ທຸກນິທ຺ເທໂສ

ອຸປາທາຠາຊນີຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໙໖. ອປ຺ປຣຊກ຺ຂາທິສຕ຺ຕສມູຫທສ຺ສນໍ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸ, ຉສຸ ອສາຘາຣຓຎາເຓສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕຎາຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສພ຺ພສງ຺ຂຕາສງ຺ຂຕທສ຺ສນໍ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸ. ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ປຣິຎ຺ຎາຕ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໘໑; ມຫາວ. ໑໕) ເອວມາທິນາ ອາກາເຣນ ປວຕ຺ຕໍ ຎາຓທສ຺ສນໍ ຎາຓຈກ຺ຂຸ, ຕມ຺ປິ ປຸຣິມທ຺ວຍມິວ ກາມາວຈຣໍ. ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມທສ຺ສນໍ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸ. ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠຠູຕາ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຣູປສນ຺ຕຕິໂຍ ສມ຺ຠາຣາ. ສຫ ສມ຺ຠາເຣຫິ ສສມ຺ຠາຣໍ, ສມ຺ຠາຣວນ຺ຕໍ. ສມ຺ຠໂວຕິ ອາໂປຘາຕຸເມວ ສມ຺ຠວສມ຺ຠູຕມາຫ. ສຓ຺ຐານນ຺ຕິ ວຓ຺ຓາຍຕນເມວ ປຣິມຓ຺ຑລາທິສຓ຺ຐານຠູຕໍ. ເຕສໍ ປນ ວິສຸໍ ວຈນໍ ຕຖາຠູຕານໍ ອຕຖາຠູຕານຎ຺ຈ ອາໂປຘາຕຸວຓ຺ຓາຍຕນານໍ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ມໍສປິຓ຺ເຑ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ. ຈຸທ຺ທສສມ຺ຠາໂຣ ຫິ ມໍສປິຓ຺ໂຑ. ສມ຺ຠວສ຺ສ ຈຕຸຘາຕຸນິສ຺ສິເຕຫິ ສຫ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘາຕຸຕ຺ຕຍນິສ຺ສິຕຕາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ອາໂປຘາຕຸວຓ຺ຓາຍຕນານເມວ ວາ ສມ຺ຠວສຓ຺ຐານາຠາວາ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕາຕິ ຈຕຸຘາຕຸນິສ຺ສິຕຕາ ຈ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຍໍ ມໍສປິຓ຺ຑໍ ເສຕາທິນາ ສຎ຺ຊານນ຺ໂຕ ນ ປສາທຈກ຺ຂຸໍ ສຎ຺ຊານາຕິ, ປຕ຺ຖິຓ຺ຓຕາທິວິເສສໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ‘‘ປຖວີປິ ອຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ວທຕິ.

ສຣີຣສຓ຺ຐານຸປ຺ປຕ຺ຕິເທສຠູເຕຕິ ເອເຕນ ອວເສສໍ ກຓ຺ຫມຓ຺ຑລໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສ຺ເນຫມິວ ສຕ຺ຕກ຺ຂິປຏລານິ ພ຺ຍາເປຕ຺ວາ ຐິຕາເຫວ ອຕ຺ຕໂນ ນິສ຺ສຍຠູຕາຫິ ຈຕູຫິ ຘາຕູຫິ ກຕູປກາຣໍ ຕໍນິສ຺ສິເຕຫິ ເອວ ອາຍຸວຓ຺ຓາທີຫິ ອນຸປາລິຕປຣິວາຣິຕໍ ຕິສນ຺ຕຕິຣູປສມຸຏ຺ຐາປເກຫິ ອຸຕຸຈິຕ຺ຕາຫາເຣຫິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠິຍມານໍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ສຕ຺ຕກ຺ຂິປຏລານໍ ພ຺ຍາປນວຈເນນ ຈ ອເນກກລາປຄຕຠາວໍ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ທສ຺ເສຕິ. ປມາຓໂຕ ອູກາສິຣມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອູກາສິຣມຕ຺ເຕ ປເທເສ ປວຕ຺ຕນໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣູປານິ ມນຸປສ຺ສຕີຕິ ມ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ອຖ ວາ ມນູຕິ ມຈ຺ໂຈ. ອຸປກາຣຠູເຕຫິ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ປຣິຍາເຍນາຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ປສາໂທ ເຕສຸ ເອກສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນຎ຺ຈາຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕ ສມານຘນານໍ ຘນໍ ວິຍາຕິ ເອເຕນ ປຣິຍາເຍນ. ສຣີຣໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ເອວ. ປຏິຆຏ຺ຏນເມວ ນິຆໍໂສ ປຏິຆຏ຺ຏນານິຆໍໂສ. ຣູປາຠິມຸຂຠາເວນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠາວາປຕ຺ຕິສງ຺ຂາໂຕ ປຏິຆຏ຺ຏນໂຕ ຊາໂຕ ວາ ນິຆໍໂສ ປຏິຆຏ຺ຏນານິຆໍໂສ.

ປຣິກປ຺ປວຈນໍ ‘‘ສເຈ ອາປາຖໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ ເຫຕຸກິຣິຍໍ, ‘‘ປສ຺ເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ຜລກິຣິຍຎ຺ຈ ປຣິກປ຺ເປຕ຺ວາ ເຕນ ປຣິກປ຺ເປນ ວຈນໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເຫຕຸກິຣິຍາ ອເນກຕ຺ຕາ ອວຸຕ຺ຕາປິ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ‘‘ປສ຺ເສ ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ວຈເນນ ຕີສຸປິ ກາເລສຸ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠາວໍ ອນຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຈກ຺ຂຸໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ທສ຺ສເນ ປຣິຓາຍກຠາໂວ ທສ຺ສນປຣິຓາຍກຏ຺ໂຐ. ຍຖາ ຫິ ອິສ຺ສໂຣ ‘‘ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ກໂຣຖາ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ກິຈ຺ເຈ ສປຸຣິເສ ປຣິຓາຍຕິ ປວຕ຺ຕຍຕິ, ເອວມິທມ຺ປິ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສາທີນໍ ນິສ຺ສຍຠາເວນ ເຕ ຘມ຺ເມ ທສ຺ສນກິຈ຺ເຈ ອາຓາເປນ຺ຕໍ ວິຍ ປຣິຓາຍຕີຕິ ຈກ຺ຂູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຈກ຺ຂຕີຕິ ຫິ ຈກ຺ຂຸ, ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ນເຍນ ອາຈິກ຺ຂຕິ ປຣິຓາຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ສມວິສມານິ ຣູປານິ ຈກ຺ຂຕິ ອາຈິກ຺ຂຕິ, ປກາເສຕີຕິ ວາ ຈກ຺ຂຸ. ສຎ຺ຊາຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ສຎ຺ຊາຕິ. ເກ ສຎ຺ຊາຍນ຺ຕິ? ຜສ຺ສາທີນິ. ຕຖາ ສໂມສຣຓໍ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສາທີນໍ ອຕ຺ຕໂນ ຕິກ຺ຂມນ຺ທຠາວານຸປວຕ຺ຕເນນ ອິນ຺ທຏ຺ຐໍ ກາເຣຕີຕິ. ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ອຕ຺ຕາຕິ ຄຫິຕສ຺ສປິ ລຸຊ຺ຊນປລຸຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ. ວຬຎ຺ຊນ຺ຕິ ປວິສນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ວຬຎ຺ຊນໍ, ຕໍທ຺ວາຣິການໍ ຜສ຺ສາທີນໍ ວຬຎ຺ຊນຏ຺ເຐນ.

໕໙໗. ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ໂຕ ປຣິກປ຺ໂປ ເອວ ວິກປ຺ປນຕ຺ໂຖ. ຆຏ຺ຏຍມານເມວາຕິ ປສາທສ຺ສ ອຠິມຸຂຠາວວິເສສໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕເມວ.

