ກາມາວຈຣກຸສລໍ

ນິທ຺ເທສວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໒. ຜຸສນກວເສນາຕິ ສນ຺ເຕ ອສນ຺ເຕປິ ວິສເຍ ອາປາຖຄເຕ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ນິປຕນວເສນ ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ມໂນ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໖, ໑໗) ວິຍ ກິຈ຺ຈວິເສສໍ, ‘‘ມານສ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໖, ໑໗) ວິຍ ສມາເນ ອຕ຺ເຖ ສທ຺ທວິເສສໍ, ‘‘ປຓ຺ຑຣ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໖, ໑໗) ວິຍ ຄຸຓວິເສສໍ, ‘‘ເຈຕສິກໍ ສາຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໒, ໑໘) ວິຍ ນິສ຺ສຍວິເສສໍ, ‘‘ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຐິຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໑໕, ໒໔) ວິຍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອວຕ຺ຖາຠາວວິເສສໍ, ‘‘ອລຸພ຺ຠນາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໓໒) ວິຍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຠາວວິເສສໍ, ‘‘ອລຸພ຺ຠິຕຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໓໒) ວິຍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຠາວຠູຕຕາວິເສສນ຺ຕິອາທິກໍ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ຘມ຺ມມຕ຺ຕທີປນໍ ສຠາວປທໍ. ຜຸສນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຜຸສນກິຣິຍາ ຜຸສນາກາໂຣ. ສມ຺ຜຸສນາຕິ ອາຣມ຺ມຓສມາຄມຜຸສນາ, ນ ປຏິລາຠສມ຺ຜຸສນາ. ສມ຺ຜຸສິຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມເຓນ ສມາຄຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠາໂວ ສມ຺ຜຸສິຕຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມິໍ ສຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ຜຸສິຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂສ ຕສ຺ສ ຠາໂວ. ເອວໍ ອຎ຺ເຎສຸປິ ຠາວນິທ຺ເທເສສຸ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອປຣສ຺ສ ເວວຈນສ຺ສ, ອປເຣນ ວາ ປຸຣິມຕ຺ຖສ຺ສ ທີປນາ ອປຣທີປນາ. ‘‘ປຓ຺ຑິຈ຺ຈໍ ໂກສລ຺ລ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທໂຍ ປຎ຺ຎາວິເສສາ ນານາກາເລ ລພ຺ຠມານາປິ ເອກສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ເຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເອກສ຺ມິຎ຺ຈ ວິເສເສ ອິຕເຣປິ ອນຸຄຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕຖາ ວິຠຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ວິຠຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ອຕ຺ຖນານຕ຺ເຕນ ກຕຕ຺ຕາ. ອຖ ວາ ຍຖາ ‘‘ໂກໂຘ ກຸຊ຺ຌນາ ກຸຊ຺ຌິຕຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ສ. ໑໐໖໖) ສຠາວາກາຣຠາວນິທ຺ເທເສຫິ ໂກໂຘຕິ ເອວມາກາໂຣວ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ເອວມິຘ, ອິຘ ປນ ປຓ຺ຑິຕາທິຠາວາກາຣຠິນ຺ໂນ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອິທໍ ວິຠຕ຺ຕິຄມນໍ ອຕ຺ຖວເສນ ໂຫຕິ. ສມ຺ຜຸສິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ນ ‘‘ຜສ຺ໂສ’’ຕິ ເອວມາກາໂຣວ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ເອວມາກາໂຣ ປນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ວິຠຕ຺ຕິຄມນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ໂທໂສ ພ຺ຍາປາໂທຕິ ອຸທ຺ເທເສປິ ນາມນານຕ຺ເຕນ ນານາຠູໂຕ ອຸທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ນິທ຺ເທເສປິ ເຕເນວ ນານຕ຺ເຕນ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ເອໂກວ ຂນ຺ໂຘ ໂຫຕີຕິ ເອເກນ ຂນ຺ຘສທ຺ເທນ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ເຈຕນາຕິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘໍ ທສ຺ເສຕິ ຕປ຺ປມຸຂຕ຺ຕາ. ອສທ຺ຘມ຺ມາຕິ ອສຕໍ, ອສນ຺ໂຕ ວາ ຘມ຺ມາ, ນ ວາ ສທ຺ຘມ຺ມາຕິ ອສທ຺ຘມ຺ມາຕິ ອສທ຺ຘມ຺ມວຈນີຍຠາເວນ ເອກີຠູໂຕປິ ອສທ຺ຘມ຺ໂມ ໂກຘຄຣຸຕາທິວິສິຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘມ຺ມຄຣຸຕາປຏິກ຺ເຂປນານຕ຺ເຕນ ນານຕ຺ຕໍ ຄໂຕຕິ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ສທ຺ຘມ຺ມຄຣຸຕາຕິ ວຸຈ຺ຈມານາ ວາ ອສທ຺ຘມ຺ມຄຣຸຕາ ອສທ຺ຘມ຺ມຄຣຸຕາຠາເວນ ເອກີຠູຕາປິ ໂກຘາທິວິສິຏ຺ຐປຏິກ຺ເຂປນານຕ຺ເຕນ ນານຕ຺ຕໍ ຄຕາ. ປຏິປກ຺ໂຂ ວາ ປຏິກ຺ຂິປີຍຕິ ເຕນ, ສຍໍ ວາ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສທ຺ຘມ຺ມຄຣຸຕາປຏິກ຺ເຂປນານຕ຺ເຕນ ອສທ຺ຘມ຺ມຄຣຸຕາ ອສທ຺ຘມ຺ມາ ວາ ນານຕ຺ຕໍ ຄຕາ. ອໂລໂຠຕິອາທີນໍ ຜສ຺ສາທີຫິ ນານຕ຺ຕໍ ໂລຠາທິວິສິຏ຺ເຐນ ປຏິກ຺ເຂເປນ ໂລຠາທິປຏິປກ຺ເຂນ ວາ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອໂລຠາໂທສາໂມຫານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎນານຕ຺ຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ປຏິກ຺ເຂປນານຕ຺ເຕນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ປທຕ຺ຖສ຺ສ ປທນ຺ຕເຣນ ວິຠາວນໍ ປທຕ຺ຖຸຕິ. ເຕນ ຫິ ຕໍ ປທໍ ມຫຕ຺ຖນ຺ຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ ອລງ຺ກຕຎ຺ຈາຕິ. ອຕ຺ຖວິເສສາຠາເວປິ ອາຠຣຓວເສນ ຈ ອາທຣວເສນ ຈ ປຸນ ວຈນໍ ທຬ຺ຫີກມ຺ມໍ.

໓. ຕຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ຜລສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ. ນ ເກວລໍ ນິທ຺ທິສິຍມານໍ ສາຕເມວ ອຘິກຕໍ, ອຖ ໂຂ ຍຖານິທ຺ທິຏ຺ຐານິ ອາຣມ຺ມຓານິປີຕິ ‘‘ເຕຫິ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ວາ ຊາຕາ ກາຣຓຠາເວນ ຜສ຺ສຕ຺ຖໍ ປວຕ຺ຕາຕິ ຕຊ຺ຊາ. ຕໍສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄລໍ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ວາ ອຕ຺ຕນິ ສາທຍຕີຕິ ສາຕໍ ທ-ກາຣສ຺ສ ຕ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ. ສຸຏ຺ຐຸ ຂາທຕິ, ຂຓຕິ ວາ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ສຸຂໍ.

