໖. ປາສາທິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ນິຄຓ຺ຐນາຏປຸຕ຺ຕກາລງ຺ກິຣິຍວຓ຺ຓນາ

໑໖໔. ລກ຺ຂສ຺ສ ສຣເວຘໍ ອວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວານ ວິຊ຺ຌນວິຘິໍ ຊານນ຺ຕີຕິ ເວຘຎ຺ຎາ. ເຕນາຫ ‘‘ຘນຸມ຺ຫິ ກຕສິກ຺ຂາ’’ຕິ. ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖາຍາຕິ ຘນຸສິປ຺ປາທິສິປ຺ປສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖາຍ. ມຊ຺ຌິເມນ ປມາເຓນ ສຣປາຕໂຍຄ຺ຍຕາວເສນ ກຕຕ຺ຕາ ທີຆປາສາໂທ.

ສມ຺ປຕິ ກາລໍ ກໂຕຕິ ອຈິຣກາລໍ ກໂຕ. ທ຺ເວຘິກຊາຕາຕິ ຊາຕທ຺ເວຘິກາ ສຎ຺ຊາຕເຠທາ. ທ຺ເວຊ຺ຌຊາຕາຕິ ທຸວິຘຠາວປ຺ປຕ຺ຕາ. ຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ປຣິຠາສນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ຠຓ຺ຑນໍ, ວິຣຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕໍ. ຕນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑນໍ. ‘‘ອິທໍ ນຫານາທິ ນ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕວຕ຺ຕໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ. ຘມ຺ມວິນຍນ຺ຕິ ປາວຈນໍ ສິທ຺ຘນ຺ຕໍ. ວິຊ຺ຌນ຺ຕາ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ. ສຫິຕໍ ເມຕິ ມຍ຺ຫໍ ວຈນໍ ສຫິຕໍ ສິລິຏ຺ຐໍ ປຸພ຺ພາປຣສມ຺ພນ຺ຘໍ ອຕ຺ຖຍຸຕ຺ຕໍ ກາຣຓຍຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕ຺ຖສໍຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ອຘິຈິຓ຺ຓນ຺ຕິ ອາຈິຓ຺ຓໍ. ວິປຣາວຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິໂຣຘທສ຺ສນວເສນ ປຣາວຕ຺ຕິຕໍ, ປຣາວຕ຺ຕໍ ທູສິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ຈິຣກາລວເສນ ປຄຸຓໍ, ຕໍ ມມ ວາທໍ ອາຄມ຺ມ ນິວຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ປຣິເຍສມາໂນ ວິຈຣ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສິກ຺ຂາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສເຈ ສກ຺ໂກສິ, ອິທານິເຍວ ມຍາ ເວຐິຕໍ ໂທສໍ ນິພ຺ເພເຐຫິ. ມຣຓເມວາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຆາຕນວເສນ ມຣຓເມວ. ນາຏປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອິເມຕິ ນາຏປຸຕ຺ຕິຍາ, ເຕ ປນ ຕສ຺ສ ສິສ຺ສາຕິ ອາຫ ‘‘ອນ຺ເຕວາສິເກສູ’’ຕິ. ປຸຣິມປຏິປຕ຺ຕິໂຕ ປຏິນິວຕ຺ຕນໍ ປຏິວານໍ, ຕໍ ຣູປໍ ສຠາໂວ ເອເຕສນ຺ຕິ ປຏິວານຣູປາ. ເຕນາຫ ‘‘ນິວຕ຺ຕນສຠາວາ’’ຕິ. ກຖນໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂນໍ. ປເວທນໍ ເຫຕຸທາຫຣຓານິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ໂພຘນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ທຸປ຺ປເວທິເຕຕິ ທຸວິຎ຺ຎາປິເຕ’’ຕິ. ນ ອຸປສມາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ອນຸປສມສໍວຕ຺ຕນໍ, ຕເທວ ອນຸປສມສໍວຕ຺ຕນິກໍ, ຕສ຺ມິໍ. ສມຸສ຺ສິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐາເຫຕຸຠາວໂຕ ຖູປໍ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ອາຫ ‘‘ຠິນ຺ນຖູເປຕິ ຠິນ຺ນປຕິຏ຺ເຐ’’ຕິ, ຖູໂປຕິ ວາ ຘມ຺ມສ຺ສ ນິຍ຺ຍານຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຎ຺ເຎ ຘມ຺ເມ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ສມຸສ຺ສິຕຏ຺ເຐນ, ໂສ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ສມເຍ. ເກຫິຈິ ອຠິນ຺ນສມ຺ມໂຕປິ ຠິນ຺ໂນ ວິນຏ຺ໂຐ ເອວ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອຠາວໂຕຕິ ໂສ ຠິນ຺ນຖູໂປ, ໂສ ເອວ ນິຍ຺ຍານຠາໂວ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາມານໍ ປຏິສຣຓໍ, ຕເມຕ຺ຖ ນຕ຺ຖີຕິ ອປ຺ປຏິສຣໂຓ, ຕສ຺ມິໍ ຠິນ຺ນຖູເປ ອປ຺ປຏິສຣເຓຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອາຈຣິຍປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ອາຈຣິຍມຸຏ຺ຐິ ຫຸຕ຺ວາ ປມາຓຠູຕໍ. ນານານີຫາເຣນາຕິ ນານາກາເຣນ.

໑໖໕. ຕເຖວ ສມຸທາຈຣິໍສຸ ຠູຕປຸພ຺ພຄຕິຍາ. ສາມາການນ຺ຕິ ສາມາກຘຎ຺ຎານໍ.

‘‘ເຍນສ຺ສ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຍຖາສ຺ສ ອາຍສ຺ມໂຕ ຈຸນ຺ທສ຺ສ ຘມ຺ມຠຓ຺ຑາຄາຣິໂກ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ອໂຫສິ, ຕໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ພຸທ຺ຘກາເລ ກິຣາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘກາເລຕິ ຠູຕກຖນເມຕໍ, ນ ວິເສສນໍ. ສຕ຺ຖຸ ປຣິນິພ຺ພານໂຕ ປຸເຣຕຣເມວ ຫິ ຘມ຺ມເສນາປຕິ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ.

ຘມ຺ມຣຕນປູຊາວຓ຺ຓນາ

ສທ຺ຘິວິຫາຣິກໍ ອທາສີຕິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກໍ ກຕ຺ວາ ອທາສິ.

ກຖາຍ ມູລນ຺ຕິ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກາ ລຠິຕພ຺ພຘມ຺ມກຖາຍ ກາຣຓໍ. ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ ອຸຏ຺ຐາເປຕິ, ທາລິທ຺ທິຍປງ຺ກໂຕ ອຸທ຺ຘຣຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສນ຺ຘມນ຺ຕິ ສມ຺ມເທວ ຘມນ຺ໂຕ. ເອເກກສ຺ມິໍ ປຫາເຣເຍວ ຕໂຍ ຕໂຍ ວາເຣ ກຕ຺ວາ ທິວາ ນວວາເຣ ຣຕ຺ຕິໍ ນວວາເຣ.ອຸປຏ຺ຐານເມວ ຄຈ຺ຉຕິ ພຸທ຺ຘຸປຏ຺ຐານວເສນ, ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉນາທິວເສນ ປນ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາປິ ຄຈ຺ຉເຕວ, ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຈ ທິວສສ຺ສ…ເປ… ຄຈ຺ຉຕິ. ຎາຕຸໍ ອິຈ຺ຉິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຸທ຺ຘຣຓຠາວໂຕ ປຎ຺ໂຫວ ປຎ຺ຫຸທ຺ຘາໂຣ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ຄຈ຺ຉຕິ ອຕ຺ຕໂນ ມຫາປຎ຺ຎຕາຍ, ສຕ຺ຖຸ ຈ ຘມ຺ມເທສນາຍໍ ອກິລາສຸຠາວໂຕ.

ອສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘປ຺ປເວທິຕຘມ຺ມວິນຍວຓ຺ຓນາ

໑໖໖. ອາໂຣຈິເຕປິ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ. ສາມິໂກ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ສາມິກຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂສວ ຕສ຺ສາ ອາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສານໍ ຊານາຕີ’’ຕິ ອາຫ. ເອວນ຺ຕິ ວຈນສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ. ຈຸນ຺ທຕ຺ເຖເຣນ ຫິ ອານີຕໍ ກຖາປາຠຕໍ ຠຄວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ເອວ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ‘‘ເອວ’’ນ຺ຕິ ທຸຣກ຺ຂາເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ສາວການໍ ທ຺ເວຘິກາທິຠາເວນ ວິຫຣຓກິຣິຍາປຣາມສນຎ຺ເຫຕໍ.

ຍສ຺ມາ …ເປ… ປາກຏໍ ໂຫຕິ ພ຺ຍຕິເຣກມຸເຂນ ຈ ເນຍ຺ຍສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຠູຕຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ. ອຖ ວາ ຍສ຺ມາ…ເປ… ປາກຏໍ ໂຫຕິ ໂທເສສຸ ອາທີນວທສ຺ສເນນ ຕປ຺ປຏິປກ຺ເຂສຸ ຄຸເຓສຸ ອານິສໍສສ຺ສ ວິຠູຕຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ. ໂວກ຺ກມ຺ມາຕິ ອປສກ຺ເກຕ຺ວາ. ອາເມຑິຕໂລເປນ ຈາຍໍ ນິທ຺ເທໂສ, ໂວກ຺ກມ຺ມ ໂວກ຺ກມ຺ມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ເຕນ ຕສ຺ສ ໂວກ຺ກມນສ຺ສ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນ ນິຣນ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປຕ຺ຕິອາທໂຍຕິ ເຕນ ສຕ຺ຖາຣາ ວຸຕ຺ຕມຸຕ຺ຕິຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸຘມ຺ມໍ ອປ຺ປຏິປຊ຺ຊນາທໂຍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ປາຬິຍໍ ອາຄຕາ ອສາມີຈິປຏິປທາທໂຍ ຈ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ວິຈາຣຓປຎ຺ຎາຍ ອສມ຺ຠໂວ, ໂທເສສຸ ອນຠິນິເວສິຕາ, ອສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສິຕາ’’ຕິ ເອວມາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ‘‘ຕຖາ ເອວ’’ນ຺ຕິ ປເທຫິ ຍຖາກ຺ກມໍ ປກາຣສ຺ສ ກາມໍ ຕິໂຣກ຺ຂຕາ, ປຈ຺ຈກ຺ຂຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖາປິ ຍຖາ ‘‘ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊຕູ’’ຕິ ປເທນ ປຏິປຊ຺ຊນາກາໂຣ ນິຍເມຕ຺ວາ ວິຫິໂຕ, ຕຖາ ‘‘ເອວໍ ປຏິປຊ຺ຊຕູ’’ຕິ ອິມິນາປີຕິ ອິທໍ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖທສ຺ສນຠາເວນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມາທປິຕຕ຺ຕາ ມິຈ຺ຉາປຏິປທາຍ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ.

໑໖໗. ຎາຍຕິ ມຸຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ເອເຕນາຕິ ຎາໂຍ, ເຕນ ສຕ຺ຖາຣາ ວຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ໂມ, ຕໍ ປຏິປນ຺ໂນຕິ ຎາຍປ຺ປຏິປນ຺ໂນ, ໂສ ປນ ຍສ຺ມາ ຕສ຺ສ ມຸຕ຺ຕິຘມ຺ມສ຺ສ ອຘິຄເມ ກາຣຓສມ຺ມໂຕ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກາຣຓປ຺ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ. ນິປ຺ຜາເທສ຺ສຕີຕິ ສາເຘສ຺ສຕິ, ສິທ຺ຘິໍ ຄມິສ຺ສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທຸກ຺ຂນິພ຺ພຕ຺ຕກນ຺ຕິ ສມ຺ປຕິ, ອາຍຕິຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕກໍ. ວີຣິຍໍ ກໂຣຕິ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນຕ຺ຕາ.

ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘປ຺ປເວທິຕຘມ຺ມວິນຍາທິວຓ຺ຓນາ

໑໖໘. ນິຍ຺ຍາຕີຕິ ວຕ຺ຕຕິ, ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ.