໕໙໙. ຣູປໍ ອາຣພ຺ຠ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສາທີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວຈເນເນວ ເຕສໍ ຕໍທ຺ວາຣິການໍ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ຣູປໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຈ ເຕສໍ ຣູປໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ເຕນ ປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ອິມິນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸປສາທວຕ຺ຖຸການໍ ຜສ຺ສາທີນນ຺ຕິ ອິມິນາ ວຈເນນ ຕທາລມ຺ພນຣູປາຣມ຺ມຓຕາຍ ຕໍສທິສານໍ ມໂນຘາຕຸອາທີນຎ຺ຈ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຍຕ຺ຖ ປນ ວິເສໂສ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣຊວນວີຖິປຣິຍາປນ຺ນານ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕານິ ຫິ ຣູປໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມານສ຺ສາທນາຠິນນ຺ທນຠູຕານິ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ຈ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສເຍຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎານິ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາເຕເນວາຕິ ເອວໍ ‘‘ອາຣພ຺ຠາ’’ຕິ ວຈນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍໂຕ ອຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຠາວສ຺ສປິ ທີປກໍ, ອາຣມ຺ມຓວຈນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາວສ຺ເສວາຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ.

໖໐໐. ສຸຓາຕີຕິ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠາເວນ ສຸຓາຕິ. ຊິວ຺ຫາສທ຺ເທນ ວິຎ຺ຎາຍມານາ ກິຣິຍາ ສາຍນນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ສາຍນຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ອາຫ. ກຸຈ຺ຉິຕານໍ ທຸກ຺ຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຜສ຺ສາທີນໍ ອາໂຍຕິ ກາໂຍ, ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂານໍ ວາ. ກາຍາຍຕນສ຺ສ ພ຺ຍາປິຕາຍ ຈກ຺ຂຸປສາເທ ກາຍປສາທຠາໂວປິ ອຕ຺ຖິ, ເຕນ ຈກ຺ຂຸປສາທສ຺ສ ອນຸວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ໂນ ພ຺ຍາປິຕາ ຈ ນ ສິຍາ, ວຸຕ຺ຕາ ຈ ສາ. ຕສ຺ມາ ຈກ຺ຂຸປສາທສ຺ສ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາວຠາສນໍ ກາຍປສາທສ຺ສ ຈ ຣູປາວຠາສນໍ ອາປນ຺ນນ຺ຕິ ລກ຺ຂຓສມ຺ມິສ຺ສຕໍ ໂຈເທຕິ. ຈກ຺ຂຸກາຍານໍ ອຎ຺ຎນິສ຺ສຍຕ຺ຕາ ກລາປນ຺ຕຣຄຕຕາຍ ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອຠາວໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ຣູປຣສາທິນິທສ຺ສນໍ ສມານນິສ຺ສຍານຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສຠາວານຸປຄເມນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອຠາໂວ, ໂກ ປນ ວາໂທ ອສມານນິສ຺ສຍານນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຣູປາຠິຆາຕາຣໂຫ ຈ ໂສ ຠູຕປ຺ປສາໂທ ຈາຕິ ຣູປາຠິຆາຕາຣຫຠູຕປ຺ປສາໂທ. ເອວໍລກ຺ຂຓໍ ຈກ຺ຂຸ. ຣູປາຠິຆາໂຕຕິ ຈ ຣູເປ, ຣູປສ຺ສ ວາ ອຠິຆາໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິປຸຓ຺ຓາປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນຕ຺ຕຠາວນິພ຺ພຕ຺ຕກສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ນິທານຠູຕາ ກາມຕຓ຺ຫາ ຣູປຕຓ຺ຫາ ຈ ຕທາຍຕນິກຠວປຕ຺ຖນາຠາວໂຕ ທຏ຺ຐຸກາມຕາທິໂວຫາຣໍ ອຣຫຕີຕິ ທຸຕິໂຍ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ທຏ຺ຐຸກາມຕານິທານໍ ກມ຺ມໍ ສມຸຏ຺ຐານເມເຕສນ຺ຕິ ທຏ຺ຐຸກາມຕານິທານກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານານິ, ເອວໍວິຘານໍ ຠູຕານໍ ປສາທລກ຺ຂຓໍ ຈກ຺ຂຸ, ເອວໍວິໂຘ ວາ ຠູຕປ຺ປສາໂທ ທຏ຺ຐຸກາມຕານິ…ເປ… ປສາໂທ. ເອວໍລກ຺ຂຓໍ ຈກ຺ຂຸ. ຣູເປສຸ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວາ ອາວິຎ຺ຉນຣສໍ.

ກາໂຍ ສພ຺ເພສນ຺ຕິ ໂກ ເອຕ຺ຖ ວິເສໂສ, ນນຸ ເຕຊາທິອຘິການຎ຺ຈ ຠູຕານໍ ປສາທາ ສພ຺ເພສໍເຍວາຕິ? ສຈ຺ຈເມຕໍ, ອິທໍ ປນ ‘‘ສພ຺ເພສ’’ນ຺ຕິ ວຈນໍ ‘‘ສມານານ’’ນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທີເປຕິ ອນຸວຕ຺ຕມານສ຺ສ ເອກເທສາຘິກຠາວສ຺ສ ນິວາຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເຕຊາທີນນ຺ຕິ ປທີປສງ຺ຂາຕສ຺ສ ເຕຊສ຺ສ ໂອຠາເສນ ວາຍຸສ຺ສ ສທ຺ເທນ ປຖວິຍາ ຄນ຺ເຘນ ເຂຬສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຸທກສ຺ສ ຣເສນາຕິ ປຸຣິມວາເທ ປຈ຺ຉິມວາເທ ຈ ຍຖາໂຍຄໍ ຕໍຕໍຠູຕຄຸເຓຫິ ອນຸຄ຺ຄຍ຺ຫຠາວໂຕ ຣູປາທິຄ຺ຄຫເຓ ອຸປກຣິຕພ຺ພໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣູປາທີນໍ ອຘິກຠາວທສ຺ສນໂຕຕິ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ຣູປສ຺ສ ປຠສ຺ສຣສ຺ສ ວາຍຸມ຺ຫິ ສທ຺ທສ຺ສ ສຠາເວນ ສຸຍ຺ຍມານສ຺ສ ປຖວິຍາ ສຸຣຠິອາທິໂນ ຄນ຺ຘສ຺ສ ອາເປ ຈ ຣສສ຺ສ ມຘຸຣສ຺ສ ວິເສສຍຸຕ຺ຕານໍ ທສ຺ສນໂຕ ‘‘ຣູປາທໂຍ ເຕສໍ ຄຸຓາ’’ຕິ ປຐມວາທີ ອາຫ. ຕສ຺ເສວ ຈ ‘‘ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍາມາ’’ຕິອາທິນາ ອຸຕ຺ຕຣມາຫ. ອິມິນາວຸປາເຍນ ທຸຕິຍວາທິສ຺ສປິ ນິຄ຺ຄໂຫ ໂຫຕີຕິ.