໕. ປາໂສຕິ ຣາຄປາໂສ. ໂສ ຫິ ນິຣາວຣຓຕ຺ຕາ ອນ຺ຕລິກ຺ຂຈໂຣ. ອກຸສລມ຺ປິ ປຓ຺ຑຣນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂກ ປນ ວາໂທ ກຸສລນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຎ຺ຫິ ປຓ຺ຑຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ສຍຎ຺ຈ ປຓ຺ຑຣນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ສພ຺ພມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ສຠາວໂຕ ປຓ຺ຑຣເມວ, ອາຄນ຺ຕຸໂກປກ຺ກິເລສໂວທາເນຫິ ປນ ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ຊານໍ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐວິສຸທ຺ຘຕຣຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ທາຣຸປ຺ປມາເຓສຸ ສິລາທີສຸ ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອຠາວາ ກິຎ຺ຈິ ນິມິຕ຺ຕໍ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ທາຣຸມ຺ຫິ ປວຕ຺ຕາ ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ‘‘ປຓ຺ຓຕ຺ຕິມຕ຺ຕຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ-ສທ຺ເທນ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸເຍວ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ນ ຕສ຺ສາ ຕຊ຺ຊຕາ. ເຕຫິ ອາຣມ຺ມເຓຫິ ຊາຕາ ຕຊ຺ຊາຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈມາເນ ສມ຺ຜສ຺ສຊຕາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ນ ຫິ ໂສ ອາຣມ຺ມຓໍ, ນາປິ ວິເສສປຈ຺ຈໂຍ. ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ສງ຺ຄຕິ ຜສ຺ໂສ’’ຕິ ວິຎ຺ຎາຓເມວ ຜສ຺ສສ຺ສ ວິເສສປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ຕສ຺ມາ ນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິເສສປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ສມ຺ຜສ຺ສຊຕາຍ ຕຊ຺ຊາມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸສມ຺ຜສ຺ສຊາປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ລຠຕິ, ນ ຈ ຕເທວ ຕສ຺ສ ກາຣຓຠາເວນ ຜລຠາເວນ ຈ ວຸຈ຺ຈມານໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ໂຫຕີຕິ. ກິໍ ວາ ເອເຕນ, ຍຖາ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕາ ຕໍສຠາວາເຍວ ເຕ ຘມ຺ມາຕິ ນ ເອວໍວິເຘສຸ ກາຣຓໍ ມຄ຺ຄິຕພ຺ພໍ.

໗. ເອວໍ ຕກ຺ກນວເສນ ໂລກສິທ຺ເຘນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອວຎ຺ເຈວຎ຺ຈ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວິວິຘໍ ຕກ຺ກນໍ ກູເປ ວິຍ ອຸທກສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອາກຑ຺ຒນໍ ວິຕກ຺ກນໍ.

໘. ສມນ຺ຕໂຕ ຈຣຓໍ ວິຈຣຓໍ.

໙. ອຕ຺ຕມນຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຕ-ສທ຺ເທນ ນ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ມໂນ ອຕ຺ຖີຕິ. ອຕ຺ຕມນສ຺ສ ປນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຠາໂວ ອຕ຺ຕມນຕາຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຄ຺ຄລທິຏ຺ຐິນິເສຘນຕ຺ຖໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໑. ນ ພລວຕີ, ກສ຺ມາ ອວຏ຺ຐິຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ? ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ເຕນ ປາຓວຘາທິກຣເຓ ຕຖາ ອວຏ຺ຐານມຕ຺ຕຠາວໂຕ. ວິຣູປໍ, ວິວິຘໍ ວາ ສໍຫຣຓໍ ວິກິຣຓໍ ວິສາຫາໂຣ, ສໍຫຣຓໍ ວາ ສມ຺ປິຓ຺ຑນໍ, ຕທຠາໂວ ວິສາຫາໂຣ.

໑໒. ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປຣິຍາເຍຕິ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ກາຣເຓ. ສມານາຘິກຣຓຠາໂວ ທ຺ວິນ຺ນໍ ພຫູນໍ ວາ ປທານໍ ເອກສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕິ.

໑໓. ອາຣມ຺ຠຕິ ຈາຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ ຈ. ອຸທ຺ຘໍ ຍມນໍ ອຸຍ຺ຍາໂມ. ຘຸຣນ຺ຕິ ນິປ຺ຜາເທຕຸໍ ອາຣທ຺ຘໍ ກຸສລໍ, ປຏິຎ຺ຎໍ ວາ.

໑໔. ຕິຓ຺ຓນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘາທີນໍ. ຈິຕ຺ເຕ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານໍ ໂຊຕນຎ຺ຈ ສຕິເຍວາຕິ ຕສ຺ສາ ເອຕໍ ລກ຺ຂຓໍ.

໑໖. ປາສາຓສກ຺ຂຣວາລິກາທິຣຫິຕາ ຠູມິ ສຓ຺ຫາຕິ ‘‘ສຓ຺ຫຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໙. ອຍນ຺ຕີຕິ ເອກກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕມນຸສ຺ສາທິສນ຺ຕຕິອວິຈ຺ເຉທວເສນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຸສລາກຸສເລສຸປິ ຫິ ຊີວິຕໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍຠາເວນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ປວຕ຺ຕຍມານເມວ ຕທວິຈ຺ເຉທສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

໓໐. ຍໍ ຫິຣີຍຕີຕິ ຫິຣີຍຕິ-ສທ຺ເທນ ວຸຕ຺ໂຕ ຠາໂວ ຍໍ-ສທ຺ເທນ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ຍນ຺ຕິ ຠາວນປຸໍສກໍ ວາ ເອຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຫິຣິຍິຕພ຺ເພນາຕິ ຈ ເຫຕຸອຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

໓໒. ອລຸພ຺ຠນກວເສນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອລຸພ຺ຠນເມວ ອລຸພ຺ຠນກນ຺ຕິ ຠາວນິທ຺ເທໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໓໓. ອພ຺ຍາປຊ຺ໂຊຕິ ພ຺ຍາປາເທນ ທຸກ຺ເຂນ ໂທມນສ຺ສສງ຺ຂາເຕນ ໂທເສນ ວິຍ ນ ພ຺ຍາປາເທຕພ຺ໂພຕິປິ ອຕ຺ໂຖ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

໔໒-໔໓. ຖິນມິທ຺ຘາທິປຏິປກ຺ຂຠາເວນ ກຸສລຘມ຺ເມ ອນິຈ຺ຈາທິມນສິກາເຣ ຈ ສີຆໍ ສີຆໍ ປຣິວຕ຺ຕນສມຕ຺ຖຕາ ລຫຸປຣິຓາມຕາ, ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານຎ຺ຫິ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອກຸສລປ຺ປວຕ຺ຕິ ປກຕິຠູຕາຕິ ນ ຕຕ຺ຖ ລຫຸປຣິຓາມຕາຍ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສຎ຺ຈ ຠາໂວ ຄຣຸຕາເຍວາຕິ ຕພ຺ພິຘຸຣສຠາວານໍ ລຫຸຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ສາ ຫິ ປວຕ຺ຕມານາ ສີຆໍ ຠວງ຺ຄວຸຏ຺ຐານສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

໔໔-໔໕. ເຍ ຈ ຘມ຺ມາ ໂມຫສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວິຍ ອວິປນ຺ນລຫຸຕາ, ເຕສຎ຺ຈ ກຸສລກຣເຓ ອປ຺ປຏິຆາໂຕ ມຸທຸຕາ. ອປ຺ປຏິຆາເຕນ ມຸທຸຕາທິຣູປສທິສຕາຍ ອຣູປຘມ຺ມານມ຺ປິ ມຸທຸຕາ ມທ຺ທວຕາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໖-໔໗. ສິເນຫວເສນ ກິລິນ຺ນໍ ອຕິມຸທຸກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອກມ຺ມຎ຺ຎໍ ໂຫຕິ ວິລີນໍ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓໍ, ມານາທິວເສນ ອຕິຖທ຺ຘຎ຺ຈ ອຕາປິຕໍ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓໍ, ຍໍ ປນານຸຣູປມຸທຸຕາຍຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ກມ຺ມຎ຺ຎໍ ໂຫຕິ ຍຸຕ຺ຕມທ຺ທວໍ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓໍ. ຕສ຺ເສວ ມຸທຸກສ຺ສ ໂຍ ກມ຺ມຎ຺ຎາກາໂຣ, ສາ ກມ຺ມຎ຺ຎຕາຕິ ມຸທຸຕາວິສິຏ຺ຐາ ກມ຺ມຎ຺ຎຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໕໐-໕໑. ປຈ຺ໂຈສກ຺ກນຠາເວນ ປວຕ຺ຕໍ ອກຸສລເມວ ປຈ຺ໂຈສກ຺ກນໍ. ເອກວີສຕິ ອເນສນາ ນາມ ເວຊ຺ຊກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ທູຕກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ປຫິຓກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຄຓ຺ຑໍ ຜາເລຕິ, ອຣຸມກ຺ຂນໍ ເທຕິ, ອຸທ຺ຘໍວິເຣຈນໍ ເທຕິ, ອໂຘວິເຣຈນໍ ເທຕິ, ນຕ຺ຖຸເຕລໍ ປຈຕິ, ຈກ຺ຂຸເຕລໍ ປຈຕິ, ເວຬຸທານໍ ເທຕິ, ປຓ຺ຓທານໍ ເທຕິ, ປຸປ຺ຜທານໍ ເທຕິ, ຜລທານໍ ເທຕິ, ສິນານທານໍ ເທຕິ, ທນ຺ຕກຏ຺ຐທານໍ ເທຕິ, ມຸໂຂທກທານໍ ເທຕິ, ຈຸຓ຺ຓທານໍ ເທຕິ, ມຕ຺ຕິກາທານໍ ເທຕິ, ຈາຏຸກກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ມຸຄ຺ຄສູປິຍໍ, ປາຣິຠຏ຺ຍໍ, ຊງ຺ຆເປສນິຍໍ ທ຺ວາວີສຕິມໍ ທູຕກມ຺ເມນ ສທິສໍ, ຕສ຺ມາ ເອກວີສຕິ. ຉ ອໂຄຈຣາ ເວສິຍາໂຄຈໂຣ, ວິຘວາ, ຖຸລ຺ລກຸມາຣີ, ປຓ຺ຑກ, ປານາຄາຣ, ຠິກ຺ຂຸນີອໂຄຈໂຣຕິ. ສງ຺ເຂປໂຕຕິ ສຣູເປນ ອນຸທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ຉນ຺ໂທ’’ຕິອາທິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ‘‘ໂຍ ຉນ຺ໂທ ຉນ຺ທິກຕາ’’ຕິອາທິນິທ຺ເທສໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ເຍ ວາ ປນາ’’ຕິ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ນິທ຺ເທສວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂກຏ຺ຐາສວາຣວຓ຺ຓນາ

໕໘-໑໒໐. ນິທ຺ເທສວາເຣ ປຸຈ຺ຉາທີນໍ ປຈ຺ເຈກໍ ອເນກຕ຺ເຕປິ ປຸຈ຺ຉາທິຠາເວນ ເອກຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕ຺ວາ ຈຕຸປຣິຈ຺ເຉທຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ທ຺ເວຕິ ເອວມາທິກໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຫ ວາ ຄຫຓໍ ສງ຺ຄໂຫ. ຐເປຕ຺ວາ ເຍວາປນເກຕິ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ເພ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕ ຫິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຈ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓາຕິ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ເຍວາປນກາ ສງ຺ຄຫຄມເນເນວ ຕຖາ ອວິປ຺ປກິຓ຺ຓຕ຺ຕາ. ຍສ຺ມາ ປນ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍນິທ຺ເທເສ ອຂນ຺ຘຠາວນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ເຍວາປນາຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ຕາຕິ ນ ເຍວາປນກາ ຐເປຕພ຺ພາຕິ. ປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາເຕນາຕິ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາເຕນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ‘‘ເຫຕຸ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເອເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ຊນໂກ ເຫຕຸ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠໂກ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອວໍ ວິເສສວນ຺ເຕສຸ ປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາເຕນ. ຍຖາ ຫິ ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ໂອຊຏ຺ຐມກຣູປາຫຣເຓນ ຣູປກາຍໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕິ, ເອວມິເມປິ ເວທນາທິອາຫຣເຓນ ນາມກາຍນ຺ຕິ. ຕຖາ ຈ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສາຘາຣເຓ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈເຍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ອຎ຺ຎຖາ ຈາຕິ ອຎ຺ເຎນ ຈ ເອເກນາກາເຣນ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິເຍວາຕິ ອາຫາຣາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາ ອາຫຣຓກິຈ຺ຈຣຫິຕານໍ ເຫຕຸອຘິປຕິອາທີນໍ ນຕ຺ຖິ ອາຫາຣຠາວປ຺ປສງ຺ໂຄ. ຕິສ຺ໂສ ຈ ເວທນາ ອາຫຣຕີຕິອາທິ ຍຖາສມ຺ຠວວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຈິຕ຺ເຕ ຜສ຺ສາທິວເສນ. ຕໂຍ ຈ ຠເວຕິ ກາມາທິຠວຠູຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິເສເສນ, ອວິເສເສນ ຈ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘ.

