໒. ອຸທຸມ຺ພຣິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ນິຄ຺ໂຣຘປຣິພ຺ພາຊກວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

໔໙. ອຸທຸມ຺ພຣິກາຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ເຘ ສາມິວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຸທຸມ຺ພຣິກາຍ ເທວິຍາ ສນ຺ຕເກ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາເມ’’ຕິ. ‘‘ອຸທຸມ຺ພຣິກາຍ’’ນ຺ຕິ ວາ ປາໂຐ, ຕຖາ ສຕິ ອຘິກຣເຓ ເອຕໍ ຠຸມ຺ມໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ອຸທຸມ຺ພຣິກາຍ ຣຎ຺ໂຎ ເທວິຍາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕ ອາຣາໂມ ອຸທຸມ຺ພຣິກາ, ຕສ຺ສໍ ອຸທຸມ຺ພຣິກາຍໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸທຸມ຺ພຣິກາຍ ເທວິຍາ ສນ຺ຕເກ’’ຕິ. ຕາຍ ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕ ຕສ຺ສາ ສນ຺ຕໂກ. ວຣຓາທິປາຐວເສນ ເຈຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຖໂພຘກສ຺ສ ສທ຺ທສ຺ສ ອທສ຺ສນໍ. ສນ຺ຘາໂນຕິ ຠິນ຺ນານມ຺ປິ ເຕສໍ ສນ຺ຘາປເນນ ‘‘ສນ຺ຘາໂນ’’ຕິ ເອວໍ ລທ຺ຘນາໂມ. ສໍວຓ຺ຓິໂຕຕິ ປສໍສິໂຕ. ອິຣິຍຕີຕິ ປວຕ຺ຕຕິ. ອຣິເຍນ ຎາເຓນາຕິ ກິເລເສຫິ ອາຣກຕ຺ຕາ ອຣິເຍນ ໂລກຸຕ຺ຕເຣນ ຎາເຓນ. ອຣິຍາຍ ວິມຸຕ຺ຕິຍາຕິ ສຸວິສຸທ຺ຘາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຜລວິມຸຕ຺ຕິຍາ.

ທິວາ-ສທ຺ໂທ ທິນ-ສທ຺ໂທ ວິຍ ທິວສປຣິຍາໂຍ, ຕສ຺ສ ວິເສສນຠາເວນ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ທິວາ-ສທ຺ໂທ ສວິເສສໍ ທິວສຠາຄໍ ທີເປຕີຕິ ອາຫ ‘‘ທິວສສ຺ສ ທິວາ’’ຕິອາທິ. ຍສ຺ມາ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນານາຣມ຺ມຓໂຕ ປຏິສໍຫຕໍ ໂຫຕິ, ຌານສມງ຺ຄີ ຈ ປວິເວກູປຄມເນນ ສງ຺ຄຓິກາຠາວໂຕ ເອກາກິຍາຍ ນິລີໂນ ວິຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕໂຕ ຕໂຕ…ເປ… ຄໂຕ’’ຕິ. ມໂນ ຠວນ຺ຕິ ມນໂສ ວິວຏ຺ຏນິສ຺ສິຕໍ ວຑ຺ຒິໍ ອາວຫນ຺ຕີຕິ ມໂນຠາວນິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ມນວຑ຺ຒການ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອຸນ຺ນມຕິ ນ ສງ຺ກຸຈຕິ, ອລີນຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໑. ຍາວຕາຕິ ຍາວນ຺ໂຕຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ຍຕ຺ຕກາ’’ຕິ. ເຕສນ຺ຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ສາມິວຈນໍ. ນິທ຺ຘາຣຓຎ຺ຈ ເກນຈິ ວິເສເສນ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ເຍຫິ ຈ ຄຸຓວິເສເສຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠຄວໂຕ ສາວກາ ອຸປາສກາ ຣາຊຄເຫ ປຏິວສນ຺ຕິ, ອຍຎ຺ຈ ເຕຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອິມໍ ວິເສສໍ ທີເປຕຸໍ ‘‘ເຕສໍ ອພ຺ຠນ຺ຕໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຠຄວໂຕ ກິຣາ’’ຕິອາທິ.