ອຖ ວາ ຣູປາທິວິເສສຄຸເຓຫິ ເຕຊອາກາສປຖວີອາປວາຍູຫິ ຈກ຺ຂາທີນິ ກຕານີຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ກຓາທສ຺ສ ວາທໍ ຕຕິຍໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຕໍ ນິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ‘‘ອຖາປິ ວເທຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອາສເວ ອຸປລພ຺ຠມາໂນປິ ຄນ຺ໂຘ ປຖວິຍາ ອາໂປສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ກປ຺ປາສໂຕ ວິສທິສາຍາຕິ ນ ກປ຺ປາສຄນ຺ຘສ຺ສ ອຘິກຠາວາປຕ຺ຕີຕິ ເຈ? ນ, ອນຠິຠູຕຕ຺ຕາ. ອາສເວຫິ ອຸທກສໍຍຸຕ຺ຕາ ປຖວີ ອຸທເກນ ອຠິຠູຕາ, ນ ກປ຺ປາສປຖວີຕິ ຕສ຺ສາເຍວ ອຘິເກນ ຄນ຺ເຘນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ອຸຓ຺ໂຫທກສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ຈ ອຄ຺ຄິ ອຸປລພ຺ຠນີໂຍ ມຫນ຺ໂຕຕິ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຜສ຺ໂສ ວິຍ ວຓ຺ໂຓປິ ປຠສ຺ສໂຣ ອຸປລພ຺ຠິຕພ຺ໂພຕິ ອຸຓ຺ໂຫທກວຓ຺ຓໂຕ ອຄ຺ຄິນາ ອນຠິສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ສີຕຸທກສ຺ສ ວຓ຺ໂຓ ປຣິຫາເຍຖ. ຕສ຺ມາຕິ ເອຕສ຺ສຸຠຍສ຺ສ ອຠາວາ. ຕທຠາເວນ ຫິ ຣູປາທີນໍ ເຕຊາທິວິເສສຄຸຓຕາ ນິວຕ຺ຕິຕາ, ຕໍນິວຕ຺ຕເນນ ‘‘ເຕຊາທີນໍ ຄຸເຓຫິ ຣູປາທີຫິ ອນຸຄ຺ຄຍ຺ຫຠາວໂຕ’’ຕິ ອິທໍ ກາຣຓໍ ນິວຕ຺ຕິຕນ຺ຕິ. ເອວໍ ປຣມ຺ປຣາຍ ອຸຠຍາຠາໂວ ວິເສສກປ຺ປນປ຺ປຫານສ຺ສ ກາຣຓໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ມາ ປຫາເຍເຖຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ເອກກລາເປປິ ຣູປຣສາທໂຍ ວິສທິສາ, ໂກ ປນ ວາໂທ ນານາກລາເປ ຈກ຺ຂາທໂຍ ຠູຕວິເສສາຠາເວປີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ຣູປຣສາທິນິທສ຺ສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຍທິ ຠູຕວິເສໂສ ນຕ຺ຖິ, ກິໍ ປນ ຈກ຺ຂາທິວິເສສສ຺ສ ກາຣຓນ຺ຕິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອກມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ປຎ຺ຈາຍຕນິກຕ຺ຕຠາວປຕ຺ຖນານິປ຺ຜນ຺ນໍ ຈກ຺ຂາທີນໍ ວິເສສເຫຕຸຕ຺ຕາ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອສາຘາຣຓ’’ນ຺ຕິ ຈ ‘‘ກມ຺ມວິເສໂສ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນ ຫິ ຕໍ ເຍນ ວິເສເສນ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຕເນວ ໂສຕສ຺ສ ໂຫຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕຣາຠາວປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ‘‘ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ມຫຄ຺ຄຕາ ເອກາ ເຈຕນາ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໒.໗໘) ວຈເນນ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິຊ຺ຊມານານໍ ສພ຺ເພສໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ເອກາ ເຈຕນາ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ນານາເຈຕນາຍ ຫິ ຕທາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ສຕິ ປຣິຕ຺ເຕນ ຈ ມຫຄ຺ຄເຕນ ຈ ກມ຺ມຸນາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ນ ເຈກາ ປຏິສນ຺ຘິ ອເນກກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ ສິທ຺ຘເມເກນ ກມ຺ເມນ ອເນກິນ຺ທ຺ຣິຍຸປ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ. ອນລ຺ລີໂນ ນິສ຺ສໂຍ ເອຕສ຺ສາຕິ ອນລ຺ລີນນິສ຺ສໂຍ, ຣູປສທ຺ທສງ຺ຂາໂຕ ວິສໂຍ. ຄນ຺ຘຣສານໍ ນິສ຺ສຍາ ຆານຊິວ຺ຫານິສ຺ສເຍ ອລ຺ລີຍນ຺ຕີຕິ ເຕ ນິສ຺ສຍວເສນ ອລ຺ລີນາ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ສຍໍ ກາຍນິສ຺ສຍອລ຺ລີນໍ ຠູຕຕ຺ຕຍຕ຺ຕາ. ທູເຣ…ເປ… ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ເອວ ນາມ ປຏິຆຏ຺ຏນນິຆໍສຊນກໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສທ຺ໂທ ປນ ຘາຕຸປຣມ຺ປຣາຍ ວາຍຸ ວິຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສ຺ສຍວເສນ ໂສຕນິສ຺ສເຍ ອລ຺ລີຍິຕ຺ວາ ໂສຕໍ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ວວຕ຺ຖານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສຓິກໍ ວວຕ຺ຖານໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອວໍ ປນ ສຕິຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ສທ຺ທາຍຕນໍ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ກທາຈິປິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ນ ສິຍາ. ນ ຫິ ພຫິທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ.

ຈິເຣນ ສຸຍ຺ເຍຍ຺ຍາຕິ ກສ຺ມາ ເອຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນນຸ ທູເຣ ຐິເຕຫິ ຣຊກາທິສທ຺ທາ ຈິເຣນ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕີຕິ? ນ, ທູຣາສນ຺ນານໍ ຍຖາປາກເຏ ສທ຺ເທ ຄຫຓວິເສສໂຕ. ຍຖາ ຫິ ທູຣາສນ຺ນານໍ ວຈນສທ຺ເທ ຍຖາ ປາກຏີຠູເຕ ຄຫຓວິເສສໂຕ ອາກາຣວິເສສານໍ ອຄ຺ຄຫຓໍ ຄຫຓຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຣຊກາທິສທ຺ເທປິ ອາສນ຺ນສ຺ສ ອາທິໂຕ ປຠຸຕິ ຍາວາວສານາ ກເມນ ປາກຏີຠູເຕ ທູຣສ຺ສ ຈາວສາເນ ມຊ຺ເຌ ວາ ປິຓ຺ຑວເສນ ປວຕ຺ຕິປາກຏີຠູເຕ ນິຈ຺ຉຍຄຫຓານໍ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓວີຖິຍາ ປຣໂຕ ປວຕ຺ຕານໍ ວິເສສໂຕ ລຫຸກໍ ສຸໂຕ ຈິເຣນ ສຸໂຕຕິ ອຠິມາໂນ ໂຫຕິ. ໂສ ປນ ສທ຺ໂທ ຍຕ຺ຖ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕໍ ນິສ຺ສິໂຕວ ອຕ຺ຕໂນ ວິຊ຺ຊມານກ຺ຂເຓ ໂສຕສ຺ສ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ. ທູເຣ ຐິໂຕ ປນ ສທ຺ໂທ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປຏິໂຆສຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຠາຊນາທິຈລນສ຺ສ ຈ ອໂຍກນ຺ໂຕ ວິຍ ອໂຍຈລນສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍຖາ ວາ ຆຓ຺ຏາຠິຆາຕານຸຊານິ ຠູຕານິ ອນຸຣວສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠູຕານິ ຆຏ຺ຏນສຠາວານິ, ເອວໍ ຆຏ຺ຏນານຸຊານິ ຍາວ ໂສຕປ຺ປສາທາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ອາຄຕານິ ຠູຕານິ ຆຏ຺ຏນສຠາວາເນວາຕິ ຕໍນິສ຺ສິໂຕ ສທ຺ໂທ ນິສ຺ສຍວເສນ ຘາຕຸປຣມ຺ປຣາຍ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ສຓິກໍ ວວຕ຺ຖານໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອສຸກທິສາຍ ນາມາຕິ ນ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍ. ກສ຺ມາ? ໂສຕປ຺ປເທສສ຺ເສວ ສທ຺ທສ຺ສ ຄຫຓໂຕ.

ວິສເມ ອຊ຺ຌາສໂຍ ເອຕສ຺ສາຕິ ວິສມຊ຺ຌາສໂຍ, ອຊ຺ຌາສຍຣຫິຕມ຺ປິ ຈກ຺ຂຸ ວິສມນິນ຺ນຕ຺ຕາ ວິສມຊ຺ຌາສຍໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ‘‘ວິສມຊ຺ຌາສຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈກ຺ຂຸມໂຕ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ຈກ຺ຂຸ ‘‘ວິສມຊ຺ຌາສຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ກຓ຺ຓກູປຉິທ຺ເທເຍວ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫຓເຫຕຸໂຕ ຈ ຕຕ຺ເຖວ ‘‘ອຊ຺ຌາສຍໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ໂສຕສ຺ສ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓນິສ຺ສຍຠາເວນ ສທ຺ທສວເນ. ອຊຏາກາໂສປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເອຕສ຺ສ ອຏ຺ຐກຖາຘິປ຺ປາເຍນ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ໂຕ ‘‘ອນ຺ໂຕເລຓສ຺ມິ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວທນ຺ໂຕ ‘‘ກິໍ ເອຕາຍ ຘມ຺ມຕາຍາ’’ຕິອາທິມໂວຈ.

ວາຕູປນິສ຺ສໂຍ ຄນ຺ໂຘ ໂຄຈໂຣ ເອຕສ຺ສາຕິ ວາຕູປນິສ຺ສຍຄນ຺ຘໂຄຈຣໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຄນ຺ຘຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ວາໂຕ ອຸປນິສ຺ສໂຍ, ຕພ຺ໂພຫາເຣນ ປນ ຄນ຺ໂຘ ‘‘ວາຕູປນິສ຺ສໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຖ ວາ ວາໂຕ ເອວ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ວາຕູປນິສ຺ສໂຍ. ກສ຺ສາຕິ? ຆານວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ. ໂສ ສຫກາຣີປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣຠູໂຕ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ວາຕູປນິສ຺ສໂຍ, ຄນ຺ໂຘ ປຈ຺ຈໂຍ.

ອາໂປ ຈ ສຫກາຣີປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣຠູໂຕ ເຂຬາທິໂກ. ຕຖາ ປຖວີ. ຄເຫຕພ຺ພສ຺ສ ຫິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພສ຺ສ ອຸປ຺ປີຬິຍມານສ຺ສ ອາຘາຣຠູຕາ ປຖວີ ກາຍສ຺ສ ຈ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພນ ອຸປ຺ປີຬິຍມານສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠູຕານໍ ອາຘາຣຠູຕາ ສພ຺ພທາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຄຫຓສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍຕິ. ອຸປ຺ປີຬເນນ ປນ ວິນາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຄຫເຓ ກາຍາຍຕນສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠູຕາ ປຖວີ ອຸປນິສ຺ສໂຍຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ສພ຺ພທາປິ ຈ ຕສ຺ສາ ອຸປນິສ຺ສຍຠາໂວ ຍຸຕ຺ໂຕ ເອວ.

ປຎ຺ຈວຓ຺ຓານນ຺ຕິ ວຈນໍ ຕທາຘາຣານໍ ສຸຕ຺ຕານໍ ນານຕ຺ຕທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ປຎ຺ຈປ຺ປກາຣາ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓາ. ເອກນ຺ຕໂຕຕິ ອິທໍ ສພ຺ພທາ ອຸປ຺ປີຬເນນ ວິນິພ຺ຠຸຊ຺ຊິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍານໍ ກລາປນ຺ຕຣຣູປານໍ ສພ຺ຠາວາ ເຕສໍ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຕານິ ເອກນ຺ເຕນ ອວິນິຠຸຕ຺ຕານິ ກລາປນ຺ຕຣຄຕຕ຺ຕາຕິ.

໖໑໖. ວຓ຺ຓນິຠາຕິ ຣູປາຍຕນເມວ ນິທ຺ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ຕເທວ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ສນິທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ ນປຸໍສກນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ. ຕສ຺ມາຕິ ນິປ຺ປຣິຍາຍຣູປານໍ ນີລາທີນໍ ຜຸສິຕ຺ວາ ອຊານິຕພ຺ພໂຕ ທີຆາທີນຎ຺ຈ ຜຸສິຕ຺ວາ ຊານິຕພ຺ພໂຕ ນ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ທີຆໍ ຣູປາຍຕນໍ. ຕໍ ຕໍ ນິສ຺ສາຍາຕິ ທີຆາທິສນ຺ນິເວສໍ ຠູຕສມຸທາຍໍ ນິສ຺ສາຍ. ຕຖາ ຕຖາ ຐິຕນ຺ຕິ ທີຆາທິສນ຺ນິເວເສນ ຐິຕໍ ວຓ຺ຓສມຸທາຍຠູຕໍ ຣູປາຍຕນເມວ ທີຆາທິໂວຫາເຣນ ຠາສິຕໍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ເອກສ຺ມິໍ ອິຕຣສ຺ສ ອຠາວາ. ວິສຍໂຄຈຣານໍ ວິເສໂສ ອນຎ຺ຎຕ຺ຖຠາໂວ ຕພ຺ພຫຸລຈາຣິຕາ ຈ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ.

໖໒໐. ເຠຣິສທ຺ທາທີນຎ຺ຈ ວາທິຕສທ຺ທຕ຺ຕາ ‘‘ວຸຕ຺ຕາວເສສານ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອມນຸສ຺ສວຈເນນ ນ ມນຸສ຺ເສຫິ ອຎ຺ເຎ ປາຓິໂນ ເອວ ຄຫິຕາ, ອຖ ໂຂ ກຏ຺ຐາທໂຍປີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ເສໂສ ສພ຺ໂພປີ’’ຕິ ອາຫ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ວຕ຺ຖຸວິເສສກິຕ຺ຕນວເສນ ປາຬິຍໍ ອນາຄໂຕ ຕຖາ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ ເຍ ວາ ປນາຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໖໒໔. ວິສ຺ສຄນ຺ໂຘຕິ ວິຣູໂປ ມໍສາທິຄນ຺ໂຘ. ລມ຺ພິລນ຺ຕິ ມຘຸຣມ຺ພິລໍ.

໖໓໒. ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ສຎ຺ຊານນໍ, ອຸປລກ຺ຂຓໍ. ສເກນ ສເກນ ກມ຺ມຈິຕ຺ຕາທິນາ ປຈ຺ຈເຍນ ສມຸຏ຺ຐິຕານິປິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄາທີນິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສຫິເຕ ສຣີເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານິ ຕໍຕທາກາຣານິ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ‘‘ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄາທີສຸ ເອວ ຈ ອຘິປຕິຠາວາ ເອຕສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍສຫິເຕ ສນ຺ຕາເນ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄາທິອາກາຣຣູປປຈ຺ຈຍານໍ ອຎ຺ຎຖາ ອນຸປ຺ປາທນໂຕ ອິຕ຺ຖິຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ຈ ເຕສໍ ຣູປານໍ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ. ຍສ຺ມາ ປນ ຠາວທສເກປິ ຣູປານໍ ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນ ຊນກໍ, ນາປິ ອນຸປາລກໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກໍ ວາ, ນ ຈ ອຎ຺ຎກລາປຣູປານໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວິຍ ສກລາປຣູປານໍ ອາຫາໂຣ ວິຍ ວາ ກລາປນ຺ຕຣຣູປານຎ຺ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສ ນໂຍ ປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິເຍປິ. ລິງ຺ຄາທິອາກາເຣສຸ ຣູເປສຸ ຣູປາຍຕນສ຺ສ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ລິງ຺ຄາທີນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕາ ວຸຕ຺ຕາ.