ອາຣມ຺ມຓໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ນິຊ຺ຌາຍນໍ ຈິນ຺ຕນໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນໍ. ເຫຕ຺ວຏ຺ເຐນາຕິ ອຸປາຍຕ຺ເຖນ, ນ ມູລຕ຺ເຖນ. ປຸພ຺ພຠາເຄ ຄໂຕ ປຏິປນ຺ໂນ ນານາກ຺ຂຓິໂກ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ໂລກຸຕ຺ຕຣກ຺ຂເຓວ ສຫ ປວຕ຺ໂຕ ຍຖາຄຕມຄ຺ໂຄຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ວິປສ຺ສນາກ຺ຂຓໂຕ ປຸພ຺ເພວ ກາຍກມ຺ມາທີນໍ ສຸປຣິສຸທ຺ຘຕາຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມຄ຺ຄຸປນິສ຺ສຍສ຺ສ ‘‘ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໔໓໑) ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕນ ປຣິຍາເຍນ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ຄສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກຕາ ຍຖາຄຕວຈເນນ ທີປິຕາ, ນ ເອກກ຺ຂເຓ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອງ຺ຄານໍ ສພ຺ຠາວາຕິ ເອວມສ຺ສປິ ປຣິຍາຍເທສນຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ວິຊານນເມວ ຈິຕ຺ຕວິຈິຕ຺ຕຕາຕິ ‘‘ຈິຕ຺ຕວິຈິຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ເອໂກວ ຘມ຺ໂມ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ອາຫ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕີຕິອາທີສຸ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ ສງ຺ຄເຫ ກເຕປິ ປຸນ ‘‘ເອໂກ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິວຈນໍ ນ ອເນເກ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ຊາຕິນິທ຺ເທເສນ ອິຘ ວຸຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຈ ເອກສ຺ສ ຊາຕິນິທ຺ເທສຠາເວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອຎ຺ເຎສໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອາຫາຣາທີນຎ຺ຈ ຕປ຺ປຏິກ຺ເຂໂປ ກໂຕ ໂຫຕີຕິ ປຸພ຺ພງ຺ຄມສ຺ສ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ເສວ ກໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ໂກຏ຺ຐາສວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຸຎ຺ຎຕວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໒໑-໑໔໕. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ສມເຍ, ເອເຕສຸ ວາ ຘມ຺ເມສຸ. ຠາໂວຕິ ສຕ຺ໂຕ, ໂຍ ໂກຈິ ວາ ອຕ຺ໂຖ.

ທຸຕິຍຈິຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໔໖. ສປ຺ປໂຍເຄນາຕິ ລີນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸສ຺ສາຫນປໂຍຄສຫິເຕນ. ສອຸປາເຍນາຕິ ກຸສລສ຺ສ ກຣຓາກຣເຓສຸ ອາທີນວານິສໍສປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໍ ປເຣຫິ ອຸສ຺ສາຫນນ຺ຕິ ເອວມາທິອຸປາຍສຫິເຕນ.

໑໕໖-໑໕໙. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ນາຕິສມາຫິຕາຍ ຠາວນາຍາຕິ ເຍວາປນເກຫິປິ ນິພ຺ພິເສສຕໍ ທສ຺ເສຕິ.

ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

ອປຈິຕິ ເອວ ອປຈິຕິສຫຄຕໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາວຕ຺ຖຸ ຍຖາ ‘‘ນນ຺ທິຣາຄສຫຄຕາ’’ຕິ. ອປຈິຕິ ວາ ເຈຕນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກຘມ຺ມາ ກາຍວຈີກິຣິຍາ ວາ, ຕໍສຫິຕາ ເຈຕນາ ອປຈິຕິສຫຄຕໍ. ຫິຕຜຣເຓນາຕິ ເທສເກ ເມຕ຺ຕາຜຣເຓນ, ‘‘ເອວໍ ເມ ຫິຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປວຕ຺ເຕນ ຫິຕຈິຕ຺ເຕນ ວາ. ກມ຺ມສ຺ສກຕາຎາຓໍ ທິຏ຺ຐິຊຸກມ຺ມໍ. ນິຍມລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ມຫປ຺ຜລຕານິຍມສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ. ສີລມເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ຈາຣິຕ຺ຕວເສນ. ອນວຊ຺ຊວຕ຺ຖຸໍ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ໂຕ ວິຍ ອພ຺ຠນຸໂມທມາໂນປິ ປຣສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ໂມທຕີຕິ ອພ຺ຠນຸໂມທນາ ທານມເຍ ສງ຺ຄຫິຕາ. ຠາເວນ຺ໂຕປີຕິ ອສມຕ຺ຕຠາວນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ສມຕ຺ຕາ ຫິ ອປ຺ປນາ ໂຫຕີຕິ. ອຏ຺ເຐວ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາຕິ ເອກສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ເອກສ຺ມິໍ ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນເມກໍ ປຐມຈິຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຎ຺ຎານິ ຕາທິສານິ ອທສ຺ເສນ຺ເຕນ ສພ຺ພານິ ຕານິ ສຣິກ຺ຂຏ຺ເຐນ ເອກີກຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ເສສານິປີຕິ ເອວໍ ອຏ຺ຐ ກຕ຺ວາ.

ກາມາວຈຣກຸສລວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຣູປາວຈຣກຸສລໍ

ຈຕຸກ຺ກນໂຍ

ປຐມຊ຺ຌານກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໖໐. ອຸຕ຺ຕຣປທໂລປໍ ກຕ຺ວາ ຣູປຠໂວ ຣູປນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຌານສ຺ສ ອມຄ຺ຄຠາເວປິ ສຕິ ມຄ຺ຄວຈນໍ ອຎ຺ຎມຄ຺ຄຠາວນິວາຣຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ມຄ຺ຄຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ປໂຍຊນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ສພ຺ພສ຺ສ ກຸສລຊ຺ຌານສ຺ສ ມຄ຺ຄຠາໂວຕິ. ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ສມຍວວຕ຺ຖານສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອມຄ຺ຄຠາວນາສມເຍ ປວຕ຺ຕານໍ ຜສ຺ສາທີນໍ ກຸສລຠາໂວ ນ ທສ຺ສິໂຕ ສິຍາ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພສ຺ສ ມຄ຺ຄຠາໂວ ທສ຺ເສຕພ຺ໂພຕິ. ອິໂຕ ອຎ຺ໂຎ ມຄ຺ໂຄ ນຕ຺ຖີຕິ ເອວໍ ອຎ຺ຎຠູມິກວິຘຸໂຣ ສຕິ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕເຣ ຣູປູປປຕ຺ຕິຊນກສຠາໂວ ວິປາກຘມ຺ມສຠາໂວ ວິຍ ວິປາກຘມ຺ມວເສນ ສພ຺ພສມາໂນ ມຄ຺ຄສທ຺ເທນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທສ຺ເສຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກຸສລໍ ທານນ຺ຕິ ອໂລໂຠ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຖ ວາ ເຈຕນາ ທານໍ, ຕໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອິຕເຣ ທ຺ເວ ເຈຕນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ມຄ຺ຄຠາວໂຕ ຌານວຈເນນ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ມຄ຺ໂຄຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອກປ຺ປນາຕິ ສທ຺ທຫນາ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐໍ ອຕ຺ຖໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ‘‘ຊເນຕິ ວຑ຺ເຒຕີ’’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ນິຣຸປສຄ຺ຄສ຺ສ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ເອວມຕ຺ຖສ຺ເສວ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ ອຸທາຍີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໒໔໖ ອາທໂຍ) ສຸຕ຺ຕມາຫຏໍ. ເກສຎ຺ຈິ ອຣິຍານໍ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ສິທ຺ຘານິ ອຎ຺ຎານິ ຈ ຌານານິ ຠາວນາສຠາວາເນວາຕິ ເຕສຸປິ ຠາເວນ຺ເຕນ ສມຍວວຕ຺ຖານໍ ອິຊ຺ຌຕີຕິ.