໑໗໐. ອິຘ ສາວກສ຺ສ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ເອກນ຺ຕິກອປສ຺ສຍທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘຕາ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈ ສ຺ວາກ຺ຂາຕຕາ ກິຕ຺ຕິຕາຕິ ‘‘ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປສໍສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວຎ຺ຫິ ອິມິສ຺ສາ ເທສນາຍ ສໍກິເລສຠາຄິຍຠາເວນ ອຸຏ຺ຐິຕາຍ ໂວທານຠາຄິຍຠາເວນ ຍຖານຸສນ຺ຘິນາ ປວຕ຺ຕິ ທີປິຕາ ໂຫຕິ. ອໂພຘິຕຕ຺ຖາຕິ ອປ຺ປເວທິຕຕ຺ຖາ, ປຣມຕ຺ຖໍ ຈຕຸຕ຺ຖສຈ຺ຈປຏິເວຘໍ ອປາປິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຬິຍໍ ‘‘ອສ຺ສາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ສາວກາ ສທ຺ຘມ຺ເມ’’ຕິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ ‘‘ອສ຺ສ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາວກາ, ອສ຺ສ ສທ຺ຘມ຺ເມ’’ຕິ. ສພ຺ພສງ຺ຄຫປເທຫິ ກຕນ຺ຕິ ສພ຺ພສ຺ສ ສາສນຕ຺ຖສ຺ສ ສງ຺ຄຓ຺ຫນປເທຫິ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກໍ ກຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ປຸພ຺ເພນາປຣໍ ສມ຺ພນ຺ຘຕ຺ຖຠາເວນ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພຕາຍ ວາ ສງ຺ຄຫານິ ປທານິ ກຕານິ ເອຕສ຺ສາຕິ ສງ຺ຄຫປທກຕໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ. ຕປ຺ປຏິກ຺ເຂເປນ ນ ຈ ສງ຺ຄຫປທກຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຣາຄາທິປຏິປກ຺ຂຫຣຓໍ, ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ວາ ປຏິປຊ຺ຊມານານໍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂຕ ປຏິຫຣຓໍ ນິພ຺ພານປາປນໍ ປຏິຫາໂຣ, ໂສ ເອວ ອາ-ກາຣສ຺ສ ອິ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ປຏິຫິໂຣ, ປຏິຫິໂຣ ເອວ ປາຏິຫິໂຣ, ສຫ ປາຏິຫິເຣນາຕິ ສປ຺ປາຏິຫິຣໍ, ຕຖາ ສຸປ຺ປເວທິຕຕາຍ ສປ຺ປາຏິຫິຣໍ ກຕນ຺ຕິ ສປ຺ປາຏິຫິຣກຕໍ. ຕາທິສໍ ປນ ວຏ຺ຏໂຕ ນິຍ຺ຍາເນ ນິຍຸຕ຺ຕໍ, ນິຍ຺ຍານປ຺ປໂຍຊນຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນິຍ຺ຍານິກ’’ນ຺ຕິ. ເທວໂລກໂຕຕິ ເທວໂລກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຣູປີເທວນິກາຍໂຕ ປຠຸຕິ. ສຸປ຺ປກາສິຕນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ປກາສິຕໍ. ຍາວ ເທວມນຸສ຺ເສຫີຕິ ວາ ຍາວ ເທວມນຸສ຺ເສຫິ ຍຕ຺ຕກາ ເທວາ ມນຸສ຺ສາ ຈ, ຕາວ ເຕ ສພ຺ເພ ອຠິພ຺ຍາເປຕ຺ວາ ສຸປ຺ປກາສິຕໍ. ອນຸຕາປາຍ ໂຫຕີຕິ ອນຸຕປ຺ໂປ, ໂສ ປນ ອນຸຕາປໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນຸຕາປກໂຣ ໂຫຕີ’’ຕິ.

໑໗໒. ຖິໂຣຕິ ຐິຕຘມ຺ໂມ ເກນຈິ ອສໍຫາຣິໂຍ, ອເສກ຺ຂາ ສີລກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ເຖຣກາຣກາ ຘມ຺ມາ.

໑໗໓. ໂຍເຄຫິ ເຂມຕ຺ຕາຕິ ໂຍເຄຫິ ອນຸປທ຺ທຸຕຕ຺ຕາ. ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ອສ຺ສ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ. ອສ຺ສາຕິ ຈ ອສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ.

໑໗໔. ອຸປາສກາ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ນາມ ວິເສສໂຕ ອນາຄາມິໂນ. ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນປິ ຕາທິສາ ຕຖາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ວສມານາ ອຣິຍສາວກາ’’ ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໗໖. ສພ຺ພກາຣຓສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ຍຕ຺ຕເກຫິ ກາຣເຓຫິ ສມ຺ປນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕິ, ເຕຫິ ສພ຺ເພຫິ ກາຣເຓຫິ ສມ຺ປນ຺ນໍ ສມ຺ປຕ຺ຕໍ ອຸປຄຕໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ, ສມນ຺ນາຄຕໍ ວາ. ອິມເມວ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ອິມເມວ ສາສນຘມ຺ມໍ.

ອຸທເກນ ປເທສຎ຺ຎຸນາ ອຕ຺ຕໂນ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອນິຍ຺ຍານິເກ ອຕ຺ເຖ ປຍຸຕ຺ຕໍ ປເຫຬິກສທິສໍ ວຈນໍ, ຠຄວຕາ ອຕ຺ຕໂນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕາຍ ນິຍ຺ຍານິເກ ອຕ຺ເຖ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຸທໂກ ສຸທ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂສ ກິຣາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ສງ຺ຄາຍິຕພ຺ພຘມ຺ມາທິວຓ຺ຓນາ

໑໗໗. ສງ຺ຄມ຺ມ ສມາຄມ຺ມາຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ ລພ຺ຠມານານໍ ຄຕິວເສນ ສງ຺ຄມ຺ມ ຐານນ຺ຕຣໂຕ ປກ຺ໂກສເນນ ສມາຄຕານໍ ວເສນ ສມາຄມ຺ມ. ເຕນາຫ ‘‘ສງ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ’’ຕິ. ອຕ຺ເຖນ ອຕ຺ຖນ຺ຕິ ປທນ຺ຕເຣ ອາຄຕອຕ຺ເຖນ ສຫ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອາຄຕມຕ຺ຖໍ. ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ພ຺ຍຎ຺ຊນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສມາເນນ຺ເຕຫີຕິ ສມານໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິ, ໂອປມ຺ມໍ ວາ ອາເນນ຺ເຕຫິ. ສງ຺ຄາຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ມເທວ ຄາຍິຕພ຺ພໍ ກເຖຕພ຺ພໍ, ຕໍ ປນ ສງ຺ຄາຍນໍ ວາຈນາມຄ຺ໂຄຕິ ອາຫ ‘‘ວາເຈຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

໑໗໘. ຕສ຺ສ ວາ ຠາສິເຕຕິ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາສິເຕ ອຕ຺ເຖ ເຈວ ພ຺ຍຎ຺ຊເນ ຈ. ອຕ຺ຖມິຈ຺ຉາຄຫຓໂຣປນານິ ຍຖາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຣມ຺ມຓໍ ‘‘ສຕິປຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ສຕິເຍວ ‘‘ສຕິປຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສຕິປຏ຺ຐານານີ’’ຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ໂຣເປຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ, ນ ‘‘ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິ. ອຸປປນ຺ນຕຣານີຕິ ຍຸຕ຺ຕຕຣານິ. ອລ຺ລີນຕຣານີຕິ ສິລິຏ຺ຐຕຣານິ. ຍາ ເຈວາຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ວິຠຕ຺ຕິໂລເປນ ວາ. ປຸນ ຍາ ເຈວາຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສເນວ ນິທ຺ເທໂສ. ເນວ ອຸສ຺ສາເທຕພ຺ໂພຕິ ນ ອຸກ຺ກໍເສຕພ຺ໂພ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ນ ອປສາເທຕພ຺ໂພຕິ ນ ສນ຺ຕຊ຺ເຊຕພ຺ໂພ ວິວາທປຣິຫຣຓຕ຺ຖໍ. ຘາຣຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຸປຘາຣຓຕ຺ຖໍ ສລ຺ລກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ.