໖໓໓. ອຸຠຍມ຺ປິ…ເປ… ກຸສເລນ ປຕິຏ຺ຐາຕີຕິ ສຸຄຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ທຸຄ຺ຄຕິຍຎ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິ ອກຸສເລເນວາຕິ ຕທາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ຠາໂວປິ ອກຸສເລເນວ ຠເວຍ຺ຍ, ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ວິຍ ປວຕ຺ເຕປີຕິ. ຕຍິທໍ ທ຺ວຍໍ ຍສ຺ມາ ສນ຺ຕາເນ ສຫ ນ ປວຕ຺ຕຕິ ‘‘ຍສ຺ສ ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ? ໂນ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ຍມ. ໓.ອິນ຺ທ຺ຣິຍຍມກ.໑໘໘), ຕສ຺ມາ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນກສ຺ສປິ ເອກເມວິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໓໕. ເອກນ຺ຕໍ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ກາຍໂວຫາຣສ຺ສ ປວຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ກາເຍນ ສໍວໂຣ ສາຘູ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໓໖໑; ສໍ. ນິ. ໑.໑໑໖) ສາຘກສຸຕ຺ຕໍ ອາຫຏໍ. ຠາວສ຺ສ ຄມນໍ ປກາສນໍ ໂຈປນໍ. ຖມ຺ຠນາຕິ ວາໂຍຘາຕຸອຘິການໍ ຠູຕານໍ ຖມ຺ຠນາກາໂຣ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸທ຺ຘງ຺ຄມວາຕາທໂຍ ວິຍ ຫິ ໂຍ ວາຕາຘິໂກ ກລາໂປ, ຕຕ຺ຖ ຠູຕານໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິອາກາຣຕາ ໂຫຕີຕິ. ເຕເນວ ‘‘ກາຍໍ ຖມ຺ເຠຕ຺ວາ ຖທ຺ຘໍ ກໂຣຕີຕິ ຖມ຺ຠນາ’’ຕິ ວາໂຍຘາຕຸກິຈ຺ຈວເສນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕໂຕ ເອວ ຈ ‘‘ວາໂຍຘາຕຸຍາ ອາກາໂຣ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ຈ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຖາ ‘‘ປຖວີຘາຕຸຍາ ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ປຖວີຘາຕຸອຘິກຠູຕວິກາຣໂຕ.

໖໓໖. ປເຠທຄຕາ ວາຈາ ເອວາຕິ ຕິສ຺ສ ຜຸສ຺ສາຕິ ປເຠທຄຕາ. ອຖ ວາ ວຈີສງ຺ຂາເຣຫິ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣຫິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕາ ສວນວິສຍຠາວໍ ອນຸປນີຕຕາຍ ອຠິນ຺ນາ ຕພ຺ຠາວໍ ນີຍມານາ ວາຈາ ‘‘ວຈີເຠໂທ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຣິຍາປຖມ຺ປິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ຺ຕີຕິ ຍຖາປວຕ຺ຕໍ ອິຣິຍາປຖໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ຺ຕິ. ຍຖາ ຫິ ອພ຺ໂພກິຓ຺ເຓ ຠວງ຺ເຄ ວຕ຺ຕມາເນ ອງ຺ຄານິ ໂອສີທນ຺ຕິ ປວິຏ຺ຐານິ ວິຍ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ‘‘ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ຉພ຺ພີສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຊາຄຣຓຈິຕ຺ເຕສຸ ວຕ຺ຕມາເນສຸ. ເຕສຸ ປນ ວຕ຺ຕມາເນສຸ ອງ຺ຄານິ ອຸປຕ຺ຖທ຺ຘານິ ຍຖາປວຕ຺ຕິຣິຍາປຖຠາເວເນວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ. ຂີຓາສວານໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ກາມາວຈຣານໍ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ກາມາວຈຣານໍ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຣູປາວຈເຣ ອຣູປາວຈເຣ ປຈ຺ຉິມຠວິການໍ, ເຍ ຈ ຣູປາວຈຣໍ ອຣູປາວຈຣໍ ອຸປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຈວນ຺ຕານໍ ເຕສໍ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ, ໂນ ຈ ເຕສໍ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ (ຍມ. ໒.ສງ຺ຂາຣຍມກ.໘໘) ປນ ວຈນໂຕ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ນ ຫິ ຣູປສມຸຏ຺ຐາປກຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄພ຺ຠຄມນາທິວິນິພທ຺ຘາຠາເວນ ກາຍສງ຺ຂາຣາສມຸຏ຺ຐາປນໍ ອຕ຺ຖິ, ນ ຈ ຍຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຸໂຕ ຈ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈສ຺ສ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ, ນາປິ ‘‘ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີ’’ຕິ ປາຬິ ອຕ຺ຖີຕິ.

໖໓໗. ນ ກສ຺ສຕີຕິ ນ ວິເລຂິຍຕິ. ຄຕນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຕໍ. ອສມ຺ຜຸຏ຺ຐໍ ຈຕູຫິ ມຫາຠູເຕຫີຕິ ຍສ຺ມິໍ ກລາເປ ຠູຕານໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ, ເຕເຫວ ອສມ຺ຜຸຏ຺ຐໍ. ວິຊ຺ຊມາເນປິ ຫິ ກລາປນ຺ຕຣຠູຕານໍ ກລາປນ຺ຕຣຠູຕສມ຺ຜຸຏ຺ຐຠາເວ ຕໍຕໍຠູຕວິວິຕ຺ຕຕາ ຣູປປຣິຍນ຺ໂຕ ອາກາໂສຕິ ເຍສໍ ໂຍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ, ເຕຫິ ໂສ ອສມ຺ຜຸຏ຺ໂຐວ, ອຎ຺ຎຖາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຠາໂວ ນ ສິຍາ ເຕສໍ ຠູຕານໍ ພ຺ຍາປິຕຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ. ອພ຺ຍາປິຕາ ຫິ ອສມ຺ຜຸຏ຺ຐຕາຕິ.

໖໓໘. ລຫຸຕາທີນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາວິຊຫເນນ ທຸພ຺ພິຎ຺ເຎຍ຺ຍນານຕ຺ຕຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ຕໍຕໍວິກາຣາຘິກຣູເປຫິ ຕໍຕໍນານຕ຺ຕປ຺ປກາສນຕ຺ຖໍ ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕປີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ຈ ປຈ຺ຈຍາ ຕໍຕໍວິກາຣສ຺ສ ວິເສສປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕາ, ອວິເສເສນ ປນ ສພ຺ເພ ສພ຺ເພສໍ ປຈ຺ຈຍາຕິ.

໖໔໑. ອາທິໂຕ ຈໂຍ ອາຈໂຍ, ປຐມຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ອຸປຣິ ຈໂຍ ອຸປຈໂຍ. ປພນ຺ໂຘ ສນ຺ຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ເທເສ ອວຸຕ຺ໂຕປິ ອາຈໂຍ ອຸປຈຍສທ຺ເທເນວ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ‘‘ໂຍ ອາຍຕນານໍ ອາຈໂຍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕມານານໍ, ໂສວ ຣູປສ຺ສ ອຸປຈໂຍ’’ຕິ ອາຫ. ປາຬິຍໍ ປນ ອຸປ-ສທ຺ໂທ ປຐມຕ຺ໂຖ ອຸປຣິອຕ຺ໂຖ ຈ ໂຫຕີຕິ ‘‘ອາທິຈໂຍ ອຸປຈໂຍ, ອຸປຣິຈໂຍ ສນ຺ຕຕີ’’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ. ອຎ຺ຎຖາ ຫິ ອາຈຍສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປຐມຸປ຺ປາທສ຺ສ ອວຸຕ຺ຕຕາ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ.

