໓. ຕຕິຍປາຣາຊິກວຓ຺ຓນາ

ຕຕິເຍ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈາຕິ ສໍເຈເຕຕ຺ວາ ສທ຺ຘິໍ ເຈເຕຕ຺ວາ. ‘‘ປາໂຓ’’ຕິສຎ຺ຎາຍ ສທ຺ຘິໍເຍວ ‘‘ວຘາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ວຘກເຈຕນາຍ ເຈເຕຕ຺ວາ ປກປ຺ເປຕ຺ວາ. ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫນ຺ຕິ ກລລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຊີວມານກມນຸສ຺ສຊາຕິກສຣີຣໍ. ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍາຕິ ກລລກາເລປິ ຕາປນມທ຺ທເນຫິ ວາ ເຠສຊ຺ຊສມ຺ປທາເນນ ວາ ຕໂຕ ວາ ອຸທ຺ຘມ຺ປິ ຕທນຸຣູເປນ ອຸປກ຺ກເມນ ຊີວິຕາ ວິໂຍເຊຍ຺ຍ. ອິມສ຺ສ ປນຕ຺ຖສ຺ສ ອາວິຠາວຕ຺ຖໍ ປາໂຓ ເວທິຕພ຺ໂພ, ປາຓາຕິປາໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ, ປາຓາຕິປາຕີ ເວທິຕພ຺ໂພ, ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ປໂຍໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ປາໂຓຕິ ໂວຫາຣໂຕ ສຕ຺ໂຕ, ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ປາຓາຕິປາໂຕຕິ ຍາຍ ເຈຕນາຍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຸປຈ຺ເຉທກປໂຍຄໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ສາ ເຈຕນາ. ປາຓາຕິປາຕີຕິ ວຸຕ຺ຕເຈຕນາຍ ສມງ຺ຄິປຸຄ຺ຄໂລ. ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ປໂຍໂຄຕິ ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ຉ ປໂຍຄາ ສາຫຕ຺ຖິໂກ ນິສ຺ສຄ຺ຄິໂຍ ອາຓຕ຺ຕິໂກ ຖາວໂຣ ວິຊ຺ຊາມໂຍ ອິທ຺ຘິມໂຍຕິ. ຕຕ຺ຖ ສາຫຕ຺ຖິໂກຕິ ສຍໍ ມາເຣນ຺ຕສ຺ສ ກາເຍນ ວາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ວາ ປຫຣຓໍ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິໂຍຕິ ທູເຣ ຐິຕໍ ມາເຣຕຸກາມສ຺ສ ກາເຍນ ວາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ວາ ອຸສຸສຕ຺ຕິຍນ຺ຕປາສາຓາທີນໍ ນິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ຕຕ຺ຖ ເອເກໂກ ອຸທ຺ທິສ຺ສານຸທ຺ທິສ຺ສເຠທໂຕ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ທິສ຺ສເກ ຍໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປຫຣຕິ, ຕສ຺ເສວ ມຣເຓນ ກມ຺ມພທ຺ໂຘ. ‘‘ໂຍ ໂກຈິ ມຣຕູ’’ຕິ ເອວໍ ອນຸທ຺ທິສ຺ສເກ ປຫາຣປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ມຣເຓນ ກມ຺ມພທ຺ໂຘ. ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ຈ ປຫຣິຕມຕ຺ເຕ ວາ ມຣຕຸ, ປຈ຺ຉາ ວາ ເຕເນວ ໂຣເຄນ, ປຫຣິຕກ຺ຂເຓເຍວ ກມ຺ມພທ຺ໂຘ. ອາຓຕ຺ຕິໂກຕິ ‘‘ອສຸກໍ ນາມ ມາເຣຫີ’’ຕິ ອຎ຺ຎໍ ອາຓາເປນ຺ຕສ຺ສ ອາຓາປນໍ.

ຕຕ຺ຖ –

ວຕ຺ຖຸ ກາໂລ ຈ ໂອກາໂສ, ອາວຸຘໍ ອິຣິຍາປໂຖ;

ກ຺ຣິຍາວິເສໂສຕິ ອິເມ, ຉ ອາຓຕ຺ຕິ ນິຍາມກາ.

ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຖູຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ. ຍຎ຺ຫິ ປຸຄ຺ຄລໍ ‘‘ມາເຣຫີ’’ຕິ ອາຓຕ຺ໂຕ ສເຈ ຕເມວ ມາເຣຕິ, ອາຓາປກສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ. ອຖ ອຎ຺ຎໍ ມາເຣຕິ, ຕໍມຎ຺ຎມາໂນ ວາ ອຎ຺ຎໍ ມາເຣຕິ, ອາຓາປໂກ ມຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ອິມໍ ມາເຣຫີ’’ຕິ ອາຓຕ຺ເຕ ປນ ອາຓາປກສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ກາໂລຕິ ປຸເຣຠຕ຺ຕາທິກາໂລ. ສເຈ ຫິ ‘‘ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ມາເຣຫີ’’ຕິ ອາຓຕ຺ໂຕ ປຸເຣຠຕ຺ຕເມວ ມາເຣຕິ, ອາຓາປກສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ. ອຖ ຍໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ນິຍາມິຕໍ, ຕໂຕ ປຈ຺ຉາ ວາ ປຸເຣ ວາ ມາເຣຕິ, ອາຓາປໂກ ມຸຈ຺ຈຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຖາວໂຣຕິ ອສໍຫາຣິເມນ ອຸປກຣເຓນ ມາເຣຕຸກາມສ຺ສ ໂອປາຕກ຺ຂຓນໍ ອປສ຺ເສນສໍວິຘານໍ ອສິອາທີນໍ ອຸປນິກ຺ຂິປນໍ ຕຬາກາທີສຸ ວິສສມ຺ປໂຍຊນໍ ຣູປູປຫາໂຣຕິເອວມາທິ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເຈຕ຺ຖາປິ ອຸທ຺ທິສ຺ສານຸທ຺ທິສ຺ສເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວິຊ຺ຊາມໂຍຕິ ມາຣຓຕ຺ຖໍ ວິຊ຺ຊາປຣິຊປ຺ປນໍ. ອິທ຺ຘິມໂຍຕິ ກມ຺ມວິປາກຊາຍ ອິທ຺ຘິຍາ ປໂຍຊນໍ.

ສຕ຺ຖຫາຣກໍ ວາສ຺ສ ປຣິເຍເສຍ຺ຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຫຣຕີຕິ ຫາຣກໍ, ກິໍ ຫຣຕິ? ຊີວິຕໍ. ອຖ ວາ ຫຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຫາຣກໍ, ອຸປນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຕ຺ຖຎ຺ຈ ຕໍ ຫາຣກຎ຺ຈາຕິ ສຕ຺ຖຫາຣກໍ. ອສ຺ສາຕິ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫສ຺ສ. ປຣິເຍເສຍ຺ຍາຕິ ຍຖາ ລຠຕິ, ຕຖາ ກເຣຍ຺ຍ, ອຸປນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນ ຖາວຣປໂຍຄໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິຕຣຖາ ຫິ ປຣິຍິຏ຺ຐິມຕ຺ເຕເຍວ ປາຣາຊິໂກ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ເຈຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ປທຠາຊເນ ປນສ຺ສ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ຍໍ ເອຕ຺ຖ ຖາວຣປໂຍຄສງ຺ຄຫິຕໍ ສຕ຺ຖໍ, ຕເທວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອສິໍ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຣຓວຓ຺ຓໍ ວາ ສໍວຓ຺ເຓຍ຺ຍາຕິ ວາຈາຍ ວາ ຕາລປຓ຺ຓາທີສຸ ລິຂິຕ຺ວາ ວາ ‘‘ໂຍ ເອວໍ ມຣຕິ, ໂສ ຘນໍ ວາ ລຠຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ມຣເຓ ຄຸຓໍ ປກາເສຍ຺ຍ. ເອເຕນ ຍຖາ ‘‘ອທິນ຺ນາທາເນ ອາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຣິຍາຍກຖາຍ ມຸຈ຺ຈຕິ, ນຍິຘ, ເອວໍ ‘‘ສໍວຓ຺ເຓຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປນ ອິຘ ປຣິຍາຍກຖາຍປິ ນ ມຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ມຣຓາຍ ວາ ສມາທເປຍ຺ຍາຕິ ‘‘ສຕ຺ຖໍ ວາ ອາຫຣາ’’ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ໑໗໒) ນເຍນ ມຣຓຕ຺ຖາຍ ອຸປາຍໍ ຄາຫາເປຍ຺ຍ. ເອເຕນ ອາຓຕ຺ຕິກປ຺ປໂຍຄໍ ທສ຺ເສຕິ. ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສາຕິ ອາລປນເມຕໍ. ກິໍ ຕຸຍ຺ຫິມິນາຕິອາທິ ສໍວຓ຺ຓນາກາຣນິທສ຺ສນໍ. ອິຕິ ຈິຕ຺ຕມໂນຕິ ອິຕິ ຈິຕ຺ໂຕ ອິຕິ ມໂນ. ‘‘ມຕໍ ເຕ ຊີວິຕາ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕມຣຓຈິຕ຺ໂຕ ມຣຓມໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ມໂນ’’ຕິອິທໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນວສ຺ສ ປທຠາຊເນ ‘‘ຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຕໍ ມໂນ’’ຕິ (ປາຣາ. ໑໗໒) ອາຫ. ຈິຕ຺ຕສງ຺ກປ຺ໂປຕິ ວິຈິຕ຺ຕສງ຺ກປ຺ໂປ. ເອຕ຺ຖາປິ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ອາຫຣິຕພ຺ໂພ. ‘‘ສງ຺ກປ຺ໂປ’’ຕິ ຈ ສໍວິທຫນມຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ ນາມໍ, ນ ວິຕກ຺ກສ຺ເສວ. ຕຎ຺ຈ ສໍວິທຫນໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ສຎ຺ຎາເຈຕນາຘິປ຺ປາເຍຫິ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອິຕິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ກປ຺ໂປ’’ຕິ ‘‘ມຕໍ ເຕ ຊີວິຕາ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕມຣຓສຎ຺ຎີ ມຣຓເຈຕໂນ ມຣຓາຘິປ຺ປາໂຍຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ປທຠາຊເນປິ ຫິ ອຍເມວ ນໂຍ ທສ຺ສິໂຕ. ເອເຕນ ມຣຓຈິຕ຺ຕາທີຫິ ວິນາ ‘‘ເອກາຫໍ ຊີວິຕໍ ເສຍ຺ໂຍ, ວີຣິຍມາຣຠໂຕ ທຬ຺ຫ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ຘ. ປ. ໑໑໒) ນເຍນ ຘມ຺ມໍ ຠາສນ຺ຕສ຺ສ ສໍວຓ຺ຓນາ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອເນກປຣິຍາເຍນາຕິ ນານປ຺ປກາເຣນ ອຸຈ຺ຈາວເຈນ ກາຣເຓນ. ປຸນ ມຣຓວຓ຺ຓນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນວຈນໍ. ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕີຕິ ຕງ຺ຂຓູປປນ຺ນມ຺ປິ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປນ຺ໂຕ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕີຕິ.

