໔. ຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິກວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸຕ຺ເຖ ອນຠິຊານນ຺ຕິ ສກສນ຺ຕາເນ ອນຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕນິ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ອຊານນ຺ໂຕ. ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສານໍ ຌາຍີນຎ຺ເຈວ ອຣິຍານຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ. ອຕ຺ຕຸປນາຍິກນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນິ ຕໍ ອຸປເນຕິ ‘‘ມຍິ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ສມຸທາຈຣນ຺ໂຕ, ອຕ຺ຕານໍ ວາ ຕຕ຺ຖ ອຸປເນຕິ ‘‘ອຫໍ ເອຕ຺ຖ ສນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສມຸທາຈຣນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ຕຸປນາຍິໂກ, ຕໍ ອຕ຺ຕຸປນາຍິກໍ. ເອວໍ ກຕ຺ວາ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນນ຺ຕິເອຕ຺ຖ ມຫຄ຺ຄຕໂລກຸຕ຺ຕຣປຎ຺ຎາ ຊານນຏ຺ເຐນ ຎາຓໍ, ຈກ຺ຂຸນາ ຈ ທິຏ຺ຐມິວ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂກຣຓໂຕ ທສ຺ສນຕ຺ເຖນ ທສ຺ສນນ຺ຕິ ຎາຓທສ຺ສນໍ, ອຣິຍໍ ວິສຸທ຺ຘໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ຎາຓທສ຺ສນນ຺ຕິ ອຣິຍຎາຓທສ຺ສນໍ, ອລໍ ປຣິຍຕ຺ຕໍ ກິເລສວິທ຺ຘໍສນສມຕ຺ຖໍ ອຣິຍຎາຓທສ຺ສນເມຕ຺ຖ ຌານາທິເຠເທ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ເມ, ອລໍ ວາ ອຣິຍຎາຓທສ຺ສນມສ຺ສາຕິ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສໂນ, ຕໍ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນໍ. ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣເມຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມໍ ອຕ຺ຕຸປນາຍິກໍ ກຕ຺ວາ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ຕທຸຠເຍນ ວາ ວິຎ຺ຎຸສ຺ສ ມນຸສ຺ສຊາຕິກສ຺ສ ອາໂຣເຈຍ຺ຍ. ອິຕິ ຊານາມິ ອິຕິ ປສ຺ສາມີຕິ ສມຸທາຈຣຓາກາຣທສ຺ສນເມຕໍ, ອຕ຺ຕຸປນາຍິກຎ຺ຫິ ກຕ຺ວາ ວິນາ ອຎ຺ຎາປເທເສນ ສມຸທາຈຣນ຺ໂຕ ເອວໍ ສມຸທາຈຣຕິ, ຕສ຺ມາ ຍ຺ວາຍໍ ປທຠາຊເນ (ປາຣາ. ໒໐໙) ‘‘ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິໍ, ສມາປຊ຺ຊາມິ, ສມາປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິເຠໂທ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ສພ຺ໂພ ອິເຘວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ອິຕິ ຊານາມິ ອິຕິ ປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຫິ ວທນ຺ໂຕ ນ ຍິທໍ ວຈນມຕ຺ຕເມວ ວທຕິ, ອຖ ໂຂ ‘‘ອິມິນາ ຈ ອິມິນາ ຈ ກາຣເຓນ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ມຍິ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ທີເປຕິ, ‘‘ສມາປຊ຺ຊິ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ຈ ວທນ຺ເຕນ ຫິ ສມາປຊ຺ຊນາທີຫິ ກາຣເຓຫິ ອຕ຺ຖິຕາ ທີປິຕາ ໂຫຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍ຺ວາຍໍ ປທຠາຊເນ ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິໍ, ສມາປຊ຺ຊາມິ, ສມາປນ຺ໂນຕິອາທິເຠໂທ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ສພ຺ໂພ ອິເຘວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ອປເຣນ ສມເຍນາຕິ ຕໂຕ ອາໂຣຈິຕກາລໂຕ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ກາເລ. ອິຕິ ອາປຕ຺ຕິປຏິຊານນກາລທສ຺ສນເມຕໍ, ອຍໍ ປນ ອາໂຣຈິຕກ຺ຂເຓວ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອາປຕ຺ຕິໍ ປນ ອາປນ຺ໂນ ຍສ຺ມາ ປເຣນ ໂຈທິໂຕ ວາ ອໂຈທິໂຕ ວາ ປຏິຊານາຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສມນຸຄ຺ຄາຫີຍມາໂນ ວາ ອສມນຸຄ຺ຄາຫີຍມາໂນ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາປນ຺ໂນຕິ ອາໂຣຈິຕກ຺ຂເຓເຍວ ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ໂນ. ວິສຸທ຺ຘາເປກ຺ໂຂຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຄິຫິຠາວາທິກໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ອເປກ຺ຂມາໂນ ອິຈ຺ຉມາໂນ. ອຍຎ຺ຫິ ຍສ຺ມາ ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ໂນ, ຕສ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸຠາເວ ຐຕ຺ວາ ອຠພ຺ໂພ ຌານາທີນິ ອຘິຄນ຺ຕຸໍ, ອິຈ຺ຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸຠາໂວ ວິສຸທ຺ຘິ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ຄິຫິ ວາ ອຸປາສກາຣາມິກສາມເຓຣານໍ ວາ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ທານາທີຫິ ສຄ຺ຄມຄ຺ຄໍ ວາ ຌານາທີຫິ ໂມກ຺ຂມຄ຺ຄໍ ວາ ອາຣາເຘຕຸໍ ຠພ຺ໂພ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ຄິຫິອາທິຠາໂວ ວິສຸທ຺ຘິ ນາມ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຄິຫິຠາວາທິກໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ອເປກ຺ຂມາໂນ’’ຕິ. ເອວໍ ວເທຍ຺ຍາຕິ ເອວໍ ຠເຓຍ຺ຍ, ກຖໍ? ‘‘ອຊານເມວໍ, ອາວຸໂສ’’ຕິອາທິໍ. ຕຕ຺ຖ ອຊານນ຺ຕິ ອຊານນ຺ໂຕ. ອປສ຺ສນ຺ຕິ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ. ຕຸຈ຺ຉໍ ມຸສາ ວິລປິນ຺ຕິ ອຫໍ ວຈນຕ຺ຖວິຣຫໂຕ ຕຸຈ຺ຉໍ, ວຎ຺ຈນາຘິປ຺ປາຍໂຕ ມຸສາ ວິລປິໍ ອຠຓິນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຘິມານາຕິ ຍ຺ວາຍໍ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສກສ຺ສ ອປຕ຺ເຕ ປຕ຺ຕສຎ຺ຎິຕາສງ຺ຂາໂຕ ອຘິມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ອຘິມານໍ ຐເປຕ຺ວາ ເກວລໍ ປາປິຈ຺ຉຕາຍ ໂຍ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍ, ອຍມ຺ປິ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເວສາລິຍໍ ວຄ຺ຄຸມຸທາຕີຣິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ເຕສໍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາໂຣຈນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຘິມານາ’’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ‘‘ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ອສນ຺ຕໍ ຌານາທິຘມ຺ມໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ສເຈ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອາໂຣເຈຕິ, ໂສ ມນຸສ຺ສຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ອນນ຺ຕຣເມວ ‘‘ອຍໍ ຌານລາຠີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອຣິໂຍ’’ຕິ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ອາກາເຣນ ຕມຕ຺ຖໍ ຊານາຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ສເຈ ນ ຊານາຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ສເຈ ປນ ‘‘ໂຍ ເຕ ວິຫາເຣ ວສິ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊີ’’ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ໒໒໐) ນເຍນ ອຎ຺ຎາປເທເສນ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ຊານາຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ສເຈ ນ ຊານາຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ອຘິມາເນນ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ, ອນຸລ຺ລປນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ສີລວິປຕ຺ຕິ, ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມສ຺ສ ອຕ຺ຕນິ ອສນ຺ຕຕາ, ປາປິຈ຺ຉຕາຍ ຕສ຺ສ ອາໂຣຈນໍ, ອນຎ຺ຎາປເທໂສ, ຍສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ, ຕສ຺ສ ມນຸສ຺ສຊາຕິກຕາ, ຕງ຺ຂຓວິຊານນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທາເນ ວຸຕ຺ຕສທິສາເນວາຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາຣາຊິກາ ຘມ຺ມາຕິອິທໍ ອິຘ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐປາຣາຊິກປຣິທີປນເມວ. ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ປນ ສພ຺ພາເນວ ຈຕຸວີສຕິ ປາຣາຊິການິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ກຕມານິ ຈຕຸວີສຕິ? ປາຬິຍໍ ອາຄຕານິ ຕາວ ຠິກ຺ຂູນໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອສາຘາຣຓານິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ອຏ຺ຐ, ຕານິ ເອກາທສນ຺ນໍ ປຓ຺ຑກາທີນໍ ອຠພ຺ພຠາວສງ຺ຂາເຕຫິ ເອກາທສຫິ ປາຣາຊິເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກູນວີສຕິ, ຄິຫິຠາວໍ ປຕ຺ຖຍມານາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວິພ຺ຠນ຺ຕຠາວປາຣາຊິເກນ ສທ຺ຘິໍ ວີສຕິ, ອປຣານິປິ ລມ຺ພີ, ມຸທຸປິຏ຺ຐິໂກ, ປຣສ຺ສ ອງ຺ຄຊາຕໍ ມຸເຂນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ປຣສ຺ສ ອງ຺ຄຊາເຕ ອຠິນິສີທຕີຕິ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ວເສນ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ອນຸໂລມປາຣາຊິການີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ອິຕິ ອິມານິ ຈ ຈຕ຺ຕາຣິ, ປຸຣິມານິ ຈ ວີສຕີຕິ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ສພ຺ພາເນວ ຈຕຸວີສຕິ ປາຣາຊິການິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ນ ລຠຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາສນ຺ຕິ ອຸໂປສຖາທິເຠທໍ ສໍວາສໍ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ນ ລຠຕິ. ຍຖາ ປຸເຣ, ຕຖາ ປຈ຺ຉາຕິ ຍຖາ ປຸພ຺ເພ ຄິຫິກາເລ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນກາເລ ຈ, ປຈ຺ຉາ ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ໂນປິ ຕເຖວ ອສໍວາໂສ ໂຫຕິ, ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸໂປສຖາທິເຠໂທ ສໍວາໂສຕິ. ຕຕ຺ຖາຍສ຺ມນ຺ເຕ ປຸຈ຺ຉາມີຕິ ເຕສຸ ຈຕູສຸ ປາຣາຊິເກສຸ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ‘‘ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາມິ. ກຈ຺ຈິຕ຺ຖາຕິ ກຈ຺ຈິ ເອຕ຺ຖ, ເອເຕສຸ ຈຕູສຸ ປາຣາຊິເກສຸ ກຈ຺ຈິ ປຣິສຸທ຺ຘາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາຕິ ກຈ຺ຈິ ປຣິສຸທ຺ຘາ ອຕ຺ຖ, ຠວຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ກງ຺ຂາວິຕຣຓິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂວຓ຺ຓນາຍ

ປາຣາຊິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.