໕໒. ເຕສນ຺ຕິ ປຣິພ຺ພາຊການໍ. ກຖາຍາຕິ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາຍ. ທສ຺ສເນນາຕິ ທິຏ຺ຐິທສ຺ສເນນ. ອາກປ຺ເປນາຕິ ເວເສນ. ກຸຕ຺ເຕນາຕິ ກິຣິຍາຍ. ອາຈາເຣນາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອາຈຣິຕພ຺ພອາຈາເຣນ. ວິຫາເຣນາຕິ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ວິຫຣິຕພ຺ພວິຫຣເຓນ. ອິຣິຍາປເຖນາຕິ ຐານາທິອິຣິຍາປເຖນ. ອຎ຺ຎາກາຣຕາຍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ເຖ ນິຍຸຕ຺ຕາຕິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ. ສງ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາສີ ຫຸຕ຺ວາ ປເຣຫິ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐາເນ. ອຣຎ຺ຎານິ ຈ ຕານິ ວນປຕ຺ຖານິ ຈາຕິ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ອຣຎ຺ຎກງ຺ຄນິປ຺ຜາທກໍ ອາຣຎ຺ຎການໍ, ຕໍ ‘‘ອຣຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ຄາມນ຺ຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ອນຸປຈາຣຏ຺ຐານໍ, ຍຕ຺ຖ ນ ກສີຍຕິ ນ ວປ຺ປີຍຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ທູຣານເມຕໍ ເສນາສນານໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ ‘‘ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ວນສຓ຺ຑານເມຕໍ ເສນາສນານໍ, ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ຠີສນການເມຕໍ, ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ສໂລມຫໍສານເມຕໍ, ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ປຣິຍນ຺ຕານເມຕໍ ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ນ ມນຸສ຺ສູປຈາຣານເມຕໍ ເສນາສນານໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໕໓໑). ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຄາມູປຈາຣໂຕ ມຸຕ຺ຕານີ’’ຕິອາທິ. ປນ຺ຕານີຕິ ປຣິຍນ຺ຕານິ ອຕິທູຣານິ. ເຕນາຫ ‘‘ທູຣຕຣານີ’’ຕິອາທິ. ວິຫາຣູປຈາເຣນາຕິ ວິຫາຣສ຺ສ ອຸປຈາຣປ຺ປເທເສນ. ອທ຺ຘິກຊນສ຺ສາຕິ ມຄ຺ຄຄາມິໂນ ຊນສ຺ສ. ມນ຺ທສທ຺ທານີຕິ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາຠາວໂຕ ຕນຸສທ຺ທານິ. ມນຸສ຺ເສຫິ ສມາຄມ຺ມ ເອກຊ຺ຌໍ ປວຕ຺ຕິຕສທ຺ໂທ ນິຄ຺ໂຆໂສ, ຕສ຺ສ ຍສ຺ມາ ອຕ຺ໂຖ ທຸພ຺ພິຠາວິໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອວິຠາວິຕຕ຺ເຖນ ນິຄ຺ໂຆເສນາ’’ຕິ. ວິຄຕວາຕານີຕິ ວິຄຕສທ຺ທານິ. ‘‘ຣຫສ຺ສ ກຣຓສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ ອິມິນາປິ ເຕສໍ ຐານານໍ ອຣຎ຺ຎລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ຕຕໍ, ຊນວິວິຕ຺ຕຕໍ, ວນວິວິຕ຺ຕເມວ ຈ ວິຠາເວຕິ, ຕຖາ ‘‘ເອກີຠາວສ຺ສ ອນຸຣູປານີ’’ຕິ ອິມິນາ.

໕໓. ເກນາຕິ ເຫຕຸມ຺ຫິ, ສຫໂຍເຄ ຈ ກຣຓວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເກນ ກາຣເຓນ ເກນ ປຸຄ຺ຄເລນ ສທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິ. ເອໂກປິ ຫິ ວິຠຕ຺ຕິນິທ຺ເທໂສ ອເນກຕ຺ຖວິຠາວໂນ ໂຫຕິ, ຕຖາ ຕທ຺ຘິຕຕ຺ຖປທສມາຫາເຣຕິ.

ສໍສນ຺ທນນ຺ຕິ ອາລາປສລ຺ລາປວເສນ ກຖາສໍສນ຺ທນໍ. ຎາຓພ຺ຍຕ຺ຕຠາວນ຺ຕິ ພ຺ຍຕ຺ຕຎາຓຠາວໍ, ໂສ ປນ ປຣສ຺ສ ວຈເນ ອຸຕ຺ຕຣທານວເສນ, ປເຣນ ວາ ວຸຕ຺ຕອຸຕ຺ຕເຣ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣທານວເສນ ສິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຕ຺ຕຣປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣນເຍນາ’’ຕິ. ໂຍ ຫິ ປຣສ຺ສ ວຈນໍ ຕິປຸກ຺ຂເລນ ນເຍນ ຣູເປຕິ, ຕຖາ ປຣສ຺ສ ຣູປນວຈນໍ ຊາຕິຠາວໍ ອາປາເທຕິ, ຕສ຺ສ ຕາທິສໍ ວຈນສຠາວໍ ຎາຓເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ ວິຠາເວຕິ ປາກຏໍ ກໂຣຕີຕິ. ສຸຎ຺ຎາຄາເຣສຸ ນຏ຺ຐາຕິ ສຸຎ຺ຎາຄາເຣສຸ ນິວາເສສຸ ນຏ຺ຐາ ວິນຏ຺ຐາ ອຠາວໍ ຄຕາ. ນາສ຺ສ ປຎ຺ຎາ ນສ຺ເສຍ຺ຍ ເຕຫິ ເຕຫິ ກຕປຸຈ຺ຉນປຏິປຸຈ຺ຉນນິມິຕ຺ຕໍ ນານາປຏິຠານຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິສາຣມາປນ຺ນໍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ. ໂອໂຣເຘຍ຺ຍາມາຕິ ນິຣຸສ຺ສາຫໍ ວິຍ ກໂຣນ຺ຕາ ອວໂຣເຘຍ຺ຍາມ, ຕໍ ປຣສ຺ສ ໂອໂຣຘນໍ ວາທຊາເລນ ວິນນ຺ຘນໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວິນນ຺ເຘຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ຕທຕ຺ຖໍ ເຕນ ຕຸຈ຺ຉກຸມ຺ຠິນິທສ຺ສນໍ ກຕໍ, ຕໍ ພ຺ຍຕິເຣກມຸເຂນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປູຣິຕຆໂຏ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ພລໍ ທີເປນ຺ໂຕຕິ ອຠູຕເມວ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓພລໍ ປກາເສນ຺ໂຕ. ອສມ຺ຠິນ຺ນນ຺ຕິ ຊາຕິສມ຺ເຠທາຠາເວນ ອສມ຺ຠິນ຺ນໍ. ອຎ຺ຎຊາຕິສມ຺ເຠເທ ສຕິ ອສ຺ສຕຣສ຺ສ ອສ຺ສສ຺ສ ຊາຕຠາໂວ ວິຍ ສີຫສ຺ສປິ ສີຫຖາມາຠາໂວ ສິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ອສມ຺ຠິນ຺ນເກສຣສີຫ’’ນ຺ຕິ. ຐານໂສ ວາຕິ ຕງ຺ຂເຓ ເອວ.

