໑. ຣູປກ຺ຂນ຺ຘນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒. ຍໍ ກິຎ຺ຈີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍນ຺ຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ອນິຍມນິທສ຺ສນໍ, ກິຎ຺ຈີຕິ ປກາຣນ຺ຕຣເຠທໍ ອາມສິຕ຺ວາ ອນິຍມນິທສ຺ສນໍ. ອຸຠເຍນປິ ອຕີຕໍ ວາ…ເປ… ສນ຺ຕິເກ ວາ ອປ຺ປໍ ວາ ພຫຸໍ ວາ ຍາທິສໍ ວາ ຕາທິສໍ ວາ ຍໍ ກິຎ຺ຈີຕິ ນປຸໍສກນິທ຺ເທສາຣຫໍ ສພ຺ພໍ ພ຺ຍາເປຕ຺ວາ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອຎ຺ເຎສຸປິ ນປຸໍສກນິທ຺ເທສາຣເຫສຸ ປສງ຺ຄໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຖໍ ອຕິຈ຺ຈ ປວຕ຺ຕິໂຕ ອຕິປ຺ປສງ຺ຄສ຺ສ ນິຍມນຕ຺ຖໍ ‘‘ຣູປ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຍໍກິຎ຺ຈີຕິ ສນິປາຕໍ ຍໍ-ສທ຺ທໍ ກິໍ-ສທ຺ທຎ຺ຈ ອນິຍເມກຕ຺ຖທີປນວເສນ ເອກໍ ປທນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ປທທ຺ວເຍນປີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ວເທຖາຕິ ຕຸມ຺ເຫປິ ຣູປໍ ຣູປນ຺ຕິ ວເທຖ, ຕໍ ເກນ ກາຣເຓນ ວເທຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຖ ວາ ເກນ ກາຣເຓນ ຣູປໍ, ຕໍ ກາຣຓໍ ວເທຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອເຖເຕສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕສຸ ຠຄວາ ອາຫ ‘‘ຣຸປ຺ປຕີຕິ ໂຂ’’ຕິອາທິ.

ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ສີຕາທິສນ຺ນິປາເຕ ວິສທິສສນ຺ຕານຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນໂຕ ປຸຣິມສນ຺ຕານສ຺ສ ເຠທໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ເຠໂທ ຈ ວິສທິສຕາວິກາຣາປຕ຺ຕີຕິ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ວິກາຣໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິກາຣາປຕ຺ຕິ ຈ ສີຕາທິສນ຺ນິປາເຕ ວິສທິສຣູປຸປ຺ປຕ຺ຕິເຍວ. ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານໍ ປນ ອຕິລຫຸປຣິວຕ຺ຕິໂຕ ຍຖາ ຣູປຘມ຺ມານໍ ຐິຕິກ຺ຂເຓ ສີຕາທີຫິ ສມາຄໂມ ໂຫຕິ, ເຍນ ຕຕ຺ຖ ອຸຕຸໂນ ຐິຕິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຣິມສທິສສນ຺ຕານຸປ຺ປາທນສມຕ຺ຖຕາ ນ ໂຫຕິ ອາຫາຣາທິກສ຺ສ ວາ, ເອວໍ ອຎ຺ເຎຫິ ສມາຄໂມ ນຕ຺ຖິ. ສງ຺ຆຏ຺ຏເນນ ຈ ວິກາຣາປຕ຺ຕິຍໍ ຣຸປ຺ປນ-ສທ຺ໂທ ນິຣຸຬ຺ໂຫ, ຕສ຺ມາ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ສງ຺ຆຏ຺ຏນວິຣຫິຕຕ຺ຕາ ຣູປຘມ຺ມານໍ ວິຍ ປາກຏສ຺ສ ວິກາຣສ຺ສ ອຠາວໂຕ ຈ ‘‘ຣຸປ຺ປນ຺ຕີ’’ຕິ ‘‘ຣຸປ຺ປນລກ຺ຂຓາ’’ຕິ ຈ ນ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຊິຆຈ຺ຉາປິປາສາຫິ ຣຸປ຺ປນຎ຺ຈ ອຸທຣຄ຺ຄິສນ຺ນິປາເຕນ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກຸປ຺ປຕີຕິ ເອເຕນ ກຕ຺ຕຸອຕ຺ເຖ ຣູປປທສິທ຺ຘິໍ ທສ຺ເສຕິ, ຆຏ຺ຏີຍຕິ ປີຬີຍຕີຕິ ເອເຕຫິ ກມ຺ມຕ຺ເຖ. ໂກປາທິກິຣິຍາເຍວ ຫິ ຣຸປ຺ປນກິຣິຍາຕິ. ໂສ ປນ ກຕ຺ຕຸຠູໂຕ ກມ຺ມຠູໂຕ ຈ ອຕ຺ໂຖ ຠິຊ຺ຊມາໂນ ໂຫຕີຕິ ອິມສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ຣຸປ຺ປຕີຕິ ຣູປນ຺ຕິ ກມ຺ມກຕ຺ຕຸຕ຺ເຖ ຣູປປທສິທ຺ຘິ ວຸຕ຺ຕາ. ວິກາໂຣ ຫິ ຣຸປ຺ປນນ຺ຕິ. ເຕເນວ ‘‘ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ກມ຺ມກຕ຺ຕຸຕ຺ເຖນ ຠິຊ຺ຊຕິ-ສທ຺ເທນ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍໍ ປນ ຣຸປ຺ປຕິ ຠິຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ຍສ຺ມາ ກຸປ຺ປຕິ ຆຏ຺ຏີຍຕິ ປີຬີຍຕິ, ຕສ຺ມາ ເອເຕຫິ ຈ ປເທຫິ ປທຕ຺ໂຖ ປາກໂຏ ກໂຕຕິ. ‘‘ເກນຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາສຠາຄວເສນ ‘‘ຣຸປ຺ປນຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ເກວລໍ ສທ຺ທຕ຺ໂຖເຍວ ຣຸປ຺ປນໍ, ຕສ຺ສ ປນຕ຺ຖສ຺ສ ລກ຺ຂຓຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ຖລກ຺ຂຓວເສນ ‘‘ຣຸປ຺ປນລກ຺ຂເຓນ ຣູປນ຺ຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ມຸຈ຺ຉາປຕ຺ຕິຍາ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານໍ ເຉທນວເສນ ວາ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ອຈ຺ຈນ຺ຕຂາເຣນ ສີໂຕທເກນາຕິ ອຕິສີຕຠາວເມວ ສນ຺ຘາຍ ອຈ຺ຈນ຺ຕຂາຣຕາ ວຸຕ຺ຕາ ສິຍາ. ນ ຫິ ຕໍ ກປ຺ປສຓ຺ຐານໍ ອຸທກໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິກຣໍ ປຖວີສນ຺ຘາຣກໍ ກປ຺ປວິນາສອຸທກໍ ວິຍ ຂາຣໍ ຠວິຕຸໍ ອຣຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ສຕິ ປຖວີ ວິລີເຍຍ຺ຍາຕິ. ອວີຈິມຫານິຣເຍຕິ ສອຸສ຺ສທໍ ອວີຈິນິຣຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນວ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເປຕ຺ຕິ…ເປ… ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອວໍວິຘາປິ ສຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ເອວໍວິຘາເຍວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ນິຍມາຠາວໂຕ. ເອວໍ ກາລກຎ຺ຊິກາທີສຸປີຕິ. ສຣນ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ສຣີສປ-ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວທຕິ.

ອຠິສຎ຺ຎູຫິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ສມູຫໍ ກຕ຺ວາຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນ ສພ຺ພໍ ຣູປໍ…ເປ… ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕີຕິ ເອເຕນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘ-ສທ຺ທສ຺ສ ສມານາຘິກຣຓສມາສຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ນ ຫິ ຣູປໂຕ…ເປ… ອຕ຺ຖີ’’ຕິ.

໓. ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກາທໂສກາເສສຸ ຣູປໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຫິ ຕຕ຺ຖ ມາຕິກໍເຍວ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມາຕິກາ ຐປິຕາ, ອຖ ໂຂ ປກຣຓປ຺ປຕ຺ຕໍ ຣູປນ຺ຕິ.