໑໘໑. ອຕ຺ເຖນ ອຸເປຕນ຺ຕິ ອວິປຣີເຕນ ອຕ຺ເຖນ ອຸເປຕໍ ຕໍ ‘‘ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອຸເປຈ຺ຈ ປຏິຊານິຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ຕຖາຣູໂປ ຈ ຕສ຺ສ ພຸຊ຺ຌິຕາ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຕາຣ’’ນ຺ຕິ. ເອວເມຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສໍສຖາຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຘມ຺ມຠາຓກໍ ອມຸໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ‘‘ເອວໍ ລາຠາ ໂນ ອາວຸໂສ’’ຕິອາທິອາກາເຣນ ປສໍສຖ. ອິທານິສ຺ສ ປສໍສຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອໂສ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສາຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມສ຺ສ ສຕ຺ຖຸກິຈ຺ຈກຣຓໂຕ, ຕຕ຺ຖ ຈສ຺ສ ສມ຺ມເທວ ອວຏ຺ຐິຕຠາວໂຕ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ນາມ ເອສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ລາຠາ ໂນ’’ຕິອາທິນາ ຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂູນໍ ປິຍຄຣຸຠາວໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ຐາເນ ຐເປສີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

ປຈ຺ຈຍານຸຎ຺ຎາຕກາຣຓາທິວຓ຺ຓນາ

໑໘໒. ຕໂຕປິ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣນ຺ຕິ ຍາ ປຸພ຺ເພ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປສໍສນວເສນ ‘‘ອິຘ ປນ ຈຸນ຺ທ ສຕ຺ຖາ ຈ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໓.໑໖໗, ໑໖໙) ປວຕ຺ຕິຕເທສນາຍ ອຸປຣິ ‘‘ອິຘ ຈຸນ຺ທ ສຕ຺ຖາ ຈ ໂລເກ ອຸທປາທີ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໓.໑໗໐, ໑໗໑) ເທສນາ ວຑ຺ຒິຕາ. ຕໂຕປິ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣໍ ສວິເສສໍ ເທສນໍ ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ‘‘ປຈ຺ຈຍເຫຕູ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍເຫຕູຕິ ປຈ຺ຈຍສໍວຕ຺ຕນເຫຕຸ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກາ ອາສວາຕິ ປຈ຺ຈຍານໍ ປຣິເຍສນເຫຕຸ ເຈວ ປຣິໂຠຄເຫຕຸ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກາ ກາມາສວາທໂຍ. ເຕສໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິການໍ ອາສວານໍ ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ມິຈ຺ຉາອາຊີວໍ ປຫາຍ ສມ຺ມາອາຊີເວນ ຊີວິຕໍ ກປ຺ເປຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໘) ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ຈີວຣໍ ປຏິເສວຕີ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໒໓; ອ. ນິ. ໖.໕໘) ຈ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິໍ ອຸປທິສນ຺ໂຕ ຠຄວາ ປຏິຆາຕາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ນາມ. ‘‘ໂຍ ຕຸມ຺ເຫສຸ ປາຬິຍາ ອຕ຺ຖພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ມິຈ຺ຉາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂສ ເນວ ອຸສ຺ສາເທຕພ຺ໂພ, ນ ອປສາເທຕພ຺ໂພ, ສາຘຸກໍ ສຎ຺ຎາເປຕພ຺ໂພ ຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນິສນ຺ຕິຍາ’’ຕິ ເອວໍ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ເມ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ເນ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ຠິກ຺ຂູ ນິໂຍເຊນ຺ໂຕ ຠຄວາ ຠຓ຺ຑນເຫຕຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນການໍ ສມ຺ປຣາຍິການໍ ອາສວານໍ ປຏິຆາຕາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ນາມ. ຍຖາ ເຕ ນ ປວິສນ຺ຕີຕິ ເຕ ອາສວາ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານໍ ຍຖາ ນ ໂອຕຣນ຺ຕິ. ມູລຆາເຕນ ປຏິຫນນາຍາຕິ ຍຖາ ມູລຆາໂຕ ໂຫຕິ, ເອວໍ ມູລຆາຕວເສນ ປຊຫນາຍ. ຕນ຺ຕິ ຈີວຣໍ. ຍຖາ ຈີວຣໍ ອິທມຕ຺ຖິກຕເມວ ອຸປາທາຍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ເອວໍ ປິຓ຺ຑປາຕາທໂຍປິ.

ສຸຂລ຺ລິການຸໂຍຄາທິວຓ຺ຓນາ

໑໘໓. ສຸຂິຕນ຺ຕິ ສຎ຺ຊາຕສຸຂໍ. ປີຓິຕນ຺ຕິ ຘາຕໍ ສຸຫິຕໍ. ຕຖາຠູໂຕ ປນ ຍສ຺ມາ ຖູລສຣີໂຣ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຖູລໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໘໖. ນຐິຕສຠາວາຕິ ອນວຏ຺ຐິຕສຠາວາ, ເອວຣູປາຍ ກຖາຍ ອນວຏ຺ຐານຠາວໂຕ ສຠາໂວປິ ເຕສໍ ອນວຏ຺ຐິໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຊິວ຺ຫາ ໂນ ອຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິ. ກາມໍ ‘‘ປຎ຺ຈຫິ ຈກ຺ຂູຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ປນ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈກ຺ຂູນິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຎ຺ຫິ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂູຕິ. ຕສ຺ສ ວາ ເຎຍ຺ຍຘມ຺ເມສຸ ຊານນວເສນ ປວຕ຺ຕິໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ຊານຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຫຕ຺ຖາມລກໍ ວິຍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທສ຺ສນວເສນ ປວຕ຺ຕິໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ປສ຺ສຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເນມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຖມ຺ຠາທີຫິ ອນຸປວິຏ຺ຐຠູມິປ຺ເປເທໂສຕິ ອາຫ ‘‘ຄມ຺ຠີຣຠູມິໍ ອນຸປວິຏ຺ໂຐ’’ຕິ. ສຸຏ຺ຐຸ ນິຂາໂຕຕິ ຠູມິໍ ນິຂນິຕ຺ວາ ສມ຺ມເທວ ຐປິໂຕ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ຂີຓາສເວ. ອນຊ຺ຌາຈາໂຣ ອຈໂລ ອສມ຺ປເວຘີ, ຍສ຺ມາ ອຊ຺ຌາຈາໂຣ ເສຕຸຆາໂຕ ຂີຓາສວານໍ. ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຄຫິເຕສຸ ອນາຄາມິໂນ ຕາວ ນວສຸປິ ຐາເນສຸ ຂີຓາສວາ ວິຍ ອຠພ຺ພາ, ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ ປນ ‘‘ຕຕິຍປຎ຺ຈມຏ຺ຐາເນສຸ ອຠພ຺ພາ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ອິຕເຣສຸ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ອຠພ຺ພາວ.

ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣຓວຓ຺ຓນາ

໑໘໗. ຄິຫິພ຺ຍຎ຺ຊເນນາຕິ ຄິຫິລິງ຺ເຄນ. ຂີຓາສໂວ ປນ ຄິຫິພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕປິ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ ວິເວກຏ຺ຐານສ຺ສ ອຠາວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕສ຺ສ ວເສນາຕິ ຠຸມ຺ມເທວຕ຺ຕຠາເວ ຐຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ. ອຍໍ ປຎ຺ໂຫຕິ ‘‘ອຠພ຺ໂພ ໂສ ນວ ຐານານິ ອຊ຺ຌາຈຣິຕຸ’’ນ຺ຕິ ອຍໍ ປຎ຺ໂຫ ອາຄໂຕ ອິຕຣສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ, ປຣິນິພ຺ພາເນນ ວາ ອຠພ຺ພຕາຍ ອວຸຕ຺ຕສິທ຺ຘຕ຺ຕາ. ຍທິ ເອວໍ ກຖໍ ຠິກ຺ຂຸຄຫຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຠິນ຺ນໂທສຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ. ອປຣິຈ຺ເຉທນ຺ຕິ ອປຣິຍນ຺ຕໍ, ຕຍິທໍ ສຸວິປຸລນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ມຫນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ເຎຍ຺ຍສ຺ສ ຫິ ວິປຸລຕາຍ ຎາຓສ຺ສ ວິປຸລຕາ ເວທິຕພ຺ພາ, ເອເຕນ ‘‘ອປຣິຈ຺ເຉທ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມານມ຺ປິ ເຎຍ຺ຍໍ ສຕ຺ຖຸ ຎາຓສ຺ສ ວເສນ ປຣິຈ຺ເຉທເມວາຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ຎາຓປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ມຫານິ. ໖໙, ໑໕໖; ຈູຬນິ. ໘໕; ປຏິ. ມ. ໓.໕) ອນາຄເຕ ອປຎ຺ຎາປນນ຺ຕິ ອນາຄເຕ ວິສເຍ ຎາຓສ຺ສ ອປຎ຺ຎາປນໍ. ‘‘ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວິຍ-ສທ຺ທຄ຺ຄຫຓໍ ກຕໍ, ນນຸ ພຸທ຺ຘານໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິສຍໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂເມວ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ ເອກປ຺ປມາຓຠາວໂຕຕິ? ສຈ຺ຈເມຕໍ, ‘‘ອກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ປນ ຈກ຺ຂາທິອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ອກ຺ຂໍ ປຕິ ວຕ຺ຕຕີຕິ ຈກ຺ຂາທິນິສ຺ສິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຕສ຺ສ ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ‘‘ປຈ຺ຈກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ໂລເກ ນິຣຸຬ຺ຫເມຕນ຺ຕິ ຕໍ ນິທສ຺ສນໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອໂວຈ, ນ ປນ ຠຄວໂຕ ຎາຓສ຺ສ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາກາເຣນ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ຕຖາ ຫິ ວທນ຺ຕິ –

‘‘ອາວິຠູຕໍ ປກາສນໍ, ອນຸປທ຺ທຸຕເຈຕສໍ;

ອຕີຕານາຄເຕ ຎາຓໍ, ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ວສິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ວິຫິຕເກນາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວິສເຍ ປວຕ຺ຕິເຕນ. ສງ຺ຄາເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມໍ ກຕ຺ວາ ກຖຍິຕພ຺ພໍ, ກຖນໍ ປນ ປຎ຺ຎາປນໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕາທິສນ຺ຕິ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ປວຕ຺ຕກໍ. ຎາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອາວຊ຺ຊເນນ ວິນາ ຎາຓຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອສມ຺ຠວໂຕ. ເອກາກາເຣນ ຈ ຎາເຓ ປວຕ຺ຕມາເນ ນານາກາຣສ຺ສ ວິສຍສ຺ສ ອວໂພໂຘ ນ ສິຍາ. ອຖາປິ ສິຍາ, ອນິຣຸປິຕຣູເປເນວ ອວໂພໂຘ ສິຍາ, ເຕນ ຈ ຎາຓໍ ເຎຍ຺ຍໍ ອຎ຺ຎາຕສທິສເມວ ສິຍາ. ນ ຫິ ‘‘ອິທໍ ຕ’’ນ຺ຕິ ວິເວເກນ ອນວພຸທ຺ໂຘ ອຕ຺ໂຖ ຎາໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຈຣໂຕ ຈ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຈາ’’ຕິອາທິ ພາລລາປນມຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຖຣິວ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ, ເອວໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕີ’’ຕິ.