໕໔. ‘‘ສຸມາຄຘາ ນາມ ນທີ’’ຕິ ເກຈິ, ຕໍ ມິຈ຺ຉາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຸມາຄຘາ ນາມ ໂປກ຺ຂຣຓີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ໂປກ຺ຂຣຓິຠາວສ຺ສ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເຣ ອາຄຕຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍສ຺ສາ ຕີເຣ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂມຣານໍ ນິວາໂປ ເອຕ຺ຖາຕິ ໂມຣນິວາໂປ. ພ຺ຍຘິກຣຓານມ຺ປິ ຫິ ປທານໍ ພາຫິຣຕ຺ຖສມາໂສ ໂຫຕິເຍວ ຍຖາ ‘‘ອຸຣສິໂລໂມ’’ຕິ. ອຖ ວາ ນິວຸຕ຺ຖໍ ເອຕ຺ຖາຕິ ນິວາໂປ, ໂມຣານໍ ນິວາໂປ ໂມຣນິວາໂປ, ໂມຣານໍ ນິວາປທິນ຺ນຏ຺ຐານໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຕ຺ຖ ໂມຣານ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຍສ຺ມາ ນິຄ຺ໂຣໂຘ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉວາໂທ, ສາສເນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຠາວນານຸໂຍເຄນ ປຣມສ຺ສາສປ຺ປຕ຺ເຕ ວິຫຣນ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ກາຍກິລມເຖນ ວິນາວ ສາວເກ ວິເນຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຊາຕສນ຺ເທໂຫ ‘‘ໂກ ນາມ ໂສ’’ຕິອາທິນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອສ຺ສສຕິ ອນຸສງ຺ກິຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ ເອເຕນາຕິ ອສ຺ສາໂສ, ປີຕິໂສມນສ຺ສນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອສ຺ສາສປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ຕຸຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕາ ໂສມນສ຺ສປ຺ປຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອຘິໂກ ເສຏ຺ໂຐ ອາສໂຍ ນິສ຺ສໂຍ ອຊ຺ຌາສໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຕ຺ຕມນິສ຺ສຍຠູຕ’’ນ຺ຕິ. ອາທິຠູຕໍ ປຸຣາຕນໍ ເສຏ຺ຐຈຣິຍໍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ເຫສ ສພ຺ພພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສາວເກຫິ ເຕເນວ ອາກາເຣນ ອຘິຄໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ປຸຣາຓ…ເປ… ອຣິຍມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ຕໍ ຠຄວາ ‘‘ອທ຺ທສ ປຸຣາຓໍ ມຄ຺ຄໍ ປຸຣາຓມຎ຺ຊສ’’ນ຺ຕິ ອໂວຈ. ປູເຣຕ຺ວາ ຠາວນາປາຣິປູຣິວເສນ. ‘‘ປູເຣຕ຺ວາ’’ຕິ ວາ ອິທໍ ‘‘ອຊ຺ຌາສຍໍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປາຐເສໂສຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ອຊ຺ຌາສຍໍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປຏິຊານນ຺ຕິ ອສ຺ສາສປ຺ປຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ວາ ເອຕ຺ຖ ໂຍຊນາ.

ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາວາທວຓ຺ຓນາ

໕໕. ປກຕາ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈ຺ຉິນ຺ນາ ວິປ຺ປກຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອນິຏ຺ຐິຕາວ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕາ’’ຕິ.

