໑. ມຸສາວາທວຄ຺ໂຄ

໑. ມຸສາວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປາຈິຕ຺ຕິເຍສຸ ມຸສາວາທວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທຕິ ປຸພ຺ເພປິ ຊານິຕ຺ວາ ວຈນກ຺ຂເຓປິ ຊານນ຺ຕສ຺ເສວ ມຸສາວາທຠຓເນ. ຠຓນຎ຺ຈ ນາມ ອິຘ ອຠູຕສ຺ສ ວາ ຠູຕຕໍ, ຠູຕສ຺ສ ວາ ອຠູຕຕໍ ກຕ຺ວາ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ວິຎ຺ຎາປນປ຺ປໂຍໂຄ, ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ສມ຺ປຊານມຸສາວາທໍ ວທຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍນິມິຕ຺ຕໍ ຕໍເຫຕຸ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ໂຫຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎສຸ ຈ ອີທິເສສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຫຕ຺ຖກໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ອວຊານິຕ຺ວາ ປຏິຊານນາທິວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາໂຣຈນຕ຺ຖໍ ມຸສາ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກໍ, ອມູລເກນ ປາຣາຊິເກນ ອນຸທ຺ຘໍສນຕ຺ຖໍ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ສງ຺ຆາທິເສເສນ ອນຸທ຺ຘໍສນຕ຺ຖໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍສນຕ຺ຖໍ ທຸກ຺ກຏໍ, ‘‘ໂຍ ເຕ ວິຫາເຣ ວສີ’’ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ໒໒໐) ປຣິຍາເຍນ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາໂຣຈນຕ຺ຖໍ ປຏິວິຊານນ຺ຕສ຺ສ ມຸສາ ຠຓິເຕ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ອປ຺ປຏິວິຊານນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ, ເກວລໍ ມຸສາ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ອິຘ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອນຸປຘາເຣຕ຺ວາ ສຫສາ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ‘‘ອຎ຺ຎໍ ຠຓິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຎ຺ຎໍ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ວິສໍວາທນປຸເຣກ຺ຂາຣຕາ, ວິສໍວາທນຈິຕ຺ເຕນ ຍມຕ຺ຖໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມ, ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນປໂຍໂຄ ຈາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານີຕິ.

ມຸສາວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ໂອມສວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທຸຕິເຍ ໂອມສວາເທຕິ ໂອວິຊ຺ຌນວຈເນ, ຊາຕິນາມໂຄຕ຺ຕກມ຺ມສິປ຺ປອາພາຘລິງ຺ຄກິເລສອາປຕ຺ຕິອກ຺ໂກເສສຸ ຠູເຕນ ວາ ອຠູເຕນ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ນໍ ວາ ອນາປນ຺ນໍ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຠິກ຺ຂຸໍ ຍາຍ ກາຍຈິ ວາຈາຍ ວາ ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາຍ ວາ ອນຎ຺ຎາປເທເສນ ອກ຺ໂກສນວຈເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ໂອມສນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ເຕຫິເຍວ ທສຫິ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູຫິ ‘‘ສນ຺ຕິ ອິເຘກຈ຺ເຈ ຈຓ຺ຑາລາ’’ຕິອາທິນາ (ປາຈິ. ໒໖) ນເຍນ ອຎ຺ຎາປເທສໍ ກຕ຺ວາ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ, ‘‘ໂຈໂຣສິ ຄຓ຺ຐິເຠທໂກສີ’’ຕິອາທີຫິ ປາຬິມຸຕ຺ຕກປເທຫິ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ, ຍຖາ ຕຖາ ວາ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ອິຘ ຠິກ຺ຂຸນີປິ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອນກ຺ໂກສິຕຸກາມສ຺ສ ເກວລໍ ທວກມ຺ຍຕາຍ ວທໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ທຸພ຺ຠາສິຕໍ. ອຕ຺ຖຘມ຺ມອນຸສາສນິປຸເຣກ຺ຂາຣານໍ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຍໍ ອກ຺ໂກສຕິ, ຕສ຺ສ ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ອນຎ຺ຎາປເທເສນ ຊາຕິອາທີຫິ ອກ຺ໂກສນໍ, ‘‘ມໍ ອກ຺ໂກສຕີ’’ຕິ ຊານນາ, ອຕ຺ຖປຸເຣກ຺ຂາຣຕາທີນໍ ອຠາໂວຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ເວທນາ ປນ ອິຘ ທຸກ຺ຂາຕິ.

ໂອມສວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ເປສຸຎ຺ຎສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຕຕິເຍ ຠິກ຺ຂຸເປສຸຎ຺ເຎຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ເປສຸຎ຺ເຎ, ຊາຕິອາທີຫິ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູຫິ ຠິກ຺ຂູ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຸຕ຺ວາ ວຈນໍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປິຍກມ຺ຍຕາຍ ວາ ເຠທາຘິປ຺ປາເຍນ ວາ ໂຍ ອກ຺ກຸທ຺ໂຘ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ອຸປສໍຫເຏ ຕສ຺ມິໍ ເປສຸຎ຺ຎກຣຓວຈເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ເປສຸຎ຺ຎອຸປສໍຫຣຓວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຎ຺ຎາປເທເສນ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ ວຈນູປສໍຫາເຣ ວາ ປາຬິມຸຕ຺ຕກອກ຺ໂກສູປສໍຫາເຣ ວາ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ອຸປສໍຫາເຣ ທຸກ຺ກຏໍ. ອິຘາປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນຏ຺ຐາເນ ຐິຕາ. ນ ປິຍກມ຺ຍຕາຍ, ນ ເຠທາຘິປ຺ປາເຍນ ເກວລໍ ປາປຄຣຫິຕາຍ ວທນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຊາຕິອາທີຫິ ອນຎ຺ຎາປເທເສນ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຸຕ຺ວາ ວຈນໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອຸປສໍຫຣຓໍ, ປິຍກມ຺ຍຕາເຠທາຘິປ຺ປາເຍສຸ ອຎ຺ຎຕຣຕາ, ຕສ຺ສ ວິຊານນາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສາເນວາຕິ.

ເປສຸຎ຺ຎສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ປທໂສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸຕ຺ເຖ ປທໂສ ຘມ຺ມໍ ວາເຈຍ຺ຍາຕິ ສງ຺ຄີຕິຕ຺ຕຍໍ ອນາຣຸຬ຺ຫມ຺ປິ ຣາໂຊວາທຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍຈຕຸປຣິວຕ຺ຕນນນ຺ໂທປນນ຺ທກຸລຸມ຺ປສຸຕ຺ຕມຄ຺ຄກຖາທິຘມ຺ມຎ຺ຈ ສງ຺ຄີຕິຕ຺ຕຍມາຣຸຬ຺ຫໍ ຕິປິຏກຘມ຺ມຎ຺ຈ ປທໍ ປທໍ ວາເຈຍ຺ຍ, ປທານຸປທອນ຺ວກ຺ຂຣອນຸພ຺ຍຎ຺ຊເນສຸ ເອເກກໍ ໂກຏ຺ຐາສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອເຕສຸ ປທາທີສຸ ຠິກ຺ຂຸຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸນິຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ຍໍກຎ຺ຈິ ໂກຏ຺ຐາສໍ ອວເສສປຸຄ຺ຄເລຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ປທາທິຄຓນາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ປທໂສ ຘມ຺ມວາຈນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ອຸທ຺ເທສຄ຺ຄຫເຓ, ສຊ຺ຌາຍກຣເຓ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຸທ຺ເທສຄ຺ຄຫເຓ, ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປຄຸຓຄນ຺ຖໍ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ໂອສາເຣນ຺ຕສ຺ສ ຈ ຂລິຕຏ຺ຐາເນ ‘‘ເອວໍ ຠຓາຫີ’’ຕິ ວຈເນ ຈ ເອກໂຕ ຠຓນ຺ຕສ຺ສາປິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ຘມ຺ມໍ ປທໂສ ວາຈນຕາ, ເອກໂຕ ໂອສາປນຎ຺ຈາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ປທໂສຘມ຺ມສມຸຏ຺ຐານໍ, ກິຣິຍໍ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ປທໂສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ປຐມສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປຎ຺ຈເມ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນາຕິ ຠິກ຺ຂຸໍ ຐເປຕ຺ວາ ອນ຺ຕມໂສ ປາຣາຊິກວຕ຺ຖຸຠູເຕນ ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕນາປິ. ອຸຕ຺ຕຣິທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ວາ ຣຕ຺ຕີນໍ ອຸປຣິ. ສຫເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຉນ຺ນປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ວາ ເສນາສເນ ປຸພ຺ພາປຣິເຍນ ວາ ເອກກ຺ຂເຓນ ວາ ເອກໂຕ ນິປຊ຺ຊນໍ. ກປ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ວິທເຫຍ຺ຍ ສມ຺ປາເທຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຖ ຉທນໍ ອນາຫຈ຺ຈ ທິຍຑ຺ຒຫຕ຺ຖຸພ຺ເພເຘນ ປາກາຣາທິນາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນມ຺ປິ ສພ຺ພປຣິຈ຺ຉນ຺ນມິຈ຺ເຈວ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສເຈປິ ສຕ຺ຕຠູມິໂກ ປາສາໂທ ເອກູປຈາໂຣ ໂຫຕິ, ສຕຄພ຺ຠໍ ວາ ຈຕຸສາລໍ, ໂຍ ຕຕ຺ຖ ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ວາ ຕາທິເສ ເຕນ ວາ ອຎ຺ເຎນ ວາ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສຫ ຕິສ຺ໂສ ຣຕ຺ຕິໂຍ ສຍິຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ຖທິວເສ ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ສູຣິເຍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ນິປນ຺ເນ ຄພ຺ຠທ຺ວາຣໍ ປິຘາຍ ວາ ອປິຘາຍ ວາ ນິປຊ຺ຊຕິ, ປຐມນິປນ຺ໂນ ວາ ຕສ຺ມິໍ ນິປຊ຺ຊນ຺ເຕ ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ສ ອຸຠິນ຺ນໍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊນປ຺ປໂຍຄຄຓນາຍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນຄຓນາຍ ຈ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໕໑) ສພ຺ພປ຺ປກາຣໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ.

ອາຬວິຍໍ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສຫເສຍ຺ຍວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຸຕ຺ຕຣິທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ອຸປທ຺ຘຈ຺ຉນ຺ນປຣິຈ຺ຉນ຺ນາທີສຸ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ອູນກທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕໍ ວສນ຺ຕສ຺ສ, ຕຕິຍາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຸຣາຣຸຓາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຸນ ວສນ຺ຕສ຺ສ, ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນສພ຺ພາປຣິຈ຺ຉນ຺ນາທີສຸ ວສນ຺ຕສ຺ສ, ອິຕຣສ຺ມິໍ ນິສິນ຺ເນ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ, ນິປນ຺ເນ ວາ ນິສີທນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ປາຈິຕ຺ຕິຍວຕ຺ຖຸກເສນາສນໍ, ຕຕ຺ຖ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສຫ ນິປຊ຺ຊນໍ, ຈຕຸຕ຺ຖທິວເສ ສູຣິຍຕ຺ຖງ຺ຄມນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ເອຬກໂລມສທິສາເນວາຕິ.

ປຐມສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ທຸຕິຍສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຉຏ຺ເຐ ມາຕຸຄາເມນາຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຕທຫຸຊາຕາຍປິ ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖິຍາ. ທິສ຺ສມານຣູປາ ປນ ຍກ຺ຂິເປຕິໂຍ ປຓ຺ຑໂກ ເມຖຸນວຕ຺ຖຸຠູຕາ ຈ ຕິຣຈ຺ຉານິຕ຺ຖິໂຍ ອິຘ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸກາ ໂຫນ຺ຕິ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ມາຕຸຄາເມນ ສຫເສຍ຺ຍວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ເສສໍ ອນນ຺ຕຣສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຣຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉທາ, ຕຕ຺ຣ ຫິ ຈຕຸຕ຺ຖທິວເສ ອາປຕ຺ຕິ, ອິຘ ປນ ປຐມທິວເສປີຕິ.

ທຸຕິຍສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ຘມ຺ມເທສນາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສຕ຺ຕເມ ອຸຕ຺ຕຣິຉປ຺ປຎ຺ຈວາຈາຫີຕິເອຕ຺ຖ ເອໂກ ຄາຖາປາໂທ ເອກາ ວາຈາຕິ ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວາຈາປມາຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍາຕິ ປທໂສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ຘມ຺ມໍ ວາ ອຏ຺ຐກຖາຘມ຺ມໍ ວາ ຠາເສຍ຺ຍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວິຎ຺ຎຸນາ ປຸຣິສວິຄ຺ຄເຫນາຕິ ວິນາ ວິຎ຺ຎຸນາ ປຸຣິເສນ. ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິເຕນ ປນ ຍກ຺ເຂນ ວາ ເປເຕນ ວາ ຕິຣຈ຺ຉາເນນ ວາ ສທ຺ຘິໍ ຐິຕາຍປິ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ທຸຕິຍານິຍເຕ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓນ ມນຸສ຺ເສນ ວິນາ ວິຎ຺ຎຸມນຸສ຺ສິຕ຺ຖິຍາ ຉນ຺ນໍ ວາຈານໍ ອຸປຣິ ປທາທິວເສນ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ປທາທິຄຓນາຍ, ພຫູນໍ ເທສຍໂຕ ມາຕຸຄາມຄຓນາຍ ຈ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຸທາຍິຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວິຎ຺ຎຸນາ’’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອມາຕຸຄາເມ ມາຕຸຄາມສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ຍກ຺ຂິເປຕິປຓ຺ຑກມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫຕິຣຈ຺ຉານິຕ຺ຖີນໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ຉຫິ ວາຈາຫິ, ຕໂຕ ວາ ໂອຣໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓ ວາ ປຸຣິເສ ສຕິ, ສຍໍ ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ, ປຸນ ນິສີທິຕ຺ວາ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ວາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຸນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ເທສຍໂຕ, ‘‘ທີຆນິກາໂຍ ນາມ ຠນ຺ເຕ ກິມຕ຺ຖິໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ປນ ປຸຏ຺ເຐ ສພ຺ພມ຺ປິ ທີຆນິກາຍໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ, ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ວຸຈ຺ຈມານໍ ມາຕຸຄາເມ ສຸຓນ຺ເຕ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຉນ຺ນໍ ວາຈານໍ ອຸປຣິ ເທສນາ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂໂຓ ມາຕຸຄາໂມ, ອິຣິຍາປຖປຣິວຕ຺ຕາຠາໂວ, ກປ຺ປິຍກາຣກສ຺ສາຠາໂວ, ອປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊນາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປທໂສຘມ຺ມສທິສາເນວ, ເກວລໍ ອິຘ ກິຣິຍາກິຣິຍໍ ໂຫຕີຕິ.

ຘມ຺ມເທສນາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ຠູຕາໂຣຈນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຏ຺ຐເມ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມນ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິເກ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສານໍ ຌາຍີນຎ຺ເຈວ ອຣິຍານຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ. ຠູຕສ຺ມິໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນິ ຌານາທິຘມ຺ເມ ສຕິ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸນິຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາໂຣຈຍໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ເວສາລິຍໍ ວຄ຺ຄຸມຸທາຕີຣິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ເຕສໍ ຠູຕາໂຣຈນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ອຕ຺ຕນິ ວິຊ຺ຊມານໍ ຌານາທິຘມ຺ມໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ສເຈ ຍສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ, ໂສ ອນນ຺ຕຣເມວ ‘‘ອຍໍ ຌານລາຠີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອຣິໂຍ’’ຕິ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ອາກາເຣນ ຕມຕ຺ຖໍ ຊານາຕິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ໂນ ເຈ ຊານາຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ປຣິຍາເຍນ ອາໂຣຈິຕໍ ປນ ຊານາຕຸ ວາ, ມາ ວາ, ທຸກ຺ກຏເມວ. ຕຖາຣູເປ ກາຣເຓ ສຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອາໂຣຈຍໂຕ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສ ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອຣິຍານໍ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທິຠາໂວ ນຕ຺ຖິ, ຌານລາຠິໂນ ປນ ຕສ຺ມິໍ ສຕິ ຌານາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ອິຘ ນ ຄຫິຕາ. ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມສ຺ສ ຠູຕຕາ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອາໂຣຈນໍ, ຕງ຺ຂຓວິຊານນາ, ອນຎ຺ຎາປເທໂສຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ຠູຕາໂຣຈນສມຸຏ຺ຐານໍ, ກິຣິຍໍ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ເຕຫິ ທ຺ວິຈິຕ຺ຕໍ, ສຸຂມຊ຺ຌຕ຺ຕເວທນາຫິ ທ຺ວິເວທນນ຺ຕິ.

ຠູຕາໂຣຈນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາໂຣຈນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ນວເມ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ປາຣາຊິກໍ ອນຊ຺ຌາປນ຺ນສ຺ສ. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ, ອິຘ ປນ ສງ຺ຆາທິເສສເມວ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາຕິ ຍໍ ສງ຺ໂຆ ອຠິຓ຺ຫາປຕ຺ຕິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຍຕິໍ ສໍວຣຕ຺ຖາຍ ອາປຕ຺ຕີນຎ຺ຈ ກຸລານຎ຺ຈ ປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ວາ ອກຕ຺ວາ ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອປໂລເກຕ຺ວາ ກຕິກໍ ກໂຣຕິ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ, ອຍຖາກຕິກາຍ ‘‘ອຍໍ ອສຸຈິໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ອາປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຕ຺ຖຸນາ ສທ຺ຘິໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ຆເຏຕ຺ວາ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາປຕ຺ຕິອາໂຣຈນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາຍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ, ອວເສເສ ຉ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຸຣິມປຎ຺ຈສິກ຺ຂາປທວີຕິກ຺ກມສງ຺ຂາຕໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ວາ ອິຕຣໍ ອທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ວາ ອຊ຺ຌາຈາຣໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສາປິ ທຸກ຺ກຏເມວ. ວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕໍ ວາ ອາປຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ ວາ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິປຣິຈ຺ເຉທໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສວຕ຺ຖຸໂກ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອາໂຣຈນໍ, ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ ອຠາໂວຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ເວທນາ ປນ ອິຘ ທຸກ຺ຂາເຍວາຕິ.

ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາໂຣຈນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ປຖວີຂຓນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທສເມ ປຖວິນ຺ຕິ ທຸວິຘາ ປຖວີ ຊາຕປຖວີ ອຊາຕປຖວີຕິ. ຕຕ຺ຖ ຊາຕປຖວີ ສຸທ຺ຘມິສ຺ສປຸຎ຺ຊວເສນ ຕິວິຘາ, ຕຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘປຖວີ ນາມ ປກຕິຍາ ສຸທ຺ຘປໍສຸ ວາ ສຸທ຺ຘມຕ຺ຕິກາ ວາ. ມິສ຺ສປຖວີ ນາມ ຍຕ຺ຖ ປໍສຸໂຕ ວາ ມຕ຺ຕິກາໂຕ ວາ ປາສາຓສກ຺ຂຣກຖລມຣຸມ຺ພວາລຸກາສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຕຕິຍຠາໂຄ ໂຫຕິ. ປຸຎ຺ຊປຖວີ ນາມ ‘‘ອຕິເຣກຈາຕຸມາສໍ ໂອວຏ຺ໂຐ ປໍສຸປຸຎ຺ໂຊ ວາ ມຕ຺ຕິກາປຸຎ຺ໂຊ ວາ’’ຕິ (ປາຈິ. ໘໖) ວຸຕ຺ຕໍ, ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓນ ປນ ມິສ຺ສກປຸຎ຺ໂຊປິ ປິຏ຺ຐິປາສາເຓ ຐິຕສຸຂຸມຣຊມ຺ປິ ຈ ເທເວ ຜຸສາຍນ຺ເຕ ສກິໍ ຕິນ຺ຕໍ ຈຕຸມາສຈ຺ຈເຍນ ຕິນ຺ໂຕກາໂສ ປຸຎ຺ຊປຖວິສງ຺ຂເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕິວິຘາປິ ເຈສາ ປຖວີ ອຸທ຺ຘນປຕ຺ຕປຈນາທິວເສນ ວາ ຍຖາ ຕຖາ ວາ ອທຑ຺ຒາ ‘ຊາຕປຖວີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ທຑ຺ຒາ ປນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓໂຕ ອຘິກຕຣປາສາຓາທິມິສ຺ສາ ວາ ອຊາຕປຖວີ ນາມ ໂຫຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ສຸທ຺ຘປາສາຓາທິເຠທາຍ. ຕຕ຺ຖ ຍາ ‘ຊາຕປຖວີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ອຍໍ ອກປ຺ປິຍປຖວີ. ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ເອວຣູປໍ ປຖວິໍ ສຍໍ ຂຓຕິ, ຂຓນເຠທນວິເລຂນປຈນາທີຫິ ວິໂກເປຕິ, ຕສ຺ສ ປໂຍຄຄຓນາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ໂຍ ປນ ຂຓາເປຕິ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິໂກປາເປຕິ, ຕສ຺ສ ‘‘ອິມໍ ປເທສ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ອິມໍ ປຖວິ’’ນ຺ຕິ ວາ ເອວໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ‘‘ຂຓ, ຠິນ຺ທາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອາຓາເປນ຺ຕສ຺ສ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ, ສກິໍ ອາຓຕ຺ເຕ ທິວສມ຺ປິ ຂຓນ຺ເຕ ອາຓາປກສ຺ສ ເອກເມວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ສເຈ ອິຕໂຣ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາຓາເປຕິ, ວາຈາຍ ວາຈາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ອາຬວິຍໍ ອາຬວເກ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ປຖວິຂຓນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຓຕ຺ຕິກໍ, ປຖວິຍາ ເວມຕິກສ຺ສ, ອປຖວິຍາ ປຖວິສຎ຺ຎິໂນ ເຈວ ເວມຕິກສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ໂອກາສໍ ອນິຍເມຕ຺ວາ ‘‘ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓ, ອາວາຏໍ ຂຓ, ກນ຺ທໍ ຂຓາ’’ຕິອາທີນິ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ອາຕເປນ ສຸສ຺ສິຕ຺ວາ ຜລິຕກທ຺ທມໍ ວາ ໂຄກຓ຺ຏກໍ ວາ ເຫຏ຺ຐາ ປຖວິຍາ ອສມ຺ພທ຺ຘໍ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕິຕນທິຕຏໍ ວາ ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ນງ຺ຄລຈ຺ຉິນ຺ນມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑນ຺ຕິເອວມາທີນິ ສພ຺ພຎ຺ຈ ອຊາຕປຖວິໍ ວິໂກເປນ຺ຕສ຺ສ, ‘‘ອິມສ຺ສ ຖມ຺ຠສ຺ສ ອາວາຏໍ ຊານ, ມຕ຺ຕິກໍ ເທຫິ, ມຕ຺ຕິກໍ ອາຫຣ, ປໍສຸນາ ເມ ອຕ຺ໂຖ, ມຕ຺ຕິກໍ ກປ຺ປິຍໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ຣຸກ຺ຂາທິປວຏ຺ຏເນນ ຠິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ, ອສຕິຍາ ປາທງ຺ຄຸຏ຺ຐກາທີຫິ ວິເລຂນ຺ຕສ຺ສ, ຊາຕປຖວິຠາວໍ ວາ, ‘‘ຂຓາມິ ວາ ອຫ’’ນ຺ຕິ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຊາຕປຖວີ, ປຖວິສຎ຺ຎິຕາ, ຂຓນຂຓາປນານໍ ອຎ຺ຎຕຣນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ປຖວີຂຓນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ມຸສາວາທວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.