ນິສ຺ສຣນ຺ຕິ ນິຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເອເຕນ, ເອຕ຺ຖ ວາຕິ ນິສ຺ສຣຓໍ. ເກ ນິຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ? ກາມາ. ເຕສໍ ກາມານໍ ນິສ຺ສຣຓໍ ປຫານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວຎ຺ຫິ ‘‘ກາມານ’’ນ຺ຕິ ກຕ຺ຕຣິ ສາມິວຈນໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ວຕ຺ຖຸກາເມຫິປີຕິ ວຕ຺ຖຸກາເມຫິ ວິວິຈ຺ເຈວາຕິປິ ອຕ຺ໂຖ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ເອວໍ ຍຸຊ຺ຊມານຕ຺ຖນ຺ຕຣສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ ປິ-ສທ຺ໂທ, ນ ກິເລສກາມສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ? ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ກິເລສກາມານໍ ທຸຕິຍປເທນ ວິເວກສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອກຸສລສທ຺ເທນ ຍທິປິ ກິເລສກາມາ, ອຖາປິ ສພ຺ພາກຸສລາ ຄຫິຕາ, ສພ຺ພຖາ ປນ ກິເລສກາເມຫິ ວິເວໂກ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ທຸຕິເຍນ ກິເລສກາເມຫິ ວິເວກວຈນໂຕ’’ຕິ. ກາມຄຸຓາຘິຄມເຫຕຸປິ ປາຓາຕິປາຕາທິອສຸທ຺ຘປ຺ປໂຍໂຄ ໂຫຕີຕິ ຕພ຺ພິເວເກນ ປໂຍຄສຸທ຺ຘິ ວິຠາວິຕາ. ຕຓ຺ຫາສໍກິເລສໂສຘເນນ ອາສຍໂປສນໍ.

ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ຈາຕິ ທິຏ຺ຐິມານາທີນໍ ຜສ຺ສາທີນຎ຺ຈ. ອຸປຣິ ວຸຈ຺ຈມານານິ ຌານງ຺ຄານິ ອຸປຣິຊ຺ຌານງ຺ຄານິ, ເຕສໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິປຈ຺ຈນີການໍ ປຏິປກ຺ຂຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຕປ຺ປຈ຺ຈນີກນີວຣຓວຈນໍ. ພ຺ຍາປາທວິເວກວຈເນນ ‘‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ອຈຣີ’’ຕິອາທິອາຆາຕວຕ຺ຖຸເຠທວິສຍສ຺ສ ໂທສສ຺ສ ໂມຫາຘິການໍ ຖິນມິທ຺ຘາທີນໍ ວິເວກວຈເນນ ປຏິຈ຺ຉາທນວເສນ ທຸກ຺ຂາທິປຸພ຺ພນ຺ຕາທິເຠທວິສຍສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິເວໂກ ວຸຕ຺ໂຕ. ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທຕເທກຏ຺ຐຖິນມິທ຺ຘາທິວິກ຺ຂມ຺ຠນກຎ຺ເຈທໍ ສພ຺ພາກຸສລປຏິປກ຺ຂສຠາວຕ຺ຕາ ສພ຺ພກຸສລານໍ ເຕນ ສຠາເວນ ສພ຺ພາກຸສລານໍ ປຫານໍ ໂຫນ຺ຕມ຺ປິ ກາມຣາຄາທິວິກ຺ຂມ຺ຠນສຠາວເມວາຕິ ຕໍສຠາວຕ຺ຕາ ອວິເສເສຕ຺ວາ ນີວຣຓາກຸສລມູລາທີນໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິເວໂກ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ອາຫ.

ວິຕກ຺ກສ຺ສ ກິຈ຺ຈວິເສເສນ ຖິຣຠາວປ຺ປຕ຺ເຕ ປຐມຊ຺ຌານສມາຘິມ຺ຫິ ປຈ຺ຈນີກທູຣີຠາວກເຕນ ຖິຣຠາເວນ ຕໍສທິເສສຸ ວິຕກ຺ກຣຫິເຕສຸ ທຸຕິຍຊ຺ຌານາທິສມາຘີສຸ ຈ ອປ຺ປນາຕິ ອຏ຺ຐກຖາໂວຫາໂຣຕິ ວິຕກ຺ກສ຺ສ ອປ຺ປນາໂຍໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ, ອຎ຺ຎຖາ ວິຕກ຺ໂກວ ອປ຺ປນາຕິ ຕສ຺ສ ຕໍສມ຺ປໂຍໂຄ ນ ສິຍາຕິ. ອຕ຺ໂຖ…ເປ… ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ຌານສມງ຺ຄິໂນ ວິຕກ຺ກວິຈາຣສມງ຺ຄິຕາທສ຺ສເນນ ຌານສ຺ເສວ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣຠາວສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸຣິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ວິເວກຊນ຺ຕິ ຌານໍ. ປີຕິສຸຂສທ຺ທໂຕ ຈ ອຕ຺ຖິອຕ຺ຖວິເສສວໂຕ ອສ຺ສ, ອສ຺ມິໍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອ-ກາໂຣ ວຸຕ຺ໂຕ. ທຸຕິເຍ ປີຕິສຸຂເມວ ວິເວກຊໍ. ວິເວກຊໍປີຕິສຸຂນ຺ຕິ ຈ ອຎ຺ຎປທຕ຺ເຖ ສມາໂສ ປຈ຺ຈຕ຺ຕນິທ຺ເທສສ຺ສ ຈ ອໂລໂປ ກໂຕ, ໂລເປ ວາ ສຕິ ‘‘ວິເວກຊປີຕິສຸຂ’’ນ຺ຕິ ປາໂຐຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ. ຄຓນານຸປຸພ຺ພຕາຕິ ຄຓນານຸປຸພ຺ພຕາຍ, ຄຓນານຸປຸພ຺ພຕາມຕ຺ຕໍ ວາ ປຐມນ຺ຕິ ວຈນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິຈ຺ຈາທິວິປລ຺ລາສປ຺ປຫາເນນ ມຄ຺ໂຄ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ອນິຈ຺ຈາທິລກ຺ຂຓານິ ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌານໍ. ອສມ຺ໂມສຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພານໍ ອວິປຣີຕລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ ອນຎ຺ຎຖາຠາວໂຕ ຕຖລກ຺ຂຓໍ.

