໘. ສນ຺ນິຘິກາຣກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຏ຺ຐເມ ສນ຺ນິຘິກາຣກນ຺ຕິ ກາໂຣ ກຣຓໍ ກິຣິຍາຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ, ສນ຺ນິຘິ ກາໂຣ ອສ຺ສາຕິ ສນ຺ນິຘິກາຣໍ, ສນ຺ນິຘິກາຣເມວ ສນ຺ນິຘິກາຣກໍ, ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອກຣຕ຺ຕິໍ ວີຕິນາມິຕສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ສນ຺ນິຘິກຕໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຍາວກາລິກໍ ວາ ຍາມກາລິກໍ ວາ ‘ອຊ຺ໂຌຫຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ທຸກ຺ກຏໍ, ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສເຈປິ ປຕ຺ໂຕ ທຸທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕິ, ຍໍ ອງ຺ຄຸລິຍາ ຆໍສນ຺ຕສ຺ສ ເລຂາ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຄຓ຺ຐິກປຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ຄຓ຺ຐິກນ຺ຕເຣ ສ຺ເນໂຫ ປວິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ໂຍ ອຸຓ຺ເຫ ໂອຕາເປນ຺ຕສ຺ສ ປຄ຺ຆຣຕິ, ອຸຓ຺ຫຍາຄຸຍາ ວາ ຄຫິຕາຍ ສນ຺ທິສ຺ສຕິ, ຕາທິເສ ປຕ຺ເຕປິ ປຸນທິວເສ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຍໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ນິຣເປກ຺ໂຂ ສາມເຓຣານໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ເຕຫິ ນິຫິຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຕໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສຍໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕເມວ ຫິ ທຸຕິຍທິວເສ ກປ຺ປິຍໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອກປ຺ປິເຍສຸ ປນ ມນຸສ຺ສມໍເສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ເສເສສຸ ປນ ທຸກ຺ກເຏນ ສທ຺ຘິໍ. ຍາມກາລິກໍ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ອຊ຺ໂຌຫຣໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ອຊ຺ໂຌຫຣໂຕ ທຸກ຺ກເຏນ ສທ຺ຘິໍ. ໂຍ ປນ ປວາຣິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອນຕິຣິຕ຺ຕກຕໍ ອຊ຺ໂຌຫຣຕິ, ຕສ຺ສ ສພ຺ພວິກປ຺ເປສຸ ອປຣມ຺ປິ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ວຑ຺ຒຕິ. ສເຈ ວິກາເລ ອຊ຺ໂຌຫຣຕິ, ອນຕິຣິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ສພ຺ພວິກປ຺ເປສຸ ອນາປຕ຺ຕິ, ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ວິກາລປຈ຺ຈຍາ ຍາມກາລິກາທີສຸ ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອວເສເສສຸ ວິກາລປຈ຺ຈຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ວຑ຺ຒຕິເຍວ. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປນ ສນ຺ນິຘິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວຏ຺ຏຕິ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈ ສນ຺ນິຘິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວຏ຺ຏຕິ, ຠິກ຺ຂຸນິກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໔໒໑-໔໒໒) ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏຕີຕິ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ເພລຏ຺ຐສີສໍ ອາຣພ຺ຠ ສນ຺ນິຘິກາຣກໂຠຊນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ສຕ຺ຕາຫກາລິກ ຍາວຊີວິການໍ ປນ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ຍຖາ ເຈຕານິ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ນ ກປ຺ປນ຺ຕິ, ເອວໍ ຍາວກາລິກາທີຫິ ສໍສຏ຺ຐານິປິ, ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ຍາວກາລິເກນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາມກາລິກໍ ຕທຫຸປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ກາເລ ກປ຺ປຕິ, ວິກາເລ ນ ກປ຺ປຕີ’’ຕິອາທິ (ມຫາວ. ໓໐໕). ຕສ຺ມາ ສເຈປິ ຕໍ ຕໍ ເຕນ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສຏ຺ຐໍ ລຠຕິ, ສເຈ ອສມ຺ຠິນ຺ນຣສໍ ວາ ໂຫຕິ ສຸໂຘຕໍ ວາ, ຍຖາ ອິຕເຣນ ສໍສຄ຺ໂຄ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ກາລານຸຣູເປນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ສເຈ ປນ ສມ຺ຠິນ຺ນຣສໍ ວາ ໂຫຕິ ທຸທ຺ໂຘຕໍ ວາ, ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍາວກາລິກຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ຠິນ຺ນຣສານິ ຕີຓິປິ ຍາມກາລິກາທີນິ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ອຸປເນຕິ, ຍາມກາລິກໍ ທ຺ເວປິ ສຕ຺ຕາຫກາລິກາທີນິ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ອຸປເນຕິ, ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກເມວ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ອຸປເນຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕນ ຕທຫຸປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຕທຫຸປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ວາ ປຸເຣ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ວາ ຍາວຊີວິກໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ກປ຺ປຕິ, ທ຺ວີຫປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ ຉາຫໍ, ຕີຫປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ ປຎ຺ຈາຫໍ…ເປ… ສຕ຺ຕາຫປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ ຕທເຫວ ກປ຺ປຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມາເຍວ ຫິ ‘‘ສຕ຺ຕາຫກາລິເກນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາວຊີວິກໍ ຕທຫຸປຏິຄ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາລຍາມສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມສຸ ເຈຕ຺ຖ ວິກາລໂຠຊນ ສນ຺ນິຘິເຠສຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທານໍ ວເສນ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ, ອິເມສຸ ປນ ຈຕູສຸ ກາລິເກສຸ ຍາວກາລິກໍ ຍາມກາລິກນ຺ຕິ ອິມເມວ ທ຺ວຍໍ ອນ຺ໂຕວຸຏ຺ຐຎ຺ເຈວ ສນ຺ນິຘິກາຣກຎ຺ຈ, ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກຎ຺ຈ ອກປ຺ປິຍກຸຏິຍໍ ນິກ຺ຂິປິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ສນ຺ນິຘິມ຺ປິ ນ ຊເນຕິ. ອກປ຺ປິຍກຸຏິຍໍ ອນ຺ໂຕວຸຏ຺ເຐນ ປນ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອິຕຣທ຺ວຍໍ ຕທຫຸປຏິຄ຺ຄຫິຕມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ມຸຂສນ຺ນິຘິ ນາມ ໂຫຕິ, ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ອນ຺ໂຕວຸຏ຺ຐໍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ນາມມຕ຺ຕເມວ ນານາກຣຓໍ, ອາປຕ຺ຕິ ປນ ທຸກ຺ກຏເມວ. ຕຕ຺ຖ ອກປ຺ປິຍກຸຏິ ນາມ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ອຸປສມ຺ປນ຺ນປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕກໍ ວສນຕ຺ຖາຍ ກຕເຄຫໍ, ຕຕ຺ຖ ສຫເສຍ຺ຍປ຺ປໂຫນເກ ປເທເສ ວຸຏ຺ຐໍ ຍາວກາລິກຎ຺ຈ ຍາມກາລິກຎ຺ຈ ສງ຺ຆິກໍ ວາ ອຸປສມ຺ປນ຺ນປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕກໍ ອນ຺ໂຕວຸຏ຺ຐໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ປກ຺ກໍ ອນ຺ໂຕປກ຺ກໍ ນາມ, ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ປນ ສຍໍ ປກ຺ກໍ ສາມໍ ປກ຺ກໍ ນາມ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ອນຊ຺ໂຌຫຣຓີຍໍ. ເຕນ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສຏ຺ຐມ຺ປິ ຕໍຄຕິກເມວ, ສພ຺ພໍ ອຊ຺ໂຌຫຣນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ຕສ຺ມາ ອນ຺ໂຕວຸຏ຺ຐອນ຺ໂຕປກ຺ກໂມຈນຕ຺ຖໍ ຠຄວຕາ ຈຕສ຺ໂສ ກປ຺ປິຍຠູມິໂຍ (ມຫາວ. ໒໙໕) ອນຸຎ຺ຎາຕາ, ຕາສໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໒໙໕) ວຸຕ຺ໂຕ. ຍຕ຺ຖ ປເນຕາ ນ ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ກຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສາມໍ ປາກມ຺ປິ ປຸນປາກໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອສນ຺ນິຘິກາຣເກ ສນ຺ນິຘິກາຣກສຎ຺ຎິໂນ, ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ. ອສນ຺ນິຘິກາຣກສຎ຺ຎິໂນ, ຍາວກາລິກາທີນິ ຕີຓິ ນິທຫິຕ຺ວາ ສກໍ ສກໍ ກາລໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ, ຍາວຊີວິກໍ ສທາປິ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອາມິສໍ, ສນ຺ນິຘິຠາໂວ, ຕສ຺ສ ອຊ຺ໂຌຫຣຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ເອຬກໂລມສທິສາເນວາຕິ.

ສນ຺ນິຘິກາຣກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.