໕. ປຐມປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປຎ຺ຈເມ ຠຸຕ຺ຕາວີຕິ ຠຸຕ຺ຕວາ, ເຍນ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ສາສປມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕໍ, ໂສ ເອວໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປວາຣິໂຕຕິ ‘‘ອສນໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ໂຠຊນໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຫຕ຺ຖປາເສ ຐິໂຕ ອຠິຫຣຕິ, ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໒໓໙) ເອວໍ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຈງ຺ຄວເສນ ກຕປ຺ປວາຣໂຓ, ກຕປ຺ປຏິກ຺ເຂໂປຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ‘‘ອສນໍ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ວິປ຺ປກຕໂຠຊໂນ ‘ປວາຣິໂຕ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ໂຍ ຈ ວິປ຺ປກຕໂຠຊໂນ, ເຕນ ກິຎ຺ຈິ ຠຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ຈິ ອຠຸຕ຺ຕໍ, ຍຎ຺ຈ ຠຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘ຠຸຕ຺ຕາວີ’ຕິປິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ມາ ‘ຠຸຕ຺ຕາວີ’ຕິວຈເນນ ວິສຸໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘິໍ ນ ປສ຺ສາມ, ‘‘ທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ປາຈິ. ໕໒) ປນ ທິຣຕ຺ຕາທິວຈນໍ ວິຍ ປວາຣິຕປທສ຺ສ ປຣິວາຣຠາເວນ ພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕາຍ ເຈຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປວາຣຓງ຺ເຄສຸ ປນ ອສນໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ວິປ຺ປກຕໂຠຊນໍ ທິສ຺ສຕິ, ຕໍ ຠຸຎ຺ຊມາໂນ ເຈສ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຠຊນໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ປວາຣຓປ຺ປໂຫນກໍ ໂຠຊນໍ ທິສ຺ສຕິ, ໂອທນາທີນໍ ເຈ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ ໂຠຊນໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫຕ຺ຖປາເສ ຐິໂຕຕິ ປວາຣຓປ຺ປໂຫນກໍ ເຈ ໂຠຊນໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ທາຍໂກ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍຫຕ຺ຖປ຺ປມາເຓ ໂອກາເສ ຐິໂຕ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຠິຫຣຕີຕິ ໂສ ເຈ ທາຍໂກ ຕສ຺ສ ຕໍ ໂຠຊນໍ ກາເຍນ ອຠິສໍຫຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ທິສ຺ສຕິ, ຕໍ ເຈ ອຠິຫຏໍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອງ຺ຄານໍ ວເສນ ປວາຣິໂຕ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ‘ອສນ’ນ຺ຕິອາທີສຸ ຕາວ ຍຎ຺ຈ ອສ຺ນາຕິ, ຍຎ຺ຈ ໂຠຊນໍ ຫຕ຺ຖປາເສ ຐິເຕນ ອຠິຫຏໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຕໍ ໂອທໂນ ກຸມ຺ມາໂສ ສຕ຺ຕຸ ມຈ຺ໂຉ ມໍສນ຺ຕິ ອິເມສໍ ອຎ຺ຎຕຣເມວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ໂອທໂນ ນາມ ສາລິ ວີຫິ ຍໂວ ໂຄຘຸໂມ ກງ຺ຄຸ ວຣໂກ ກຸທ຺ຣູສໂກຕິ ອິເມສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຘຎ຺ຎານໍ ຕຓ຺ຑຸເລ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ປຈາມາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຍາຄຸໍ ປຈາມາ’’ຕິ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ສນ຺ຘາຍ ປຈນ຺ຕຸ, ສເຈ ອຸຓ຺ຫໍ ວາ ສີຕລໍ ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕານໍ ໂຠຊນກາເລ ຄຫິຕຄຫິຕຏ຺ຐາເນ ໂອຘິ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ໂອທໂນ ໂຫຕິ, ປວາຣຓໍ ຊເນຕິ. ໂຍ ປນ ປາຍາໂສ ວາ ອມ຺ພິລຍາຄຸ ວາ ອຸທ຺ຘນໂຕ ໂອຕາຣິຕມຕ຺ຕາ ອພ຺ຠຸຓ຺ຫາ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ອາວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປິວິຕຸໍ, ສາ ຍສ຺ສ ຫຕ຺ເຖນ ຄຫິໂຕກາເສປິ ໂອຘິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ປວາຣຓໍ ນ ຊເນຕິ. ສເຈ ປນ ອຸສຸມາຍ ວິຄຕາຍ ຆນຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂອຘິໍ ທສ຺ເສຕິ, ປຸນ ປວາຣຓໍ ຊເນຕິ, ປຸພ຺ເພ ຕນຸກຠາໂວ ນ ຣກ຺ຂຕິ. ສເຈປິ ພຫູ ປຓ຺ຓຜລກຬີເຣ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຸຏ຺ຐິມຕ຺ຕາປິ ຕຓ຺ຑຸລາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ໂຠຊນກາເລ ເຈ ໂອຘິ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ປວາຣຓໍ ຊເນຕິ. ອຍາຄຸເກ ນິມນ຺ຕເນ ‘‘ຍາຄຸໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ຠຕ຺ເຕ ອຸທກກຎ຺ຊິກຂີຣາທີນິ ອາກິຣິຕ຺ວາ ‘‘ຍາຄຸໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ເທນ຺ຕິ, ກິຎ຺ຈາປິ ຕນຸກາ ໂຫຕິ, ປວາຣຓໍ ຊເນຕິເຍວ. ສເຈ ປນ ປກ຺ກຸຖິເຕສຸ ອຸທກາທີສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ຍາຄຸສງ຺ຄຫເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ສເຈ ຍາຄຸຍາປິ ສາສປມຕ຺ຕມ຺ປິ ມຈ຺ຉມໍສກ຺ຂຓ຺ຑໍ ວາ ນ຺ຫາຣຸ ວາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ປວາຣຓໍ ຊເນຕິ. ຐເປຕ຺ວາ ສານຸໂລມານໍ ວຸຕ຺ຕຘຎ຺ຎານໍ ຕຓ຺ຑຸເລ ອຎ຺ເຎຫິ ເວຬຸຕຓ຺ຑຸລາທີຫິ ວາ ກນ຺ທມູລຜເລຫິ ວາ ເຍຫິ ເກຫິຈິ ກຕຠຕ຺ຕໍ ປວາຣຓໍ ນ ຊເນຕິ. ກຸມ຺ມາໂສ ນາມ ຍເວຫິ ກໂຕ. ອຎ຺ເຎຫິ ປນ ມຸຄ຺ຄາທີຫິ ກຕກຸມ຺ມາໂສ ປວາຣຓໍ ນ ຊເນຕິ. ສຕ຺ຕຸ ນາມ ສຕ຺ຕ ຘຎ຺ຎານິ ຠຊ຺ຊິຕ຺ວາ ກໂຕ. ອນ຺ຕມໂສ ຂຣປາກຠຊ຺ຊິຕານໍ ວີຫີນໍ ຕຓ຺ຑຸເລ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ກຕຈຸຓ຺ຓມ຺ປິ ກຸຓ຺ຑກມ຺ປິ ສຕ຺ຕຸສງ຺ຄຫເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ສມປາກຠຊ຺ຊິຕານໍ ປນ ອາຕປສຸກ຺ຂານໍ ກຸຓ຺ຑກໍ ວາ, ເຍ ເກຈິ ຕຓ຺ຑຸລາ ວາ ລາຊາ ວາ, ລາເຊຫິ ກຕຠຕ຺ຕສຕ຺ຕຸອາທີນິ ວາ ນ ປວາເຣນ຺ຕິ. ມຈ຺ຉມໍເສສຸ ສເຈ ຍາຄຸໍ ປິວນ຺ຕສ຺ສ ຍາຄຸສິຕ຺ຖມຕ຺ຕາເນວ ທ຺ເວ ມຈ຺ຉກ຺ຂຓ຺ຑານິ ວາ ມໍສກ຺ຂຓ຺ຑານິ ວາ ເອກຠາຊເນ ວາ ນານາຠາຊເນ ວາ ເທນ຺ຕິ, ຕານິ ເຈ ອຂາທນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ປວາຣຓປ຺ປໂຫນກໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ນ ປວາເຣຕິ. ຕໂຕ ເອກໍ ຂາທິຕໍ, ເອກໍ ຫຕ຺ເຖ ວາ ປຕ຺ເຕ ວາ ໂຫຕິ, ສເຈ ອຎ຺ຎໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ປວາເຣຕິ. ທ຺ເວປິ ຂາທິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ມຸເຂ ສາສປມຕ຺ຕມ຺ປິ ອວສິຏ຺ຐໍ ນຕ຺ຖິ, ສເຈປິ ອຎ຺ຎໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ນ ປວາເຣຕິ. ໂຍ ປນ ອກປ຺ປິຍມໍສໍ ກຸລທູສນເວຊ຺ຊກມ຺ມອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາໂຣຈນສາທິຕຣູປິຍາທີຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ອກປ຺ປິຍໂຠຊນຎ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ກປ຺ປິຍໍ ວາ ອກປ຺ປິຍໍ ວາ ຂາທນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ນ ປວາເຣຕິ.

