ກາຍານຸປສ຺ສນາ

ອານາປານປພ຺ພວຓ຺ຓນາ

໓໗໔. ອາຣມ຺ມຓວເສນາຕິ ອນຸປສ຺ສິຕພ຺ພກາຍາທິອາຣມ຺ມຓວເສນ. ຈຕຸຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ອຸທ຺ເທສວເສນ ຈຕຸຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ. ຕໂຕ ຈຕຸພ຺ພິຘສຕິປຏ຺ຐານໂຕ ເອເກກໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກາຍໍ ວິຠຊນ຺ໂຕຕິ ປາຐເສໂສ.

ກຖຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ກຖນ຺ຕິ ປກາຣປຸຈ຺ຉາ, ເຕນ ນິທ຺ທິສິຍມາເນ ກາຍານຸປສ຺ສນາປກາເຣ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຈ-ສທ຺ໂທ ພ຺ຍຕິເຣໂກ, ເຕນ ອຸທ຺ເທສວາເຣນ ອປາກຏໍ ນິທ຺ເທສວາເຣນ ວິຠາວິຍມານໍ ວິເສສໍ ໂຊເຕຕິ. ພາຫິຣເກສຸປິ ອິໂຕ ເອກເທສສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ ສພ຺ພປ຺ປກາຣຄ຺ຄຫຓໍ ກຕໍ ‘‘ສພ຺ພປ຺ປກາຣກາຍານຸປສ຺ສນານິພ຺ພຕ຺ຕກສ຺ສາ’’ຕິ, ເຕນ ເຍ ອິເມ ອານາປານປພ຺ພາທິວເສນ ອາຄຕາ ຈຸທ຺ທສປ຺ປກາຣາ, ຕທນ຺ໂຕຄຘາ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທິອນຸປສ຺ສນາປ຺ປກາຣາ, ຕຖາ ກາຍຄຕາສຕິສຸຕ຺ເຕ (ມ. ນິ. ໓.໑໕໓) ວຸຕ຺ຕາ ເກສາທິວຓ຺ຓສຓ຺ຐານກສິຓາຣມ຺ມຓຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານປ຺ປກາຣາ, ໂລກິຍາທິປ຺ປກາຣາ ຈ, ເຕ ສພ຺ເພປິ ອນວເສສໂຕ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອິເມ ຈ ປກາຣາ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ສາສເນ, ນ ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສພ຺ພປ຺ປກາຣ…ເປ… ປຏິເສຘໂນ ຈາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຖາຠາວປຏິເສຘໂນຕິ ສພ຺ພປ຺ປກາຣກາຍານຸປສ຺ສນານິພ຺ພຕ຺ຕກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຎ຺ຎສາສນສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠາວປຏິເສຘໂນ, ເອເຕນ ອິຘ ຠິກ຺ຂເວຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຘ-ສທ຺ໂທ ອນ຺ໂຕຄຘເອວສທ຺ທຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສນ຺ຕິ ຫິ ເອກປທານິປິ ອວຘາຣຓານິ ຍຖາ ‘‘ວາຍຸຠກ຺ໂຂ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອິເຘວ ຠິກ຺ຂເວ ສມໂຓ’’ຕິອາທິ. ປຣິປຸຓ຺ຓສມຓປ຺ປກຣຓຘມ຺ໂມ ຫິ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ, ໂຍ ສພ຺ພປ຺ປກາຣກາຍານຸປສ຺ສນານິພ຺ພຕ຺ຕໂກ. ປຣປ຺ປວາທາຕິ ປເຣສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ນານປ຺ປກາຣາ ວາທາ ຕິຕ຺ຖາຍຕນານິ.

ອຣຎ຺ຎາທິກສ຺ເສວ ຠາວນານຸຣູປເສນາສນຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອິມສ຺ສຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸທ຺ທໂມ ທມຖໍ ອນຸປຄໂຕ ໂຄໂຓ ກູຏໂຄໂຓ. ໂທຫນກາເລ ຍຖາ ຖເນຫິ ອນວເສສໂຕ ຂີຣໍ ນ ປຄ຺ຆຣຕິ, ເອວໍ ໂທຫປຏິພນ຺ຘິນີ ກູຏເຘນຸ. ຣູປ-ສທ຺ທາທິເກ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກອສ຺ສາໂທ ຣູປາຣມ຺ມຓາທິຣໂສ. ປຸພ຺ເພ ອາຈິຓ຺ຓາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊໂຕ ປຸພ຺ເພ, ອນາທິມຕິ ວາ ສໍສາເຣ ປຣິຈິຕາຣມ຺ມຓໍ. ນິພນ຺ເຘຍ຺ຍາຕິ ພນ຺ເຘຍ຺ຍ. ສຕິຍາຕິ ສມ຺ມເທວ ກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ສລ຺ລກ຺ຂຓວເສນ ປວຕ຺ຕາຍ ສຕິຍາ. ອາຣມ຺ມເຓຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານາຣມ຺ມເຓ. ທຬ຺ຫນ຺ຕິ ຖິຣໍ, ຍຖາ ສໂຕກາຣິສ຺ສ ອຸປຈາຣປ຺ປນາເຠໂທ ສມາຘິ ອິຊ຺ຌຕິ, ຕຖາ ຖາມຄຕໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ວິເສສາຘິຄມທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣປທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ພຸທ຺ຘານໍ, ເອກຈ຺ຈານໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ, ພຸທ຺ຘສາວການຎ຺ຈ ວິເສສາຘິຄມສ຺ສ ອຎ຺ເຎນ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນນ ອຘິຄຕວິເສສານໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣສ຺ສ ປທຏ຺ຐານຠູຕໍ.

ວຕ຺ຖຸວິຊ຺ຊາຈຣິໂຍ ວິຍ ຠຄວາ ໂຍຄີນໍ ອນຸຣູປນິວາສຏ຺ຐານຸປທິສນໂຕ. ຠິກ຺ຂຸ ທີປິສທິໂສ ອຣຎ຺ເຎ ເອກໂກ ວິຫຣິຕ຺ວາ ປຏິປກ຺ຂນິມ຺ມຖນວເສນ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຖສາຘນໂຕ ຜລມຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ປຣກ຺ກມຊວໂຍຄ຺ຄຠູມິນ຺ຕິ ຠາວນຸສ຺ສາຫຊວສ຺ສ ໂຍຄ຺ຄກຣຓຠູມິຠູຕໍ.