໕໖. ວີຣິເຍນ ປາປຊິຄຸຈ຺ຉນວາໂທຕິ ລູຂປຏິປຕ຺ຕິສາຘເນນ ວີຣິເຍນ ອຕ຺ຕຕຓ຺ຫາວິໂນທນວເສນ ປາປກສ຺ສ ຊິຄຸຈ຺ຉນວາໂທ. ຊິຄຸຈ຺ຉຕີຕິ ຊິຄຸຈ຺ໂຉ, ຕພ຺ຠາໂວ ເຊຄຸຈ຺ຉໍ, ອຘິກໍ ເຊຄຸຈ຺ຉໍ ອຘິເຊຄຸຈ຺ຉໍ, ອຕິວິຍ ປາປຊິຄຸຈ຺ຉນໍ, ຕສ຺ມິໍ ອຘິເຊຄຸຈ຺ເຉ. ກາຍທຬ຺ຫີພຫຸລໍ ຕປຕີຕິ ຕໂປ, ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ວີຣິຍໍ, ເຕນ ກາຍທຬ຺ຫີພຫຸລຕານິມິຕ຺ຕສ຺ສ ປາປສ຺ສ ຊິຄຸຈ຺ຉນໍ, ວິຣຊ຺ຊນມ຺ປິ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາຕິ ອາຫ ‘‘ວີຣິເຍນ ປາປຊິຄຸຈ຺ຉາ’’ຕິ. ຆາສຈ຺ຉາທນເສນາສນຕຓ຺ຫາວິໂນທນມຸເຂນ ອຕ຺ຕສ຺ເນຫວິຣຊ຺ຊນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປຣິ ວຸຈ຺ຈມາເນສຸ ນານາກາເຣສຸ ອເຈລກາທິວເຕສຸ ເອກຊ຺ຌໍ ສມາທິນ຺ນານໍ ປຣິໂສຘນເມເວຕ຺ຖ ປາຣິປູຣຓໍ, ນ ສພ຺ເພສໍ ອນວເສສໂຕ ສມາທານໍ ຕສ຺ສ ອສມ຺ຠວໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓາຕິ ປຣິສຸທ຺ຘາ’’ຕິ. ປຣິໂສຘນຎ຺ຈ ເນສໍ ສກສມຍສິທ຺ເຘນ ນເຍນ ປຏິປຊ຺ຊນເມວ. ວິປຣິຍາເຍນ ອປຣິສຸທ຺ຘຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໕໗. ‘‘ເອກໍ ປຎ຺ຫມ຺ປິ ນ ກເຖຕີ’’ຕິ ປຐມໍ ອຕ຺ຕນາ ປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ຫສ຺ສ ອກຖິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕປນິສ຺ສິຕໂກຕິ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄສງ຺ຂາຕໍ ຕປໍ ນິສ຺ສາຍ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕນໂກ. ສີຫນາເທຕິ ສີຫນາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ. ຍສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ວິຕ຺ຖາຣິຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພານິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສາ ອຕ຺ຖປ຺ປກາສນາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍນປິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ອຸປກ຺ກິເລສວຓ຺ຓນາ

໕໘. ‘‘ສມ຺ມາ ອາທິຍຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສມ຺ມາ ອາທິຍນຎ຺ຈສ຺ສ ທຬ຺ຫຄ຺ຄາໂຫ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ທຬ຺ຫໍ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ. ‘‘ສາສນາວຈເຣນາປິ ທີເປຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອກຈ຺ໂຈ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕນ ຘຸຕງ຺ຄຘຣຕາມຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕມນຕາ, ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ປຕາ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ນ ຍຖາວຸຕ຺ຕຕປສມາທານຘຸຕງ຺ຄຘຣຕານໍ ສຕິປິ ອນິຍ຺ຍານິກຕ຺ເຕ ສທິສຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

‘‘ທຸວິຘສ຺ສາປີຕິ ‘ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ໂປ’ຕິ ຈ ເອວໍ ອຸປກ຺ກິເລສເຠເທນ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ທຸວິຘສ຺ສາປິ ຕປສ຺ສິໂນ’’ຕິ ເກຈິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ສາສນິກວເສນາປິ ອຕ຺ໂຖ ທີປິໂຕ, ຕສ຺ມາ ພາຫິຣກສ຺ສ, ສາສນິກສ຺ສ ຈາຕິ ເອວໍ ທຸວິຘສ຺ສາປິ ຕປສ຺ສິໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຖາ ເຈວ ຫິ ອຸປຣິປິ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ ວກ຺ຂຕີຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ຍທິທໍ ‘‘ໂກ ອຎ຺ໂຎ ມຍາ ສທິໂສ’’ຕິ ເອວໍ ອຕິມານສ຺ສ, ອນິຏ຺ຐິຕກິຈ຺ຈສ຺ເສວ ຈ ‘‘ອລເມຕ຺ຕາວຕາ’’ຕິ ເອວໍ ອຕິມານສ຺ສ ຈ ອຸປ຺ປາທນໍ, ເອຕ຺ຕາວຕາ.

ອຸກ຺ກໍສຕີຕິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ກໂຣຕິ. ອຸກ຺ຂິປຕີຕິ ອຎ຺ເຎສໍ ອຸປຣິ ຂິປຕິ, ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣໍ ສໍຫາເຣຕີຕິ ປຣໍ ສໍຫຣໍ ນິຫີນໍ ກໂຣຕິ. ອວກ຺ຂິປຕີຕິ ອໂຘ ຂິປຕິ, ອວມຎ຺ຎຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ມານມທກຣເຓນາຕິ ມານສງ຺ຂາຕສ຺ສ ມທສ຺ສ ກຣເຓນ ອຸປ຺ປາທເນນ. ມຸຈ຺ຉິໂຕ ໂຫຕີຕິ ມຸຈ຺ຉາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ສາ ປນ ມຸຈ຺ຉາປຕ຺ຕິ ອຠິຊ຺ຌາສີລພ຺ພຕປຣາມາສກາຍຄນ຺ເຖຫິ ຄຘິຕຈິຕ຺ຕຕາ, ຕຕ຺ຖ ຈ ອຕິລຄ຺ຄຠາໂວຕິ ອາຫ ‘‘ຄຘິໂຕ ອຊ຺ໂຌສນ຺ໂນ’’ຕິ. ປມຊ຺ຊນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ປມຊ຺ຊນເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ປມາທມາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ເກວລໍ ຘຸຕງ຺ຄສຸທ຺ຘິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອນນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ຕາຍ ເອວ ຘຸຕງ຺ຄສຸທ຺ຘິກຕາຍ ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສນາທິວເສນ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສາສເນ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຘຸຕງ຺ຄເມວ…ເປ… ປຈ຺ເຈຕີ’’ຕິ.