ອປໂຣ ນໂຍ…ເປ… ເອຕ຺ເຖວ ຄຓນໍ ຄຕນ຺ຕິ ເອເຕນ ອຕີຕໍເສນາຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຍນ ປກາເຣນ ຄຓນໍ ຄຕໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ມຫາຠູຕາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ສຕິ ມຫາຠູຕຸປາທາຍຣູປຠາໂວ ອຕີຕໂກຏ຺ຐາເສ ຄຓນສ຺ສ ກາຣຓນ຺ຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ນ ຫິ ອຕີຕໍສານໍ ເວທນາທີນໍ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ອິທໍ ວຈນໍ ‘‘ຍໍ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ເອເຕເນວ ເຕສໍ ນິວຕ຺ຕິຕຕ຺ຕາ, ນາປິ ຣູປສ຺ສ ອຎ຺ຎປ຺ປກາຣນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ສພ຺ພປ຺ປກາຣສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ຄຓິຕຕ຺ຕາ, ນ ຈ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາກາຣນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ອຕີຕໍສວຈເນນ ຕໍນິວຕ຺ຕນໂຕຕິ. ອຖ ປນ ຍໍ ອຕີຕໍເສນ ຄຓິຕໍ, ຕໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ…ເປ… ຣູປນ຺ຕິ ເອວໍ ຄຓິຕນ຺ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ເອວໍ ສຕິ ຄຓນນ຺ຕຣທສ຺ສນໍ ອິທໍ ສິຍາ, ນ ອຕີຕໍເສນ ຄຓິຕປ຺ປກາຣທສ຺ສນໍ, ຕໍທສ຺ສເນ ປນ ສຕິ ຠູຕຸປາທາຍຣູປປ຺ປກາເຣນ ອຕີຕໍເສ ຄຓິຕໍ ຕໍສຠາວຕ຺ຕາຕິ ອາປນ຺ນເມວ ໂຫຕິ, ນ ຈ ເອວໍສຠາວຕາ ອຕີຕໍເສ ຄຓິຕຕາຍ ກາຣຓໍ ຠວິຕຸໍ ອຣຫຕິ ເອວໍສຠາວສ຺ເສວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານາຄເຕສຸ ຄຓິຕຕ຺ຕາ ສຸຂາທິສຠາວສ຺ສ ຈ ອຕີຕໍເສ ຄຓິຕຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ປຸຣິມນໂຍ ເອວ ຍຸຕ຺ໂຕ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘານິທ຺ເທເສສຸປິ ຕາທິໂສ ເອວຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠຕີຕິ.

ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາຍໂຕຕິ ປຣິຍາຍເທສນຕ຺ຕາ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຠິຘມ຺ມນິທ຺ເທສໂຕຕິ ນິປ຺ປຣິຍາຍເທສນຕ຺ຕາ ອຠິຘມ຺ມສ຺ສ ນິຈ຺ຉເຍນ ເທໂສ ນິທ຺ເທໂສຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ຈາປີຕິອາທີສຸ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍຕ຺ຕາ ຍຖາ ‘‘ອຕີຕໍ ນນ຺ວາຄເມຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີສຸ ອທ຺ຘານວເສນ ອຕີຕາທິຠາໂວວ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕຖາ ອິຘາປິ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ (ມ. ນິ. ໓.໒໗໒, ໒໗໕; ອປ. ເຖຣ ໒.໕໕.໒໔໔) ສິຍາ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍມ຺ປິ ອຠິຘມ຺ມເທສນາເຍວ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ວິຈິນິຕ຺ວາ ວິຠຊນວເສນ ປວຕ຺ຕາຕິ ອຠິຘມ຺ມນິທ຺ເທເສເນວ ອຕີຕາທິຠາໂວ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ.