ສຕິໍ ອນຸສ຺ສຣຕີຕິ ສຕານຸສາຣິ, ສຕິຍານຸວຕ຺ຕນວເສນ ປວຕ຺ຕຎາຓໍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ. ຎາຓໍ ເປເສສີຕິ ຎາຓໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ສພ຺ພຕ຺ຖກເມວ ເຎຍ຺ຍາວຣຓສ຺ສ ສຸປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ອປ຺ປຏິຫຕໍ ອນິວາຣິຕໍ ຎາຓໍ ຄຈ຺ຉຕິ ປວຕ຺ຕຕິຈ຺ເຈວ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ໂພຘິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈຕູສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬນິ. ໒໑໑) ວຈນໂຕ ຈຕຸມຄ຺ຄຎາຓໍ ໂພຘິ, ຕໂຕ ຕສ຺ສ ອຘິຄຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ ‘‘ໂພຘິຊໍ ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂພຘິຊໍ ໂພຘິມູເລ ຊາຕໍ ຈຕຸມຄ຺ຄຎາຓໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອນາຄຕໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຕສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕິອຕ຺ຖໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠາວໂຕ. ກຖໍ ຕຖາຄໂຕ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອາຣພ຺ຠ ອຕີຣກໍ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕີຕິ? ອຕີຕສ຺ສ ປນ ອທ຺ຘຸໂນ ມຫນ຺ຕຕາຍ ອຕີຣກໍ ຎາຓທສ຺ສນໍ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາເປຕີຕິ ໂກ ເອຕ຺ຖ ວິໂຣໂຘ. ຕິຕ຺ຖິຍາ ປນ ອິມມຕ຺ຖໍ ຍາຖາວໂຕ ອຊານນ຺ຕາ – ‘‘ຕຍິທໍ ກິໍ ສຸ, ຕຍິທໍ ກຖໍສູ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຎ຺ຎາຓເມວ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຠຄວຕາ ສສນ຺ຕຕິປຣິຍາປນ຺ນຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອຎ຺ຎວິຫິຕກໍ ຎາຓທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕຣໍ ປນ ສນ຺ຘາຍ ວຸຈ຺ຈມາເນ ສຕິ ຕຖາຣູເປ ປໂຍຊເນ ອນາຄຕມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ ອາຣພ຺ຠ ອຕີຣກເມວ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ ຠຄວາຕິ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ນ ອິຘໂລກຕ຺ຖໍ ວາ ປຣໂລກຕ຺ຖໍ ວາ ນິສ຺ສິຕ’’ນ຺ຕິ. ຍໍ ປນ ສຕ຺ຕານໍ ອນຕ຺ຖາວຫຕ຺ຕາ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ຕຕ຺ຖ ເສຕຸຆາໂຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ. ‘‘ຠາຣຕຍຸທ຺ຘສີຕາຫຣຓສທິສ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອຠູຕຕ຺ຖຕໍ ທີເປຕິ. ສເຫຕຸກນ຺ຕິ ຎາປເກນ ເຫຕຸນາ ສເຫຕຸກໍ. ໂສ ປນ ເຫຕຸ ເຍນ ນິທສ຺ສເນນ ສາຘີຍຕິ, ຕໍ ຕສ຺ສ ກາຣຓນ຺ຕິ ເຕນ ສກາຣຓໍ ກຕ຺ວາ. ຍຖາ ຫິ ປຏິຎ຺ຎາຕຕ຺ຖສາຘນໂຕ ເຫຕຸ, ເອວໍ ສາຘກໍ ນິທສ຺ສນນ຺ຕິ. ຍຸຕ຺ຕປຕ຺ຕກາເລເຍວາຕິ ຍຸຕ຺ຕານໍ ປຕ຺ຕກາເລ ເອວ. ເຍ ຫິ ເວເນຍ຺ຍາ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ຍຸຕ຺ຕາ ອນຸຈ຺ຉວິກາ, ເຕສໍເຍວ ໂຍຊເນ ສນ຺ຘາຍ ວາ ກຖາຍ ປຕ຺ໂຕ ອຸປກາຣາວໂຫ ກາໂລ, ຕທາ ເອວ ກເຖຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໘໘. ‘‘ຕຖາ ຕເຖວ ຄທນໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ຕຖາຄໂຕ’’ຕິ ອາເມຑິຕໂລເປນາຍໍ ນິທ຺ເທໂສຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຖາ ຕເຖວາຕິ ຈ ຘມ຺ມອຕ຺ຖສຠາວານຸຣູປໍ, ເວເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍານຸຣູປຎ຺ຈາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ຣູປາຍຕນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໂຕ, ເຕນ ຍໍ ທິຏ຺ຐໍ, ຍໍ ທິສ຺ສຕິ, ຍໍ ທກ຺ຂຕິ, ຍໍ ສຕິ ສມວາເຍ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ‘‘ທິຏ຺ຐໍ’’ ຕ຺ເວວ ຄຫິຕໍ ກາລວິເສສສ຺ສ ອນາມຏ຺ຐຠາວໂຕ. ‘‘ສຸຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສຸຕນ຺ຕິ ສທ຺ທາຍຕນໍ ໂສຕພ຺ພໂຕ. ມຸຕນ຺ຕິ ສນິສ຺ສເຍນ ຆານາທິອິນ຺ທ຺ຣິເຍນ ສຍໍ ປຕ຺ວາ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໂຕ’’ຕິ. ວິຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ວິຊານິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ປນ ທິຏ຺ຐາທິວິນິມຸຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຂທຸກ຺ຂາທິຘມ຺ມາຍຕນ’’ນ຺ຕິ. ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍຖາ ຕຖາ ປຕ຺ຕໍ, ຫຕ຺ຖຄຕໍ ອຘິຄຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ວາ ອປຣິເຍສິຕ຺ວາ ວາ’’ຕິ. ປຣິເຍສິຕນ຺ຕິ ປຕ຺ຕິຍາມຕ຺ຖໍ ປຣິຍິຏ຺ຐໍ, ຕໍ ປນ ປຕ຺ຕໍ ວາ ສິຍາ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ວາ ອຸຠຍຖາປິ ປຣິເຍສິຕເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ປຕ຺ຕໍ ວາ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ວາ’’ຕິ. ປທທ຺ວເຍນາປິ ທ຺ວິປ຺ປກາຣມ຺ປິ ປຕ຺ຕໍ, ທ຺ວິປ຺ປກາຣມ຺ປິ ປຣິເຍສິຕໍ, ເຕນ ເຕນ ປກາເຣນ ຕຖາຄເຕນ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸສຎ຺ຈຣິຕນ຺ຕິ ໂຈປນໍ ອປາເປຕ຺ວາ ຈິຕ຺ເຕເນວ ອນຸສໍຈຣິຕໍ, ປຣິວິຕກ຺ກິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປີຕກນ຺ຕິ ອາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ໂລຫິຕກໂອທາຕາທິ ສພ຺ພໍ ຣູປາຣມ຺ມຓວິຠາຄໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສຸມໂນຕິ ຣາຄວເສນ, ໂລຠວເສນ, ສທ຺ຘາທິວເສນ ວາ ສຸມໂນ. ທຸມ຺ມໂນຕິ ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ກວເສນ, ວິຫິໍສາວິຕກ຺ກວເສນ ວາ ທຸມ຺ມໂນ. ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕຕິ ອຎ຺ຎາຓວເສນ ວາ ຎາຓວເສນ ວາ ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສງ຺ຂສທ຺ໂທ ປຓວສທ຺ໂທ, ປຕ຺ຕຄນ຺ໂຘ ປຸປ຺ຜຄນ຺ໂຘ, ປຕ຺ຕຣໂສ ຜລຣໂສ, ອຸປາທິນ຺ນໍ ອນຸປາທິນ຺ນໍ, ມຊ຺ຌຕ຺ຕເວທນາ ກຸສລກມ຺ມໍ ອກຸສລກມ຺ມນ຺ຕິ ເອວໍ ອາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ອປ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ຎາເຓນ ອສມ຺ປຕ຺ຕໍ, ອວິທິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ຎາເຓນ ອສຈ຺ຉິກຕ’’ນ຺ຕິ. ຕເຖວ ຄຕຕ຺ຕາຕິ ຕເຖວ ຎາຕຕ຺ຕາ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ. ຄຕ-ສທ຺ເທນ ເອກຕ຺ຖໍ ພຸທ຺ຘິອຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຄຕິອຕ຺ຖາ ຫິ ຘາຕໂວ ພຸທ຺ຘິອຕ຺ຖາ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ ອກ຺ຂຣຈິນ຺ຕກາ.