໕໙. ເຕເຍວ ປຈ຺ຈຍາ. ສຸຏ຺ຐຸ ກຕ຺ວາ ປຏິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ລທ຺ຘາຕິ ອາທຣຄາຣວໂຍເຄນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ທານວເສນ ອຸປນຍວເສນ ລທ຺ຘາ. ວຓ຺ຓຠຓນນ຺ຕິ ຄຸຓກິຕ຺ຕນໍ. ອສ຺ສາຕິ ຕປສ຺ສິໂນ.

໖໐. ໂວທາສນ຺ຕິ ພ຺ຍາສນໍ, ວິຠຊ຺ຊນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ປເນຕ຺ຖ ວິຠຊ຺ຊນໍ ທ຺ວິຘາ ອິຈ຺ຉິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທ຺ເວຠາຄໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ທ຺ເວ ຠາເຄ ກໂຣຕິ ຣຸຈ຺ຈນາຣຸຈ຺ຈນວເສນ. ເຄຘຊາໂຕຕິ ສຎ຺ຊາຕເຄໂຘ. ມຸຈ຺ຉນໍ ນາມ ສຕິວິປ຺ປວາເສເນວ ໂຫຕິ, ນ ສຕິຍາ ສຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອາທີນວມຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ຄຘິຕາທິຠາເວນ ປຣິໂຠເຄ ອາທີນວມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ປສ຺ສຕິ. ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຕິ ປຣິໂຠເຄ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓປຣິໂຠຄມຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓມຕ຺ເຕນ ປຣິໂຠຄມ຺ປິ ເອກວາຣໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາປິ ປຣິຠຸຎ຺ຊນມ຺ປິ ນ ກໂຣຕິ.

໖໑. ວິຈກ຺ກສຓ຺ຐານາຕິ ວິປຸລຕມຈກ຺ກສຓ຺ຐານາ. ສພ຺ພສ຺ສ ຠຸຎ຺ຊນໂຕ ອໂຍກູຏສທິສາ ທນ຺ຕາ ເອວ ທນ຺ຕກູຏໍ.ອປສາເທຕີຕິ ປສາເທຕິ. ອເຈລກາທິວເສນາຕິ ອເຈລກວຕາທິວເສນ. ລູຂາຊີວິນ຺ຕິ ສລ຺ເລຂປຏິປຕ຺ຕິຍາ ລູຂຊີວິກໍ.

໖໒. ຕປໍ ກໂຣຕີຕິ ຠາວນາມນສິກາຣລກ຺ຂຓໍ ຕປໍ ຈຣຕິ ຈຣນ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ. ຈງ຺ກມໍ ໂອຕຣຕິ ຠາວນໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ວິຍ. ວິຫາຣງ຺ຄຓໍ ສມ຺ມຊ຺ຊຕິ ວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ວິຍ.

‘‘ອາທສ຺ສຍມາໂນ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ.

ກິຎ຺ຈິ ວຊ຺ຊນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈິ ກາຍິກໍ ວາ ວາຈສິກໍ ວາ ໂທສໍ. ທິຏ຺ຐິຄຕນ຺ຕິ ວິປຣີຕທສ຺ສນໍ. ອຣຸຈ຺ຈມານນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສິທ຺ຘນ຺ເຕ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຠາເວນ ອຣຸຈ຺ຈມານໍ. ຣຸຈ຺ຈຕິ ເມຕິ ‘‘ກປ຺ປຕິ ເມ’’ຕິ ວທຕິ. ອນຸຊານິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕຈ຺ຉາວິປຣີຕຠູຕຠາເວນ ‘‘ເອວເມຕ’’ນ຺ຕິ ອນຸຊານິຕພ຺ພໍ. ສວນມໂນຫາຣິຕາຍ ‘‘ສາຘຸ ສຸຏ຺ຐູ’’ຕິ ອນຸໂມທິຕພ຺ພໍ.

໖໓. ກຸຊ຺ຌນສີລຕາຍ ໂກຘໂນ. ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂໂຓ ອຸປນາໂຫ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອຸປນາຫີ. ເອວໍຠູໂຕ ຈ ຕໍສມງ຺ຄີ ໂຫຕີຕິ ‘‘ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສ ນໂຍ ອິໂຕ ປເຣສຸປິ.

ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ອິສ຺ສຕິ ອຸສູຍຕີຕິ ອຸສ຺ສຸກີ. ສຐນໍ ອສນ຺ຕຄຸຓສມ຺ຠາວນໍ ສໂຐ, ໂສ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສໂຐ. ສນ຺ຕໂທສປຏິຈ຺ຉາທນສຠາວາ ມາຍາ, ມາຍາ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ມາຍາວີ. ຄຣຸຏ຺ຐານິຍານມ຺ປິ ປຓິປາຕາກຣຓລກ຺ຂຓໍ ຖມ຺ຠນໍ ຖທ຺ຘໍ, ຕເມຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ຖທ຺ໂຘ. ຄຸເຓຫິ ສມານໍ, ອຘິກຎ຺ຈ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ນິຫີນໍ ກຕ຺ວາ ມຎ຺ຎນສີລຕາຍ ອຕິມານີ. ອສນ຺ຕຄຸຓສມ຺ຠາວນຕ຺ຖິກຕາສງ຺ຂາຕາ ປາປາ ລາມກາ ອິຈ຺ຉາ ເອຕສ຺ສາຕິ ປາປິຈ຺ໂຉ. ມິຈ຺ຉາ ວິປຣີຕາ ທິຏ຺ຐິ ເອຕສ຺ສາຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ. ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑໘໗, ໒໐໒, ໔໒໗; ໓.໒໗, ໒໙; ອຸທາ. ໕໕; ມຫານິ. ໒໐; ເນຕ຺ຕິ. ໕໘) ເອວໍ ອຕ຺ຕນາ ອຕ຺ຕາຠິນິວິຏ຺ຐຕາຍ ສຕາ ທິຏ຺ຐິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິ, ຕເມວ ປຣາມສຕີຕິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສີ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ສຍໍ ທິຏ຺ຐິ ສນ຺ທິຏ຺ຐີ’’ຕິ ວຕ຺ຖຸວເສນ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ອາ ພາຬ຺ຫໍ ວິຍ ຘີຍຕີຕິ ອາຘານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທຬ຺ຫໍ ສຸຏ຺ຐຸ ຐປິຕ’’ນ຺ຕິ. ຍຖາຄຫິຕໍ ຄາຫໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊນສີໂລ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄີ, ຕປ຺ປຏິກ຺ເຂເປນ ທຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄີ. ປຏິເສຘຕ຺ໂຖ ຫິ ອຍໍ ທຸ-ສທ຺ໂທ ຍຖາ ‘‘ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ, (ມ. ນິ. ໑.໔໔໙) ທຸສ຺ສີໂລ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໕.໒໑໓; ໑໐.໗໕; ປາຣາ. ໑໙໕; ຘ. ປ. ໓໐໘) ຈ.

ປຣິສຸທ຺ຘປປຏິກປ຺ປຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໔. ອິຘ ນິຄ຺ໂຣຘ ຕປສ຺ສີຕິ ຍຖານຸກ຺ກນ຺ຕໍ ປຸຣິມປາຬິໍ ນິຄມນວເສນ ເອກເທເສນ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອວໍ ຠຄວາ’’ຕິອາທິ. ຄຫິຕລທ຺ຘິນ຺ຕິ ‘‘ອເຈລກາທິຠາໂວ ເສຍ຺ໂຍ, ເຕນ ຈ ສໍສາຣສຸທ຺ຘິ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍ ຄຫິຕລທ຺ຘິໍ. ຣກ຺ຂິຕໍ ຕປນ຺ຕິ ຕາຍ ລທ຺ຘິຍາ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຣກ຺ຂິຕໍ ອເຈລກວຕາທິຕປໍ. ‘‘ສພ຺ພເມວ ສໍກິລິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຍໍ ວກ຺ຂຕິ ປຣິສຸທ຺ຘປາຬິວຓ຺ຓນາຍໍ ‘‘ລູຂຕປສ຺ສິໂນ ເຈວ ຘຸຕງ຺ຄຘຣສ຺ສ ຈ ວເສນ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໖໔), ຕສ຺ສ ປຣິກປ຺ປິຕຣູປສ຺ສ ລູຂສ຺ສ ຕປສ຺ສິໂນຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ປຣິສຸທ຺ຘປາຬິທສ຺ສນຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ຈ ອິມິນາ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ວເສນ ປາຬິ ເຍເວຕ຺ຖ ລພ຺ຠຕິ, ນ ປນ ຕທຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວຸຕ຺ຕວິປກ຺ຂວເສນາຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂວເສນ, ປຏິກ຺ເຂປວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມິໍ ຐາເນຕິ ເຫຕຸອຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ເຫຕຸອຕ຺ເຖນ ກຣຓວຈເນນ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອວໍ ໂສ ເຕນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຸຕ຺ຕຣິ ວາຍມມາໂນຕິ ຍຖາສມາທິນ຺ເນຫິ ຘຸຕຘມ຺ເມຫິ ອປຣິຕຸຏ຺ໂຐ, ອປຣິໂຍສິຕສງ຺ກປ຺ໂປ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຣິ ຠາວນານຸໂຍຄວເສນ ສມ຺ມາວາຍາມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ.

໖໙. ອິໂຕ ປຣນ຺ຕິ ອິໂຕ ຍຖາວຸຕ຺ຕນຍໂຕ ປຣໍ. ອຄ຺ຄຠາວໍ ວາ ສາຣຠາວໍ ວາຕິ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາຍ ອຄ຺ຄຠາວໍ ວາ ສາຣຠາວໍ ວາ ອຊານນ຺ໂຕ. ‘‘ອຍເມວສ຺ສ ອຄ຺ຄຠາໂວ ສາຣຠາໂວ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ‘‘ອຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕາ, ສາຣປ຺ປຕ຺ຕາ ຈາ’’ຕິ ອາຫ.