ອທ຺ຘາສນ຺ຕຕິສມຍຂຓວເສນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ກາເລ ອທ຺ຘາ-ສທ຺ໂທ ວຕ຺ຕຕີຕິ ‘‘ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ ອຫມຕີຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິອາທິສຸຕ຺ຕວເສນ (ມ. ນິ. ໑.໑໘; ສໍ. ນິ. ໒.໒໐) ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທ຺ຘາ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອຕີໂຕ ອທ຺ຘາ, ອນາຄໂຕ ອທ຺ຘາ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ອທ຺ຘາ’’ຕິ (ອິຕິວຸ. ໖໓; ທີ. ນິ. ໓.໓໐໕) ເອຕ຺ຖ ປນ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊມາໂນ ອທ຺ຘາ ນິຣຸຕ຺ຕິປຖສຸຕ຺ຕວເສນ (ສໍ. ນິ. ໓.໖໒) ຂຓປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ ຍຸຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ຊາຕໍ ປາຕຸຠູຕໍ, ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໖໒) ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕາ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ປຈ຺ຉາ ຈ ອຕີຕານາຄຕຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປນ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ (ທີ. ນິ. ໓.໓໐໕; ອິຕິວຸ. ໖໓) ສຸຕ຺ເຕສຸ ອຕີຕາທິໂກ ອທ຺ຘາ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ໂສ ເອວ ອິຘາປິ ‘‘ອທ຺ຘາວເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ສີຕໍ ສີຕສ຺ສ ສຠາໂຄ, ຕຖາ ອຸຓ຺ຫໍ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ. ຍໍ ປນ ສີຕໍ ອຸຓ຺ຫໍ ວາ ສຣີເຣ ສນ຺ນິປຕິຕໍ ສນ຺ຕານວເສນ ປວຕ຺ຕມານໍ ອນູນໍ ອນຘິກໍ ເອກາກາຣໍ, ຕໍ ເອໂກ ອຸຕູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຠາຄອຸຕຸໂນ ອເນກນ຺ຕສຠາວໂຕ ເອກຄຫຓໍ ກຕໍ, ເອວໍ ອາຫາເຣປິ. ເອກວີຖິເອກຊວນສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ປຎ຺ຈຉຏ຺ຐທ຺ວາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສນ຺ຕຕິສມຍກຖາ ວິປສ຺ສການໍ ອຸປກາຣຕ຺ຖາຍ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ກຖິຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕເຫຕຸປຈ຺ຈຍກິຈ຺ຈໍ, ນິຏ຺ຐິຕເຫຕຸກິຈ຺ຈມນິຏ຺ຐິຕປຈ຺ຈຍກິຈ຺ຈໍ, ອຸຠຍກິຈ຺ຈມສມ຺ປຕ຺ຕໍ, ສກິຈ຺ຈກ຺ຂເຓ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຊນໂກ ເຫຕຸ, ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຕສໍ ອຸປ຺ປາທນໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຎ຺ຈ ກິຈ຺ຈໍ. ຍຖາ ພີຊສ຺ສ ອງ຺ກຸຣຸປ຺ປາທນໍ ປຖວີອາທີນຎ຺ຈ ຕທຸປຕ຺ຖມ຺ຠນໍ ກມ຺ມສ຺ສ ກຏຕ຺ຕາຣູປວິປາກຸປ຺ປາທນໍ ອາຫາຣາທີນໍ ຕທຸປຕ຺ຖມ຺ຠນໍ, ເອວໍ ເອເກກສ຺ສ ກລາປສ຺ສ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ຈ ຊນການໍ ກມ຺ມານນ຺ຕຣາທິປຈ຺ຈຍຠູຕານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠການຎ຺ຈ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕານໍ ກິຈ຺ຈໍ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ເຫຕຸກິຈ຺ຈໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ຕີສຸປິ ຂເຓສຸ ປຈ຺ຈຍກິຈ຺ຈໍ. ປຖວີອາທີນໍ ສນ຺ຘາຣຓາທິກໍ ຜສ຺ສາທີນໍ ຜຸສນາທິກຎ຺ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈໍ ສກິຈ຺ຈໍ, ຕສ຺ສ ກຣຓກ຺ຂໂຓ ສກິຈ຺ຈກ຺ຂໂຓ. ສຫ ວາ ກິຈ຺ເຈນ ສກິຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມິໍ ຂເຓ ສກິຈ຺ຈໍ ຣູປໍ ວາ ອຣູປໍ ວາ ໂຫຕິ, ໂສ ສກິຈ຺ຈກ຺ຂໂຓ, ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ.

໖. ເອຕ຺ຕກເມວາຕິ ‘‘ເຕສໍ ເຕສ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອາເມຑິຕວຈເນນ ອຠິພ຺ຍາປນຕ຺ເຖນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ. ‘‘ອປຣສ຺ສ ອປຣສ຺ສາ’’ຕິ ທີປນໍ ອປຣທີປນໍ. ປຣິເຍສຕູຕິ ເອເຕນ ປຣິເຍສນາຍ ອນິຏ຺ຐນາມນິວຕ຺ຕນສ຺ສ ອກາຣຓຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ກມ຺ມໂທເສນ ຫິ ຈິຕ຺ຕວິປລ຺ລາສໂທເສນ ຈ ຄູຖຠກ຺ຂປາຓາທໂຍ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທໂຍ ຈ ປຣິເຍເສຍ຺ຍຸໍ ທິຏ຺ຐິວິປລ຺ລາເສນ ຈ ໂຍນກາທໂຍ ນ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ປຣິເຍສິຕພ຺ພສຠາວຕ຺ຕາ, ອປຣິເຍສິຕພ຺ພສຠາວຕ຺ຕາ ປນ ເອຕສ຺ສ ອນິຏ຺ຐມິຈ຺ເຈວ ນາມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສມ຺ປຕ຺ຕິວິຣຫໂຕຕິ ຣູປາທີນໍ ເທວມນຸສ຺ສສມ຺ປຕ຺ຕິຠເວ ກຸສລກມ຺ມຜລຕາ ສມິທ຺ຘໂສຠນຕາ ຈ ສມ຺ປຕ຺ຕິ, ຕພ຺ພິຣຫໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ເອວ ຕໍ ນ ປຣິເຍສິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ໂສຠນານິ ຈ ການິຈິ ຫຕ຺ຖິຣູປາທີນິ ອກຸສລກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕານິ ນ ເຕສໍເຍວ ຫຕ຺ຖິອາທີນໍ ສຸຂສ຺ສ ເຫຕຸຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ເຕສໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫນຕ຺ຖໍ ‘‘ອກນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ຫິ ສຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕນາ ກເຕນ ກຸສເລນ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ສຸຂສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ອກຸສເລນ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ. ຕສ຺ມາ ກມ຺ມຊານໍ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐຕາ ກມ຺ມກາຣກສຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ໂຍຊນາຣຫາ ສິຍາ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ກຸສລກມ຺ມຊໍ ອນິຏ຺ຐໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອິທເມວ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອກຸສລກມ຺ມຊໍ ອິຏ຺ຐໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເຕນ ອກຸສລກມ຺ມຊມ຺ປິ ໂສຠນໍ ປຣສຕ຺ຕານໍ ອິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ກຸສລກມ຺ມຊໍ ປນ ສພ຺ເພສໍ ອິຏ຺ຐເມວາຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕິຣຈ຺ຉານຄຕານໍ ປນ ເກສຎ຺ຈິ ມນຸສ຺ສຣູປໍ ອມນາປໍ, ຍໂຕ ເຕ ທິສ຺ວາວ ປລາຍນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ຈ ເທວຕາຣູປໍ ທິສ຺ວາ ຠາຍນ຺ຕິ, ເຕສມ຺ປິ ວິປາກວິຎ຺ຎາຓໍ ຕໍ ຣູປໍ ອາຣພ຺ຠ ກຸສລວິປາກໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕາທິສສ຺ສ ປນ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອຠາວາ ນ ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ອຠິຣຕິ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກຸສລກມ຺ມຊສ຺ສ ປນ ອນິຏ຺ຐສ຺ສາຠາໂວ ວິຍ ອກຸສລກມ຺ມຊສ຺ສ ໂສຠນສ຺ສ ອິຏ຺ຐສ຺ສ ອຠາໂວ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຫຕ຺ຖິອາທີນມ຺ປິ ຫິ ອກຸສລກມ຺ມຊໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອກຸສລວິປາກສ຺ເສວ ອາຣມ຺ມຓໍ, ກຸສລກມ຺ມຊໍ ປນ ປວຕ຺ເຕ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ ກຸສລວິປາກສ຺ສ. ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓນ ປນ ໂວມິສ຺ສກຕ຺ຕາ ອປ຺ປກໍ ອກຸສລກມ຺ມຊໍ ພຫຸລໍ ອກຸສລວິປາກຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ກາຣຓໍ ນ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ. ວິປາກໍ ປນ ກຕ຺ຖຈິ ນ ສກ຺ກາ ວຎ຺ເຈຕຸນ຺ຕິ ວິປາກວເສນ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓວວຕ຺ຖານໍ ສຸຏ຺ຐຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐຕາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ.