ເອວນ຺ຕິ ‘‘ໂຍ ອາຍຕນານໍ ອາຈໂຍ’’ຕິອາທິນິທ຺ເທເສນ ກິໍ ກຖິຕໍ ໂຫຕິ? ອາຍຕເນນ ອາຈໂຍ ກຖິໂຕ. ອາຈຍູປຈຍສນ຺ຕຕິໂຍ ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຠາເວນ ອາຈໂຍ ເອວາຕິ ອາຍຕເນຫິ ອາຈຍາທີນໍ ປກາສິຕຕ຺ຕາ ເຕຫິ ອາຈໂຍ ກຖິໂຕ. ອາຍຕນານໍ ອາຈຍາທິວຈເນເນວ ອາຈຍສຠາວານິ ອຸປ຺ປາທຘມ຺ມານິ ອາຍຕນານີຕິ ອາຈເຍນ ຕໍປກຕິການິ ອາຍຕນານິ ກຖິຕານິ. ລກ຺ຂຓຎ຺ຫິ ອຸປ຺ປາໂທ, ນ ຣູປຣູປນ຺ຕິ. ເຕເນວາຘິປ຺ປາເຍນາຫ ‘‘ອາຍຕນເມວ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ. ອາຈຍຎ຺ຫິ ລກ຺ຂຓໍ ກຖຍນ຺ເຕນ ຕໍລກ຺ຂຓານິ ອາຍຕນາເນວ ກຖິຕານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ເອວມ຺ປິ ກິໍ ກຖິຕໍ ໂຫຕີຕິ ອາຍຕນາຈເຍຫິ ອາຈຍາຍຕເນຫິ ອາຈຍເມວ ອາຍຕນເມວ ກເຖນ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທເສ ນິທ຺ເທເສ ຈ ອາຈໂຍຕິ ອິທເມວ ອວຕ຺ວາ ອຸປຈຍສນ຺ຕຕິໂຍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ເຕສໍ ວິຠຊນວເສນ ອາຍຕເນນ ອາຈຍກຖນາທິນາ ກິໍ ກຖິຕໍ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອາຈໂຍຕິ ອຸປຈຍມາຫ, ອຸປຈໂຍຕິ ຈ ສນ຺ຕຕິໍ. ຕເທວຸຠຍໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ວິວຣນ຺ໂຕ ‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ວຑ຺ຒິ ກຖິຕາ’’ຕິ ອາຫ. ອຸປຈຍສນ຺ຕຕິໂຍ ຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກຕ຺ຕາ ອາຈໂຍວາຕິ ຕທຸທ຺ເທສວິຠຊນວເສນ ອາຍຕເນນ ອາຈຍກຖນາທິນາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິວຑ຺ຒິອາກາຣນານຕ຺ຕໍ ອາຈຍສ຺ສ ກຖິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມເມວຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ອຕ຺ຖໂຕ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍສ຺ມາ ຈ ອຸຠຍມ຺ປິ ເອຕໍ ຊາຕິຣູປສ຺ເສວາຘິວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ຊາຕິຣູປສ຺ສ ລກ຺ຂຓາທິວິເສເສສຸ ອາຈຍາທີສຸ ປວຕ຺ຕິອາທີສຸ ຈ ອາຈຍາທິລກ຺ຂຓາທິໂກ ອຸປຈໂຍ, ປວຕ຺ຕິອາທິລກ຺ຂຓາທິກາ ສນ຺ຕຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໔໓. ປກຕິນິທ຺ເທສາຕິ ຜລວິປຈ຺ຈນປກຕິຍາ ນິທ຺ເທສາ, ຊຣາຍ ປາປຸຓິຕພ຺ພໍ ຜລເມວ ວາ ປກຕິ. ນ ຈ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈາທີເນວ ຊຣາຕິ ກລລກາລໂຕ ປຠຸຕິ ປຸຣິມຣູປານໍ ຊຣາປຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານິ ປຈ຺ຉິມຣູປານິ ປຣິປກ຺ກຣູປານຸຣູປານິ ປຣິຓຕປຣິຓຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອນຸກ຺ກເມນ ສຸປຣິຓຕຣູປປຣິປາກກາເລ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານິ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈາທິສຠາວານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕານິ ອຸທກາທິມຄ຺ເຄສຸ ຕິຓຣຸກ຺ຂສໍຠຄ຺ຄຕາທໂຍ ວິຍ ປຣິປາກຄຕມຄ຺ຄສງ຺ຂາເຕສຸ ປຣິປກ຺ກຣູເປສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ຊຣາຍ ຄຕມຄ຺ໂຄອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕານິ, ນ ຊຣາຕິ. ອວິຎ຺ຎາຍມານນ຺ຕຣຊຣາ ອວີຈິຊຣາ. ມຣເຓ ອຸປນຍນຣສາ.

໖໔໔. ຕໍ ປຕ຺ວາຕິ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ເອວ ຂຍວຍສງ຺ຂາຕໍ ສຠາວໍ ປຕ຺ວາ ຣູປໍ ຂີຍຕິ ເວຕິ ຠິຊ຺ຊຕິ. ໂປເຖຕ຺ວາ ປາຕິຕສ຺ສ ທຸພ຺ພລຕາ ປຣາຘີນຕາ ສຍນປຣາຍຓຕາ ຈ ໂຫຕິ, ຕຖາ ຊຣາຠິຠູຕສ຺ສາຕິ ໂປຖກສທິສີ ຊຣາ.

໖໔໕. ກຕ຺ຕພ຺ພໂຕຕິ ກຕ຺ຕພ຺ພສຠາວໂຕ. ວິສາຓາທີນໍ ຕຣຈ຺ຉເຂຬເຕມິຕານໍ ປາສາຓານໍ ວິຍ ຖທ຺ຘຠາວາຠາວໂຕ ອຫິວິຈ຺ຉິການໍ ວິຍ ສວິສຕ຺ຕາຠາວໂຕ ຈ ສຸຂຸມຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ໂອຊາລກ຺ຂໂຓຕິ ເອຕ຺ຖ ອງ຺ຄມງ຺ຄານຸສາຣິໂນ ຣສສ຺ສ ສາໂຣ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠພລກາໂຣ ຠູຕນິສ຺ສິໂຕ ເອໂກ ວິເສໂສ ໂອຊາຕິ.

ອຸປາທາຠາຊນີຍກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂນອຸປາທາຠາຊນີຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໔໖. ນ ອຸປາທິຍເຕວາຕິ ນ ນິສ຺ສຍຕິ ເອວ, ກິນ຺ຕຸ ນິສ຺ສຍຕິ ຈ ນິສ຺ສີຍຕິ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໔໗. ປຸຣິມາ ປນາຕິ ປຎ຺ຈວິຘສງ຺ຄເຫ ປຖວີຘາຕຸອາໂປຘາຕຸເຕໂຊຘາຕຸວາໂຍຘາຕູນໍ ປຸຣິມຸທ຺ເທສວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນນິທ຺ເທເສ ວາ ວຸຕ຺ຕານໍ ປຖວີຘາຕຸອາທີນໍ ປຸຣິມາ ອຸທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕາ ອາໂປຘາຕູຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນສ຺ສ ອຕີຕຕາຍ ປຈ຺ຉິມຕາ, ອນາຄຕຕາຍ ຈ ອາໂປຘາຕຸຍາ ປຸຣິມຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອາຍູຕິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ກມ຺ມຊເຕຊໍ ອຸສ຺ມາ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຘາຕຸໍ…ເປ… ເອກປ຺ປຫາເຣນ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເອກສ຺ມິໍ ຂເຓ ອເນກາສຸ ປຖວີສຸ ອາປາຖຄຕາສຸ ຕາສຸ ຕາສຸ ສຫ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຖາ ເຕຊວາຍູສຸ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອເນເກສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ສນ຺ນິປຕິເຕສຸ ອາຠຸຊິຕວເສນ ອາຣມ຺ມຓປສາທາຘິມຕ຺ຕຕາວເສນ ຈ ປຐມໍ ກຕ຺ຖຈິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຈ ປນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ ເອວ. ສາຍໍ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕຣສງ຺ກນ຺ຕິ ເຍນ ອຸປາເຍນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ວິຊານນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ກຖໍ ປນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ສງ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ.