ອພ຺ຍາກຕຏ຺ຐານາທິວຓ຺ຓນາ

໑໘໙. ‘‘ອສມຕໍ ກເຖຕ຺ວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສໂມປິ ນາມ ໂກຈິ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອນຸຕ຺ຕຣຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາ ປນາຍໍ ອສມຕາ, ອນຸຕ຺ຕຣຕາ ຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕາ ສທ຺ຘມ຺ມວຣຈກ຺ກວຕ຺ຕິຠາເວນ ໂລເກ ປາກຏາ ຊາຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຘມ຺ມຣາຊຠາວໍ ກເຖຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຠາເວນ ຈ ສຕ຺ຖາ ອິເມສຸ ທິຏ຺ຐິຄຕວິປລ຺ລາເສສຸ ເອວໍ ປຏິປຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິທານີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສີຫນາທນ຺ຕິ ອຠີຕນາທໍ ເສຏ຺ຐນາທໍ. ເສຏ຺ຐນາໂທ ເຫສ, ຍທິທໍ ຐປນີຍສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ຐປນີຍຠາວທສ຺ສນໍ. ຐປນີຍຕາ ຈສ຺ສ ປາຬິອາຣຸຬ຺ຫາ ເອວ ‘‘ນ ເຫຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ. ຍຖາ ອຸປຈິຕກມ຺ມກິເລເສນ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ນໍ ອາຄໂຕຕິ ຕຖາຄໂຕ, ສຕ຺ໂຕ. ຕຖາ ຫິ ໂສ ຣູປາທີສຸ ສຕ຺ໂຕ ວິສຕ຺ໂຕຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈ ປຏິລທ຺ຘຕ຺ຕາ ຕຖາ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠູໂຕ ອຕ຺ຕຠາໂວຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

‘‘ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸຠຍຕ຺ຖ ວິຘຸຣຕາທສ຺ສເນນ ນິຣຕ຺ຖກວິປ຺ປລາປຕໍ ຕສ຺ສ ວາທສ຺ສ ວິຠາເວຕິ, ອຸຠຍໂລກຕ຺ຖວິຘຸຣມ຺ປິ ສມານໍ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ວິວຏ຺ຏນິສ຺ສິຕ’’ນ຺ຕິ ໂກຈິ ອາສງ຺ເກຍ຺ຍາຕິ ຕທາສງ຺ການິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ‘‘ນ ຈ ຘມ຺ມສໍຫິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມນິສ຺ສິຕໍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຍທິປິ ຕໍ ນ ວິວຏ຺ໂຏຄຕໍ ໂຫຕິ, ວິວຏ຺ຏສ຺ສ ປນ ອຘິຏ຺ຐານຠູຕໍ ນຸ ໂຂຕິ ໂກຈິ ອາສງ຺ເກຍ຺ຍາຕິ ຕທາສງ຺ການິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ‘‘ນ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໙໐. ກາມໍ ຕຓ຺ຫາປິ ທຸກ຺ຂສຠາວຕ຺ຕາ ‘‘ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ພ຺ຍາກາຕພ຺ພາ, ປຠວຠາເວນ ປນ ສາ ຕໂຕ ວິສຸໍ ກາຕພ຺ພາຕິ ‘‘ຕຓ຺ຫໍ ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ເສວ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຠາວິກາ’’ຕິອາທິ. ນນຸ ຈ ອວິຊ຺ຊາທໂຍປິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທໂຍຕິ? ສຈ຺ຈໍ ສມຸທໂຍ, ຕສ຺ສາ ປນ ກມ຺ມສ຺ສ ວິຈິຕ຺ຕຠາວເຫຕຸໂຕ, ທຸກ຺ຂຸປ຺ປາທເນ ວິເສສປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ຈ ສາຕິສໂຍ ສມຸທຍຏ຺ໂຐຕິ ສາ ເອວ ສຸຕ຺ເຕສຸ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ ພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ. ອຸຠິນ຺ນໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ທຸກ຺ຂສມຸທຍານໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕໍ. ‘‘ທຸກ຺ຂປຣິຊານໂນ’’ຕິອາທິ ມຄ຺ຄກິຈ຺ຈທສ຺ສນໍ, ເຕນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຠາວນຕ຺ໂຖປິ ອຕ຺ຖໂຕ ທສ຺ສິໂຕວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນ ຫິ ຠາວນາຠິສມເຍນ ວິນາ ປຣິຎ຺ຎາຠິສມຍາທໂຍ ສມ຺ຠວນ຺ຕີຕິ. ສຈ຺ຈວວຕ຺ຖາປນໍ ອປ຺ປມາທປຏິປຕ຺ຕິຠາວໂຕ ອສມ຺ໂມຫກລ຺ຍາຓກິຕ຺ຕິສທ຺ທາທິນິມິຕ຺ຕຕາຍ ຍຖາ ສາຕິສຍໍ ອິຘໂລກຕ຺ຖາວຫໍ, ເອວໍ ຍາວ ຎາຓສ຺ສ ຕິກ຺ຂວິສທຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາເວນ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສມ຺ປາປກໍ ນ ໂຫຕິ, ຕາວ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຕ຺ຕິຠເວ ອພ຺ຠຸທຍສມ຺ປຕ຺ຕິ ອນຸຄຕເມວ ສິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອຕໍ ອິຘໂລກປຣໂລກຕ຺ຖນິສ຺ສິຕ’’ນ຺ຕິ. ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ນວວິຘມ຺ປິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕໍ ຕທຘິຄມູປາຍຠາວໂຕ. ຍສ຺ມາ ສຈ຺ຈສມ຺ໂພຘໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ສາສນພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ, ນ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖໍ, ຕສ຺ມາ ເອຕໍ ສຈ຺ຈວວຕ຺ຖາປນໍ ‘‘ອາທິປຘານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ປຐມຕຣໍ ຈິຕ຺ເຕ ອາທາຕພ຺ພໂຕ.