ອນິຏ຺ຐາ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນນຸ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍານິ ຣູປານິ ອິຏ຺ຐານີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໖໖; ໒.໑໕໕; ໓.໑໙໐; ສໍ. ນິ. ໕.໓໐) ເອວມາທິນາ ອິຏ຺ຐາເນວ ຣູປາທີນິ ‘‘ກາມຄຸຓາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ? ກາມຄຸຓສທິເສສຸ ກາມຄຸຓໂວຫາຣໂຕ, ສທິສຕາ ຈ ຣູປາທິຠາໂວເຍວ, ນ ອິຏ຺ຐຕາ. ‘‘ອນິຏ຺ຐາ’’ຕິ ວາ ວຈເນນ ອກາມຄຸຓຕາ ທສ຺ສິຕາຕິ ກາມຄຸຓວິສຠາຄາ ຣູປາທໂຍ ‘‘ກາມຄຸຓາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ອສິເວ ‘‘ສິວາ’’ຕິ ໂວຫາໂຣ ວິຍ. ສພ຺ພານິ ວາ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐານິ ຣູປາທີນິ ຕຓ຺ຫາວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ກາມຄຸຓາເຍວ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ‘‘ຣູປາ ໂລເກ ປິຍຣູປໍ ສາຕຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິ (ທີ. ນິ. ໒.໔໐໐; ມ. ນິ. ໑.໑໓໓; ວິຠ. ໒໐໓). ອຕິສເຍນ ປນ ກາມນີຍຕ຺ຕາ ສຸຕ຺ເຕສຸ ‘‘ກາມຄຸຓາ’’ຕິ ອິຏ຺ຐານິ ຣູປາທີນິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ.

ທ຺ວີສຸປິ ຫີນປຓີຕປເທສຸ ‘‘ອກຸສລກມ຺ມຊວເສນ ກຸສລກມ຺ມຊວເສນາ’’ຕິ ວຈນໍ ‘‘ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ ສຕ຺ຕວເສນ ນິຍເມຕ຺ວາ ວິຠຊິຕຕ຺ຕາ, ອຍຎ຺ຈຕ຺ໂຖ ‘‘ເຕສໍ ເຕສ’’ນ຺ຕິ ອວຍວໂຍເຄ ສາມິວຈນໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຕ຺ຕສນ຺ຕານປຣິຍາປນ຺ເນສຸ ກມ຺ມຊໍ ວິສິຏ຺ຐນ຺ຕິ ‘‘ກມ຺ມຊວເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ປນ ເຕຫິ ເຕຫີຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ເຕສໍ ເຕສນ຺ຕິ ສາມິວຈນໍ, ວິສຍວິສຍີສມ຺ພນ຺ເຘ ວາ, ນ ກມ຺ມຊວເສເນວ ຣູປາທີນິ ວິຠຕ຺ຕານິ, ສພ຺ເພສໍ ປນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘານໍ ວເສນ ວິຠຕ຺ຕານີຕິ ວິຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປາກເຏຫິ ຣູປາທີຫິ ນໂຍ ທສ຺ສິໂຕຕິ ຈກ຺ຂາທີສຸປິ ຫີນປຓີຕຕາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ.

ມນາປປຣິຍນ຺ຕນ຺ຕິ ມນາປໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ມຣິຍາທາຠູຕໍ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ກາຣຓນ຺ຕິ? ຍສ຺ມາ ເຕ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ມນາປາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ອມນາປາ, ຍສ຺ສ ເຍວ ມນາປາ, ຕສ຺ສ ເຕວ ປຣມາ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ກາມຄຸຓານໍ ປຣມຕາ ໂຫຕິ, ນ ເຕສໍເຍວ ສຠາວໂຕ.

ເອວນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ. ເອກສ຺ມິໍເຍວ ອສ຺ສາທນກຸຊ຺ຌນໂຕ ອາຣມ຺ມຓສຠາວສ຺ເສວ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐາຠາວໂຕ ອນິຏ຺ຐໍ ‘‘ອິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ຄຫຓໂຕ ຈ, ອິຏ຺ຐໍ ‘‘ອນິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ຄຫຓໂຕ ຈ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐໍ ນາມ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ປຏິວິຠຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາເສນ ຈາຕິອາທິນາ ນິພ຺ພາເນ ວິຍ ອຎ຺ເຎສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາເສນ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐຄ຺ຄຫຓໍ ໂຫຕິ. ປິຕ຺ຕຸມ຺ມຕ຺ຕາທີນໍ ຂີຣສກ຺ກຣາທີສຸ ໂທສຸສ຺ສທສມຸຏ຺ຐິຕສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາສວເສນ ຕິຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓໍ ວິຍາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ມນາປປຣິຍນ຺ຕຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ວິຠຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ ຈ ວວຕ຺ຖິຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຏ຺ຐກຖາຈຣິເຍຫິ ວິຠຕ຺ຕໍ ປກາສິຕນ຺ຕິ ວາ. ຕຎ຺ຈ ມຊ຺ຌິມກສຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ວວຕ຺ຖິຕໍ ປກາສິຕຎ຺ຈ, ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ວິປລ຺ລາສວເສນ ອິທໍ ອິຏ຺ຐໍ ອນິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອວໍ ວວຕ຺ຖິຕສ຺ສ ປນິຏ຺ຐານິຏ຺ຐສ຺ສ ອນິຏ຺ຐໍ ອິຏ຺ຐນ຺ຕິ ຈ ຄຫເຓ ນ ເກວລໍ ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາໂສວ ກາຣຓໍ, ຘາຕຸກ຺ໂຂຠວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິກາຣາປຕ຺ຕິອາທິນາ ກຸສລາກຸສລວິປາກຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຠາໂວປີຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ຕຖາ ຫິ ສີຕຸທກໍ ຆມ຺ມາຠິຕຕ຺ຕານໍ ກຸສລວິປາກສ຺ສ ກາຍວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ເຫຕຸ ໂຫຕິ, ສີຕາຠິຠູຕານໍ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ. ຕູລປິຈຸສມ຺ຜສ຺ໂສ ວເຓ ທຸກ຺ໂຂ ນິວເຓ ສຸໂຂ, ມຸທຸຕຣຸຓຫຕ຺ຖສມ຺ພາຫນຎ຺ຈ ສຸຂໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ເຕເນວ ຫຕ຺ເຖນ ປຫຣຓໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຕສ຺ມາ ວິປາກວເສນ ອາຣມ຺ມຓວວຕ຺ຖານໍ ຍຸຕ຺ຕໍ.