ເອວໍ ຍຎ຺ຈ ອສ຺ນາຕິ, ຍຎ຺ຈ ໂຠຊນໍ ຫຕ຺ຖປາເສ ຐິເຕນ ອຠິຫຏໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ປວາຣຓໍ ຊເນຕິ, ຕໍ ຎຕ຺ວາ ອິທານິ ຍຖາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຊານນຕ຺ຖໍ ອຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ – ‘‘ອສນໍ ໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕາວ ເຍນ ເອກສິຕ຺ຖມ຺ປິ ອຊ຺ໂຌຫຏໍ ໂຫຕິ, ໂສ ສເຈ ປຕ຺ຕມຸຂຫຕ຺ເຖສຸ ຍຕ຺ຖກຕ຺ຖຈິ ໂຠຊເນ ສຕິ ສາເປກ຺ໂຂວ ອຎ຺ຎໍ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ໂຠຊນໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ປວາເຣຕິ. ສເຈ ປນ ນິຣເປກ຺ໂຂ ໂຫຕິ, ຍໍ ປຕ຺ຕາທີສຸ ອວສິຏ຺ຐໍ, ຕໍ ນ ຈ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕຸກາໂມ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ທາຕຸກາໂມ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕຸກາໂມ, ໂສ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕປິ ນ ປວາເຣຕິ. ‘‘ຫຕ຺ຖປາເສ ຐິໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ສເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອານິສທສ຺ສ ປຈ຺ຉິມນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ, ສເຈ ຐິໂຕ, ປຓ຺ຫີນໍ ອນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ, ສເຈ ນິປນ຺ໂນ, ເຍນ ປສ຺ເສນ ນິປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສ ປາຣິມນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທາຍກສ຺ສ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ວາ ຐິຕສ຺ສ ວາ ນິປນ຺ນສ຺ສ ວາ ຐເປຕ຺ວາ ປສາຣິຕຫຕ຺ຖໍ ຍໍ ອາສນ຺ນຕຣໍ ອງ຺ຄໍ, ຕສ຺ສ ໂອຣິມນ຺ເຕນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍຫຕ຺ໂຖ ‘ຫຕ຺ຖປາໂສ’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມິໍ ຐຕ຺ວາ ອຠິຫຏໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕສ຺ເສວ ປວາຣຓາ ໂຫຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ. ‘ອຠິຫຣຕີ’ຕິ ຫຕ຺ຖປາສພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຐິໂຕ ຄຫຓຕ຺ຖໍ ອຸປນາເມຕິ. ສເຈ ປນ ອນນ຺ຕຣນິສິນ຺ໂນປິ ຠິກ຺ຂຸ ຫຕ຺ເຖ ວາ ອາຘາຣເກ ວາ ຐິຕໍ ປຕ຺ຕໍ ອນຠິຫຣິຕ຺ວາວ ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປໂຕ ປວາຣຓາ ນຕ຺ຖິ. ຠຕ຺ຕປຈ຺ຉິໍ ອາເນຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ຠູມິຍໍ ຐເປຕ຺ວາ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອີສກໍ ປນ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວາ ອປນາເມຕ຺ວາ ວາ ‘ຄຓ຺ຫຖາ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປໂຕ ປວາຣຓາ ໂຫຕິ. ຠຕ຺ຕປຈ຺ຉິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິວິສນ຺ຕສ຺ສ ອຎ຺ໂຎ ‘‘ອຫໍ ຘາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຫິຕມຕ຺ຕເມວ ກໂຣຕິ, ປຣິເວສໂກເຍວ ປນ ຕໍ ຘາເຣຕິ, ຕສ຺ມາ ສາ ອຠິຫຏາວ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ທາຕຸກາມຕາຍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕສ຺ສ ປວາຣຓາ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ປຣິເວສເກນ ຜຸຏ຺ຐມຕ຺ຕາວ ໂຫຕິ, ອິຕໂຣວ ນໍ ຘາເຣຕິ, ຕໂຕ ທາຕຸກາມຕາຍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕສ຺ສ ປວາຣຓາ ນ ໂຫຕິ. ກຏຈ຺ຉຸນາ ອຸທ຺ຘເຏ ປນ ໂຫຕິ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ສມຠາເຣປິ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ປວາເຣຕິເຍວ. ອນນ຺ຕຣສ຺ສ ທິຍ຺ຍມາເນ ອິຕໂຣ ປຕ຺ຕໍ ປິທຫຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຠິຫຏໍ ນາມ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປວາຣຓາ ນຕ຺ຖິ. ‘ປຏິກ຺ເຂໂປ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວາຈາຍ ອຠິຫເຏ ປຏິກ຺ເຂໂປ ນ ຣຸຫຕິ, ກາເຍນ ອຠິຫຏໍ ປນ ອງ຺ຄຸລິຈລນາທິນາ ກາຍວິກາເຣນ ວາ ‘‘ອລໍ, ມາ ເທຫີ’’ຕິອາທິນາ ວຈີວິກາເຣນ ວາ ປຏິກ຺ຂິປໂຕ ປວາຣຓາ ໂຫຕິ.

