໙. ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໙. ເຕ ຕໂຍປິ ຣາສໂຍຕິ ອຸປນິສ຺ສເຍ ຕໂຍ ອເນກສງ຺ຄາຫກຕາຍ ຣາສໂຍຕິ ວທຕິ. ເອຕສ຺ມິໍ ປນ ອຸປນິສ຺ສຍນິທ຺ເທເສ ເຍ ປຸຣິມາ ເຍສໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ເຕສໍ ສພ຺ເພສໍ ເອກນ຺ເຕເນວ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ເກສຎ຺ຈິ ກທາຈິ, ຕສ຺ມາ ເຍສຸ ປເທສຸ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສໂຍ ສງ຺ຄຫິໂຕ, ເຕສຸ ‘‘ເກສຎ຺ຈີ’’ຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຍ ປນ ປຸຣິມາ ເຍສໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ອາຣມ຺ມຓປກຕູປນິສ຺ສຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ເຕສໍ ນ ສພ຺ເພສໍ ເອກນ຺ເຕນ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປຏິພາຫິກາ ປຈ຺ຈຍາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ອິຕເຣສໍ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຍສຸ ປເທສຸ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສໂຍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ເຕສຸ ‘‘ເກສຎ຺ຈີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສິທ຺ຘານໍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານໍ ເຍຫິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນຫິ ອກຸສລາທີຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ, ເຕສໍ ເກສຎ຺ຈີຕິ ອຍຎ຺ເຈຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ, ນ ປນ ອວິເສເສນ ອກຸສລາທີສຸ ເກສຎ຺ຈີຕິ.

ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ກຸສລາ…ເປ… ອພ຺ຍາກຕານໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເຍສໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ເຕສໍ ອພ຺ຍາກຕານໍ ປຈ຺ຉິມານນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນ ຫິ ຣູປາພ຺ຍາກຕໍ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ລຠຕີຕິ. ກຖໍ? ອາຣມ຺ມຓານນ຺ຕຣູປນິສ຺ສເຍ ຕາວ ນ ລຠຕິ ອນາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ປຸພ຺ພາປຣນິຍເມນ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ຈ, ປກຕູປນິສ຺ສຍຎ຺ຈ ນ ລຠຕິ ອເຈຕເນນ ຣູປສນ຺ຕາເນນ ປກຕສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ຍຖາ ຫິ ອຣູປສນ຺ຕາເນນ ສທ຺ຘາທໂຍ ນິປ຺ຜາທິຕາ ອຸຕຸໂຠຊນາທໂຍ ຈ ອຸປເສວິຕາ, ນ ເອວໍ ຣູປສນ຺ຕາເນນ. ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ອຸຕຸພີຊາທິເກ ກມ຺ມາທິເກ ຈ ສຕິ ຣູປໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ນ ຕໍ ເຕນ ປກຕໍ ໂຫຕິ. ສເຈຕນສ຺ເສວ ຫິ ອຸປ຺ປາທນຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຸປໂຍຄາທິວເສນ ເຈຕນໍ ປກປ຺ປນໍ ປກຣຓໍ, ຣູປຎ຺ຈ ອເຈຕນນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ນິຣີຫເກສຸ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ເກສຎ຺ຈິ ສາຣມ຺ມຓສຠາວຕາ ໂຫຕິ, ເກສຎ຺ຈິ ນ, ເອວໍ ສປ຺ປກຣຓສຠາວຕາ ນິປ຺ປກຣຓສຠາວຕາ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອຸຕຸພີຊາທໂຍ ປນ ອງ຺ກຸຣາທີນໍ ເຕສຸ ອສນ຺ເຕສຸ ອຠາວໂຕ ເອວ ປຈ຺ຈຍາ, ນ ປນ ອຸປນິສ຺ສຍາທິຠາວໂຕຕິ. ປຸຣິມປຸຣິມານໍເຍວ ປເນຕ຺ຖ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາໂວ ພາຫຸລ຺ລວເສນ ປາກຏວເສນ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ອນາຄເຕ ຂນ຺ເຘ ປຕ຺ຖຍມາໂນ ທານໍ ເທຕີ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໘.໘) ປນ ອນາຄຕາປິ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ປຸຣິເມຫິ ອາຣມ຺ມຓປກຕູປນິສ຺ສເຍຫິ ຕໍສມານລກ຺ຂຓຕາຍ ອິຘ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ປຸຄ຺ຄໂລປິ ເສນາສນມ຺ປີຕິ ປຸຄ຺ຄລເສນາສນຄ຺ຄຫຓວເສນ ອຸປນິສ຺ສຍຠາວໍ ຠຊນ຺ເຕ ຘມ຺ເມ ທສ຺ເສຕິ, ປິ-ສທ຺ເທນ ຈີວຣາຣຎ຺ຎຣຸກ຺ຂປພ຺ພຕາທິຄ຺ຄຫຓວເສນ ອຸປນິສ຺ສຍຠາວໍ ຠຊນ຺ເຕ ສພ຺ເພ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ‘‘ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທີສຸ ຫິ ‘‘ເສນາສນໍ ກາຍິກສ຺ສ ສຸຂສ຺ສາ’’ຕິອາທິວຈເນນ ເສນາສນຄ຺ຄຫເຓນ ອຸປນິສ຺ສຍຠາວໍ ຠຊນ຺ຕາວ ຘມ຺ມາ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ປຸຄ຺ຄລາທີສຸປິ ອຍໍ ນໂຍ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕີຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາປິ ອາຣມ຺ມຓປກຕູປນິສ຺ສຍາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕາຍ ເສນາສນສມານລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ ເອຕ຺ເຖວ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຸຕຸໍ ໂຠຊນໍ ເສນາສນໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຌານໍ ອຸປ຺ປາເທຕີ’’ຕິອາທິນາ ເສນາສນສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາວໍ ວິຍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອຸຕຸອາທີນໍ ປກຕູປນິສ຺ສຍຠາວໍ, ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຈກ຺ຂຸໍ…ເປ… ວຕ຺ຖຸໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ຂນ຺ເຘ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອສ຺ສາເທຕີ’’ຕິອາທິນາ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໘.໔) ຈກ຺ຂາທີນໍ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍຠາວຎ຺ຈາຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານມ຺ປິ ຈ ຕາທິສານໍ ປຸພ຺ເພ ປກຕຕ຺ຕາ ປກຕູປນິສ຺ສຍຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ກສິຓາຣມ຺ມຓາທີນິ ອາຣມ຺ມຓເມວ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອຸປນິສ຺ສໂຍຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ເອກຈ຺ຈາຍາ’’ຕິ ອາຫ.