ເວສາລິຍໍ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣປນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ມຣຓວຓ຺ຓໍ ວາ’’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຓຕ຺ຕິກໍ, ມາຣຓຕ຺ຖາຍ ໂອປາຕກ຺ຂຓນາທີສຸ ທຸກ຺ກຏໍ, ອໂນທິສ຺ສ ຂເຕ ໂອປາເຕ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ປຕເນປິ ທຸກ຺ກຏໍ, ຍກ຺ຂເປຕຕິຣຈ຺ຉານຄຕມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫານໍ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ຂຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ທຸກ຺ກຏເມວ, ມນຸສ຺ສຊາຕິກສ຺ສ ທຸກ຺ຂຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ຕຖາ ຍກ຺ຂາທີນໍ ມຣເຓ, ຕິຣຈ຺ຉານຄຕມຣເຓ ປນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ມນຸສ຺ສມຣເຓ ປາຣາຊິກນ຺ຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປໂຍຄເຠທວເສນ ອາປຕ຺ຕິເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ມາເຣນ຺ຕສ຺ສ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ນມຣຓາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈາຕິ ‘‘ອິມິນາ ອຸປກ຺ກເມນ ອິມໍ ມາເຣມີ’’ຕິ ອເຈເຕຕ຺ວາ ກເຕນ ອຸປກ຺ກເມນ ມຸສລຸສ຺ສາປນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ (ປາຣາ. ໑໘໐ ອາທໂຍ) ວິຍ ປເຣ ມເຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຊານນ຺ຕສ຺ສາຕິ ‘‘ອິມິນາ ອຍໍ ມຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ວິສຄຕປິຓ຺ຑປາຕວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ (ປາຣາ. ໑໘໑) ວິຍ ປເຣ ມເຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ນມຣຓາຘິປ຺ປາຍສ຺ສາຕິ ມຣຓໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ເຠສຊ຺ຊວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ (ປາຣາ. ໑໘໗) ວິຍ ປເຣ ມເຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ເອວໍ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈາຕິອາທີສຸ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສີລວິປຕ຺ຕິ, ມນຸສ຺ສຊາຕິກປາໂຓ, ປາຓສຎ຺ຎິຕາ, ວຘກຈິຕ຺ຕໍ, ອຸປກ຺ກໂມ, ເຕນ ມຣຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ. ອທິນ຺ນາທານສມອຸຏ຺ຐານໍ, ກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ຕຕິຍປາຣາຊິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.