ປຣິສຸທ຺ຘຕຈປ຺ປຕ຺ຕາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໐. ຍມນໍ ສໍຍມນໍ ຍາໂມ, ຫິໍສາທີນໍ ອກຣຓວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ຍາໂມວ ຈາຕຸຍາໂມ, ໂສ ເອວ ສໍວໂຣ, ເຕນ ສໍວຸໂຕ ຄຸຕ຺ຕສພ຺ພທ຺ວາໂຣ ຈາຕຸຍາມສໍວຣສໍວຸໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຈຕຸພ຺ພິເຘນ ສໍວເຣນ ປິຫິໂຕ’’ຕິ. ອຕິປາຕນໍ ຫິໍສນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປາຓໍ ນ ຫນຕີ’’ຕິ. ໂລຠຈິຕ຺ເຕນ ຠາວິຕໍ ສມ຺ຠາວິຕນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ຠາວິຕໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ອຍຎ຺ຈ ເຕສຸ ເຕສໍເຍວ ສມຸທາຈາໂຣ ມຄ຺ໂຄຏ຺ຐາປກໍ ວິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ເຕສໍ ສຎ຺ຎາຍາ’’ຕິ.

ເອຕນ຺ຕິ ອຠິຫຣຓໍ, ຫີນາຍ ອນາວຕ຺ຕນຎ຺ຈ. ເຕນາຫ ‘‘ໂສ ອຠິຫຣຕີຕິ ອາທິລກ຺ຂຓ’’ນ຺ຕິ. ອຠິຫຣຕີຕິ ອຠິພຸທ຺ຘິໍ ເນຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸປຣູປຣິ ວຑ຺ເຒຕີ’’ຕິ. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິນາປິ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ອຠິວາທນາທິ ກຣີຍເຕວາຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ເສຏ຺ຐາ ຄຸຓວິເສສໂຍຄໂຕ, ໂທສວິຣຫິຕໂຕ ຈ, ຍໂຕ ສາ ປຓ຺ຑິຕປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຄິຫິຠາໂວ ປນ ນິຫີໂນ ຕທຸຠຍາຠາວໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຫີນາຍ ຄິຫິຠາວຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ.

໗໑. ຕຈປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ຕຈໍ ປຕ຺ຕາ, ຕຈສທິສາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໗໔. ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ວເສນາຕິ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ສມຍວເສນ. ເນສນ຺ຕິ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ. ຕນ຺ຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໍ. ສີລສມ຺ປທາຕິ ສພ຺ພາກາຣສມ຺ປນ຺ນໍ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ. ຕຈສາຣສມ຺ປຕ຺ຕິໂຕຕິ ຕຈຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາຍາສາຣສມ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ວິເສສຠາວນ຺ຕິ ວິເສສສຠາວໍ.

ອເຈລກປາຬິມຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ອເຈລກປາຬິອາຄຕຕ຺ຖມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ມຍໍ ອນສ຺ສາມ ວິນຏ຺ຐາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອ-ກາໂຣ ວາ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ນສ຺ສາມາຕິ ວິນສ຺ສາມ. ກຸໂຕ ປຣິສຸທ຺ຘປາຬີຕິ ກຸໂຕ ເອວ ອມ຺ເຫສຸ ປຣິສຸທ຺ຘປາຬິອາຄຕປຏິປຕ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ສຸຕິວເສນາປີຕິ ໂສຕປຖາຄມນມຕ຺ເຕນາປິ ນ ຊານາມ.

ນິຄ຺ໂຣຘສ຺ສປຊ຺ຌາຍນວຓ຺ຓນາ

໗໕. ອສ຺ສາຕິ ສນ຺ຘານສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ. ກກ຺ຂຬນ຺ຕິ ຜຣຸສໍ. ທຸຣາສທວຈນນ຺ຕິ ອວຕ຺ຕພ຺ພວຈນໍ. ຍສ຺ມາ ຜຣຸສວຈນໍ ຍໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປຍຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມິໍ ຂມາປິເຕ ຂມາປກສ຺ສ ປຏິປາກຕິກໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຍໍ ມຍີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໗໖. ໂພຘຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ນ ອຕ຺ຕໂນ ພຸທ຺ຘຠາວໂຆສນຕ຺ຖາຍ. ວາທຕ຺ຖາຍາຕິ ປຣວາທຠຎ຺ຊນວາທຕ຺ຖາຍ. ຣາຄາທິສມນຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ນ ອນ຺ເຕວາສິກມ຺ຍຕາຍ. ໂອຆນິຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍາຕິ ຈຕຸໂຣຆນິຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ສພ຺ພໂສ ໂອຣປາຣາຕິຓ຺ຓມາວຫຕ຺ຕາ ເທສນາຍ. ສພ຺ພກິເລສປຣິນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ກິເລສານໍ ເລເສນປິ ເທສນາຍ ອປຣາມຏ຺ຐຠາວໂຕ.

ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານາທິວຓ຺ຓນາ

໗໗. ອິທໍ ສພ຺ພມ຺ປີຕິ ສຕ຺ຕວສ຺ສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ‘‘ສຕ຺ຕາຫ’’ນ຺ຕິ ປທໍ, ອິທໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ວຈນໍ. ອສໂຐ ປນ ອມາຍາວີ ອຸຊຸຊາຕິໂກ ຕິກ຺ຂປຎ຺ໂຎ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂສ ຫິ ຕໍມຸຫຸຕ຺ເຕເນວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີຕິ. ວງ຺ກວງ຺ໂກຕິ ກາຍວງ຺ກາທີຫິປິ ວງ຺ເກຫິ ວງ຺ໂກ ຊິມ຺ໂຫ ກຸຏິໂລ. ‘‘ສຐໍ ປນາຫໍ ອນຸສາສິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມີ’’ຕິ ນ ອິທໍ ຠຄວາ ກິລາສຸຠາເວເນວ ວທຕິ, ອຖ ໂຂ ຕສ຺ສ ອຠາຊນຠາເວເນວ.