ອຣູປາວຈຣກຸສລມ຺ປິ ຍສ຺ມິໍ ກສິຓາທິມ຺ຫິ ຌານໍ ອນຸປ຺ປາທິຕໍ, ຕສ຺ມິໍ ອນຸປ຺ປນ຺ນຌານຸປ຺ປາທເນ ສພ຺ພສ຺ສ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນຌານສ຺ສ ສມາປຊ຺ຊເນ ອິທ຺ຘິວິຘາທີນໍ ອຠິຎ຺ຎານຎ຺ຈ ອຸປນິສ຺ສໂຍຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ເຕຠູມກກຸສໂລ ຈຕຸຠູມກສ຺ສປິ ກຸສລສ຺ສາ’’ຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ‘‘ອຣູປາວຈຣໍ ສທ຺ຘໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຣູປາວຈຣໍ ຌານໍ ວິປສ຺ສນໍ ມຄ຺ຄໍ ອຠິຎ຺ຎໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕີ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໔.໑໓.໒໘໕). ກາມາວຈຣກຸສລໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣວິປາການມ຺ປິ ຕທຸປ຺ປາທກກຸສລານໍ ອຸປນິສ຺ສຍຠາວວເສນ, ປຏິສນ຺ຘິນິຍາມກສ຺ສ ຈຸຕິໂຕ ປຸຣິມຊວນສ຺ສ ຈ ວເສນ ອຸປນິສ຺ສໂຍ, ຣູປາວຈຣກຸສລໍ ອຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ, ອຣູປາວຈຣກຸສລຎ຺ຈ ຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ສ ຕທຸປ຺ປາທກກຸສລູປນິສ຺ສຍຠາເວນາຕິ ເອວໍ ປຈ຺ເຈກໍ ເຕຠູມກກຸສລານໍ ຈຕຸຠູມກວິປາກສ຺ສ ເຕຠູມກກິຣິຍສ຺ສ ຈ ຍຖາໂຍຄໍ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປາຬິຍມ຺ປິ ຫິ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ ນຍທສ຺ສນມຕ຺ເຕເນວ ປຎ຺ຫາວາເຣສຸ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕຕິ.

ອິມິນາ ປນ ນເຍນາຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ສິເນຫຸປ຺ປາທນເລເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ປນ ຘມ຺ມາ ອກຸສລານໍ ນ ເກນຈິ ປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ນ ອິທໍ ສາຣໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກາມາວຈຣາທິຕິເຫຕຸກຠວງ຺ຄໍ ກາຍິກສຸຂາທິ ຈ ຣູປາວຈຣາທິກຸສລານໍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ, ອຣູປາວຈຣວິປາໂກ ຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ ຕໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ຕນ຺ນິພ຺ພຕ຺ຕກກຸສລຸປ຺ປາທນຕ຺ຖໍ ອຸປ຺ປາທິຍມານສ຺ສ, ຣູປາວຈຣກິຣິຍສ຺ສ ຈ ປຸພ຺ເພ ນິວຸຏ຺ຐາທີສຸ ອຣູປາວຈຣວິປາກຊານນຕ຺ຖໍ ຌານາຠິຎ຺ຎາໂຍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ອຣຫໂຕ, ຈຕຸຠູມກວິປາການໍ ປນ ຕທຸປ຺ປາທກກຸສລູປນິສ຺ສຍຠາວວເສນ ໂສ ໂສ ວິປາໂກ ອຸປນິສ຺ສໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຖາ ເຕຠູມກວິປາໂກ’’ຕິ. ຍທິປິ ອຣຫຕ຺ຕຜລຕ຺ຕໍ ຌານວິປສ຺ສນາ ອຸປ຺ປາເທຕິ ອນາຄາມີ, ນ ປນ ເຕນ ຕໍ ກທາຈິ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນາທີຫິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ວິຍ, ຕສ຺ມາ ຕານິ ວິຍ ເຕສໍ ຌານາທີນໍ ອິມສ຺ສ ຈ ອຄ຺ຄຜລໍ ນ ຌານາທີນໍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ. ອຸປລທ຺ຘປຸພ຺ພສທິສເມວ ຫິ ອນາຄຕມ຺ປິ ອຸປນິສ຺ສໂຍຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸປຣິຏ຺ຐິມໍ ກຸສລສ຺ສປີ’’ຕິ.

ກິຣິຍອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາທິມ຺ປິ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ທານາທິກຸສລໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ເຕຠູມກກິຣິຍາປິ ຈຕຸຠູມກສ຺ສປິ ກຸສລສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ໂຍນິໂສມນສິກາເຣ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ, ຕໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຣາຄາທິອຸປ຺ປາທເນ ອກຸສລສ຺ສ, ກຸສລາກຸສລູປນິສ຺ສຍຠາວມຸເຂນ ຈຕຸຠູມກວິປາກສ຺ສ. ເອວໍ ກິຣິຍສ຺ສປິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ‘‘ກິຣິຍສງ຺ຂາໂຕປິ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ ຈຕຸຠູມການໍ ກຸສລາທິຂນ຺ຘານໍ ໂຫຕິເຍວາ’’ຕິ. ເນວວິປາກນວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ເມສຸ ປນ ອຸຕຸໂຠຊນເສນາສນານເມວ ຕິຓ຺ຓໍ ຣາສີນໍ ປກຕູປນິສ຺ສຍຠາວທສ຺ສນໍ ນຍທສ຺ສນເມວາຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ປຏ຺ຐານມຫາປກຣເຓ ອາຄຕນເຍນາຕິ ອິທໍ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ, ກຸສເລ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປ’’ນ຺ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໙໑) ເອວມາທິກໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຏິກ຺ເຂປໍ, ອນຸໂລເມ ຈ ອນາຄມນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກປຣິຍາເຍນາຕິ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓູປນິສໍ ນາມຣູປໍ, ນາມຣູປນິສໍ ສຬາຍຕນ’’ນ຺ຕິອາທິເກນ (ສໍ. ນິ. ໒.໒໓),

‘‘ຍຖາປິ ປພ຺ພໂຕ ເສໂລ, ອຣຎ຺ຎສ຺ມິໍ ພ຺ຣຫາວເນ;

ຕໍ ຣຸກ຺ຂາ ອຸປນິສ຺ສາຍ, ວຑ຺ຒນ຺ເຕ ເຕ ວນປ຺ປຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໔໙). –

ອາທິເກນ ຈ.

ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.