ອທ຺ຘານວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ວເສນ ທີຆໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ, ອິຕ຺ຕຣວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ວເສນ ຣສ຺ສໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ເອວໍ ສິກ຺ຂໂຕຕິ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ທີຆຣສ຺ສຕາປຊານນສພ຺ພກາຍປ຺ປຏິສໍເວທນໂອຬາຣິໂກຬາຣິກປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນວເສນ ຠາວນໍ ສິກ຺ຂໂຕ, ຕຖາຠູໂຕ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ປວຕ຺ຕຍໂຕ. ອສ຺ສາສປສ຺ສາສນິມິຕ຺ເຕຕິ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສສນ຺ນິສ຺ສເຍນ ອຸປຏ຺ຐິຕປຏິຠາຄນິມິຕ຺ເຕ. ອສ຺ສາສປສ຺ສາເສ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ຣູປມຸເຂນ ວິປສ຺ສນໍ ອຠິນິວິສນ຺ໂຕ, ໂຍ ‘‘ອສ຺ສາສປສ຺ສາສກມ຺ມິໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຌານງ຺ຄານິ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ອຣູປມຸເຂນ ວິປສ຺ສນໍ ອຠິນິວິສນ຺ໂຕ. ວຕ຺ຖຸ ນາມ ກຣຊກາໂຍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠາວໂຕ. ອຎ຺ໂຎ ສຕ຺ໂຕ ວາ ປຸຄ຺ຄໂລ ວາ ນຕ຺ຖີຕິ ວິສຸທ຺ຘິທິຏ຺ຐິ ‘‘ຕຍິທໍ ຘມ຺ມມຕ຺ຕໍ, ນ ອເຫຕຸກໍ, ນາປິ ອິສ຺ສຣາທິວິສມເຫຕຸກໍ, ອຖ ໂຂ ອວິຊ຺ຊາທິເຫຕຸກ’’ນ຺ຕິ ອທ຺ຘາຕ຺ຕເຍປິ ກງ຺ຂາວິຕຣເຓນ ວິຕິຓ຺ຓກງ຺ໂຂ. ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຠິກ຺ຂຸ ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໓໖໑; ໒.໑໑໓; ໓.໘໖, ໘໙; ປຏິ. ມ. ໑.໕໔) ນເຍນ ກລາປສມ຺ມສນວເສນ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ. ອຸທຍວຍານຸປສ຺ສນາທິວເສນ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ. ອນຸກ຺ກເມນ ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາ.

‘‘ປຣສ຺ສ ວາ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສກາເຍ’’ຕິ ອິທໍ ສມ຺ມສນວາຣວເສນາຍໍ ປາຬິ ປວຕ຺ຕາຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ສມຖວເສນ ປນ ປຣສ຺ສ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສກາເຍ ອປ຺ປນານິມິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເອວ ນຕ຺ຖິ. ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາຕິ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ນ ຐເປຕ຺ວາ. ອປຣາປຣໍ ສຎ຺ຈຣຓກາໂລຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຘມ຺ເມສຸປິ ນິຣນ຺ຕຣໍ ວາ ຠາວນາຍ ປວຕ຺ຕນກາໂລ ກຖິໂຕ. ເອກສ຺ມິໍ ກາເລ ປນິທໍ ອຸຠຍໍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ, ພຫິທ຺ຘາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທໍ ຘມ຺ມທ຺ວຍໍ ຆຏິຕໍ ເອກສ຺ມິໍ ກາເລ ເອກໂຕ ອາຣມ຺ມຓຠາເວນ ນ ລພ຺ຠຕິ, ເອກຊ຺ຌໍ ອາລມ຺ພິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສມຸເທຕິ ເອຕສ຺ມາຕິ ສມຸທໂຍ, ໂສ ເອວ ກາຣຓຏ຺ເຐນ ຘມ຺ໂມຕິ ສມຸທຍຘມ຺ໂມ. ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸ ກຣຊກາຍາທິ, ຕສ຺ສ ອນຸປສ຺ສນສີໂລ ສມຸທຍຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ, ຕໍ ປນ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ ອຸປມາຍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາ ນາມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຠສ຺ຕນ຺ຕິ ຣຸຕ຺ຕິໍ. ຄຄ຺ຄຣນາຬິນ຺ຕິ ອຸກ຺ກາປນາຬິໍ. ເຕຕິ ກຣຊກາຍາທິເກ. ຍຖາ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສກາໂຍ ກຣຊກາຍາທິສມ຺ພນ຺ຘີ ຕໍນິມິຕ຺ຕຕາຍ, ເອວໍ ກຣຊກາຍາທໂຍປິ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສກາຍສມ຺ພນ຺ຘິໂນ ຕໍນິມິຕ຺ຕຠາເວນາຕິ ‘‘ສມຸທຍຘມ຺ມາ ກາຍສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມຸທຍ…ເປ… ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ປກຕິວາຈີ ວາ ຘມ຺ມ-ສທ຺ໂທ ‘‘ຊາຕິຘມ຺ມານ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໑໓໑; ໓.໓໑໐; ປຏິ. ມ. ໑.໓໓) ວິຍາຕິ ກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສມວາເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກປກຕິກາຍານຸປສ຺ສີ ວາ ‘‘ສມຸທຍຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ກຣຊກາຍຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ກາຍສ຺ມິນ຺ຕິ ຠຸມ຺ມວຈນໍ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ວຍຘມ຺ມານຸປສ຺ສີຕິ ເອຕ຺ຖ ອເຫຕຸກຕ຺ເຕປິ ວິນາສສ຺ສ ເຍສໍ ເຫຕຸຘມ຺ມານໍ ອຠາເວ ຍໍ ນ ໂຫຕິ, ຕທຠາໂວ ຕສ຺ສ ອຠາວສ຺ສ ເຫຕຸ ວິຍ ໂວຫຣີຍຕີຕິ ອຸປຈາຣໂຕ ກຣຊກາຍາທິອຠາໂວ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສກາຍສ຺ສ ວຍກາຣຓໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຖາ ຠສ຺ຕາຍາ’’ຕິອາທິ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປຐມວິກປ຺ປວເສນ ອຕ຺ຖວິຠາວນາ. ທຸຕິຍວິກປ຺ປວເສນ ອຸປຈາເຣນ ວິນາເຍວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘານຸປສ຺ສນາ ວິຍ ຠິນ຺ນວຕ຺ຖຸວິສຍຕາຍ ສມຸທຍວຍຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາປິ ເອກກາເລ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ກາເລນ ສມຸທຍໍ ກາເລນ ວຍໍ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ກາໂຍ’’ຕິ ເອວ-ສທ຺ໂທ ລຸຕ຺ຕນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ‘‘ກາໂຍວ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອວຘາຣເຓນ ນິວຕ຺ຕິຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ສຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຍ ຣູປາທີສຸ ສຕ຺ຕວິສຕ຺ຕຕາຍ, ປເຣສຎ຺ຈ ສຊ຺ຊາປນຏ຺ເຐນ, ສຕ຺ວຄຸຓໂຍຄໂຕ ວາ ‘‘ສຕ຺ໂຕ’’ຕິ ປເຣຫິ ປຣິກປ຺ປິໂຕ, ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕນິກາຍສ຺ສ ປູຣຓໂຕ ຈ ຈວນຸປປຊ຺ຊນຘມ຺ມຕາຍ ຄລນໂຕ ຈ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ, ຖີຍຕິ ສໍຫຎ຺ຎຕິ ເອຕ຺ຖ ຄພ຺ໂຠຕິ ‘‘ອິຕ຺ຖີ’’ຕິ, ປຸຣິ ປຸເຣ ຠາເຄ ເສຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ‘‘ປຸຣິໂສ’’ຕິ, ອາຫິໂຕ ອຫໍ ມາໂນ ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກຠາເວນ ‘‘ອຕ຺ຕນິຍ’’ນ຺ຕິ, ປໂຣ ນ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຫ’’ນ຺ຕິ, ມມ ສນ຺ຕກນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ມມາ’’ຕິ, ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣວິນິມຸຕ຺ໂຕ ອຎ຺ໂຎຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ໂກຈີ’’ຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕກຠາເວນ ‘‘ກສ຺ສຈີ’’ຕິ, ວິກປ຺ເປຕພ຺ໂພ ໂກຈິ ນຕ຺ຖິ, ເກວລໍ ‘‘ກາໂຍ ເອວ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ທສຫິປິ ປເທຫິ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍສຸຎ຺ຎຕເມວ ກາຍສ຺ສ ວິຠາເວຕິ. ເອວນ຺ຕິ ‘‘ກາໂຍວ ອຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ.

ຎາຓປມາຓຕ຺ຖາຍາຕິ ກາຍານຸປສ຺ສນາຎາຓໍ ປຣໍ ປມາຓໍ ປາປນຕ຺ຖາຍ. ສຕິປມາຓຕ຺ຖາຍາຕິ ກາຍປຣິຄ຺ຄາຫິກໍ ສຕິໍ ປວຕ຺ຕນສຕິໍ ປຣໍ ປມາຓໍ ປາປນຕ຺ຖາຍ. ອິມສ຺ສ ຫິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ‘‘ອຕ຺ຖິ ກາໂຍ’’ຕິ ອປຣາປຣຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ຠິຍ຺ໂຍໂສ ມຕ຺ຕາຍ ຕຕ຺ຖ ຎາຓສ຺ສ, ສຕິຍາ ຈ ປຣິພ຺ຣູຫນາຍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎານໍ ວຸຑ຺ຒຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ອິມິສ຺ສາ ຠາວນາຍ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາຫານໍ ອຸຊຸປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຓ຺ຫາ…ເປ… ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ຕຖາຠູໂຕ ຈ ໂລເກ ກິຎ຺ຈິປິ ‘‘ອຫ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ມມ’’ນ຺ຕິ ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ ນ ປສ຺ສຕິ, ກຸໂຕ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຕິ ອາຫ ‘‘ນ ຈ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິອາທິ. ເອວມ຺ປີຕິ ເອຕ຺ຖ ປິ-ສທ຺ໂທ ເຫຏ຺ຐາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ຕາທິສສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຠາວໂຕ ອວຸຕ຺ຕສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຸປຣິ ອຕ຺ຖໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ ອາຫ ຍຖາ ‘‘ອນ຺ຕມໂສ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາຍປິ, ອຍມ຺ປິ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ. (ປາຣາ. ໔໒) ເອວນ຺ຕິ ປນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາກາຣສ຺ສ ປຈ຺ຈາມສນໍ ນິຄມນວເສນ ກຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອິມິນາ ປນ…ເປ… ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ.

ປຸພ຺ພຠາຄສຕິປຏ຺ຐານສ຺ສ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ. ສາ ປນ ສຕິ ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ, ຕສ຺ສ ສມຸຏ຺ຐາປິກາ ຕຓ຺ຫາ, ຕສ຺ສາປິ ສມຸຏ຺ຐາປິກາ ເອວ ນາມ ໂຫຕິ ຕທຠາເວ ອຠາວໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ສາ ສມຸຏ຺ຐາປິກາ ປຸຣິມຕຓ຺ຫາ’’ຕິ, ຍຖາ ‘‘ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໑໒໖; ອຸທາ. ໑; ວິຠ. ໔໘໔). ຕໍວິຎ຺ຎາຓພີຊຕໍສນ຺ຕຕິສມ຺ຠູໂຕ ສພ຺ໂພປິ ໂລກິໂຍ ວິຎ຺ຎາຓປ຺ປພນ຺ໂຘ ‘‘ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ’’ ຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕນເຍນ. ອປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ອປ຺ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕໍ, ອຸຠິນ຺ນໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ນິມິຕ຺ຕຠູໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ປວຕ຺ຕຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ວາ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ. ‘‘ທຸກ຺ຂປຣິຊານໂນ’’ຕິອາທິ ເອກນ຺ຕໂຕ ຈຕຸກິຈ຺ຈສາຘນວເສເນວ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ປວຕ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວຸຕ຺ຕສິທ຺ໂຘ ຫິ ຕສ຺ສ ຠາວນາປຏິເວໂຘ. ຈຕຸສຈ຺ຈວເສນາຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈກມ຺ມຏ຺ຐານວເສນ. ອຸສ຺ສກ຺ກິຕ຺ວາຕິ ວິສຸທ຺ຘິປຣມ຺ປຣາຍ ອາຣຸຫິຕ຺ວາ, ຠາວນໍ ອຸປຣິ ເນຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິຍ຺ຍານມຸຂນ຺ຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂຕ ນິສ຺ສຣຓູປາໂຍ.