ປຸພ຺ພນ຺ຕສຫຄຕທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍວຓ຺ຓນາ

໑໙໑. ຕໍ ມຍາ ພ຺ຍາກຕເມວາຕິ ຕໍ ມຍາ ຕຖາ ພ຺ຍາກຕເມວ, ພ຺ຍາກາຕພ຺ພໍ ນາມ ມຍາ ອພ຺ຍາກຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ພ຺ຍາກຣຓາເວກລ຺ເລນ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕາຍ ພຸທ຺ຘສຸພຸທ຺ຘຕໍ ວິຠາເວຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ສີຫນາທໍ ນທນ຺ໂຕ’’ຕິ. ປຸຣິມຸປ຺ປນ຺ນາ ທິຏ຺ຐິໂຍ ອປຣາປຣຸປ຺ປນ຺ນານໍ ທິຏ຺ຐີນໍ ອວສ຺ສຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ‘‘ທິຏ຺ຐິໂຍວ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທິຏ຺ຐິຄຕິກາຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂຍ, ທິຏ຺ຐິປ຺ປວຕ຺ຕິໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທເມວ ທສ຺ສນໍ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ‘‘ສສ຺ສໂຕ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈາ’’ຕິ ອິທເມວ ທສ຺ສນໍ ສຈ຺ຈໍ ອໂມຆໍ ອວິປຣີຕໍ. ອຎ຺ເຎສໍ ວຈນໍ ໂມຆນ຺ຕິ ‘‘ອສສ຺ສໂຕ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈາ’’ຕິ ເອວມາທິກໍ ອຎ຺ເຎສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວຈນໍ ໂມຆໍ ຕຸຈ຺ຉໍ, ມິຈ຺ຉາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ສຍໍ ກາຕພ຺ໂພຕິ ອສຍໍກາໂຣຕິ ອາຫ ‘‘ອສຍໍກໂຕ’’ຕິ, ຍາທິຈ຺ຉິກຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໑໙໒. ອຕ຺ຖິ ໂຂຕິ ເອຕ຺ຖ ໂຂ-ສທ຺ໂທ ປຸຈ຺ຉາຍໍ, ອຕ຺ຖິ ນູຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ ອິທໍ ອາວຸໂສ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິ. ອາວຸໂສ ຍໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ‘‘ສສ຺ສໂຕ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອິທມຕ຺ຖິ ໂຂ ອິທໍ ວາຈາມຕ຺ຕໍ, ໂນ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ວາຈາວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕໂຕ ຕສ຺ສ ຍໍ ໂຂ ເຕ ເອວມາຫໍສຸ ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆໍ ອຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ນານຸຊານາມີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ຈ ໂຍຊນາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຊາລຏີກາຍໍ (ທີ. ນິ. ຏີ. ໑.໓໐) ວຸຕ຺ຕເມວ. ທິຏ຺ຐິປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາຕິ ທິຏ຺ຐິຍາ ປຎ຺ຎາປເນ ‘‘ເອວໍ ເອສາ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ’’ຕິ ຕສ຺ສາ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມຸທຍໂຕ, ອຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ, ອສ຺ສາທໂຕ, ອາທີນວໂຕ, ນິສ຺ສຣຓໂຕ ຈ ຍາຖາວໂຕ ປຎ຺ຎາປເນ. ອວິປຣີຕວຸຕ຺ຕິຍາ ສເມນ ຎາເຓນ ສມໍ ກຎ຺ຈິ ເນວ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ອຘິປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍຘມ຺ມປຎ຺ຎາປນາ. ຍໍ ອຊານນ຺ຕາ ພາຫິຣກາ ທິຏ຺ຐິປຎ຺ຎຕ຺ຕິເຍວ ອລ຺ລີນາຕິ ຕຎ຺ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຕ ອຊານນ຺ຕາ ຖາມສາ ປຣາມາສາ ອຠິນິວິສ຺ສ ໂວຫຣນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍາຍໍ ‘‘ທິຏ຺ຐິປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິຄຕິເກຫິ ເອວໍ ຄຫິຕຕາຍ ວິຠາວນາ, ຕຕ຺ຖ ຈ ຠຄວໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ນາມ ໂກຈິ ນຕ຺ຖິ, ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໓໐) ວິຠາວິໂຕ ເອວ. ‘‘ອຘິປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ປນ ວິຠາວິຍມານາ ໂລກສ຺ສ ນິພ຺ພິທາເຫຕຸຠາເວນ ພຫຸລີກາຣາຕິ ຕສ຺ສາ ວເສນ ຠຄວາ ອນຸຕ຺ຕຣຠາວໍ ປເວເທນ຺ໂຕ ‘ເນວ ອຕ຺ຕນາ ສມສມໍ ສມນຸປສ຺ສາມີ’ຕິ ສີຫນາທໍ ນທີ’’ຕິ ເກຈິ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໑໙໒) ປນ ‘‘ຍຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ‘ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ’ຕິ ຍຎ຺ຈ ‘ອຘິປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’ຕິ, ອຸຠຍເມຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກ’’ນ຺ຕິ ‘‘ອິຘ ປນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ເຈວ ອຘິປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ ອຘິປ຺ເປຕາ, ອຘິປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕາ, ອຸຠຍສ຺ສປິ ວເສເນຕ຺ຖ ຠຄວາ ສີຫນາທໍ ນທີຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ອຸຠຍໍ ເປຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກນ຺ຕິ ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຠາວສາມຎ຺ຎໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ເຠທາຠາວໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ເຠທໂຕ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ຂນ຺ຘານໍ ‘‘ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ປຎ຺ຎາປນາ ທສ຺ສນາ ປກາສນາ ຐປນາ ນິກ຺ຂິປນາ. ‘‘ອາຈິກ຺ຂຕິ ທສ຺ເສຕິ ປຎ຺ຎາເປຕິ ປຏ຺ຐເປຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໒໐, ໙໗) ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ຫິ ປຎ຺ຎາປນາ ທສ຺ສນາ ປກາສນາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ, ‘‘ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ມຎ຺ຈປີຐ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໒໖໙) ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ຐປນາ ນິກ຺ຂິປນາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ, ອິຘ ອຸຠຍມ຺ປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍປ຺ປຫານວຓ຺ຓນາ

໑໙໖. ປຊຫນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕາຍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຖໍ. ຍສ຺ມາ ເຕນ ປຊຫເນນ ສພ຺ເພ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍາ ສມ຺ມເທວ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສມຕິກ຺ກມາຍາຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນ’’ນ຺ຕິ ອໂວຈ. ນ ເກວລໍ ສຕິປຏ຺ຐານາ ກຖິຕມຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຂ ເວເນຍ຺ຍສນ຺ຕາເນ ປຕິຏ຺ຐາປິຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເທສິຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເທສິຕາຕິ ກຖິຕາ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕາຕິ ຐປິຕາ’’ຕິ. ອິທານິ ສຕິປຏ຺ຐານເທສນາຍ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍານໍ ເອກນ຺ຕິກໍ ປຫານາວຫຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນາຍ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນາຍາຕິ ອິມິນາ ເຕສໍ ຠາວນາຍ ເອວ ເນສໍ ປຫານໍ, ເທສນາ ປນ ຕທຸປນິສ຺ສຍຠາວໂຕ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວາຕິ.

ປາສາທິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ.