອຍໍ ຈີວຣກາຣສມໂຍ. ຍທາ ອທ຺ຘໂຍຊນມ຺ປິ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ວາ ໂຫຕິ ຄຈ຺ຉຕິ ວາ ຄໂຕ ວາ, ອຍໍ ອທ຺ຘານຄມນສມໂຍ. ນາວາຠິຣຸຫນສມເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍທາ ໂຄຈຣຄາເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠິກ຺ຂູ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ນ ຍາເປນ຺ຕິ, ອຍໍ ມຫາສມໂຍ. ຍທາ ໂຍໂກຈິ ປພ຺ພຊິໂຕ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕຕິ, ອຍໍ ສມຓຠຕ຺ຕສມໂຍ, ເອເຕສຸ ສມເຍສຸ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ຣາຊຄເຫ ເທວທຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ’’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສຕ຺ຕວິຘາ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ນຄຓໂຠຊເນ ຄຓໂຠຊນສຎ຺ຎິສ຺ສ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ. ນຄຓໂຠຊນສຎ຺ຎິສ຺ສ ປນ, ເຍ ຈ ທ຺ເວ ຕໂຍ ເອກໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ພຫູນໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ເອກໂຕ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕານໍ, ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕິກາທີສຸ, ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຄຓໂຠຊນຕາ, ສມຍາຠາໂວ, ອຊ຺ໂຌຫຣຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ເອຬກໂລມສທິສາເນວາຕິ.

ຄຓໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຕຕິເຍ ປຣມ຺ປຣໂຠຊເນຕິ ຄຓໂຠຊເນ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຎ຺ຈຫິ ໂຠຊເນຫິ ນິມນ຺ຕິຕສ຺ສ ເຍນ ເຍນ ປຐມໍ ນິມນ຺ຕິໂຕ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ໂຠຊນໂຕ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ວາ ອວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ວາ ປຣສ຺ສ ປຣສ຺ສ ໂຠຊເນ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຈສຸ ສຫຘມ຺ມິເກສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວາ ເອວໍ ສມ຺ມຸຂາ ວາ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໒໒໖) ວາ ‘‘ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວາ ເອວໍ ປຣມ຺ມຸຂາວາ ປຐມນິມນ຺ຕນໍ ອວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ນິມນ຺ຕິຕກຸເລ ລທ຺ຘຠິກ຺ຂໂຕ ເອກສິຕ຺ຖມ຺ປິ ອຊ຺ໂຌຫຣຕິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສມຍາ ວຸຕ຺ຕນຍາ ເອວ.

ເວສາລິຍໍ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນິມນ຺ຕິຕໂຠຊນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ’’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ຕິວິຘາ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ປຣິວາເຣ ປນ ວິກປ຺ປນມ຺ປິ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ (ປຣິ. ໘໖) ວຸຕ຺ຕໍ, ອສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ນປຣມ຺ປຣໂຠຊເນ ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ. ນປຣມ຺ປຣໂຠຊນສຎ຺ຎິສ຺ສ ປນ, ໂຍ ຈ ສມເຍ ວາ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ວາ ເອກສໍສຏ຺ຐານິ ວາ ທ຺ເວ ຕີຓິ ນິມນ຺ຕນານິ ເອກໂຕ ວາ ກຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ນິມນ຺ຕນປ຺ປຏິປາຏິຍາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ສກເລນ ຄາເມນ ວາ ປູເຄນ ວາ ນິມນ຺ຕິໂຕ ເຕສຸ ຍຕ຺ຖກຕ຺ຖຈິ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ນິມນ຺ຕິຍມາໂນ ວາ ‘‘ຠິກ຺ຂໍ ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ ວທຕິ, ຕສ຺ສ, ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕິກາທີສຸ, ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ປຣມ຺ປຣໂຠຊນຕາ, ສມຍາຠາໂວ, ອຊ຺ໂຌຫຣຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມກຖິນສທິສາເນວ, ອິທໍ ປນ ກິຣິຍາກິຣິຍນ຺ຕິ.

ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ກາຓມາຕາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸຕ຺ເຖ ປູເວຫີຕິ ປເຫຓກຕ຺ຖາຍ ປຏິຍຕ຺ເຕຫິ ອຕິຣສກໂມທກສກ຺ຂລິກາທີຫິ ເຍຫິ ເກຫິຈິ ຂຊ຺ຊເກຫິ. ມນ຺ເຖຫີຕິ ປາເຖຍ຺ຍຕ຺ຖາຍ ປຏິຍຕ຺ເຕຫິ ເຍຫິ ເກຫິຈິ ສຕ຺ຕຸຕິລຕຓ຺ຑຸລາທີຫິ. ທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູຣາຕິ ມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ເຫຏ຺ຐິມເລຂໍ ອນຕິກ຺ກນ຺ຕາ ທ຺ເວ ວາ ຕໂຍ ວາ ປຕ຺ຕປູຣາ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣີຕິ ສເຈປິ ຕຕິຍໍ ປຕ຺ຕໍ ຖູປີກຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ເຫຏ຺ຐິມເລຂໂຕ ອຸປຣິຏ຺ຐິຕປູວຄຓນາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູເຣ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ເຍນ ທ຺ເວ ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕນ ພຫິ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຖ ມຍາ ທ຺ເວ ປຕ຺ຕປູຣາ ຄຫິຕາ, ຕ຺ວໍ ເອກໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເຕນາປິ ອຎ຺ຎໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ‘‘ປຐມໍ ອາຄເຕນ ທ຺ເວ ປຕ຺ຕປູຣາ ຄຫິຕາ, ມຍາ ເອໂກ ຄຫິໂຕ, ຕ຺ວໍ ມາ ຄຓ຺ຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເຍນ ປຐມໍ ເອໂກ ຄຫິໂຕ, ຕສ຺ສາປິ ປຣມ຺ປຣາໂຣຈເນ ເອເສວ ນໂຍ. ເຍນ ປນ ສຍເມວ ຕໂຍ ຄຫິຕາ, ເຕນ ອຎ຺ຎໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມາ ໂຂ ຕ຺ວໍ ເອຕ຺ຖ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອວທນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສາປິ ທຸກ຺ກຏເມວ. ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຠຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ລທ຺ຘຏ຺ຐານໂຕ ສພ຺ພາສນ຺ນໍ ອາສນສາລໍ ວາ ວິຫາຣໍ ວາ ຍຕ຺ຖ ວາ ປນ ນິພທ຺ຘໍ ປຏິກ຺ກມຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກໍ ປຕ຺ຕປູຣໍ ອຕ຺ຕໂນ ຐເປຕ຺ວາ ເສສໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ. ຍຖາມິຕ຺ຕໍ ປນ ທາຕຸໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ເຍນ ເອໂກ ຄຫິໂຕ, ນ ເຕນ ກິຎ຺ຈິ ອກາມາ ທາຕພ຺ພໍ, ຍຖາຣຸຈິ ກາຕພ຺ພໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ນ ມຕ຺ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄຫຓວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອູນກທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູເຣ ອຕິເຣກສຎ຺ຎິສ຺ສ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ. ອູນກສຎ຺ຎິສ຺ສ ປນ, ນ ປເຫຓກຕ຺ຖາຍ ນ ປາເຖຍ຺ຍຕ຺ຖາຍ ວາ ປຏິຍຕ຺ຕໍ, ຕທຕ຺ຖາຍ ປຏິຍຕ຺ຕເສສກໍ ວາ, ຄມເນ ວາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ເຘ, ຎາຕກປ຺ປວາຣິຕານໍ ວາ ເທນ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕໂນ ຘເນນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓປູວມນ຺ຖຕາ, ອເສສກຕາ, ອປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຄມນຕາ, ອນຎ຺ຎາຕກາທິຕາ, ອຕິເຣກປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ, ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕສທິສາເນວາຕິ.

ກາຓມາຕາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ປຐມປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປຎ຺ຈເມ ຠຸຕ຺ຕາວີຕິ ຠຸຕ຺ຕວາ, ເຍນ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ສາສປມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕໍ, ໂສ ເອວໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປວາຣິໂຕຕິ ‘‘ອສນໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ໂຠຊນໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຫຕ຺ຖປາເສ ຐິໂຕ ອຠິຫຣຕິ, ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໒໓໙) ເອວໍ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຈງ຺ຄວເສນ ກຕປ຺ປວາຣໂຓ, ກຕປ຺ປຏິກ຺ເຂໂປຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ‘‘ອສນໍ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ວິປ຺ປກຕໂຠຊໂນ ‘ປວາຣິໂຕ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ໂຍ ຈ ວິປ຺ປກຕໂຠຊໂນ, ເຕນ ກິຎ຺ຈິ ຠຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ຈິ ອຠຸຕ຺ຕໍ, ຍຎ຺ຈ ຠຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘ຠຸຕ຺ຕາວີ’ຕິປິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ມາ ‘ຠຸຕ຺ຕາວີ’ຕິວຈເນນ ວິສຸໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘິໍ ນ ປສ຺ສາມ, ‘‘ທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ປາຈິ. ໕໒) ປນ ທິຣຕ຺ຕາທິວຈນໍ ວິຍ ປວາຣິຕປທສ຺ສ ປຣິວາຣຠາເວນ ພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕາຍ ເຈຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປວາຣຓງ຺ເຄສຸ ປນ ອສນໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ວິປ຺ປກຕໂຠຊນໍ ທິສ຺ສຕິ, ຕໍ ຠຸຎ຺ຊມາໂນ ເຈສ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຠຊນໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ປວາຣຓປ຺ປໂຫນກໍ ໂຠຊນໍ ທິສ຺ສຕິ, ໂອທນາທີນໍ ເຈ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ ໂຠຊນໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫຕ຺ຖປາເສ ຐິໂຕຕິ ປວາຣຓປ຺ປໂຫນກໍ ເຈ ໂຠຊນໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ທາຍໂກ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍຫຕ຺ຖປ຺ປມາເຓ ໂອກາເສ ຐິໂຕ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຠິຫຣຕີຕິ ໂສ ເຈ ທາຍໂກ ຕສ຺ສ ຕໍ ໂຠຊນໍ ກາເຍນ ອຠິສໍຫຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ທິສ຺ສຕິ, ຕໍ ເຈ ອຠິຫຏໍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອງ຺ຄານໍ ວເສນ ປວາຣິໂຕ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ‘ອສນ’ນ຺ຕິອາທີສຸ ຕາວ ຍຎ຺ຈ ອສ຺ນາຕິ, ຍຎ຺ຈ ໂຠຊນໍ ຫຕ຺ຖປາເສ ຐິເຕນ ອຠິຫຏໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຕໍ ໂອທໂນ ກຸມ຺ມາໂສ ສຕ຺ຕຸ ມຈ຺ໂຉ ມໍສນ຺ຕິ ອິເມສໍ ອຎ຺ຎຕຣເມວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ໂອທໂນ ນາມ ສາລິ ວີຫິ ຍໂວ ໂຄຘຸໂມ ກງ຺ຄຸ ວຣໂກ ກຸທ຺ຣູສໂກຕິ ອິເມສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຘຎ຺ຎານໍ ຕຓ຺ຑຸເລ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ປຈາມາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຍາຄຸໍ ປຈາມາ’’ຕິ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ສນ຺ຘາຍ ປຈນ຺ຕຸ, ສເຈ ອຸຓ຺ຫໍ ວາ ສີຕລໍ ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕານໍ ໂຠຊນກາເລ ຄຫິຕຄຫິຕຏ຺ຐາເນ ໂອຘິ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ໂອທໂນ ໂຫຕິ, ປວາຣຓໍ ຊເນຕິ. ໂຍ ປນ ປາຍາໂສ ວາ ອມ຺ພິລຍາຄຸ ວາ ອຸທ຺ຘນໂຕ ໂອຕາຣິຕມຕ຺ຕາ ອພ຺ຠຸຓ຺ຫາ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ອາວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປິວິຕຸໍ, ສາ ຍສ຺ສ ຫຕ຺ເຖນ ຄຫິໂຕກາເສປິ ໂອຘິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ປວາຣຓໍ ນ ຊເນຕິ. ສເຈ ປນ ອຸສຸມາຍ ວິຄຕາຍ ຆນຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂອຘິໍ ທສ຺ເສຕິ, ປຸນ ປວາຣຓໍ ຊເນຕິ, ປຸພ຺ເພ ຕນຸກຠາໂວ ນ ຣກ຺ຂຕິ. ສເຈປິ ພຫູ ປຓ຺ຓຜລກຬີເຣ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຸຏ຺ຐິມຕ຺ຕາປິ ຕຓ຺ຑຸລາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ໂຠຊນກາເລ ເຈ ໂອຘິ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ປວາຣຓໍ ຊເນຕິ. ອຍາຄຸເກ ນິມນ຺ຕເນ ‘‘ຍາຄຸໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ຠຕ຺ເຕ ອຸທກກຎ຺ຊິກຂີຣາທີນິ ອາກິຣິຕ຺ວາ ‘‘ຍາຄຸໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ເທນ຺ຕິ, ກິຎ຺ຈາປິ ຕນຸກາ ໂຫຕິ, ປວາຣຓໍ ຊເນຕິເຍວ. ສເຈ ປນ ປກ຺ກຸຖິເຕສຸ ອຸທກາທີສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ຍາຄຸສງ຺ຄຫເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ສເຈ ຍາຄຸຍາປິ ສາສປມຕ຺ຕມ຺ປິ ມຈ຺ຉມໍສກ຺ຂຓ຺ຑໍ ວາ ນ຺ຫາຣຸ ວາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ປວາຣຓໍ ຊເນຕິ. ຐເປຕ຺ວາ ສານຸໂລມານໍ ວຸຕ຺ຕຘຎ຺ຎານໍ ຕຓ຺ຑຸເລ ອຎ຺ເຎຫິ ເວຬຸຕຓ຺ຑຸລາທີຫິ ວາ ກນ຺ທມູລຜເລຫິ ວາ ເຍຫິ ເກຫິຈິ ກຕຠຕ຺ຕໍ ປວາຣຓໍ ນ ຊເນຕິ. ກຸມ຺ມາໂສ ນາມ ຍເວຫິ ກໂຕ. ອຎ຺ເຎຫິ ປນ ມຸຄ຺ຄາທີຫິ ກຕກຸມ຺ມາໂສ ປວາຣຓໍ ນ ຊເນຕິ. ສຕ຺ຕຸ ນາມ ສຕ຺ຕ ຘຎ຺ຎານິ ຠຊ຺ຊິຕ຺ວາ ກໂຕ. ອນ຺ຕມໂສ ຂຣປາກຠຊ຺ຊິຕານໍ ວີຫີນໍ ຕຓ຺ຑຸເລ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ກຕຈຸຓ຺ຓມ຺ປິ ກຸຓ຺ຑກມ຺ປິ ສຕ຺ຕຸສງ຺ຄຫເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ສມປາກຠຊ຺ຊິຕານໍ ປນ ອາຕປສຸກ຺ຂານໍ ກຸຓ຺ຑກໍ ວາ, ເຍ ເກຈິ ຕຓ຺ຑຸລາ ວາ ລາຊາ ວາ, ລາເຊຫິ ກຕຠຕ຺ຕສຕ຺ຕຸອາທີນິ ວາ ນ ປວາເຣນ຺ຕິ. ມຈ຺ຉມໍເສສຸ ສເຈ ຍາຄຸໍ ປິວນ຺ຕສ຺ສ ຍາຄຸສິຕ຺ຖມຕ຺ຕາເນວ ທ຺ເວ ມຈ຺ຉກ຺ຂຓ຺ຑານິ ວາ ມໍສກ຺ຂຓ຺ຑານິ ວາ ເອກຠາຊເນ ວາ ນານາຠາຊເນ ວາ ເທນ຺ຕິ, ຕານິ ເຈ ອຂາທນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ປວາຣຓປ຺ປໂຫນກໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ນ ປວາເຣຕິ. ຕໂຕ ເອກໍ ຂາທິຕໍ, ເອກໍ ຫຕ຺ເຖ ວາ ປຕ຺ເຕ ວາ ໂຫຕິ, ສເຈ ອຎ຺ຎໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ປວາເຣຕິ. ທ຺ເວປິ ຂາທິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ມຸເຂ ສາສປມຕ຺ຕມ຺ປິ ອວສິຏ຺ຐໍ ນຕ຺ຖິ, ສເຈປິ ອຎ຺ຎໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ນ ປວາເຣຕິ. ໂຍ ປນ ອກປ຺ປິຍມໍສໍ ກຸລທູສນເວຊ຺ຊກມ຺ມອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາໂຣຈນສາທິຕຣູປິຍາທີຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ອກປ຺ປິຍໂຠຊນຎ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ກປ຺ປິຍໍ ວາ ອກປ຺ປິຍໍ ວາ ຂາທນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ນ ປວາເຣຕິ.