ກິຎ຺ຈາປີຕິອາທິນາ ສຕິປິ ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາເສ ພຸທ຺ຘຣູປທສ຺ສນາທີສຸ ກຸສລວິປາກສ຺ເສວ ຄູຖທສ຺ສນາທີສຸ ຈ ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເຕນ ວິປາເກນ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິຊ຺ຊມາເນປິ ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາເສ ອາຣມ຺ມເຓນ ວິປາກນິຍມທສ຺ສນໍ ອາຣມ຺ມຓນິຍມທສ຺ສນຕ຺ຖເມວ ກຕນ຺ຕິ.

ອປິຈ ທ຺ວາຣວເສນປີຕິອາທິນາ ທ຺ວາຣນ຺ຕເຣ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈຍຠູຕສ຺ສ ທ຺ວາຣນ຺ຕເຣ ສຸຂທຸກ຺ຂວິປາກຸປ຺ປາທນໂຕ ວິປາເກນ ອາຣມ຺ມຓນິຍມທສ຺ສເນນ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ຈ ທ຺ວາເຣ ສມານສ຺ເສວ ມຓິຣຕນາທິໂຜຏ຺ຐພ຺ພສ຺ສ ສຓິກໍ ຜຸສເນ ໂປຖເນ ຈ ສຸຂທຸກ຺ຂຸປ຺ປາທນໂຕ ວິປາກວເສນ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐຕາ ທສ຺ສິຕາຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ.

ເຫຏ຺ຐິມນໂຍຕິ ມຊ຺ຌິມກສຕ຺ຕສ຺ສ ວິປາກສ຺ສ ຈ ວເສນ ວວຕ຺ຖິຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຸຎ຺ຎາຕ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໖) ຈ ອາທິນາ ວຸຕ຺ຕນໂຍ. ສມ຺ມຸຕິມນາປນ຺ຕິ ມຊ຺ຌິມກສຕ຺ຕສ຺ສ ວິປາກສ຺ສ ຈ ວເສນ ສມ຺ມຕໍ ວວຕ຺ຖິຕໍ ມນາປໍ, ຕໍ ປນ ສຠາເວເນວ ວວຕ຺ຖິຕນ຺ຕິ ອຠິນ຺ທິຕພ຺ພໂຕວ ນ ຠິນ຺ທຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາເສນ ເນຣຍິກາທີຫິປິ ປຸຄ຺ຄເລຫິ ມນາປນ຺ຕິ ຄຫິຕໍ ປຸຄ຺ຄລມນາປໍ ‘‘ຕໍ ຕໍ ວາ ປນາ’’ຕິອາທິນາ ຠິນ຺ທຕິ. ເວມານິກເປຕຣູປມ຺ປິ ອກຸສລກມ຺ມຊຕ຺ຕາ ກມ຺ມກາຣຓາທິທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ຈ ‘‘ມນຸສ຺ສຣູປໂຕ ຫີນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໗. ໂອຬາຣິກຣູປານໍ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓປຏິຆາຕວເສນ ສຸປຣິຄ຺ຄຫິຕຕາ, ສຸຂຸມານໍ ຕຖາ ອຠາວໂຕ ທຸປ຺ປຣິຄ຺ຄຫິຕຕາ ຈ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ທຸປ຺ປຣິຄ຺ຄຫຏ຺ເຐເນວ ລກ຺ຂຓທຸປ຺ປຏິວິຊ຺ຌນຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ທສວິຘນ຺ຕິ ‘‘ທູເຣ’’ຕິ ອວຸຕ຺ຕສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ປນ ໂອກາສໂຕ ທູເຣ ໂຫຕິເຍວ.

ເຫຏ຺ຐິມນໂຍຕິ ‘‘ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍໍ…ເປ… ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຣູປໍ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ (ວິຠ. ໗) ເອວໍ ລກ຺ຂຓໂຕ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖວເສນ ວວຕ຺ຖິຕໂອກາສໂຕ ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ນິຍ຺ຍາຕິຕນໂຍ. ໂສ ລກ຺ຂໂຓກາສວເສນ ທູຣສນ຺ຕິເກນ ສຫ ຄເຫຕ຺ວາ ນິຍ຺ຍາຕິຕຕ຺ຕາ ຠິນ຺ທມາໂນ ມິສ຺ສກໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຄໂຕ. ອຖ ວາ ຠິນ຺ທມາໂນຕິ ສຣູປທສ຺ສເນນ ລກ຺ຂຓໂຕ ເຍວາປນເກນ ໂອກາສໂຕຕິ ເອວໍ ລກ຺ຂຓໂຕ ໂອກາສໂຕ ຈ ວິສຸໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ລກ຺ຂຓໂຕ ສນ຺ຕິກທູຣານໍ ໂອກາສໂຕ ທູຣສນ຺ຕິກຠາວກຣເຓນ ສນ຺ຕິກຠາວໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ທູຣຠາວໍ, ທູຣຠາວຎ຺ຈ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສນ຺ຕິກຠາວໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປວຕ຺ໂຕຕິ ‘‘ຠິນ຺ທມາໂນ ຄໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ປນາຕິ ‘‘ຕໍ ຕໍ ວາ ປນ ຣູປໍ ອຸປາທາຍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ ອິຘ ປຸຣິມນເຍນ ລກ຺ຂຓໂຕ ທູຣໍ ໂອກາສໂຕ ສນ຺ຕິກຠາວກຣເຓນ ນ ຠິນ຺ທຕິ ຠຄວາ, ນ ຈ ໂອກາສທູຣໂຕ ວິສຸໍ ກຣເຓນ, ນາປິ ໂອກາສທູເຣນ ໂວມິສ຺ສກກຣເຓນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ປນ ກໂຣຕີຕິ? ໂອກາສໂຕ ທູຣເມວ ຠິນ຺ທຕິ. ເອຕ຺ຖ ປນ ນ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຕິຘາ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ນ ຫິ ໂອກາສໂຕ ທູຣໍ ລກ຺ຂຓໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ກໂຣຕິ, ລກ຺ຂຓໂຕ ວາ ວິສຸໍ ເຕນ ວາ ໂວມິສ຺ສກນ຺ຕິ. ໂອກາສໂຕ ທູຣສ຺ສ ປນ ໂອກາສໂຕວ ສນ຺ຕິກຠາວກຣຓໍ ອິຘ ‘‘ເຠທນ’’ນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິຘ ປນ ນ ລກ຺ຂຓໂຕ ທູຣໍ ຠິນ຺ທຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ວາ ນ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຕິຘາ ເຠທສ຺ສ ອກຣຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ລກ຺ຂຓໂຕ ສນ຺ຕິກທູຣານໍ ປນ ລກ຺ຂຓໂຕ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ທູຣສນ຺ຕິກຠາໂວ ນຕ຺ຖີຕິ ລກ຺ຂຓໂຕ ທູຣສ຺ສ ລກ຺ຂຓໂຕວ ສນ຺ຕິກຠາວາກຣຓໍ ລກ຺ຂຓໂຕ ທູຣສ຺ສ ອເຠທນນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຸຣິມນໂຍ ວິຍ ອຍໍ ນໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ທສ຺ເສຕີຕິ ຠິນ຺ທມາໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ອຎ຺ຎຖາ ເຠທນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຠທນໍ ອິຘ ຈ ອຎ຺ຎຖາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ຣູປກ຺ຂນ຺ຘນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.