ເອໂກ ສມໍສກໍ ຣສໍ ອຠິຫຣຕິ, ‘‘ຣສໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິປໂຕ ປວາຣຓາ ນຕ຺ຖິ. ‘ມໍສຣສ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ປຏິກ຺ຂິປໂຕ ປວາຣຓາ ໂຫຕິ. ‘‘ອິມໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ໂຫຕິເຍວ. ມໍສໍ ວິສຸໍ ກຕ຺ວາ ‘ມໍສຣສ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ສເຈ ສາສປມຕ຺ຕມ຺ປິ ຂຓ຺ຑໍ ອຕ຺ຖິ, ປຏິກ຺ຂິປໂຕ ປວາຣຓາ ໂຫຕິ. ສເຈ ນຕ຺ຖິ, ວຏ຺ຏຕິ. ກຬີຣປນສາທີຫິ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ມຈ຺ຉມໍສໍ ປຈນ຺ຕິ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ກຬີຣສູປໍ ຄຓ຺ຫຖ, ປນສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ເອວມ຺ປິ ນ ປວາເຣຕິ. ກສ຺ມາ? ອປວາຣຓາຣຫສ຺ສ ນາເມນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ‘‘ມຈ຺ຉມໍສໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ອິມໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວາ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ປວາເຣຕິ, ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຄມນາທີສຸ ປນ ຍສ຺ມິໍ ອິຣິຍາປເຖ ປວາເຣຕິ, ຕໍ ອວິໂກເປນ຺ເຕເນວ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ອນຕິຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ ນ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ, ນ ອຘິກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ປນ ກປ຺ປິຍກຕາທີຫິ ສຕ຺ຕຫິ ວິນຍກມ຺ມາກາເຣຫິ ອກຕໍ ວາ ຄິລານສ຺ສ ອນຘິກໍ ວາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ປທຠາຊເນ (ປາຈິ. ໒໓໙) ‘ອກປ຺ປິຍກຕ’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຜລໍ ວາ ກນ຺ທມູລາທິ ວາ ປຎ຺ຈຫິ ສມຓກປ຺ປິເຍຫິ ກປ຺ປິຍໍ ອກຕໍ, ຍຎ຺ຈ ອກປ຺ປິຍມໍສໍ ວາ ອກປ຺ປິຍໂຠຊນໍ ວາ, ເອຕໍ ອກປ຺ປິຍໍ ນາມ, ຕໍ ອກປ຺ປິຍໍ ‘‘ອລເມຕໍ ສພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກຕໍ ອກປ຺ປິຍກຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕກຕນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍເຍວ ປຸຣິມນເຍນ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກຕໍ. ອນຸຈ຺ຈາຣິຕກຕນ຺ຕິ ກປ຺ປິຍໍ ກາເຣຕຸໍ ອາຄເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອີສກມ຺ປິ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ອນປນາມິຕໍ ວາ ກຕໍ. ອຫຕ຺ຖປາເສ ກຕນ຺ຕິ ກປ຺ປິຍໍ ກາເຣຕຸໍ ອາຄຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາສໂຕ ພຫິ ຐິເຕນ ກຕໍ. ອຠຸຕ຺ຕາວິນາ ກຕນ຺ຕິ ໂຍ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ, ເຕນ ປວາຣຓປ຺ປໂຫນກໍ ໂຠຊນໍ ອຠຸຕ຺ເຕນ ກຕໍ. ຠຸຕ຺ຕາວິນາ ປວາຣິເຕນ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐິເຕນ ກຕນ຺ຕິ ອິທໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ‘‘ອລເມຕໍ ສພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ ເອວໍ ອວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອິເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ ວິນຍກມ຺ມາກາເຣຫິ ຍໍ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກປ຺ປິຍໍ ອກຕໍ, ຍຎ຺ຈ ປນ ນ ຄິລານາຕິຣິຕ຺ຕໍ, ຕທຸຠຍມ຺ປິ ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ. ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ປນ ຕສ຺ເສວ ປຏິປກ຺ຂນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອປິເຈຕ຺ຖ ຠຸຕ຺ຕາວິນາ ກຕໍ ໂຫຕີຕິ (ປາຈິ. ໒໓໙) ອນ຺ຕມໂສ ອນນ຺ຕຣນິສິນ຺ນສ຺ສ ປຕ຺ຕໂຕ ເອກມ຺ປິ ສິຕ຺ຖໍ ວາ ມໍສຫີຣໍ ວາ ຂາທິຕ຺ວາ ກຕມ຺ປິ ຠຸຕ຺ຕາວິນາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ໂຍ ປາໂຕວ ເອວໍ ຠຸຕ຺ຕາວີ ປວາຣິໂຕ ນິສີທຕິເຍວ, ໂສ ອຸປກຏ຺ເຐປິ ກາເລ ອຠິຫຏໍ ປິຓ຺ຑໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸປນີຕໍ ກປ຺ປິຍໍ ກາຕຸໍ ລຠຕິ. ສເຈ ປນ ຕສ຺ມິໍ ກປ຺ປິເຍ ກເຕ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎໍ ອາມິສໍ ອາກິຣນ຺ຕິ, ຕໍ ໂສ ປຸນ ກາຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ຍຎ຺ຫິ ອກຕໍ, ຕໍ ກາຕພ຺ພໍ. ເຍນ ຈ ອກຕໍ, ເຕນ ຈ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໒໓໘-໙) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ມິໍ ຠາຊເນ ກຣິຍມາເນ ປຐມກເຕນ ສທ຺ຘິໍ ກຕໍ ໂຫຕີຕິ ຕໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປນ ຠາຊເນ ເຕນ ວາ ອຎ຺ເຎນ ວາ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ກຕໍ ປຐມກເຕນ ມິສ຺ເສຕ຺ວາປິ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ເກວລຎ຺ຈ ຕສ຺ສ ເຍນ ປນ ກຕໍ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎສໍ ປວາຣິຕານມ຺ປິ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍຖາ ປນ ອກເຕນ ມິສ຺ສໍ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ມຸຂຎ຺ຈ ຫຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ຄິລານາຕິຣິຕ຺ຕໍ ປນ ນ ເກວລໍ ຄິລານສ຺ສ ຠຸຕ຺ຕາວເສສເມວ, ອຖ ໂຂ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຄິລານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ‘‘ອຊ຺ຊ ວາ ສ຺ເວ ວາ ຍທາ ວາ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕທາ ຂາທິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫຏໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ‘ຄິລານາຕິຣິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຍາວກາລິກໍ. ຂາເທຍ຺ຍ ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປວາຣິຕສ຺ສ ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອາມິສໍ ອຊ຺ໂຌຫຣຓຕ຺ຖາຍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕ ຄຫເຓ ທຸກ຺ກຏໍ, ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠຸຎ຺ຊນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອນຕິຣິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຍາມກາລິກາທີນິ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ຄຓ຺ຫໂຕ, ນິຣາມິສານິ ອຊ຺ໂຌຫຣໂຕ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຖາ ອຕິຣິຕ຺ເຕ ອນຕິຣິຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ ເຈວ ເວມຕິກສ຺ສ ຈ. ອຕິຣິຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ ປນ, ‘‘ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ, ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ, ຍາມກາລິກາທີນິ ເຕສໍ ອນຸຎ຺ຎາຕປຣິໂຠຄວເສນ ນິຣາມິສານິ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ປວາຣິຕຠາໂວ, ອາມິສສ຺ສ ອນຕິຣິຕ຺ຕຕາ, ກາເລນ ອຊ຺ໂຌຫຣຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມກຖິນສທິສາເນວ, ອິທໍ ປນ ກິຣິຍາກິຣິຍນ຺ຕິ.

ປຐມປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.