໖໕໑. ອຍປິຓ຺ຑິອາທີສຸ ປຖວີຘາຕຸ ຕາທິສາຍ ອາໂປຘາຕຸຍາ ອນາພທ຺ຘາ ສນ຺ຕີ ວິສເຣຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຕານິ ອາໂປຘາຕຸ ອາພນ຺ຘິຕ຺ວາ ພທ຺ຘານິ ກໂຣຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຫິ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓໍ ອຸທກໍ ປໍສຸຈຸຓ຺ຓານິ ອາພນ຺ຘິຕ຺ວາ ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາ ຐເປຕິ, ເອວໍ ອໂຍປິຓ຺ຑິອາທີສຸປິ ຕທນຸຣູປປຈ຺ຈເຍຫິ ຕຕ຺ເຖວ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອາໂປຘາຕຸ ຕຖາ ອາພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐເປຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ອຜຸສິຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐາ ໂຫຕີຕິ ອາໂປຘາຕຸຍາ ອໂຜຏ຺ຐພ຺ພຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາ ‘‘ອຜຸສິຕ຺ວາວ ອາພນ຺ຘຕີ’’ຕິ. ນ ຫິ ຍຖາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຘາຕູນໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຠາເວນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍຕາ, ເອວໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາໂຜຏ຺ຐພ຺ພຘາຕູນໍ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອວິນິພ຺ໂຠຄວຸຕ຺ຕີສຸ ຫິ ຠູເຕສຸ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຠູເຕສຸ ນ ສກ຺ກາ ນິວາເຣຕຸໍ, ນາປິ ສຫຊາເຕສຸ ອວິນິພ຺ໂຠຄຕາຍ ເອກີຠູເຕສຸ ຜຸສນາຜຸສນານິ ວິຈາເຣຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕານີຕິ. ນ ອຸຓ຺ຫາ ຫຸຕ຺ວາ ຌາຍຕີຕິ ເຕໂຊສຠາວຕໍເຍວ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ນ ສີຕຕ຺ຕໍ ອນຸຊານາຕິ, ເຕໂຊສຠາວປຏິກ຺ເຂເປເນວ ຈ ສີຕຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕໂຊ ເອວ ຫິ ສີຕໍ ຫິມປາຕສມຍາທີສຸ ສີຕສ຺ສ ປຣິປາຈກຕາທສ຺ສນໂຕ, ສີຕຸຓ຺ຫານຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິປກ຺ຂຠາວໂຕ ອຸຓ຺ເຫນ ສຫ ນ ສີຕໍ ຠູຕນ຺ຕຣໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອຸຓ຺ຫກລາເປ ປນ ສີຕສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ ສີຕກລາເປ ຈ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາ ເຕໂຊວິເສສຠາເວ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ. ຠາວຎ຺ຎຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ຂຣານໍ ຄຸຬາທີນໍ ທວຕາ ມຸທຸຕາ ຣສາທີນຎ຺ຈ ທວານໍ ຂຣຕາ ປຈ຺ຈຍວິເສເສຫິ ໂອມຕ຺ຕາຘິມຕ຺ຕປຖວີຘາຕຸອາທິການໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ລກ຺ຂຓຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ກກ຺ຂຬາທິລກ຺ຂຓວິຊຫນໍ, ຕໍ ເອເຕສໍ ນ ໂຫຕິ, ໂອມຕ຺ຕາຘິມຕ຺ຕຕາສງ຺ຂາຕໍ ຠາວຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍເຍວ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໕໒. ອນຸປາທິນ຺ນາທີນໍເຍວາຕິ ເອກນ຺ຕອນຸປາທິນ຺ນເອກນ຺ຕນຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາທີນໍ ນິທ຺ເທເສສຸ ຄຫເຓສຸ ຄຫິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ວາ ປນຎ຺ຎມ຺ປີຕິ ປນ ວຈເນນ ປຸຣິມານມ຺ປິ ນກມ຺ມສ຺ສກຕຕ຺ຕາຠາວາທິກໍ ທີເປຕິ. ຕາ ຫິ ອນຸປາທິນ຺ນາທິນກມ຺ມສ຺ສກຕຕ຺ຕາທິວຈນານໍ ສມານຕ຺ຖຕ຺ຕາ ເອເກນ ອວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ເຕ ອິຕເຣນປິ ອວຕ຺ຕພ຺ພາ ສິຍຸໍ, ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ເຕ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ຕສ຺ມາ ເອກນ຺ຕາກມ຺ມຊາທີສ຺ເວວ ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕາ ອເນກນ຺ເຕສຸ ນ ຄຫິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

໖໖໖. ເອກນ຺ຕ …ເປ… ປຎ຺ຎາຍຕິ ເຕສໍ ວິກາຣຕ຺ຕາ, ອນິປ຺ຜນ຺ນຕ຺ຕາ ປນ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ ນ ເກນຈິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ທຸກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈຕຸກ຺ກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໙໖໖. ປຈ຺ຉິມປທສ຺ສາຕິ ວິຎ຺ຎາຕປທສ຺ສ. ສພ຺ພເມວ ຫິ ຣູປໍ ວິຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ອຠິນ຺ທິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕຎ຺ຈ ນ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉໍ ອກຕ຺ວາວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ‘‘ກຕມໍ ຣູປໍ ທິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕຸນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍຖາ ຫິ ທ຺ວີສຸ ອຸທ຺ທິຏ຺ເຐສຸ ໂນປາທໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ກຕມໍ ຕໍ ຣູປໍ ອຸປາທາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕໍ, ເອວໍ ທິຏ຺ຐາທີສຸ ຈຕູສຸ ອຸທ຺ທິຏ຺ເຐສຸ ສຸຕາທີຫິ ຕີຫິປິ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ກຕມໍ ຕໍ ຣູປໍ ທິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕທຠາໂວ ນ ປຸຈ຺ຉິຕໍ, ເອວໍ ສຸຕາທີສຸປີຕິ. ທສ຺ສນາທິຄ຺ຄຫຓວິເສສໂຕ ປນ ທິຏ຺ຐາທີຫິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຕສ຺ສ ສພ຺ຠາວໂຕ ຈ ຈຕຸກ຺ໂກ ວຸຕ຺ໂຕ.

ປຎ຺ຈກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໙໖໙. ເຕໂຊຠາວໍ ຄຕນ຺ຕິ ສຠາເວເນວ ເຕໂຊຠາວໍ ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຸຕ຺ຕສ຺ສປິ ອຎ຺ເຎນ ປກາເຣນ ສງ຺ຄຫາຣຫສ຺ສ ສງ຺ຄຓ຺ຫນໍ ນຍກຣຓໍ ອິຘ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ຕຍິທໍ ‘‘ວິຎ຺ຎາຕ’’ນ຺ຕິ ຈຕຸກ຺ກປເທປິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ໂຜຏ຺ຐພ຺ພສ຺ສ ເຠທສພ຺ຠາໂວ ອຏ຺ຐເກ ນໂຍ.

