ຉກ຺ກວຓ຺ຓນາ

໓໒໓. ອຕ຺ຕານໍ ອຘິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາ,ອຘິ-ສທ຺ໂທ ສມາສວິສເຍ ອຘິກາຣຕ຺ຖໍ, ປວຕ຺ຕິອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ຕານໍ ອຘິກິຈ຺ຈ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປວຕ຺ຕາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາ; ອຊ຺ຌຕ຺ເຕສຸ ຠວານິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການີຕິ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ເຕສຸປິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣານິ ຈກ຺ຂາທີນິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕານິ ປນ ເຍນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຠາເວນ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕມຕ຺ຖໍ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການີ’’ຕິ ອາຫ. ສທ຺ທຕ຺ຖໂຕ ປນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຊ຺ຌຕ຺ຕານິເຍວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ຍຖາ ‘‘ເວນຍິໂກ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໔໖; ອ. ນິ. ໘.໑໑; ປາຣາ. ໘) ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໂຕຕິ ຕໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຊ຺ຌຕ຺ຕໂຕ, ຍານິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ວຸຕ຺ຕານິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການຎ຺ຫິ ປຏິໂຍຄີນິ ພາຫິຣານິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ວິຍ ພຫິທ຺ຘາຘມ຺ມາ. ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການີ’’ຕິ ຫິ ສປຣສນ຺ຕານິການິ ຈກ຺ຂາທີນິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕຖາ ຣູປາທີນິ ‘‘ພາຫິຣານີ’’ຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕານິ ປນ ສສນ຺ຕານິກາ ເອວ ຈກ຺ຂຸຣູປາທໂຍ, ຕໂຕ ອຎ຺ເຎວ ພຫິທ຺ຘາຕິ. ‘‘ວິຎ຺ຎາຓສມູຫາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍທິປິ ເຕສໍ ວິຎ຺ຎາຓານໍ ສໂມຘານໍ ນຕ຺ຖິ ຠິນ຺ນກາລິກຕ຺ຕາ, ຈິຕ຺ເຕນ ປນ ເອກຊ຺ຌໍ ອຠິສໍຍູຫນວເສນ ສມູຫຕາ ວຸຕ຺ຕາ ຍຖາ ‘‘ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ. ຈກ຺ຂຸປສາທນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸປສາທໍ ນິສ຺ສາຍ ປຈ຺ຈຍໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກຸສລາກຸສລວິປາກວິຎ຺ຎາຓໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຕາສາມຎ຺ເຎນ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈກ຺ຂຸສນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ສມ຺ຜສ຺ໂສ, ນ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣິໂກ. ອິເມ ທສ ສມ຺ຜສ຺ເສຕິ ອິເມ ປສາທວຕ຺ຖຸເກ ທສ ວິປາກສມ຺ຜສ຺ເສ ຐເປຕ຺ວາ. ເອເຕເນວ ນເຍນາຕິ ເອເຕນ ຜສ຺ເສ ວຸຕ຺ເຕເນວ ນເຍນ. ຕຓ຺ຫາຉກ຺ເກ ຕຓ຺ຫໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕາປິ ຕຓ຺ຫາ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອປ຺ປຏິສ຺ສໂຍຕິ ອປ຺ປຏິສ຺ສໂວ, ວ-ກາຣສ຺ສ ຍ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ນິທ຺ເທໂສ. ຄຣຸນາ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ວຸຕ຺ເຕ ຄາຣວວເສນ ປຏິສ຺ສວນໍ ປຏິສ຺ສໂວ, ປຏິສ຺ສວຠູຕໍ, ຕໍສຠາຄຎ຺ຈ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຄາຣວໍ, ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ມິໍ ປຏິສ຺ສໂວຕິ ອປ຺ປຏິສ຺ສໂວ, ຄາຣວຣຫິໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ອນີຈວຸຕ຺ຕີ’’ຕິ. ຍຖາ ເຈຕິຍໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕໍ ສຕ຺ຖຸ ກຕສທິສໍ, ເອວໍ ເຈຕິຍສ຺ສ ປຸຣໂຕ ກຕໍ ສຕ຺ຖຸ ປຸຣໂຕ ກຕສທິສໍ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ປນາ’’ຕິອາທິ. ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາທຣໍ ຄາຣວໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ນ ອຸປສງ຺ກມຕິ. ຍຖາ ສິກ຺ຂາຍ ເອກເທເສ ໂກປິເຕ, ອຄາຣເວ ຈ ກເຕ ສພ຺ພາ ສິກ຺ຂາ ກຸປ຺ປຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ຈ ອຄາຣວໍ ກຕໍ ນາມ ໂຫຕິ ສມຸທາຍໂຕ ສໍວຣສມາທານໍ ອວຍວໂຕ ເຠໂທຕິ. ເອວໍ ເອກຠິກ຺ຂຸສ຺ມິໍປິ…ເປ… ອຄາຣໂວ ກໂຕວ ໂຫຕິ. ອນາທຣິຍມຕ຺ເຕນປິ ສິກ຺ຂາຍ ອປຣິປູຣິເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ອປູຣຍມາໂນວ ສິກ຺ຂາຍ ອຄາຣໂວ ນາມາ’’ຕິ. ອປ຺ປມາທລກ຺ຂຓໍ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິ. ທຸວິຘນ຺ຕິ ຘມ຺ມາມິສວເສນ ທຸວິຘໍ.

ໂສມນສ຺ສູປວິຈາຣາຕິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ວິຈາຣາ ອຘິປ຺ເປຕາ, ອຸປສທ຺ໂທ ຈ ນິປາຕມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ໂສມນສ຺ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວິຈາຣາ’’ຕິ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ອຠິຘມ຺ເມ (ຘ. ສ. ໘) ‘‘ຈາໂຣ ວິຈາໂຣ…ເປ… ອຸປວິຈາໂຣ’’ຕິ ນິທ຺ເທໂສ ປວຕ຺ໂຕ. ໂສມນສ຺ສກາຣຓຠູຕນ຺ຕິ ສຠາວໂຕ, ສງ຺ກປ຺ປໂຕປິ ໂສມນສ຺ສສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ. ກາມໍ ປຣິຕ຺ຕຠູມກາ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມວິໂຍຄິໂນ, ກິຣິຍາເຠທໂຕ ປນ ປຐມາຠິນິປາຕຕາຍ ວິຕກ຺ກສ຺ສ ພ຺ຍາປາໂຣ ສາຕິສໂຍ. ຕໂຕ ປຣໍ ວິຈາຣສ຺ສາຕິ ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ວິຕກ຺ເກຕ຺ວາ’’ຕິ ປຸພ຺ພກາລກິຣິຍາວເສນ ວຕ຺ວາ ‘‘ວິຈາເຣນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ລທ຺ຘປຸພ຺ພາເສວນສ຺ສ ວິຈາຣສ຺ສ ພ຺ຍາປາໂຣ ປຎ຺ຎາ ວິຍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ວິຈາໂຣ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ປຏິປກ຺ໂຂ’’ຕິ ເປຏເກ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ທິຏ຺ຐິສາມຎ຺ຎຄໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐິສາມຎ຺ຎໍ ຄໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ, ສາ ປຐມມຄ຺ຄສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ໂກສມ຺ພກສຸຕ຺ເຕ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ໂກສມ຺ພກສຸຕ຺ເຕ ປຐມມຄ຺ໂຄ ກຖິໂຕ’’ຕິ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ. ຈຕູສຸປິ ມຄ຺ເຄສຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕາຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ມຄ຺ຄາ ກຖິຕາ’’ຕິ.