໗໘. ປກຕິຍາ ອາຈຣິໂຍຕິ ໂຍ ເອວ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ປກຕິຍາ ອາຈຣິໂຍ ອໂຫສິ, ໂສ ເອວ ອິທານິປິ ປຸພ຺ພາຈິຓ຺ຓວເສນ ອາຈຣິໂຍ ໂຫຕຸ, ນ ມຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ອນ຺ເຕວາສິເກ ກາຕຸກາມາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ມຍໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຸທ຺ເທເສນ ອຕ຺ຖິກາ, ຘມ຺ມຕນ຺ຕິ ເມວ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ຎາເປຕຸກາມມ຺ຫາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອາຊີວໂຕຕິ ຊີວິກາຍ ວຸຕ຺ຕິໂຕ. ອກຸສລາຕິ ໂກຏ຺ຐາສໍ ປຕ຺ຕາຕິ ອກຸສລາຕິ ຕໍ ຕໍ ໂກຏ຺ຐາສຕໍເຍວ ອຸປຄຕາ. ກິເລສທຣຖສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຕິ ກິເລສທຣຖສຫິຕາ ຕໍສມ຺ພນ຺ຘນໂຕ. ຊາຕິຊຣາມຣຓານໍ ຫິຕາຕິ ຊາຕິຊຣາມຣຓິຍາ. ສໍກິເລໂສ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ, ສໍກິເລເສ ວາ ນິຍຸຕ຺ຕາຕິ ສໍກິເລສິກາ. ໂວທານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວິສຸທ຺ຘິ, ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠູຕຕ຺ຕາ ໂວທານິຍາ. ຕຖາຠູຕາ ເຈເຕ ໂວທາເປນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສຕ຺ເຕ ໂວທາເປນ຺ຕີ’’ຕິ. ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາຍ ປາຣິປູຣິເວປຸລ຺ລຕາ ມຄ຺ຄຜລວເສເນວ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາຕິ ອາຫ ‘‘ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາ…ເປ… ເວປຸລ຺ລຕ’’ນ຺ຕິ. ອຸໂຠປິ ວາ ເອຕານິ ປາຣິປູຣິເວປຸລ຺ລານິ. ຍາ ຫິ ຕສ຺ສ ປາຣິປູຣີ, ສາ ເອວ ເວປຸລ຺ລຕາຕິ. ຕໂຕຕິ ສໍກິເລສຘມ຺ມປ຺ປຫານໂວທານຘມ຺ມາຠິພຸທ຺ຘິເຫຕຸ.

໗໙. ‘‘ຍຖາ ມາເຣນາ’’ຕິ ນຍິທໍ ນິທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຖ ໂຂ ຕຖາຠາວກຖນເມວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມາໂຣ ກິຣາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖາຕິ ມາເຣນ ເຕສໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຈ຺ຉາ ອຎ຺ຎາສີຕິ ໂຍຊນາ. ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ປເຄວ ນ ອຎ຺ຎາສີຕິ? ອນາວຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ. ມາຣໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາຕິ ມາເຣນ ເຕສຸ ກຕໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ວິຘເມຕ຺ວາ, ນ ເຕສໍ ສຕິ ປໂຍຊເນ ພຸທ຺ຘານໍ ທຸກ຺ກຣໍ. ໂສຕິ ມຄ຺ຄຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸ. ເຕສໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ.

ຜຸຏ຺ຐາຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐານວເສນ ຜຸຏ຺ຐາ. ຍຕ຺ຣາຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເຍສູ’’ຕິ. ອຎ຺ຎາຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ອາຊານນຕ຺ຖໍ, ອຸປສຄ຺ຄມຕ຺ຕຎ຺ເຈຕ຺ຖ ອາ-ກາໂຣຕິ ອາຫ ‘‘ຊານນຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ, ວີມໍສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈິຕ຺ຕໍ ນຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ‘‘ຊານາມ ຕາວສ຺ສ ຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ອາຊານນຕ຺ຖໍ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອກສ຺ມິໍ ທິວເສ ເອກວາຣມ຺ປິ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນຸປ຺ປນ຺ນໍ. ສຕ຺ຕາໂຫ ປນ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ເອເຕສໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ສຕ຺ຕາຫໍ ປູເຣຕຸນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາຫໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປູເຣຕຸໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວເສນ ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ປູເຣຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣວາທຠິນ຺ທນນ຺ຕິ ປຣວາທມທ຺ທນໍ. ສກວາທສມຸສ຺ສາປນນ຺ຕິ ສກວາທປຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ. ວາສນາຍາຕິ ສຈ຺ຈສມ຺ປຏິເວຘວາສນາຍ. ເນສນ຺ຕິ ຈ ປກຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕທຎ຺ເຎສມ຺ປິ ຫິ ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ, ປຣມ຺ປຣາຍ ຈ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ສຸຓນ຺ຕານໍ ວາສນາຍ ປຈ຺ຈໂຍ ເອວາຕິ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ນ ວິຠຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວາຕິ.

ອຸທຸມ຺ພຣິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ.