ປຸຈ຺ຉາວາໂຣ
໑. ປຈ຺ຈຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ
ເອເກກໍ ຕິກທຸກນ຺ຕິ ເອເກກໍ ຕິກໍ ທຸກຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ຕິກທຸກນ຺ຕິ.
ປຈ຺ຈຍາ ເຈວາຕິ ເຍ ກຸສລາທິຘມ຺ເມ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕາ ກຸສລາທິປຈ຺ຈຍາ ເຈວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວາຫ ‘‘ເຕ ຈ ໂຂ ສຫຊາຕາວາ’’ຕິ. ເຍຫິ ປນ ເຫຕາທິປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕ ສຫຊາຕາປິ ໂຫນ຺ຕິ ອສຫຊາຕາປີຕິ. ເອຕ຺ຖ ປຏິຈ຺ຈສຫຊາຕວາເຣຫິ ສມານຕ຺ເຖຫິ ປຏິຈ຺ຈສຫຊາຕາຠິຘາເນຫິ ສມານຕ຺ຖໍ ໂພເຘນ຺ເຕນ ຠຄວຕາ ປຈ຺ຉິມວາເຣນ ປຸຣິມວາໂຣ, ປຸຣິມວາເຣນ ຈ ປຈ຺ຉິມວາໂຣ ຈ ໂພຘິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອສ ນໂຍ ປຈ຺ຈຍນິສ຺ສຍວາເຣສຸ ສໍສຏ຺ຐສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາເຣສຸ ຈ, ເອວຎ຺ຈ ນິຣຸຕ຺ຕິໂກສລ຺ລໍ ຊນິຕໍ ໂຫຕີຕິ.
‘‘ເຕ ເຕ ປນ ປຎ຺ເຫ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ປຸນ ກຸສໂລ ເຫຕຸ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານ’’ນ຺ຕິ ລິຂິຕໍ. ‘‘ກຸສລາ ເຫຕູ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໐໑) ປຎ຺ຫາວາຣປາໂຐຕິ ປມາທເລຂາ ເອສາຕິ ປາຬິຍໍ ອາຄຕປາຐເມວ ປຐນ຺ຕິ. ປຸຣິມວາເຣສຸ ສຫຊາຕນິສ຺ສຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຠາເວຫິ ກຸສລາທິຘມ຺ເມ ນິຍເມຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ນິຍເມ ກຸສລາທີນໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີຫິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ, ນ ຕຕ຺ຖ ‘‘ອິເມ ນາມ ເຕ ຘມ຺ມາ ເຫຕາທິປຈ຺ຈຍຠູຕາ’’ຕິ ວິຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ‘‘ສິຍາ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໒໕) ເອວມາທີຫິ ສງ຺ຄຫິເຕ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຖາທິຜຣຓກຠາເວ ເຫຕາທິປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ເຫຕາທິປຈ຺ຈຍານໍ ນິຈ຺ຉຍາຠາວໂຕ ປຎ຺ຫາ ນິຊ຺ຊຏາ ນິຄ຺ຄຸມ຺ພາ ຈ ກຕ຺ວາ ນ ວິຠຕ຺ຕາ, ອິຘ ປນ ‘‘ສິຍາ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເອວມາທີຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ ເຫຕາທິປຈ຺ຈຍຠູຕາ ກຸສລາທໂຍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ ຈ ນິຈ຺ຉິຕາ, ນ ໂກຈິ ປຸຈ຺ຉາສງ຺ຄຫິໂຕ ອຕ຺ໂຖ ອນິຈ຺ຉິໂຕ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ເພປິ ເຕ ປຎ຺ຫາ ນິຊ຺ຊຏາ ນິຄ຺ຄຸມ຺ພາ ຈ ກຕ຺ວາ ວິຠຕ຺ຕາ’’ຕິ. ປຎ຺ຫາ ປນ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມານນ຺ຕິ ນ ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ນິຊ຺ຊຏຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.
ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຎ຺ຎາປິຕຕ຺ຕາຕິ ປຸຈ຺ຉາມຕ຺ເຕເນວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຐປິຕຕ຺ຕາ ປກາສິຕຕ຺ຕາ, ນານປ຺ປກາເຣຫິ ວາ ຎາປິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.
໒໕-໓໔. ປຣິກປ຺ປປຸຈ຺ຉາຕິ ວິຘິປຸຈ຺ຉາ. ກິໍ ສິຍາຕິ ເອໂສ ວິຘິ ກິໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ສິຍາ, ອຖ ນ ສິຍາຕິ ສມ຺ປຸຈ຺ຉນໍ ວາ ປຣິກປ຺ປປຸຈ຺ຉາຕິ ວທຕິ. ກິມິທໍ ສມ຺ປຸຈ຺ຉນໍ ນາມ? ສເມຈ຺ຈ ປຸຈ຺ຉນໍ, ‘‘ກິໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຣິຍາປຸເຓຍ຺ຍ, ອຖ ອຠິຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ອຎ຺ເຎນ ສຫ ສມ຺ປຘາຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຍ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ, ໂສ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ສິຍາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ສຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕວິປາກປຈ຺ຈເຍສຸປິ ສພ຺ພປຸຈ຺ຉານໍ ປວຕ຺ຕິໂຕ ‘‘ໂຍ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍາ ວິປາກປຈ຺ຈຍາ, ໂສ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ສິຍາ’’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ວິຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍ, ຕຖາ ຈ ສຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍາ ວິປາກປຈ຺ຈຍາຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ຠວນສ຺ສ ປຸຈ຺ຉນໂຕ ກຸສລານໍ ເຕຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕາຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ກຸສລາທີນໍ ກຸສລາທິຘມ຺ເມ ປຏິຈ຺ຈ ຠວນມຕ຺ຖິຕາ ເອຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉິຕາ, ອຖ ໂຂ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິເຍວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາຕິ, ຕສ຺ມາ ອຍມຕ຺ໂຖ ສໂທໂສຕິ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິ ອຕ຺ຖນ຺ຕຣວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ.
ຕຕ຺ຖ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຊານິຕ຺ວາ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ສິຍາ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ຕສ຺ສາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ຠວນປຸຈ຺ຉນໍ, ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຊານິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ‘‘ສິຍາ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ຠວນປຸຈ຺ຉນຎ຺ຈ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ. ອນຸຎ຺ຎາຕຎ຺ຫິ ນິຈ຺ຉິຕເມວາຕິ. ຕສ຺ມາ ອນນຸຊານິຕ຺ວາ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໍ ກິໍ ສິຍາຕິ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ວາ ອິທມ຺ປິ ສມ຺ປຸຈ຺ຉນເມວ, ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສິຍາຕິ ຍຖາປຸຈ຺ຉິຕສ຺ເສວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນສ຺ສ ສມ຺ຠວໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ກິໍ ເອວໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໍ ສິຍາ ສມ຺ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ, ອຍໍ ນໂຍ ສິຍາສທ຺ທສ຺ສ ປຈ຺ຉາໂຍຊເນ. ຍຖາຐາເນເຍວ ປນ ຐິຕາ ‘‘ສິຍາ’’ຕິ ເອສາ ສາມຎ຺ຎປຸຈ຺ຉາ, ຕາຍ ປນ ປຸຈ຺ຉາຍ ‘‘ອິທໍ ນາມ ປຸຈ຺ຉິຕ’’ນ຺ຕິ ນ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ຕສ຺ສາເຍວ ປຸຈ຺ຉາຍ ວິເສສນຕ຺ຖໍ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ວິເສສິຕພ຺ພວິເສສນຠາເວນ ທ຺ເວປິ ປຸຈ຺ຉາ ເອກາເຍວ ປຸຈ຺ຉາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.
ຄມນຸສ຺ສຸກ຺ກວຈນນ຺ຕິ ຄມນສ຺ສ ສມານກຕ຺ຕຸກປຈ຺ຉິມກາລກິຣິຍາເປກ຺ຂວຈນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທິປິ ປຏິຄມນຸປ຺ປຕ຺ຕີນໍ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມກາລຕາ ນຕ຺ຖິ, ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປນ ສຫຊາຕານມ຺ປິ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ ຄຫຓໍ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມຠາເວເນວ ໂຫຕີຕິ ຄຫຓປ຺ປວຕ຺ຕິອາກາຣວເສນ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕຕາອຕ຺ຕປຏິລາຠສງ຺ຂາຕານໍ ປຏິຄມນຸປ຺ປຕ຺ຕິກິຣິຍານມ຺ປິ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມກາລໂວຫາໂຣ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຄມນໍ ວາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເອວາຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປຏິຄມນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປຏິອຸປ຺ປຊ຺ຊນໍ ສມານກິຣິຍາ. ປຏິກຣຓຎ຺ຫິ ປຏິສທ຺ທຕ຺ໂຖຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ອຸປໂຍຄນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ປຈ຺ຈຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕທາຍຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຏິຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ, ເຕນ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍກຣຓຎ຺ຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຠິມຸຂອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ປຏິຄມນໍ, ຕໍ ກຕ຺ວາຕິ ປຏິຈ຺ຈສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖຕິ.
໓໕-໓໘. ຕາສຸ ປາຬິຍໍ ທ຺ເວເຍວ ທສ຺ສິຕາຕິ ເຫຕາຣມ຺ມຓທຸເກ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຈ຺ຉານໍ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເອກມູລກາທິຠາໂວ ປຸຈ຺ຉານໍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ, ປຈ຺ຈຍານໍ ປນ ວເສນ ສພ຺ພປຐໂມ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕເຣນ ອໂວມິສ຺ສກຕ຺ຕາ ສຸທ຺ຘິກນໂຍ, ທຸຕິໂຍ ອາຣມ຺ມຓາທີສຸ ເອເກກສ຺ສ ເຫຕຸ ເອວ ເອກມູລກນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ເອກມູລກນໂຍ. ເອວໍ ເຫຕາຣມ຺ມຓທຸກາທີນໍ ອຘິປຕິອາທີນໍ ມູລຠາວໂຕ ທຸກມູລກາທໂຍ ນຍາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕວີສຕິມູລກນໂຍ ຈ ຕໂຕ ປຣໍ ມູລສ຺ສ ອຠາວໂຕ ‘‘ສພ຺ພມູລກ’’ນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ນປຸໍສກນິທ຺ເທເສນ ເອກ…ເປ… ສພ຺ພມູລກໍ ປຈ຺ຈຍຄມນໍ ປາຬິຄມນໍ ວາຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ເອກ…ເປ… ສພ຺ພມູລກໍ ນຍໍ ອສມ຺ມຸຍ຺ຫນ຺ເຕນາຕິ ອຸປໂຍໂຄ ວາ, ອິຘ ຈ ສພ຺ພມູລກນ຺ຕິ ຈ ເຕວີສຕິມູລກສ຺ເສວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈນີເຍ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ຍຖາ ອນຸໂລເມ ເອເກກສ຺ສ ປທສ຺ສ ເອກມູລກໍ…ເປ… ຍາວ ເຕວີສຕິມູລກໍ, ເອວໍ ປຈ຺ຈນີເຍປິ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໔໒-໔໔).
໓໙-໔໐. ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍປຣິໂຍສາໂນ ເອກມູລກນໂຍ ທສ຺ສິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ສຕິ ວິນເຍ ວິຍ ຈກ຺ກພນ຺ຘນວເສນ ປາຬິຄຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ເຫຏ຺ຐິມໂສຘນວເສນ. ເຫຏ຺ຐິມໂສຘນວເສນ ຈ ອິຘ ອຠິຘມ຺ເມ ປາຬິ ຄຕາ, ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຍາ ຕີຓິ, ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ຕີຓິ, ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຍາ ນວ, ອາຣມ຺ມເຓ ຕີຓີ’’ຕິອາທິນາ ເຫຏ຺ຐິມໍ ໂສເຘຕ຺ວາວ ປາຬິ ປວຕ຺ຕາ. ໂຍ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ເອກມູລກນໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ສຸທ຺ຘິກນໂຍວ. ໂສ ຈ ວິເສສາຠາວໂຕ ອາຣມ຺ມຓມູລກາທີສຸ ນ ລພ຺ຠຕິ. ນ ຫິ ອາຣມ຺ມຓາທີສຸ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ອາທິມ຺ຫິ ຐປິເຕປິ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕເຣນ ສມ຺ພນ຺ຘາຠາເວນ ອາທິມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕສຸທ຺ຘິກໂຕ ວິເສສຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠຕິ, ເຕເນວ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນປິ ອາຣມ຺ມຓມູລກາທີສຸ ສຸທ຺ຘິກນໂຍ ນ ທສ຺ສິໂຕຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໓໙) ອຍໍ ເຫຏ຺ຐິມໂສຘນວເສນ ເອກສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທິເກ ໂຍເຊຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕ ເອກມູລກນໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ວາ ເອກມູລເກສຸ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍສ຺ສ ມູລກໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເອກມູລກາທີນິ ສໍຂິປິຕ຺ວາ ສພ຺ພມູລກສ຺ສາວສາເນນ ອວິຄຕປຈ຺ຈເຍນ ນິຏ຺ຐາປິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາຕິ ອິທໍ ມູລເມວ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເອກມູລກາທີນໍ ສໍຂິປນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ນ ສຸທ຺ຘິກທສ຺ສນໍ, ນາປິ ສພ຺ພມູລເກ ກຕິປຍປຈ຺ຈຍທສ຺ສນໍ.
໔໑. ຕໂຕ ນິສ຺ສຍາທີນິ ມູລານິປິ ສໍຂິປິຕ຺ວາ ອວິຄຕມູລກນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ເອຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສຸທ຺ຘິກສ຺ສ ອທສ຺ສເນນ ອາຣມ຺ມຓມູລກາທີສຸ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ສຸທ຺ຘິກນໂຍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ຎາປິໂຕ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ອາທິ ກຕ຺ຖຈິ ສໍເຂປນ຺ຕຣຄໂຕ ໂຫຕິ. ອາທິອນ຺ເຕຫິ ມຊ຺ຌິມານໍ ທສ຺ສນຎ຺ຫິ ສງ຺ເຂໂປ, ອາທິໂຕ ປຠຸຕິ ກຕິຈິ ວຕ຺ວາ ຄຕິທສ຺ສນໍ ວາຕິ. ທຸຕິຍຈຕຸກ຺ກໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ວິຄຕປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ປທໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຐປິຕໍ. ເຕນ ໂອສານຈຕຸກ຺ກໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕິຍຈຕຸກ຺ກໂຕ ປຠຸຕິ ວາ ປຎ຺ຈກມູລານິ ສໍຂິປິຕ຺ວາ ສພ຺ພມູລກສ຺ສ ອວສາເນນ ນິຏ຺ຐເປຕິ.
ເອຕ຺ຖ ຈ ທຸກມູລກາທີສຸ ຍຖາ ເຫຕຸອາຣມ຺ມຓທຸເກນ ສທ຺ຘິໍ ອວເສສາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຍຊິຕາ, ເຫຕາຣມ຺ມຓາຘິປຕິຕິກາທີຫິ ຈ ອວເສສາວເສສາ, ເອວໍ ເຫຕຸອຘິປຕິທຸກາທີຫິ ເຫຕຸອຘິປຕິອນນ຺ຕຣຕິກາທີຫິ ຈ ອວເສສາວເສສາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ ສິຍຸໍ. ຍທິ ຈ ສພ຺ເພສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ມູລຠາເວນ ໂຍຊິຕຕ຺ຕາ ເຫຕຸມູລເກ ເຫຕຸອຘິປຕິອາທິທຸການໍ ອຘິປຕິມູລກາທີສຸ ອຘິປຕິເຫຕຸອາທິທຸເກຫິ ວິເສໂສ ນຕ຺ຖິ. ເຕ ເອວ ຫິ ປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕຖາປິ ອາຣມ຺ມຓມູລກາທີສຸ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິທຸກາທີນໍ ອວເສສາວເສເສຫິ, ເຫຕຸມູລເກ ຈ ເຫຕຸອຘິປຕິອນນ຺ຕຣຕິກາທີນໍ ອວເສສາວເສເສຫິ ໂຍຊເນ ອຕ຺ຖິ ວິເສໂສຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ເອວໍ ໂຍຊິຍມາເນສຸປິ ສຸຂຄ຺ຄຫຓໍ ນ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕາຍ ໂຍຊນາຍ ສພ຺ພາ ສາ ໂຍຊນາ ປຎ຺ຎວຕາ ນ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ຕຖາ ອໂຍເຊຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພເນວ ໂຍຊນາ ກຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຘມ຺ມານໍ ເທສນາວິຘາເນ ຫິ ຠຄວາວ ປມາຓນ຺ຕິ. ຄຓນາຄາຖາ ອາທິມປາເຐ ກາຈິ ວິຣຸທ຺ຘາ, ຕສ຺ມາ ສຸຏ຺ຐຸ ຄເຓຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພາ.
‘‘ທ຺ວາວີສຕິຍາ ຕິເກສຸ ເອເກກໍ ຕິກໍ ທຸການໍ ສເຕນ ສເຕນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທຸກຕິກປຏ຺ຐາເນ ເກສຎ຺ຈິ ໂປຕ຺ຖການໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເກສຸຈິ ປນ ເອເກໂກ ທຸໂກ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ຕິເກຫິ ໂຍຊິໂຕ, ຕຎ຺ຈ ຄມນໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຕຕ຺ຖ ຕິກສ຺ສ ໂຍຊນາ ອຕ຺ຖິ, ອຖ ໂຂ ຕິການໍ ເອເກເກນ ປເທນ ທຸກສ຺ສາຕິ. ຕຕ຺ຖ ຉສຏ຺ຐິຍາ ຕິກປເທສຸ ເອເກເກນ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ຉສຏ຺ຐິ ເຫຕຸທຸກາ, ຕຖາ ສເຫຕຸກທຸກາທໂຍ ຈາຕິ ທຸການໍ ຉສຕາຘິການິ ຉສຫສ຺ສານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ປຏິຈ຺ຈວາຣາທໂຍ ສຕ຺ຕ ວາຣາ ນຍາ ປຸຈ຺ຉາ ຈ ສພ຺ພາ ທຸກປຏ຺ຐາເນ ເຫຕຸທຸເກນ ສມານາ.
‘‘ທຸກສເຕ ເອເກກໍ ທຸກໍ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ຕິເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ຕິກທຸກປຏ຺ຐາເນ ເກສຎ຺ຈິ ໂປຕ຺ຖການໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປນ ຍຸຕ຺ຕຄມເນສຸ ເອເກໂກ ຕິໂກ ທຸກສເຕນ ໂຍຊິໂຕ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸປທໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕ ເອໂກ ກຸສລຕ຺ຕິໂກ, ຕຖາ ນເຫຕຸປທໍ…ເປ… ອຣຓປທນ຺ຕິ ກຸສລຕ຺ຕິການໍ ທ຺ເວ ສຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ເວທນາຕ຺ຕິກາທີນມ຺ປີຕິ ສພ຺ເພສໍ ຈຕຸສຕາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຫສ຺ສານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ວາຣນຍປຸຈ຺ຉາ ຕິກປຏ຺ຐາເນ ກຸສລຕ຺ຕິເກນ ສມານາ.
‘‘ຉ ອນຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປນາຕິ ເອເຕນ ອິທໍ ທສ຺ເສຕິ – ‘‘ອນຸໂລມມ຺ຫີ’’ຕິ ‘‘ຕິກາທໂຍ ຉນຍາ’’ຕິ ຈ ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຏິຈ຺ຈວາຣາທິວເສນ ສຕ຺ຕວິຘມ຺ປິ ອນຸໂລມໍ ສຫ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຉ ອນຸໂລມມ຺ຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອນຸໂລມາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ຕິກປຏ຺ຐານໍ ສຫ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣ’’ນ຺ຕິ, ຕຖາ ຈຕຸພ຺ພິຘານິ ທຸກປຏ຺ຐານາທີນິ ສຫ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ທຸກຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິອາທິໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ຉ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈຍານຸໂລເມ ສຕ຺ຕປ຺ປເຠເທ ຉປິ ເອເຕ ປຏ຺ຐານາ ປຏ຺ຐານນຍາ ຈຕຸປ຺ປເຠທາ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ປຏ຺ຐາເນ ສພ຺ໂພ ປຈ຺ຈຍານຸໂລໂມ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕີຕິ. ປຈ຺ຈນີຍຄາຖາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທຸກຕິກປຏ຺ຐານາທີສຸ ວິເສສິຕພ຺ເພຫິ ຕິເກຫິ ປຏ຺ຐານໍ ຕິກປຏ຺ຐານໍ. ທຸການໍ ຕິກປຏ຺ຐານໍ ທຸກຕິກປຏ຺ຐານໍ. ທຸກວິເສສິຕາ ວາ ຕິກາ ທຸກຕິກາ, ທຸກຕິການໍ ປຏ຺ຐານໍ ທຸກຕິກປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ວຈນຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທຸກາທິວິເສສິຕສ຺ສ ເຈຕ຺ຖ ຕິກາທິປທສ຺ສ ທຸກາທິຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ທຸກປຏ຺ຐານເມວ ຫິ ຕິກປທສໍສນ຺ທນວເສນ ທຸກປທສໍສນ຺ທນວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕໍ ທຸກຕິກປຏ຺ຐານໍ ທຸກທຸກປຏ຺ຐານຎ຺ຈ, ຕຖາ ຕິກປຏ຺ຐານເມວ ທຸກປທສໍສນ຺ທນວເສນ ຕິກປທສໍສນ຺ທນວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕໍ ຕິກທຸກປຏ຺ຐານໍ ຕິກຕິກປຏ຺ຐານຎ຺ຈາຕິ.
ປຈ຺ຈຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໒. ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ
໔໒-໔໔. ເຕວີສຕິມູລກນ຺ຕິ ອິທຎ຺ເຈຕ຺ຖ ທຸມູລກໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິທໍ ທຸກມູລເກ ປຸຈ຺ຉານໍ ມູລຠູຕາ ເຕວີສຕິ ທຸກາ ສມ຺ຠວນ຺ຕີຕິ ຕສ຺ສ ‘‘ເຕວີສຕິມູລກ’’ນ຺ຕິ ນາມໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ຍຕ຺ຕໂກ ປເຠໂທ ອຕ຺ຖິ, ຕາວ ຕຕ຺ຕກໍ ເຕວີສຕິມູລກໍ ຍຖານຸໂລເມ ວິຕ຺ຖາຣິຕໍ. ເອວໍ ປຈ຺ຈນີເຍປິ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ທຸກມູລເກນ ຕິກມູລກາທີສຸ ນຍໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ. ຍທິ ປນ ຍາວ ເຕວີສຕິມໍ ມູລໍ ຍຖາ ວິຕ຺ຖາຣິຕນ຺ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ‘‘ຍາວ ເຕວີສຕິມໍ ມູລ’’ນ຺ຕ຺ເວວ ປາເຐນ ຠວິຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ນ ຫິ ‘‘ເຕວີສຕິມູລກ’’ນ຺ຕິ ເອຕສ຺ສ ພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ເຕວີສຕິມໍ ມູລກນ຺ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕິ. ຍຖາ ອນຸໂລເມ ‘‘ເອເກກປທສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ປນ ເອກມູລາທິສພ຺ພມູລກປຣິໂຍສານໍ ຕຕ຺ຖ ນຍທສ຺ສນວເສນ ທສ຺ສິຕໍ ເອເກກສ຺ສ ປທສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ສພ຺ພມູລກເມວ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ເຕວີສຕິມູລກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຎ຺ຫິ ເຕວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈຍານໍ ອວເສສສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ມູລຠາວໂຕ ‘‘ເຕວີສຕິມູລກ’’ນ຺ຕິ ຈ ຕໂຕ ປຣໍ ມູລສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຠາວໂຕ ‘‘ສພ຺ພມູລກ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ.
ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໓. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ
໔໕-໔໘. ອນຸໂລເມ ວຸຕ຺ເຕສຸ ສພ຺ເພສຸ ເອກມູລກາທີສຸ ເອເກກໍ ປທໍ ປຣິຫາເປຕ຺ວາຕິ ຕຕ຺ຖ ເອກມູລເກ ຈຕຸວີສຕິ ປຈ຺ຈຍປທານິ ອິຘ ເອກມູລເກ ເຕວີສຕິ, ເອໂກ ປນ ປຈ຺ຈໂຍ ມູລຠາເວນ ຐິໂຕ ອປຸພ຺ພຕາຠາວໂຕ ອຄຓນູປໂຄ. ຕຕ຺ຖ ທຸມູລເກ ເຕວີສຕິ ປຈ຺ຈຍປທານິ ຄຓນູປຄານິ, ອິຘ ທຸມູລເກ ທ຺ວາວີສຕີຕິ ເອວໍ ປຣິຫາເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ອນຸໂລມໂຕ ຐິຕສ຺ສ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ອລພ຺ຠມານານໍ ສຸທ຺ຘິກປຈ຺ຈຍານຎ຺ຈ ອລພ຺ຠມານຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ລພ຺ຠມານປທານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ອຎ຺ຎຖາ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ໂກຈິ ປຈ຺ຈໂຍ ອລພ຺ຠມາໂນ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ. ວິສ຺ສຊ຺ຊນາວເສເນວ ວາ ປວຕ຺ຕໍ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍເທສນໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ລພ຺ຠມານປທານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.
ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ປຸຈ຺ຉາວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.