ອານາປານປພ຺ພວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິຣິຍາປຖປພ຺ພວຓ຺ຓນາ

໓໗໕. ອິຣິຍາປຖວເສນາຕິ ອິຣິຍນໍ ອິຣິຍາ, ກິຣິຍາ, ອິຘ ປນ ກາຍິກປໂຍໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຣິຍານໍ ປໂຖ ປວຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄຕິ ອິຣິຍາປໂຖ, ຄມນາທິວເສນ ປວຕ຺ຕາ ສຣີຣາວຕ຺ຖາ. ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວາ ຫິ ສຕ຺ໂຕ ກາເຍນ ກາຕພ຺ພກິຣິຍໍ ກໂຣຕິ ຐິໂຕ ວາ ນິສິນ຺ໂນ ວາ ນິປນ຺ໂນ ວາຕິ, ເຕສໍ ອິຣິຍາປຖານໍ ວເສນ, ອິຣິຍາປຖວິຠາເຄນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸນ ຈປຣນ຺ຕິ ປຸນ ຈ ອປຣໍ, ຍຖາວຸຕ຺ຕອານາປານກມ຺ມຏ຺ຐານໂຕ ຠິຍ຺ໂຍປິ ອຎ຺ຎໍ ກາຍານຸປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖມິ, ສຸຓາຖາຕິ ວາ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວາ’’ຕິອາທິ ຄມນາທິມຕ຺ຕຊານນສ຺ສ, ຄມນາທິຄຕວິເສສຊານນສ຺ສ ຈ ສາຘາຣຓວຈນໍ, ຕຕ຺ຖ ຄມນາທິມຕ຺ຕຊານນໍ ນ ອິຘ ນາຘິປ຺ເປຕໍ, ຄມນາທິຄຕວິເສສຊານນໍ ປນ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ຕໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກາມ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕ຺ຕູປລທ຺ຘິນ຺ຕິ ‘‘ສຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອຸປລທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕຄ຺ຄາຫໍ. ນ ປຊຫຕິ ນ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ ‘‘ອຫໍ ຄຈ຺ຉາມິ, ມມ ຄມນ’’ນ຺ຕິ ຄາຫສພ຺ຠາວໂຕ. ຕໂຕ ເອວ ອຕ຺ຕສຎ຺ຎໍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ອຕ຺ຕາ ກາຣໂກ ເວທໂກ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕໍ ວິປຣີຕສຎ຺ຎໍ ນ ອຸຄ຺ຆາເຏຕິ ນາປເນຕິ ອປ຺ປຏິປກ຺ຂຠາວໂຕ, ອນນຸພ຺ຣູຫນໂຕ ວາ. ເອວໍ ຠູຕສ຺ສ ຈສ຺ສ ກຸໂຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານາທິຠາໂວຕິ ອາຫ ‘‘ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວາ ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນາ ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ອິມສ຺ສ ປນາ’’ຕິອາທິ ສຸກ຺ກປກ຺ໂຂ, ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕເມວ ຫິ ອຕ຺ຖໍ ວິວຣິຕຸໍ ‘‘ອິທຎ຺ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ໂກ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ສາຘນໍ, ກິຣິຍຎ຺ຈ ອວິນິພ຺ຠຸຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຄມນກິຣິຍາຍ ກຕ຺ຕຸປຸຈ຺ຉາ, ສາ ກຕ຺ຕຸຠາວວິສິຏ຺ຐອຕ຺ຕປຏິກ຺ເຂປຕ຺ຖາ ຘມ຺ມມຕ຺ຕສ຺ເສວ ຄມນສິທ຺ຘິທສ຺ສນໂຕ. ກສ຺ສ ຄມນນ຺ຕິ ຕເມວຕ຺ຖໍ ປຣິຍາຍນ຺ຕເຣນ ວທຕິ ສາຘນໍ, ກິຣິຍຎ຺ຈ ວິນິພ຺ຠຸຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຄມນກິຣິຍາຍ ອກຕ຺ຕຸສມ຺ພນ຺ຘີຠາວວິຠາວນໂຕ. ປຏິກ຺ເຂປຕ຺ຖຎ຺ຫິ ອນ຺ໂຕນີຕໍ ກຕ຺ວາ ອຸຠຍຕ຺ຖໍ ກິໍ-ສທ຺ໂທ ປວຕ຺ໂຕ. ກິໍ ກາຣຓາຕິ ປນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕກຕ຺ຕຸກາຍ ຄມນກິຣິຍາຍ ອວິປຣີຕກາຣຓປຸຈ຺ຉາ. ອິທຎ຺ຫິ ຄມນໍ ນາມ ອຕ຺ຕາ ມນສາ ສໍຍຸຊ຺ຊຕິ, ມໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອຕ຺ເຕຫີຕິ ເອວມາທິ ມິຈ຺ຉາກາຣຓວິນິມຸຕ຺ຕອນຸຣູປປຈ຺ຈຍເຫຕຸໂກ ຘມ຺ມານໍ ປວຕ຺ຕິອາກາຣວິເສໂສ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ.

ນ ໂກຈິ ສຕ຺ໂຕ ວາ ປຸຄ຺ຄໂລ ວາ ຄຈ຺ຉຕິ ຘມ຺ມມຕ຺ຕສ຺ເສວ ຄມນສິທ຺ຘິໂຕ, ຕພ຺ພິນິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ກສ຺ສຈິ ອຠາວໂຕ. ອິທານິ ຘມ຺ມມຕ຺ຕສ຺ເສວ ຄມນສິທ຺ຘິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕກິຣິຍາວາໂຍຘາຕຸວິປ຺ຜາເຣນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕກິຣິຍາ ຈ ສາ, ວາໂຍຘາຕຸຍາ ວິປ຺ຜາໂຣ ວິປ຺ຜນ຺ທນຎ຺ຈາຕິ ຈິຕ຺ຕກິຣິຍາວາໂຍຘາຕຸວິປ຺ຜາໂຣ, ເຕນ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຈິຕ຺ຕກິຣິຍຄ຺ຄຫເຓນ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘວາໂຍຘາຕຸວິປ຺ຜາຣໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ, ວາໂຍຘາຕຸວິປ຺ຜາຣຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕນາວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິເຠທໍ ຈິຕ຺ຕກິຣິຍໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ, ອຸຠເຍນ ປນ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ວິຠາເວຕິ. ‘‘ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຍຖາ ປວຕ຺ຕມາເນ ກາເຍ ‘‘ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ໂວຫາໂຣ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕສ຺ມາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕນ຺ຕິ ຄນ຺ຕຸກາມຕາວເສນ ປວຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ. ວາຍໍ ຊເນຕີຕິ ວາໂຍຘາຕຸອຘິກໍ ຣູປກລາປໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ອຘິກຕາ ເຈຕ຺ຖ ສາມຕ຺ຖິຍໂຕ, ນ ປມາຓໂຕ. ຄມນຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐິຕໍ ສຫຊາຕຣູປກາຍສ຺ສ ຖມ຺ຠນສນ຺ຘາຣຓຈລນານໍ ປຈ຺ຈຍຠູເຕນ ອາກາຣວິເສເສນ ປວຕ຺ຕມານໍ ວາໂຍຘາຕຸໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ວາໂຍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ຊເນຕີ’’ຕິ. ອຘິປ຺ປາຍສຫຠາວີ ຫິ ວິກາໂຣ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຍຖາວຸຕ຺ຕອຘິກຠາເວເນວ ຈ ວາໂຍຄຫຓໍ, ນ ວາໂຍຘາຕຸຍາ ເອວ ຊນກຠາວໂຕ, ອຎ຺ຎຖາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອຸປາທາຍຣູປຠາໂວ ທຸຣຸປປາໂທ ສິຍາ. ປຸຣໂຕ ອຠິນີຫາໂຣ ປຸຣໂຕຠາເຄນ ກາຍສ຺ສ ປວຕ຺ຕນໍ, ໂຍ ‘‘ອຠິກ຺ກໂມ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ອຕິເທເສນ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ວິວຣິຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຣາປິ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂກຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ເຫຏ຺ຐິມໂກຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປາທຕລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ. ອຸສ຺ສິຕຠາໂວຕິ ອຸພ຺ພິທ຺ຘຠາໂວ.

