໓. ອກາລຈີວຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຕຕິເຍ ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາຕິ ສາມິວເສເນວ ກຣຓຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອກາລຈີວຣໍ ນາມ ຍ຺ວາຍໍ ‘‘ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ວສ຺ສານສ຺ສ ປຈ຺ຉິໂມ ມາໂສ, ອຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ປຎ຺ຈມາສາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໖໔໙) ຈີວຣກາໂລ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎທາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຍຎ຺ຈ ກາເລປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ‘‘ອິທໍ ອກາລຈີວຣ’’ນ຺ຕິ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ‘‘ອິທໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ທມ຺ມີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ທິນ຺ນໍ, ເອຕໍ ອກາລຈີວຣໍ ນາມ. ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ເອວຣູປໍ ຈີວຣໍ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຄປຏິລາຠວເສນ ສງ຺ຆໂຕ ວາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກາທິຄຓໂຕ ວາ ຎາຕິໂຕ ວາ ມິຕ຺ຕໂຕ ວາ ປໍສຸກູລໍ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ຘເນນ (ປາຣາ. ໕໐໐), ອຖ ວາ ປນ ‘‘ອຏ຺ຐິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕິກາ ຈີວຣສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ ສີມາຍ ເທຕິ, ກຕິກາຍ ເທຕິ, ຠິກ຺ຂາປຎ຺ຎຕ຺ຕິກາຍ ເທຕິ, ສງ຺ຆສ຺ສ ເທຕິ, ອຸຠໂຕສງ຺ຆສ຺ສ ເທຕິ, ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐສງ຺ຆສ຺ສ ເທຕິ, ອາທິສ຺ສ ເທຕິ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເທຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໓໗໙) ອິມາສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ມາຕິການໍ ອຎ຺ຎຕຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ສີມາຍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ເອວໍ ສີມໍ ປຣາມສິຕ຺ວາ ເທນ຺ໂຕ ສີມາຍ ເທຕິ ນາມ, ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສີມາຕິ ຂຓ຺ຑສີມາ ອຸປຈາຣສີມາ ສມານສໍວາສສີມາ ອວິປ຺ປວາສສີມາ ລາຠສີມາ ຄາມສີມາ ນິຄມສີມາ ນຄຣສີມາ ອພ຺ຠນ຺ຕຣສີມາ ອຸທກຸກ຺ເຂປສີມາ ຊນປທສີມາ ຣຏ຺ຐສີມາ ຣຊ຺ຊສີມາ ທີປສີມາ ຈກ຺ກວາຬສີມາຕິ ປນ຺ນຣສວິຘາ. ຕຕ຺ຖ ອຸປຈາຣສີມາ ນາມ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂເປນ, ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐາເນນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ. ອປິ ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘຸວສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐານໂຕ ວາ ປຣິຍນ຺ເຕ ຐິຕໂຠຊນສາລໂຕ ວາ ນິພທ຺ຘວສນກອາວາສໂຕ ວາ ຖາມມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເລຑ຺ຑຸປາຕານໍ ອນ຺ໂຕ ‘‘ອຸປຈາຣສີມາ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສາ ປນ ອາວາເສ ວຑ຺ຒນ຺ເຕ ວຑ຺ຒຕິ, ຫາຍນ຺ເຕ ຫາຍຕິ, ໂຍຊນສຕມ຺ປິ ອຸປຈາຣສີມາວ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທິນ຺ນລາໂຠ ສພ຺ເພສໍ ອນ຺ໂຕສີມຄຕານໍ ປາປຸຓາຕິ, ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອາຣາມປເວສນເສນາສນາປຸຈ຺ຉນານິ ປຣິວາສມານຕ຺ຕາໂຣຈນໍ ວສ຺ສຈ຺ເຉທນິສ຺ສຍເສນາສນຄ຺ຄາຫາທິວິຘານນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ອິມິສ຺ສາວ ສີມາຍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ລາຠສີມາຕິ ຍໍ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທໂຍ ວິຫາຣໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຄາວຸຕໍ ວາ ອທ຺ຘໂຍຊນໍ ວາ ໂຍຊນໍ ວາ ສມນ຺ຕາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ວິຫາຣສ຺ສ ລາຠສີມາ, ຍໍ ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ອມ຺ຫາກໍ ວິຫາຣສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ຐເປນ຺ຕິ, ອຍໍ ລາຠສີມາ ນາມ. ກາສິໂກສລາທີນໍ ປນ ຣຏ຺ຐານໍ ອນ຺ໂຕ ພຫູ ຊນປທາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ເອໂກ ຊນປທປຣິຈ຺ເຉໂທ ຊນປທສີມາ, ກາສິໂກສລາທິຣຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉໂທ ຣຏ຺ຐສີມາ, ເອກສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ອາຓາປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ຣຊ຺ຊສີມາ, ສມຸທ຺ທນ຺ເຕນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ ມຫາທີໂປ ວາ ອນ຺ຕຣທີໂປ ວາ ທີປສີມາ, ເອກຈກ຺ກວາຬປພ຺ພຕປຣິກ຺ເຂປພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ຈກ຺ກວາຬສີມາ, ເສສາ ນິທານກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນຍາ ເອວ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຂຓ຺ຑສີມາຍ ເທມາ’’ຕິ ທິນ຺ນໍ ຂຓ຺ຑສີມຏ຺ຐານໍເຍວ ປາປຸຓາຕິ, ຕໂຕ ພຫິສີມາຍ ສີມນ຺ຕຣິກຏ຺ຐານມ຺ປິ ນ ປາປຸຓາຕິ. ‘‘ອຸປຈາຣສີມາຍ ເທມາ’’ຕິ ທິນ຺ນໍ ປນ ອນ຺ໂຕປຣິຈ຺ເຉເທ ຂຓ຺ຑສີມາສີມນ຺ຕຣິກາສຸ ຐິຕານມ຺ປິ ປາປຸຓາຕິ, ສມານສໍວາສສີມາຍ ທິນ຺ນໍ ຂຓ຺ຑສີມາສີມນ຺ຕຣິກຏ຺ຐານໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ອວິປ຺ປວາສສີມາລາຠສີມາສຸ ທິນ຺ນໍ ຕາສໍ ອນ຺ໂຕຄຘານໍເຍວ ປາປຸຓາຕິ, ຄາມສີມາທີສຸ ທິນ຺ນໍ ຕາສໍ ສີມານໍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ພທ຺ຘສີມຏ຺ຐານມ຺ປິ ປາປຸຓາຕິ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣສີມາອຸທກຸກ຺ເຂປສີມາສຸ ທິນ຺ນໍ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕຄຘານໍເຍວ ປາປຸຓາຕິ, ຊນປທສີມາທີສຸ ທິນ຺ນມ຺ປິ ຕາສໍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ພທ຺ຘສີມຏ຺ຐານມ຺ປິ ປາປຸຓາຕິ, ຕສ຺ມາ ຍໍ ຊມ຺ພຸທີເປ ຐຕ຺ວາ ‘‘ຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີເປ ສງ຺ຆສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ທີຍຕິ, ຕໍ ຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີປໂຕ ເອໂກປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສພ຺ເພສໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ລຠຕິ. ສເຈປິ ຕຕ຺ເຖວ ເອໂກ ສຠາໂຄ ຠິກ຺ຂຸ ສຠາຄານໍ ຠາຄໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ວາເຣຕພ຺ໂພ. ໂຍ ປນ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ‘‘ອສຸກສີມາຍາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາວ ເກວລໍ ‘‘ສີມາຍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວທຕິ, ໂສ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ‘‘ສີມາ ນາມ ພຫຸວິຘາ, ກຕຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວທສີ’’ຕິ, ສເຈ ວທຕິ ‘‘ອຫເມຕໍ ເຠທໍ ນ ຊານາມິ, ສີມຏ຺ຐກສງ຺ໂຆ ຄຓ຺ຫຕູ’’ຕິ, ອຸປຈາຣສີມຏ຺ເຐຫິ ຠາເຊຕພ຺ພໍ.

ກຕິກາຍາຕິເອຕ຺ຖ ກຕິກາ ນາມ ສມານລາຠກຕິກາ. ສາ ປນ ເອວໍ ກາຕພ຺ພາ, ເອກສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ສນ຺ນິປຕິເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຍໍ ວິຫາຣໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕຸກາມາ ສມານລາຠໍ ກາຕຸໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອສຸໂກ ນາມ ວິຫາໂຣ ໂປຣາຓໂກ ອປ຺ປລາໂຠ’’ຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກາຣຓໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕໍ ວິຫາຣໍ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ເອກລາຠໍ ກາຕຸໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສາເວຕພ຺ພໍ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ນິສິນ຺ໂນປິ ອິຘ ນິສິນ຺ໂນວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣປິ ເອວເມວ ກາຕພ຺ພໍ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ອິຘ ນິສິນ຺ໂນປິ ຕສ຺ມິໍ ນິສິນ຺ໂນວ ໂຫຕິ. ເອກສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ລາເຠ ຠາຊິຍມາເນ ອິຕຣສ຺ມິໍ ຐິຕສ຺ສ ຠາຄໍ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ຠິກ຺ຂາປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ ທາຍກສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈາຄປຎ຺ຎຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຍຕ຺ຖ ມຍ຺ຫໍ ຘຸວກາຣາ ກຣີຍນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ເທຖາ’’ຕິ ວາ ວຸຕ຺ເຕ ຍຕ຺ຖ ຕສ຺ສ ປາກວຕ຺ຕໍ ວາ ວຕ຺ຕຕິ, ຍໂຕ ວາ ຠິກ຺ຂູ ນິຈ຺ຈໍ ໂຠເຊຕິ, ຍຕ຺ຖ ວາ ເຕນ ກິຎ຺ຈິ ເສນາສນໍ ກຕໍ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ທິນ຺ນເມວ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ເອກສ຺ມິໍ ຘຸວກາຣຏ຺ຐາເນ ໂຖກຕຣາ ຠິກ຺ຂູ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກເມວ ວາ ວຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ, ມາຕິກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຍຖາ ໂສ ວທຕິ, ຕຖາ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ສງ຺ຆສ຺ສ ເທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ທິນ຺ນໍ ອຸປຈາຣສີມາຄຕານຎ຺ຈ ຕໂຕ ພຫິທ຺ຘາປິ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກາພທ຺ຘານຎ຺ຈ ປາປຸຓາຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ຄາຫເກ ສຕິ ອສມ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປິ ຠາໂຄ ທາຕພ຺ໂພ. ຍໍ ປນ ພຫິ ອຸປຈາຣສີມາຍ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ ທີຍຕິ, ຕໍ ເອກາພທ຺ຘປຣິສາຍ ປາປຸຓາຕິ. ເຍ ປນ ທ຺ວາທສຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ປຣິສໍ ອສມ຺ປຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ນ ປາປຸຓາຕິ.

ອຸຠໂຕສງ຺ຆສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍໍ ອຸຠໂຕສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນໍ, ຕໂຕ ອຸປຑ຺ຒໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ອຸປຑ຺ຒໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈປິ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ, ເອກາ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ, ອນ຺ຕມໂສ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສາປິ ອຸປຑ຺ຒເມວ ທາຕພ຺ພໍ. ‘‘ອຸຠໂຕສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ຕຸຍ຺ຫຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ສເຈ ທສ ຠິກ຺ຂູ ຈ ທສ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກວີສຕິ ປຏິວີເສ ກຕ຺ວາ ເອໂກ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທາຕພ຺ໂພ, ທສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ, ທສ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ສ ຈ, ເຍນ ປຸຄ຺ຄລິໂກ ລທ຺ໂຘ, ໂສ ສງ຺ຆໂຕປິ ອຕ຺ຕໂນ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ຄເຫຕຸໍ ລຠຕິ, ກສ຺ມາ? ອຸຠໂຕສງ຺ຆຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ, ‘‘ອຸຠໂຕສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ເຈຕິຍສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຘ ປນ ເຈຕິຍສ຺ສ ສງ຺ຆໂຕ ປາປຸຓໂກຏ຺ຐາໂສ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ເອກປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຕ຺ຕໂກຏ຺ຐາສສໂມ ເອໂກ ໂກຏ຺ຐາໂສ ໂຫຕິ. ‘‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ນ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂູ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຈ ຄເຓຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ. ‘‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ຈ ຕຸຍ຺ຫຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິສຸໍ ນ ລຠຕິ, ປາປຸຓໂກຏ຺ຐາສໂຕ ເອກເມວ ລຠຕິ. ‘‘ເຈຕິຍສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ເຈຕິຍສ຺ສ ເອໂກ ປຸຄ຺ຄລປຏິວີໂສ ລພ຺ຠຕິ. ‘‘ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ນ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ, ປຸຄ຺ຄລຄຓນາຍ ເອວ ວິຠຊິຕພ຺ພໍ, ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຸຄ຺ຄລເຈຕິຍປຣາມສນໍ ອນນ຺ຕຣນຍສທິສເມວ, ຍຖາ ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ນໂຍ ນີໂຕ, ເອວໍ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາປິ ເນຕພ຺ໂພ. ‘‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ຕຸຍ຺ຫຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວິສຸໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ເຈຕິຍສ຺ສ ປນ ລພ຺ຠຕິ. ‘‘ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ຕຸຍ຺ຫຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ວິສຸໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ເຈຕິຍສ຺ສ ປນ ລພ຺ຠຕິເຍວ.

ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐສງ຺ຆສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ‘‘ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວທຕິ, ເຍ ຕຕ຺ຖ ວສ຺ສຈ຺ເຉທໍ ອກຕ຺ວາ ປຸຣິມວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐາ, ເຕສໍ ພຫິ ສີມຏ຺ຐານມ຺ປິ ປາປຸຓາຕິ, ນ ອຎ຺ເຎສໍ. ສເຈ ປນ ພຫິອຸປຈາຣສີມາຍໍ ຐິໂຕ ‘‘ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ ວທຕິ, ຍຕ຺ຖກຕ຺ຖຈິ ວຸຏ຺ຐວສ຺ສານໍ ສພ຺ເພສໍ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ປາປຸຓາຕິ. ອຖ ‘‘ອສຸກວິຫາເຣ ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐສ຺ສາ’’ຕິ ວທຕິ, ຕຕ຺ຖ ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐານໍເຍວ ຍາວ ກຖິນສ຺ສຸພ຺ຠາຣາ ປາປຸຓາຕິ. ຄິມ຺ຫານໍ ປຐມທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອວໍ ວທຕິ, ຕຕ຺ຣ ສມ຺ມຸຂີຠູຕານໍ ສພ຺ເພສໍ ປາປຸຓາຕິ, ນ ອຎ຺ເຎສໍ.

ອາທິສ຺ສ ເທຕີຕິ ອາທິສິຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເທຕິ, ກຖໍ? ຠິກ຺ຂູ ອຊ຺ຊຕນາຍ ວາ ສ຺ວາຕນາຍ ວາ ຍາຄຸຍາ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ເຕ ຆເຣ ຍາຄຸໍ ປາເຍຕ຺ວາ ‘‘ອິມານິ ຈີວຣານິ ເຍຫິ ມຍ຺ຫໍ ຍາຄຸ ປີຕາ, ເຕສໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວທຕິ, ເຍຫິ ນິມນ຺ຕິເຕຫິ ຍາຄຸ ປີຕາ, ເຕສໍເຍວ ປາປຸຓາຕິ, ຠຕ຺ຕຂຊ຺ຊກາທີຫິ ນິມນ຺ຕິເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເທຕີຕິ ‘‘ອິທໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ເອວໍ ປຣມ຺ມຸຂາ ວາ, ປາທມູເລ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ຕຸມ຺ຫາກ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ສມ຺ມຸຂາ ວາ ເທຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປກຖາ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ອິຕິ ອິມາສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ມາຕິກາປທານໍ ວເສນ ຍໍ ອກາລຈີວຣລກ຺ຂເຓນ ປຏິລທ຺ຘໍ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອກາລຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອາກງ຺ຂມາເນນາຕິ ອິຈ຺ຉມາເນນ. ຂິປ຺ປເມວ ກາເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ສີຆໍ ອນ຺ໂຕທສາເຫເຍວ ກາເຣຕພ຺ພໍ. ໂນ ຈສ຺ສ ປາຣິປູຣີຕິ ໂນ ເຈ ປາຣິປູຣີ ຠເວຍ຺ຍ, ຍຕ຺ຕເກນ ກຣິຍມານໍ ອຘິຏ຺ຐານຈີວຣໍ ປໂຫຕິ, ຕໍ ຈີວຣໍ ຕຕ຺ຕກໍ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ອູນກໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຕິຍາ ປຈ຺ຈາສາຍາຕິ ‘‘ອສຸກທິວສໍ ນາມ ສງ຺ໂຆ ຈີວຣານິ ລຠິສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ເມ ຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິອິມິນາ ນເຍນ ສງ຺ຆຄຓຎາຕິມິຕ຺ເຕສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕຣຏ຺ຐານໂຕ, ‘‘ປໍສຸກູລໍ ວາ ລຈ຺ຉາມີ’’ຕິ, ‘‘ອິມິນາ ວາ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ເຑນ ຈີວຣໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ວິຊ຺ຊມານາຍ ຈີວຣາສາຍ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣີຕິ ມາສປຣມໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທິ ປນສ຺ສ ມູລຈີວຣໍ ສຓ຺ຫໍ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຈາສາຈີວຣໍ ຖູລໍ ໂຫຕິ, ນ ສກ຺ກາ ໂຍເຊຕຸໍ, ຣຕ຺ຕິໂຍ ຈ ເສສາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ຕາວ ມາໂສ ປູຣຕິ, ນ ອກາມາ ຈີວຣໍ ກາເຣຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ຎໍ ປຈ຺ຈາສາຈີວຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ເອວ ກາລພ຺ຠນ຺ຕເຣ ກາເຣຕພ຺ພໍ. ສເຈ ນ ລຠຕິ, ປຈ຺ຈາສາຈີວຣມ຺ປິ ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬໍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ອຖ ມູລຈີວຣໍ ຖູລໍ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຈາສາຈີວຣໍ ສຓ຺ຫໍ, ມູລຈີວຣໍ ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈາສາຈີວຣເມວ ມູລຈີວຣໍ ກຕ຺ວາ ຐເປຕພ຺ພໍ, ຕໍ ປຸນ ມາສປຣິຫາຣໍ ລຠຕິ, ເອເຕນຸປາເຍນ ຍາວ ນ ລຈ຺ຉຕິ, ຕາວ ອຎ຺ຎໍ ມູລຈີວຣໍ ກຕ຺ວາ ຐເປຕຸໍ ລພ຺ຠຕິ. ອິມສ຺ສ ‘‘ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອກາລຈີວຣໍ ມາສາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໕໐໐) ອິມິນາ ນເຍນ ນິສ຺ສຊ຺ຊນວິຘານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ອກາລຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ມາສໍ ອຕິກ຺ກມນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ

ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ອິໂຕ ປຣໍ ສພ຺ພໍ ປຐມກຖິເນ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວ. ເກວລຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ທສາຫາຕິກ຺ກໂມ, ອິຘ ມາສາຕິກ຺ກໂມຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ. ເສສໍ ຕາທິສເມວາຕິ.

ອກາລຈີວຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.