ປກິຓ຺ຓກກຖາວຓ຺ຓນາ

໙໗໕. ນຕ຺ຖິ ນີວຣຓາຕິ ວຈເນນ ມິທ຺ຘສ຺ສປິ ນີວຣຓສ຺ສ ປຫານໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຈ ຣູປໍ ປຫາຕພ຺ພໍ, ນ ຈ ຣູປກາຍເຄລຎ຺ຎໍ ມຸນິໂນ ນຕ຺ຖີຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ ‘‘ປິຏ຺ຐິ ເມ ອາຄິລາຍຕິ, ຕມຫໍ ອາຍມິສ຺ສາມີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໒໒) ວຈນໂຕ. ສວິຎ຺ຎາຓກສທ຺ໂທຕິ ວິຎ຺ຎາເຓນ ປວຕ຺ຕິໂຕ ວຈີໂຆສາທິສທ຺ໂທ. ນ ຫິ ເອຕານິ ຊາຍນ຺ຕີຕິ ປຣິປຈ຺ຈມານສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ປຣິປຈ຺ຈນໍ ຊຣາ, ຂີຍມານສ຺ສ ຂໂຍ ອນິຈ຺ຈຕາຕິ ຣູປຠາວມຕ຺ຕານິ ເອຕານິ, ນ ສຍໍ ສຠາວວນ຺ຕານີຕິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຊາຍມານສ຺ສ ຊນນໍ ຊາຕິ, ສາ ຈ ຣູປຠາໂວວ, ນ ສຍໍ ສຠາວວຕີຕິ ‘‘ນ ປນ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຊາຕິ ຊາຍຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເຕສໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາຍ ຠາໂວ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຠາໂວ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ປວຕ຺ໂຕ ໂວຫາໂຣ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຠາວໂວຫາໂຣ, ຕໍ ລຠຕິ. ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຕຘມ຺ມກ຺ຂຓສ຺ມິນ຺ຕິ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍມານຘມ຺ມກ຺ຂຓສ຺ມິນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ຫິ ຕທາ ເຕ ຘມ຺ມາ ນ ຊາຍນ຺ຕີຕິ ຊາຍມານຠາໂວວ ຊາຕີຕິ ຍຸຕ຺ຕາ ຕສ຺ສາ ກມ຺ມາທິສມຸຏ຺ຐານຕາ ຕໍນິພ຺ພຕ຺ຕຕາ ຈ, ນ ປນ ຕທາ ເຕ ຘມ຺ມາ ຊີຍນ຺ຕິ ຂີຍນ຺ຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ນ ເຕສໍ ເຕ ຊີຣຓຠິຊ຺ຊນຠາວາ ຈິຕ຺ຕາທິສມຸຏ຺ຐານາ ຕໍນິພ຺ພຕ຺ຕາ ຈາຕິ ວຈນໍ ອຣຫນ຺ຕິ. ເອວມປິ ອຸປາທິນ຺ນ-ສທ຺ໂທ ອຸເປເຕນ ກມ຺ມຸນາ ອາທິນ຺ນຕໍ ວທຕິ, ນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິນ຺ຕິ ອຸປາທິນ຺ນປາກເຠທານໍ ອຸປາທິນ຺ນຕາ ເຕສໍ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ເຈ? ນ, ອາທິນ຺ນ-ສທ຺ທສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິວາຈກຕ຺ຕາ. ອຸເປເຕນ ນິພ຺ພຕ຺ຕຎ຺ຫິ ອຸປາທິນ຺ນນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍານຸຠາວກ຺ຂຓຎ຺ຈ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາວ ປວຕ຺ໂຕ ອຍໍ ໂວຫາໂຣ ຕທາ ອຠາວາ ຊຣາມຣເຓ ນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ. ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓຕ຺ຕາ ເຕສໍ ອຸປ຺ປາເທ ສຕິ ຊຣາມຣຓໍ ໂຫຕິ, ອສຕິ ນ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ອຊາຕໍ ປຣິປຈ຺ຈຕິ ຠິຊ຺ຊຕິ ວາ, ຕສ຺ມາ ຊາຕິປຈ຺ຈຍຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຊຣາມຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ນິສ຺ສຍປຏິພທ຺ຘວຸຕ຺ຕິໂຕຕິ ຊາຍມານປຣິປຈ຺ຈມານຠິຊ຺ຊມານານໍ ຊາຍມານາທິຠາວມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຊາຍມານາທິນິສ຺ສຍປຏິພທ຺ຘວຸຕ຺ຕິກາ ຊາຕິອາທໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍທິ ເອວໍ ອຸປາທາຍຣູປານຎ຺ຈ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນໍ ອຸປ຺ປາທາທິສຠາວຠູຕາ ຊາຕິອາທໂຍ ຕໍນິສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຠູຕນິສ຺ສິຕານໍ ເຕສໍ ລກ຺ຂຓານໍ ອຸປາທາຍຠາໂວ ວິຍ ອຸປາທາຍຣູປນິສ຺ສິຕານໍ ອຸປາທາຍຸປາທາຍຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເຈ? ນ, ຠູຕປຏິພທ຺ຘອຸປາທາຍຣູປລກ຺ຂຓານຎ຺ຈ ຠູຕປຏິພທ຺ຘຠາວສ຺ສ ອວິນິວຕ຺ຕນໂຕ. ອປິຈ ເອກກລາປປຣິຍາປນ຺ນານໍ ຣູປານໍ ສເຫວ ອຸປ຺ປາທາທິປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ເອກສ຺ສ ກລາປສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາທໂຍ ເອເກກາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຍຖາ ເອເກກສ຺ສ ກລາປສ຺ສ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ກລາປານຸປາລກໍ ‘‘ອຸປາທາຍຣູປ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ກລາປຸປ຺ປາທາທິສຠາວາ ຊາຕິອາທໂຍ ‘‘ອຸປາທາຍຣູປານິ’’ຈ຺ເຈວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເອວໍ ວິກາຣປຣິຈ຺ເຉທຣູປານິ ຈ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ.

ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານສມ຺ພນ຺ຘໍ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ກມ຺ມວິເສເສນ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓສຸສຓ຺ຐິຕທຸສ຺ສຓ຺ຐິຕາທິວິເສສໍ ໂຫຕີຕິ ‘‘ກມ຺ມປຈ຺ຈຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກມ຺ມວິປາການຸຠວນສ຺ສ ກາຣຓຠູຕໍ ພາຫິຣອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ. ກມ຺ມສຫາໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ, ກມ຺ມສ຺ສ ວາ ສຫາຍຠູໂຕ ປຈ຺ຈໂຍ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ, ໂສວ ອຸຕຸ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອຸຕຸ, ໂສ ສມຸຏ຺ຐານໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ. ສີເຕ ອຸຓ຺ເຫ ວາ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ອຸຕຸມ຺ຫິ ສມາຄເຕ ຕໂຕ ສຸທ຺ຘຏ຺ຐກໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ໂສ ອຸຕຸ ສມຸຏ຺ຐານໍ. ທຸຕິຍສ຺ສ ສຸທ຺ຘຏ຺ຐກສ຺ສ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານິກປຏິພນ຺ຘກສ຺ສ ໂສ ເອວ ປຸຣິໂມ ອຸຕຸ ປຈ຺ຈໂຍ. ຕຕິຍໍ ປນ ສຸທ຺ຘຏ຺ຐກໍ ປຸຣິມອຸຕຸສຫາເຍນ ອຸຕຸນາ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ‘‘ອຸຕຸປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວມຍໍ ປຸຣິໂມ ອຸຕຸ ຕິສ຺ໂສ ສນ຺ຕຕິໂຍ ຆຏ຺ເຏຕິ, ຕໂຕ ປຣໍ ອຎ຺ຎອຸຕຸສມາຄເມ ອຎ຺ຎສນ຺ຕຕິຕ຺ຕຍໍ, ຕໂຕ ຈ ອຎ຺ເຎນ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຕເທຕໍ ສີຕຸຓ຺ຫານໍ ອປ຺ປພຫຸຠາເວ ຕໍສມ຺ຜສ຺ສສ຺ສ ອຈິຣປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ຈິຣປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ຈ ເວທິຕພ຺ພໍ, ອນຸປາທິນ຺ເນນ ທີປນາ ນ ສນ຺ຕຕິຕ຺ຕຍວເສນ, ອຖ ໂຂ ເມຆສມຸຏ຺ຐາປກມູລອຸຕຸວເສນ ປກາຣນ຺ຕເຣນ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐາໂນ ນາມ ວລາຫໂກ’’ຕິອາທິມາຫ. ຣູປຣູປານໍ ວິກາຣາທິມຕ຺ຕຠາວໂຕ ອປຣິນິປ຺ຜນ຺ນຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕສຎ຺ຫິ ຣູປວິກາຣາທິຠາວໂຕ ຣູປຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຣູປວິກາຣາທິຠາວໂຕ ເອວ ປນ ຣູເປ ສຕິ ສນ຺ຕິ, ອສຕິ ນ ສນ຺ຕີຕິ ອສງ຺ຂຕຠາວນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ຣູປກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.