ເອວໍ ປຊານໂຕຕິ ເອວໍ ຈິຕ຺ຕກິຣິຍວາໂຍຘາຕຸວິປ຺ຜາເຣເນວ ຄມນາທິ ໂຫຕີຕິ ປຊານໂຕ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ປຊານນາຍ ນິຈ຺ຉຍຄມນຕ຺ຖໍ ‘‘ເອວໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວິຈາຣຓາ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂລເກ ຍຖາຠູຕໍ ອຊານນ຺ເຕຫິ ມິຈ຺ຉາຠິນິເວສວເສນ, ໂລກໂວຫາຣວເສນ ວາ. ອຕ຺ຖິ ປນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ເອວໍ ວີມໍສນວເສນ ປຸຈ຺ຉາວຈນໍ. ນຕ຺ຖີຕິ ນິຈ຺ຉຍວເສນ ສຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິກ຺ເຂປວຈນໍ. ‘‘ຍຖາ ປນາ’’ຕິອາທິ ຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຸປມາຍ ວິຠາວນໍ, ຕໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ນາວາ ມາລຸຕເວເຄນາຕິ ຍຖາ ອເຈຕນາ ນາວາ ວາຕເວເຄນ ເທສນ຺ຕຣໍ ຍາຕິ, ຍຖາ ຈ ອເຈຕໂນ ເຕຊນໍ ກຓ຺ໂຑ ຊິຍາເວເຄນ ເທສນ຺ຕຣໍ ຍາຕິ, ຕຖາ ອເຈຕໂນ ກາໂຍ ວາຕາຫໂຕ ຍຖາວຸຕ຺ຕວາຍຸນາ ນີໂຕ ເທສນ຺ຕຣໍ ຍາຕີຕິ ເອວໍ ອຸປມາສໍສນ຺ທນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນ ໂກຈິ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ຍຖາ ນາວາເຕຊນານໍ ເປລ຺ລກສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ວເສນ ເທສນ຺ຕຣຄມນໍ, ເອວໍ ກາຍສ຺ສາປີ’’ຕິ, ໂຫຕຸ, ເອວໍ ອິຈ຺ຉິໂຕ ວາຍມຕ຺ໂຖ ຍຖາ ຫິ ນາວາເຕຊນານໍ ສໍຫຕລກ຺ຂຓສ຺ເສວ ປຸຣິສສ຺ສ ວເສນ ຄມນໍ, ນ ອສໍຫຕລກ຺ຂຓສ຺ສ, ເອວໍ ກາຍສ຺ສາປີຕິ. ກາ ໂນ ຫານິ, ຠິຍ຺ໂຍປິ ຘມ຺ມມຕ຺ຕຕາວ ປຕິຏ຺ຐໍ ລຠຕິ, ນ ປຸຣິສວາໂທ. ເຕນາຫ ‘‘ຍນ຺ຕສຸຕ຺ຕວເສນາ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຄມນາທິກິຣິຍາວເສນ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປໂຍຊິຕໍ. ຐາຕີຕິ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ. ວິນາ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍຕິ ຄນ຺ຕຸກາມຕາຈິຕ຺ຕຕໍສມຸຏ຺ຐານວາໂຍຘາຕຸອາທິເຫຕຸປຈ຺ຈເຍຫິ ວິນາ. ຕິຏ຺ເຐຕິ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ວເຊຕິ ວເຊຍ຺ຍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ໂກ ນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຏິກ຺ເຂປຕ຺ໂຖ ເຈຕ຺ຖ ກິໍ-ສທ຺ໂທຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍວິຣເຫນ ຐານຄມນປຏິກ຺ເຂປມຸເຂນ ສພ຺ພາຍປິ ຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈຍາຘີນວຸຕ຺ຕິຕາວິຠາວເນນ ອຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕາ ວິຍ ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂຕາປິ ວິຠາວິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ປຓິຫິໂຕຕິ ຍຖາ ຍຖາ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປກາເຣຫິ ນິຫິໂຕ ຐປິໂຕ. ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກວຈນນ຺ຕິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຈຕຸນ຺ນໍ ອິຣິຍາປຖານໍ ເອກຊ຺ຌໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫນວຈນໍ, ປຸພ຺ເພ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອິຣິຍາປຖານໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອິທໍ ເນສໍ ເອກຊ຺ຌໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຈນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຣິມນໂຍ ວາ ອິຣິຍາປຖປ຺ປຘາໂນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ຕຕ຺ຖ ກາໂຍ ອປ຺ປຘາໂນ ອນຸນິປ຺ຜາທີຕິ ອິຘ ກາຍໍ ປຘານໍ, ອປຘານຎ຺ຈ ອິຣິຍາປຖໍ ອນຸນິປ຺ຜາທິໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ທຸຕິຍນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເອວມ຺ເປຕ຺ຖ ທ຺ວິນ຺ນໍ ນຍານໍ ວິເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຐິໂຕຕິ ປວຕ຺ໂຕ.

ອິຣິຍາປຖປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນມ຺ປິ ອິຣິຍາປຖວໂຕ ກາຍສ຺ເສວ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ຕສ຺ສ ອວຕ຺ຖາວິເສສຠາວໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິຣິຍາປຖປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫເນນ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘວເສເນວ ສມຸທຍາທໂຍ ອຸທ຺ຘຏາ. ເອສ ນໂຍ ເສສວາເຣສຸປິ. ອາທິນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຍຖາ ‘‘ຕຓ຺ຫາສມຸທຍາ ກມ຺ມສມຸທຍາ ອາຫາຣສມຸທຍາ’’ຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕປິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸທຍໍ ປສ຺ສຕີຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາກາຣາ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ‘‘ອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາ’’ຕິ ອາທໂຍປິ ປຎ຺ຈ ອາກາຣາ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ອິຣິຍາປຖປພ຺ພວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈຕຸສມ຺ປຊຎ຺ຎປພ຺ພວຓ຺ຓນາ

໓໗໖. ຈຕຸສມ຺ປຊຎ຺ຎວເສນາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ປກາເຣຫິ, ປກຏ຺ຐໍ ວາ ສວິເສສໍ ຊານາຕີຕິ ສມ຺ປຊາໂນ, ສມ຺ປຊານສ຺ສ ຠາໂວ ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ, ຕຖາປວຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ, ຫຕ຺ຖວິກາຣາທິເຠທຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ຈຕ຺ຕາຣິ ສມ຺ປຊຎ຺ຎານິ ສມາຫຏານິ ຈຕຸສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ, ຕສ຺ສ ວເສນ. ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ’’ຕິອາທີນິ ສາມຎ຺ຎຜເລ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໑໔; ທີ. ນິ. ຏີ. ໑.໒໑໔ ວາກ຺ຍຂນ຺ເຘປິ) ວຓ຺ຓິຕານິ, ນ ປຸນ ວຓ຺ເຓຕພ຺ພານິ, ຕສ຺ມາ ຕໍຕໍສໍວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາປິ ຕຕ຺ຖ ວິຫິຕນເຍເນວ ຄເຫຕພ຺ພາ. ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ ວຈນໂຕ ອຠິກ຺ກມາທິຄຕຈຕຸສມ຺ປຊຎ຺ຎປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫເນນ ຣູປກາຍສ຺ເສເວຕ຺ຖ ສມຸທຍຘມ຺ມານຸປສ຺ສິຕາທິ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ເສວ ສມຸທໂຍ ຈ ວໂຍ ຈ ນີຫຣິຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ຣູປຘມ຺ມານໍເຍວ ຫິ ປວຕ຺ຕິອາກາຣວິເສສາ ອຠິກ຺ກມາທໂຍຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ຈຕຸສມ຺ປຊຎ຺ຎປພ຺ພວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຏິກ຺ກູລມນສິກາຣປພ຺ພວຓ຺ຓນາ

໓໗໗. ປຏິກ຺ກູລມນສິກາຣວເສນາຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉນີຍຕາຍ ປຏິກູລເມວ ປຏິກ຺ກູລໍ, ໂຍ ປຏິກ຺ກູລສຠາໂວ ປຏິກ຺ກູລາກາໂຣ, ຕສ຺ສ ມນສິ ກຣຓວເສນ. ອນ຺ຕເຣນາປິ ຫິ ຠາວວາຈິນໍ ສທ຺ທໍ ຠາວຕ຺ໂຖ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ຍຖາ ‘‘ປຏສ຺ສ ສຸກ຺ກ’’ນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໘໒) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ, ຕໍສໍວຓ຺ຓນາຍຎ຺ຈ (ວິສຸທ຺ຘິ. ຏີ. ໑.໑໘໒ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ‘‘ອິມເມວ ກາຍ’’ນ຺ຕິ ອາທີນມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ວຕ຺ຖາທີຫິ ປສິພ຺ພກາກາເຣນ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກຕໍ ອາວາຏນໍ ປຸໂຕຬິ. ນານາກາຣາ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ສມ຺ມິສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ນານາວຓ຺ຓານໍ ເກສາທີນຎ຺ຈ ອຸປເມຍ຺ຍຕາ. ວິຠູຕກາໂລຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ເກສາທີນໍ ອສຸຠາກາຣສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐິຕກາໂລ. ອິຕິ-ສທ຺ທສ຺ສ ອາກາຣຕ຺ຖຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອວ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ອາກາຣໍ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເກສາທິປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫເນນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເກສາທິສຎ຺ຎິຕານຎ຺ຫິ ອສຸຈິຠາວານໍ ປຣມທຸຄ຺ຄນ຺ຘເຊຄຸຈ຺ຉປຏິກ຺ກູລາກາຣສ຺ສ ສມຸທຍໂຕ ອນຸປສ຺ສນາ ອິຘ ກາຍານຸປສ຺ສນາຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ປຏິກ຺ກູລມນສິກາຣປພ຺ພວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຘາຕຸມນສິກາຣປພ຺ພວຓ຺ຓນາ

໓໗໘. ຘາຕຸມນສິກາຣວເສນາຕິ ປຖວີຘາຕຸອາທິກາ ຈຕສ຺ໂສ ຘາຕຸໂຍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕຠາວນາມນສິກາຣວເສນ, ຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖານວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘາຕຸມນສິກາໂຣ, ຘາຕຸກມ຺ມຏ຺ຐານໍ, ຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖານນ຺ຕິ ຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ. ໂຄຆາຕໂກຕິ ຊີວິກຕ຺ຖາຍ ຄຸນ຺ນໍ ຆາຕໂກ. ອນ຺ເຕວາສິໂກຕິ ກມ຺ມກຣຓວເສນ ຕສ຺ສ ສມີປວາສີ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຊີວນໂກ. ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາຕິ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ. ມຫາປຖານໍ ເວມຊ຺ຌຏ຺ຐານສງ຺ຂາເຕຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາປຖານໍ ຕາຍ ເອວ ວິນິວິຊ຺ຌນຏ຺ຐານຕາຍ ເວມຊ຺ຌສງ຺ຂາເຕ. ຍສ຺ມາ ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປຖາ ຈຕູຫິ ທິສາຫິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສໂມຫິຕາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ຐານໍ ຈຕຸມຫາປຖໍ, ຕສ຺ມິໍ ຈຕຸມຫາປເຖ. ຐິຕ-ສທ຺ໂທ ‘‘ຐິໂຕ ວາ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໒໖໓; ອ. ນິ. ໕.໒໘) ຐານສງ຺ຂາຕອິຣິຍາປຖສມງ຺ຄິຕາຍ, ຐາ-ສທ຺ທສ຺ສ ວາ ຄຕິນິວຕ຺ຕິອຕ຺ຖຕາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ຄມນໍ ເສສອິຣິຍາປຖສມງ຺ຄິຕາຍ ໂພຘໂກ, ອິຘ ປນ ຍຖາ ຕຖາ ຣູປກາຍສ຺ສ ປວຕ຺ຕິອາກາຣໂພຘໂກ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕຸນ຺ນໍ ອິຣິຍາປຖານໍ ເຍນ ເກນຈິ ອາກາເຣນ ຐິຕຕ຺ຕາ ຍຖາ ຐິຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາກາເຣນາຕິ ຐານາທິນາ ຣູປກາຍສ຺ສ ປວຕ຺ຕິອາກາເຣນ. ຐານາທໂຍ ຫິ ອິຣິຍາປຖສງ຺ຂາຕາຍ ກິຣິຍາຍ ປໂຖ ປວຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄຕິ ‘‘ອິຣິຍາປໂຖ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ວາຍມຕ຺ໂຖ. ຍຖາຐິຕນ຺ຕິ ຍຖາປວຕ຺ຕໍ, ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ຐານເມເວຕ຺ຖ ປຓິຘານນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາ ຐິຕຕ຺ຕາ ຈ ຍຖາປຓິຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຐິຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ກາຍສ຺ສ ຐານສງ຺ຂາຕອິຣິຍາປຖສມາໂຍຄປຣິທີປນໍ, ‘‘ປຓິຫິຕ’’ນ຺ຕິ ຕທຎ຺ຎອິຣິຍາປຖສມາໂຍຄປຣິທີປນໍ. ‘‘ຐິຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ກາຍສງ຺ຂາຕານໍ ຣູປຘມ຺ມານໍ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ສກິຈ຺ຈວເສນ ອວຏ຺ຐານປຣິທີປນໍ, ປຓິຫິຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍວເສນ ເຕຫິ ເຕຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປກາຣໂຕ ນິຫິຕໍ ປຓິຫິຕນ຺ຕິ ເອວມ຺ເປຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕີຕິ ປຕິ ປຕິ ອເວກ຺ຂຕິ, ຎາຓຈກ຺ຂຸນາ ວິນິພ຺ຠຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປສ຺ສຕິ.

ອິທານິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ຠາວຕ຺ຖວິຠາວນວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ໂຄຆາຕກສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂປເສນ຺ຕສ຺ສາຕິ ມໍສູປຈຍປຣິພ຺ຣູຫນາຍ ກຸຓ຺ຑກຠຕ຺ຕກປ຺ປາສຏ຺ຐິອາທີຫິ ສໍວຑ຺ເຒນ຺ຕສ຺ສ. ວຘິຕໍ ມຕນ຺ຕິ ຫິໍສິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ມຕໍ. ມຕນ຺ຕິ ຈ ມຕມຕ຺ຕໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຕາວເທວາ’’ຕິ. ຄາວີຕິ ສຎ຺ຎາ ນ ອນ຺ຕຣຘາຍຕີຕິ ຍານິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານິ ຍຖາສນ຺ນິວິຏ຺ຐານິ ອຸປາທາຍ ຄາວີສມຎ຺ຎາ ມຕມຕ຺ຕາຍປິ ຄາວິຍາ ເຕສໍ ຕໍສນ຺ນິເວສສ຺ສ ອວິນຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ວິລີຍນ຺ຕິ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ ວິຠຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ພີລາ, ຠາຄາ ວ-ກາຣສ຺ສ ພ-ກາຣໍ, ອິກາຣສ຺ສ ຈ ອີກາຣໍ ກຕ຺ວາ. ພີລໂສຕິ ພີລໍ ພີລໍ ກຕ຺ວາ. ວິຠຊິຕ຺ວາຕິ ອຏ຺ຐິສງ຺ຆາຕໂຕ ມໍສໍ ວິເວເຈຕ຺ວາ, ຕໂຕ ວາ ວິເວຈິຕໍ ມໍສໍ ຠາຄໂສ ກຕ຺ວາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ມໍສສຎ຺ຎາ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ປພ຺ພຊິຕສ຺ສາປິ ອປຣິຄ຺ຄຫິຕກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ. ຆນວິນິພ຺ໂຠຄນ຺ຕິ ສນ຺ຕຕິສມູຫກິຈ຺ຈຆນານໍ ວິນິພ຺ຠຸຊ຺ຊນໍ ວິເວຈນໍ. ຘາຕຸໂສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕຕິ ຆນວິນິພ຺ໂຠຄກຣເຓນ ຘາຕຸໍ ຘາຕຸໍ ປຖວີອາທິຘາຕຸໍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ. ສຕ຺ຕສຎ຺ຎາຕິ ອຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິວເສນ ປວຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕສຎ຺ຎາຕິ ວທນ຺ຕິ, ໂວຫາຣວເສນ ປວຕ຺ຕສຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍປິ ຕທາ ອນ຺ຕຣຘານໍ ຍຸຕ຺ຕເມວ ຍາຖາວໂຕ ຆນວິນິພ຺ໂຠຄສ຺ສ ສມ຺ປາທນໂຕ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂອປມ຺ມຕ຺ເຖນ ອຸປເມຍ຺ຍຕ຺ໂຖ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ສໍສນ຺ທຕິ ສເມຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຘາຕຸວເສເນວ ຈິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ. ທກ຺ໂຂຕິ ເຉໂກ ຕໍຕໍສມຎ຺ຎາຍ ກຸສໂລ ‘‘ຍຖາຊາເຕ ສູນສ຺ມິໍ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐຂຸຣວິສາຓາທິວນ຺ເຕ ອຏ຺ຐິມໍສາທິອວຍວສມຸທາເຍ ອວິຠຕ຺ເຕ ຄາວີສມຎ຺ຎາ, ນ ວິຠຕ຺ເຕ. ວິຠຕ຺ເຕ ປນ ອຏ຺ຐິມໍສາທິອວຍວສມຎ຺ຎາ’’ຕິ ຊານນໂຕ. ຈຕຸມຫາປໂຖ ວິຍ ຈຕຸອິຣິຍາປໂຖຕິ ຄາວິຍາ ຐິຕຈຕຸມຫາປໂຖ ວິຍ ກາຍສ຺ສ ປວຕ຺ຕິມຄ຺ຄຠູໂຕ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ອິຣິຍາປໂຖ ຍສ຺ມາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໓໐໕) ວິຕ຺ຖາຣິຕາ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ, ຕໍສໍວຓ຺ຓນາຍຎ຺ຈ (ວິສຸທ຺ຘິ. ຏີ. ໑.໓໐໖) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ຘາຕຸມນສິກາຣປພ຺ພວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນວສິວຖິກປພ຺ພວຓ຺ຓນາ

໓໗໙. ສິວຖິກາຍ ອປວິທ຺ຘອຸທ຺ຘຸມາຕກາທິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານໍ ໂອຘິໂສ ປວຕ຺ຕານໍ ກຖານໍ, ຕທຠິເຘຍ຺ຍານຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘຸມາຕກາທິອສຸຠຠາຄານໍ ສິວຖິກປພ຺ພານີຕິ ສງ຺ຄີຕິກາເຣຫິ ຄຫິຕສມຎ຺ຎາ. ເຕນາຫ ‘‘ສິວຖິກປພ຺ເພຫິ ວິຠຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ມຣິຕ຺ວາ ເອກາຫາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ເອກາຫມຕໍ. ອຸທ຺ຘໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານາຕິ ຊີວິຕກ຺ຂຍໂຕ ອຸປຣິ ມຣຓໂຕ ປຣໍ. ສມຸຄ຺ຄເຕນາຕິ ສມຸຏ຺ຐິເຕນ. ອຸທ຺ຘຸມາຕຕ຺ຕາຕິ ອຸທ຺ຘໍ ອຸທ຺ຘໍ ຘຸມາຕຕ຺ຕາ ສູນຕ຺ຕາ. ເສຕຣຕ຺ເຕຫິ ວິປຣິຠິນ຺ນໍ ວິມິສ຺ສິຕໍ ນີລໍ ວິນີລໍ, ປຸຣິມວຓ຺ຓວິປຣິຓາມຠູຕໍ ວາ ນີລໍ ວິນີລໍ. ວິນີລເມວ ວິນີລກນ຺ຕິ ກ-ກາເຣນ ປທວຑ຺ຒນໍ ອນຕ຺ຖນ຺ຕຣໂຕ ຍຖາ ‘‘ປີຕກໍ ໂລຫິຕກ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ສ. ໖໑໖). ປຏິກ຺ກູລຕ຺ຕາຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉນີຍຕ຺ຕາ. ກຸຈ຺ຉິຕໍ ວິນີລນ຺ຕິ ວິນີລກນ຺ຕິ ກຸຈ຺ຉນຕ຺ໂຖ ວາ ອຍໍ ກ-ກາໂຣຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຍຖາ ‘‘ປາປໂກ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. (ທີ. ນິ. ໓.໓໑໖; ອ. ນິ. ໕.໒໑໓; ມຫາວ. ໒໘໕) ປຣິຠິນ຺ນຏ຺ຐາເນຫິ ກາກກງ຺ກາທີຫິ. ວິສ຺ສນ຺ທມານປຸພ຺ພນ຺ຕິ ວິສ຺ສວນ຺ຕປຸພ຺ພໍ, ຕຫໍ ຕຫໍ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕປຸພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາຠາວນ຺ຕິ ວິສ຺ສນ຺ທມານປຸພ຺ພຠາວໍ.

ໂສ ຠິກ຺ຂູຕິ ໂຍ ‘‘ປສ຺ເສຍ຺ຍ ສຣີຣໍ ສິວຖິກາຍ ຉຑ຺ຑິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ. ອຸປສໍຫຣຕິ ສທິສຕໍ. ‘‘ອຍມ຺ປິ ໂຂ’’ຕິອາທິ ອຸປສໍຫຣຓາກາຣທສ຺ສນໍ. ອາຍູຕິ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓຄຕິກເມວ. ອຸສ຺ມາຕິ ກມ຺ມຊເຕໂຊ. ເອວໍ ປູຕິກສຠາໂວເຍວາຕິ ເອວໍ ອຕິວິຍ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘເຊຄຸຈ຺ຉປຏິກ຺ກູລປູຠິກສຠາໂວ ເອວ, ນ ອາຍຸອາທີນໍ ອວິຄເມ ວິຍ ມຕ຺ຕໂສຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອທິໂສ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍຠາວີຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍ ອຸທ຺ຘຸມາຕາທິເຠໂທ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ. ສາວເສສມໍສໂລຫິຕຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ອຂາທິຕຕ຺ຕາ ຕຫໍ ຕຫໍ ເສເສນ ອປ຺ປາວເສເສນ ມໍສໂລຫິເຕນ ຍຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຎ຺ເຎນ ຫຕ຺ຖຏ຺ຐິກ’’ນ຺ຕິ ອວິເສເສນ ຫຕ຺ຖຏ຺ຐິການໍ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓຕາ ໂຊຕິຕາຕິ ອນວເສສໂຕ ເຕສໍ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຈຕຸສຏ຺ຐິເຠທມ຺ປີ’’ຕິອາທິມາຫ.

ເຕໂຣວສ຺ສິການີຕິ ຕິໂຣວສ຺ສໍ ຄຕານິ, ຕານິ ປນ ສໍວຈ຺ຉຣໍ ວີຕິວຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຕິກ຺ກນ຺ຕສໍວຈ຺ຉຣານີ’’ຕິ. ປຸຣາຓຕາຍ ຆນຠາວວິຄເມນ ວິຈຸຓ຺ຓຕາ ອິຘ ປູຕິຠາໂວຕິ ໂສ ຍຖາ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອພ຺ໂຠກາເສ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຕໂຣວສ຺ສິກາເນວາຕິ ສໍວຈ຺ຉຣມຕ຺ຕາຕິກ຺ກນ຺ຕານິ ເອວ. ຂຊ຺ຊມານຕາທິວເສນ ທຸຕິຍສິວຖິກປພ຺ພາທີນໍ ວວຕ຺ຖາປິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຂຊ຺ຊມານຕາທີນໍ ວເສນ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ’’ຕິ.

ນວສິວຖິກປພ຺ພວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິມາເນວ ທ຺ເວຕິ ອວຘາຣເຓນ ອປ຺ປນາກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຕຕ຺ຖ ນິຍເມຕິ ອຎ຺ຎປພ຺ເພສຸ ຕທຠາວໂຕ. ຍໂຕ ຫິ ເອວ-ກາໂຣ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ນິຍເມຕິ, ເຕນ ປພ຺ພທ຺ວຍສ຺ສ ວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐານຕາປິ ອປ຺ປຏິສິທ຺ຘາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ ອນິຈ຺ຈຕາທິທສ຺ສນໂຕ. ສງ຺ຂາເຣສຸ ອາທີນວວິຠາວນານິ ສິວຖິກປພ຺ພານີຕິ ອາຫ ‘‘ສິວຖິການໍ ອາທີນວານຸປສ຺ສນາວເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອິຣິຍາປຖປພ຺ພາທີນໍ ອປ຺ປນາວຫຕາ ປາກຏາ ເອວາຕິ ‘‘ເສສານິ ທ຺ວາທສປີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ອວິຠຕ຺ຕໍ. ຕໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ກາຍານຸປສ຺ສນາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.