ທຸຕິຍຊ຺ຌານກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໖໑-໒. ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາຕິ ເອເຕນ ເຍຫິ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣຫິ ປຐມຊ຺ຌານສ຺ສ ໂອຬາຣິກຕາ, ເຕສໍ ສມຕິກ຺ກມາ ທຸຕິຍຊ຺ຌານສ຺ສ ສມຘິຄໂມ, ນ ສຠາວໂຕ ອໂນຬາຣິການໍ ຜສ຺ສາທີນໍ ສມຕິກ຺ກມາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ທີປິໂຕ ໂຫຕິ. ເອວໍ ‘‘ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ’’ຕິອາທີສຸ ນໂຍ. ຕສ຺ມາ ວິຕກ຺ກວິຈາຣປີຕິສຸຂສມຕິກ຺ກມວຈນານິ ໂອຬາຣິໂກຬາຣິກງ຺ຄສມຕິກ຺ກມາ ທຸຕິຍາທິອຘິຄມປຣິທີປການີຕິ ເຕສໍ ເອກເທສຠູຕໍ ວິຕກ຺ກວິຈາຣສມຕິກ຺ກມວຈນໍ ຕໍທີປກນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ວິຕກ຺ກວິຈາຣວູປສມວຈເນເນວ ຕໍສມຕິກ຺ກມາ ທຸຕິຍາຘິຄມທີປເກນ ປີຕິວິຣາຄາທິວຈນານໍ ປີຕິຍາທິສມຕິກ຺ກມາ ຕຕິຍາທິອຘິຄມທີປກຕາ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ສ ຕໍທີປກຕາ ວຸຕ຺ຕາ.

ນີລວຓ຺ຓໂຍຄໂຕ ນີລວຕ຺ຖໍ ວິຍາຕິ ນີລໂຍຄໂຕ ວຕ຺ຖໍ ນີລໍ ວິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຍນ ສມ຺ປສາທເນນ ໂຍຄາ ຌານໍ ສມ຺ປສາທນໍ, ຕສ຺ມິໍ ທສ຺ສິເຕ ‘‘ສມ຺ປສາທນໍ ຌານ’’ນ຺ຕິ ສມານາຘິກຣຓນິທ຺ເທເສເນວ ຕໍໂຍຄາ ຌາເນ ຕໍສທ຺ທປ຺ປວຕ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາຕິ ອວິໂຣໂຘ ຍຸຕ຺ໂຕ. ເອໂກທິຠາເວ ກຖນ຺ຕິ ເອໂກທິມ຺ຫິ ທສ຺ສິເຕ ‘‘ເອໂກທິຠາວໍ ຌານ’’ນ຺ຕິ ສມານາຘິກຣຓນິທ຺ເທເສເນວ ຌານສ຺ສ ເອໂກທິວຑ຺ຒນຕາ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ. ເອໂກທິຠາວນ຺ຕິ ປນິທໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ເອໂກທິສ຺ສ ນິທ຺ເທໂສ ນ ກຕ຺ຕພ຺ໂພ ສິຍາຕິ ເອໂກທິຠາວສທ຺ໂທ ເອວ ສມາຘິມ຺ຫິ ປວຕ຺ໂຕ ສມ຺ປສາທນສທ຺ໂທ ວິຍ ຌານມ຺ຫິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ.

ອປ຺ປິຕາຕິ ຄມິຕາ ວິນາສໍ. ທຸຕິຍຊ຺ຌານາທິອຘິຄມຸປາຍທີປເກນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສມ຺ປສາທນຕາຍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວຕາຍ ຈ ເຫຕຸທີປເກນ ອວິຕກ຺ກາວິຈາຣຠາວເຫຕຸທີປເກນ ຈ ວິຕກ຺ກວິຈາຣວູປສມວຈເນເນວ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາຠາໂວ ທີປິໂຕຕິ ກິໍ ປຸນ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣວຈເນນ ກເຕນາຕິ? ນ, ອທີປິຕຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ວິຕກ຺ກວິຈາຣວູປສມວຈເນນ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ວິຕກ຺ກວິຈາເຣສຸ ຫິ ຕຓ຺ຫາປຫານຎ຺ຈ ເອເຕສໍ ວູປສມນໍ. ເຍ ຈ ສງ຺ຂາເຣສຸ ຕຓ຺ຫາປຫານໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ປຫີນຕຓ຺ເຫສຸ ຜເລສຸ ຈ ສງ຺ຂາຣປ຺ປວຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ເອວມິຘາປິ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕວິຕກ຺ກວິຈາຣຕຓ຺ຫສ຺ສ ທຸຕິຍຊ຺ຌານສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣສມ຺ປໂຍໂຄ ປຸຣິເມນ ນ ນິວາຣິໂຕ ສິຍາຕິ ຕໍນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ອາວຊ຺ຊິຕຸກາມຕາທິອຕິກ຺ກໂມວ ເຕສໍ ວູປສໂມຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖຎ຺ຈ ‘‘ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕິຍຊ຺ຌານກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໖໓. ປຣິສຸທ຺ຘປກຕິ ຂີຓາສວປກຕິ ນິກ຺ກິເລສຕາ. ອຸເປກ຺ຂານິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ລີນຸທ຺ຘຈ຺ຈປກ຺ຂປາຕຣຫິຕໍ ມຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວີຣິຍໍ ‘‘ອຸເປກ຺ຂາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕເທວ ຕໍ ອາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພສ຺ສ ຕາທິສສ຺ສ ວີຣິຍສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຠາວໂຕ ອຸເປກ຺ຂານິມິຕ຺ຕໍ. ປຐມຊ຺ຌານປ຺ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ນີວຣເຓ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎໍ ປຏິສງ຺ຂາສນ຺ຕິຏ຺ຐນາປຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓນ຺ຕິ ອິມາ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາທໍ ປວຕ຺ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຍູຫນໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຕິໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ຊາຕິໍ ຊຣາມຣຓໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສອຸປາຍາເສ. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາທໍ…ເປ… ອຸປາຍາເສ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາທໍ…ເປ… ອຸປາຍາເສ. ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ…ເປ… ສຸຎ຺ຎຕວິຫາຣສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ…ເປ… ອນິມິຕ຺ຕວິຫາຣສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາທໍ ປວຕ຺ຕໍ ອາຍູຫນໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ…ເປ… ປຏິສງ຺ຂາສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາສຸ ຎາຓນ຺ຕິ ອິມາ ທສ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ຍທຕ຺ຖິ ຍໍ ຠູຕນ຺ຕິ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ, ຕໍ ມຸຎ຺ຈິຕຸກມ຺ຍຕາຎາເຓນ ປຊຫຕິ. ທິຏ຺ຐໂສວຕ຺ຖິກຕ຺ຕຍສ຺ສ ສປ຺ປລກ຺ຂຓວິຈິນເນ ວິຍ ທິຏ຺ຐລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍສ຺ສ ຠູຕສ຺ສ ສງ຺ຂາຣລກ຺ຂຓວິຈິນເນ ອຸເປກ຺ຂໍ ປຏິລຠຕິ. ອນາໂຠຄຣສາຕິ ປຓີຕສຸເຂປິ ຕສ຺ມິໍ ອວນຕິ ປຏິປກ຺ຂກິຈ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນາມກາເຍນ ເຈຕສິກສຸຂໍ ກາຍິກສຸຂເຫຕຸ ຣູປສມຸຏ຺ຐາປເນນ ກາຍິກສຸຂຎ຺ຈ ຌານສມງ຺ຄີ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຜຸຏຕ຺ຕາ ພ຺ຍາປິຕຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຫິ ອຸທເກນ ຜຸຏສຣີຣສ຺ສ ຕາທິເສ ນາຕິປຈ຺ຈນີເກ ວາຕາທິເກ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ ຜຸຏ຺ເຐ ສຸຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ເອເຕຫິ ຜຸຏສຣີຣສ຺ສປິ.

ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໖໕. ອວິຠູຕປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາຕິ ສຸຂທຸກ຺ຂານິ ວິຍ ອວິຠູຕາກາຣາ ປິຏ຺ຐິປາສາຓຄຕມິຄມຄ຺ໂຄ ວິຍ ຕທນຸມາຕພ຺ພາວິຠູຕາກາໂຣປຏ຺ຐານາ.

ຈຕຸກ຺ກນຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຎ຺ຈກນຍວຓ຺ຓນາ

໑໖໗. ຍສ຺ສາ ປນ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ. ເຕນ ຫິ ຘມ຺ມານໍ ອາກາຣເຠທໍ ຎຕ຺ວາ ຕທນຸຣູປໍ ເທສນໍ ນິຍາເມຕີຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຎ຺ຈກນເຍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານໍ ຈຕຸກ຺ກນເຍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານປກ຺ຂິກໍ ກຕ຺ວາ ວິຠຕ຺ຕໍ ‘‘ຍສ຺ມິໍ…ເປ… ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ອວິຕກ຺ກໍ ວິຈາຣມຕ຺ຕໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ກສ຺ມາ? ເອກຕ຺ຕກາຍນານຕ຺ຕສຎ຺ຎີສຕ຺ຕາວາສຜລຕາຍ ທຸຕິຍຊ຺ຌາເນນ ສມານຜລຕ຺ຕາ ປຐມຊ຺ຌານສມາຘິໂຕ ຊາຕຕ຺ຕາ ຈ. ປຐມຊ຺ຌານເມວ ຫິ ກາເມຫິ ອກຸສເລຫິ ຈ ວິວິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕທຠາວາ ນ ອິຘ ‘‘ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫີ’’ຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ນາປິ ‘‘ວິເວກຊ’’ນ຺ຕິ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເທສນາສຸ ຈ ປຎ຺ຈກນເຍ ທຸຕິຍຕຕິຍຊ຺ຌານານິ ທຸຕິຍຊ຺ຌານເມວ ຠຊນ຺ຕິ ວິຕກ຺ກວູປສມາ ວິຈາຣວູປສມາ ອວິຕກ຺ກຕ຺ຕາ ອວິຈາຣຕ຺ຕາ ຈາຕິ.

ປຏິປທາຈຕຸກ຺ກວຓ຺ຓນາ

໑໗໖-໑໘໐. ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຸປຈາຣນ຺ຕິ ນີວຣຓວິຕກ຺ກວິຈາຣນິກນ຺ຕິຍາທີນໍ ວູປສມາ ຖິຣຠູໂຕ ກາມາວຈຣສມາຘິ. ຕທນຸຘມ຺ມຕາຕິ ຕທນຸຣູປຕາຠູຕາ, ສາ ປນ ຕທສ຺ສາທສງ຺ຂາຕາ ຕທສ຺ສາທສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕາ ວາ ມິຈ຺ຉາສຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ອວິຄຕນິກນ຺ຕິກາ ຕໍຕໍປຣິຫຣຓສຕີຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ‘‘ສຕິຍາ ວາ ນິກນ຺ຕິຍາ ວາ’’ຕິ ວິກປ຺ໂປ ກໂຕ. ອາຄມນວເສນາປິ ຈ ປຏິປທາ ໂຫນ຺ຕິເຍວາຕິ ອິທໍ ກທາຈິ ທຸຕິຍາທີນໍ ປຐມາທິອາຄມນກຕປຏິປທຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປິ-ສທ຺ໂທ ຫິ ອເນກນ຺ຕິກຕໍ ທີເປຕິ, ເອຕສ຺ສ ອເນກນ຺ຕິກຕ຺ຕາ ເອວ ຈ ປາຬິຍໍ ເອເກກສ຺ມິໍ ຌາເນ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ ຈຕ຺ຕາຣິ ອາຣມ຺ມຓານິ ໂສຬສກ຺ຂຕ຺ຕຸກຎ຺ຈ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ໂຍຊິຕໍ. ອຎ຺ຎຖາ ເອເກກສ຺ມິໍ ປຏິປທາທິມ຺ຫິ ນວ ນວ ຌານານິ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ ສິຍຸນ຺ຕິ.

ອາຣມ຺ມຓຈຕຸກ຺ກວຓ຺ຓນາ

໑໘໑. ອປ຺ປຄຸຓນ຺ຕິ ປຎ຺ຈຫິ ວສິຕາຫິ ອວສີກຕໍ.

ອາຣມ຺ມຓປຏິປທາມິສ຺ສກວຓ຺ຓນາ

໑໘໖. ເຫຏ຺ຐາຕິ ໂສຬສກ຺ຂຕ຺ຕຸກໂຕ ປຸພ຺ເພ. ເຍ ເກຈິ ຌານໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ ນາມາຕິ ວຈເນນ ເຍ ກຕາຘິກາຣາ ເສກ຺ຂາ ມຄ຺ເຄເນວ ອຸປ຺ປາທິຕຊ຺ຌານາ, ເຕສໍ ຌານານິ ມຄ຺ຄປຏິພທ຺ຘຕາຍ ສຸທ຺ຘິກນວກສງ຺ຄຫິຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ນ ຫິ ເຕ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ ນາມາຕິ.

ກສິຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໐໓. ນິໂຣຘປາທກຕາວຈເນນ ອາຣຸປ຺ປປາທກຕາ ຈ ທສ຺ສິຕາ. ຂິປ຺ປທສ຺ສນໍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎຕາ ຂິປ຺ປນິສນ຺ຕິຠາໂວ.

ອຠິຠາຍຕນກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໐໔. ອຎ຺ຎມ຺ປີຕິ ເກວລໍ ກສິຓາຍຕນສງ຺ຂາຕເມວ ອຫຸຕ຺ວາ ອຠິຠາຍຕນສງ຺ຂາຕມ຺ປິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ສຕິປິ ອຠິຠາຍຕນານໍ ກສິຓາຍຕນຕ຺ເຕ ກສິຓາຍຕນຠາວໂຕ ອຎ຺ໂຎ ອຠິຠາຍຕນຠາໂວ ກສິຓນິມິຕ຺ຕາຠິຠວນກຠາວນານິມິຕ຺ຕນານຕ຺ຕໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຠິຠວຕີຕິ ອຠິຠຸ, ປຣິກມ຺ມໍ, ຎາຓໍ ວາ. ອຠິຠຸ ອາຍຕນໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ອຠິຠາຍຕນໍ, ຌານໍ. ອຠິຠວິຕພ຺ພໍ ວາ ອາຣມ຺ມຓສງ຺ຂາຕໍ ອາຍຕນໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ອຠິຠາຍຕນໍ, ຌານໍ. ອາຣມ຺ມຓາຠິຠວນໂຕ ອຠິຠຸ ຈ ຕໍ ອາຍຕນຎ຺ຈ ໂຍຄິໂນ ສຸຂວິເສສານໍ ອຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ ມນາຍຕນຘມ຺ມາຍຕນຠາວໂຕ ຈາຕິປິ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຌານໍ ອຠິຠາຍຕນໍ. ມຄ຺ຄປ຺ປຏິພທ຺ຘຕາຍ ຕທາ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ອາໂຠໂຄ ປຸພ຺ພຠາຄຠາວນາວເສນ ຌານກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕໍ ອຠິຠວນາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ໂຕ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອາຄເມສຸ ປນ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປຣິຕ຺ຕານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ. ອປ຺ປມາຓານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ…ເປ… ປຣິຕ຺ຕານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ. ອປ຺ປມາຓານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໗໓; ມ. ນິ. ໒.໒໔໙; ອ. ນິ. ໘.໖໕) ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຠິຠາຍຕນານໍ ອາຄຕຕ຺ຕາ ອາຄມຏ຺ຐກຖາສຸ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໗໓; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒. ໒໔໙-໒໕໐; ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໘.໖໕) ‘‘ວຓ຺ຓວເສນ ອາໂຠເຄ ວິຊ຺ຊມາເນປິ ປຣິຕ຺ຕອປ຺ປມາຓວເສເນວ ອິມານິ ອຠິຠາຍຕນານິ ເທສິຕານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິຕ຺ຕອປ຺ປມາຓຕາ ຫິ ອຠິຠວນສ຺ສ ກາຣຓໍ ວຓ຺ຓາໂຠເຄ ສຕິປິ ອສຕິປິ. ຕຕ຺ຖ ຈ ວຓ຺ຓາໂຠຄຣຫິຕານິ ສຫິຕານິ ຈ ສພ຺ພານິ ປຣິຕ຺ຕານິ ‘‘ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕຖາ ອປ຺ປມາຓານີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ອຕ຺ຖິ ຫິ ເອໂສ ປຣິຍາໂຍ ປຣິຕ຺ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕານິ ເຈ ກທາຈິ ວຓ຺ຓວເສນ ອາຠຸຊິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍາຕິ. ອິຘ ປນ ນິປ຺ປຣິຍາຍເທສນຕ຺ຕາ ວຓ຺ຓາໂຠຄຣຫິຕານິ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕານິ ສຫິຕານິ ຈ. ອຕ຺ຖິ ຫິ ອຸຠຍຕ຺ຖ ອຠິຠວນວິເສໂສຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈ ປຣິຍາຍເທສນຕ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂານມ຺ປິ ອຠິຠວນປຣິຍາໂຍ ອຕ຺ຖີຕິ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣູປສຎ຺ຎີ’’ຕິ ອຠິຠາຍຕນທ຺ວຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖອຠິຠາຍຕເນສຸ ທຸຕິຍວິໂມກ຺ໂຂ ວຓ຺ຓາຠິຠາຍຕເນສຸ ຕຕິຍວິໂມກ຺ໂຂ ຈ ອຠິຠວນປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ສງ຺ຄຫິໂຕ, ອິຘ ປນ ນິປ຺ປຣິຍາຍເທສນຕ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາຠິຠາຍຕນານິ ອສງ຺ກຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ວິໂມກ຺ເຂ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຠິຠາຍຕນານິ ກຖິຕານິ. ສພ຺ພານິ ຈ ວິໂມກ຺ຂກິຈ຺ຈານິ ວິໂມກ຺ຂເທສນາຍ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕເທຕໍ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣູປສຎ຺ຎີ’’ຕິ ອາຄຕສ຺ສ ອຠິຠາຍຕນທ຺ວຍສ຺ສ ອຠິຠາຍຕເນສຸ ອວຈນໂຕ ‘‘ຣູປີ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີນຎ຺ຈ ສພ຺ພວິໂມກ຺ຂກິຈ຺ຈສາຘາຣຓວຈນຠາວໂຕ ວວຕ຺ຖານໍ ກຕນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປານໍ ອນຠິຠວນີຍໂຕຕິ ອິທໍ ກຕ຺ຖຈິປິ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ, ຕສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ. ເຕນ ຍໍ ອຎ຺ຎເຫຕຸກໍ, ຕໍ ເຕນ ເຫຕຸນາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ປນ ເທສນາວິລາສເຫຕຸກໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎິຕາຍ ເອວ ອິຘ ວຈນໍ, ນ ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎໍ ກາຣຓໍ ມຄ຺ຄິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປານໍ ອນຠິຠວນີຍຕາ ຈ ພຫິທ຺ຘາຣູປານໍ ວິຍ ອວິຠູຕຕ຺ຕາ, ເທສນາວິລາໂສ ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕວວຕ຺ຖານວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານີຕິ ເອເຕເນວ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ນີລາທິອຠິຠາຍຕນານິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພານີຕິ ເຈ? ນ, ນີລາທີສຸ ກຕາຘິກາຣານໍ ນີລາທິຠາວສ຺ເສວ ອຠິຠວນກາຣຓຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ເຕສໍ ປຣິສຸທ຺ຘາປຣິສຸທ຺ຘວຓ຺ຓປຣິຕ຺ຕຕາ ຕທປ຺ປມາຓຕາ ວາ ອຠິຠວນກາຣຓໍ, ອຖ ໂຂ ນີລາທິຠາໂວ ເອວາຕິ.

ອຠິຠາຍຕນກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ວິໂມກ຺ຂກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໔໘. ຣູປີຕິ ເຍນາຍໍ ສສນ຺ຕຕິປຣິຍາປນ຺ເນນ ຣູເປນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ຕໍ ຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ເຫຕຸຠາເວນ ວິສິຏ຺ຐໍ ຣູປໍ ໂຫຕິ. ເຍນ ວິສິຏ຺ເຐນ ຣູປີຕິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ, ຕເທວ ສສນ຺ຕຕິປຣິຍາປນ຺ນຣູປນິມິຕ຺ຕໍ ຌານມິວ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຣູປີຠາວສາຘກນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກສິຓເທສນາ ຌານານເມວ ກສິຓຠາເວນ ປວຕ຺ຕາ ອຠິຘມ຺ເມ, ສຸຕ຺ເຕ ປນ ອາຣມ຺ມຓານນ຺ຕິ ‘‘ອຠິຘມ຺ມວເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວິໂມກ຺ຂກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໕໑. ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສຣຫິຕໍ ອຎ຺ຎາຓເມວ ອຎ຺ຎາຓຸເປກ຺ຂາ. ກິເລໂສຘີນໍ ມຄ຺ໂຄຘີຫິ ອຊິຕຕ຺ຕາ ອໂນຘິຊິນສ຺ສ. ສຕ຺ຕມຠວາທິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ປວຕ຺ຕວິປາກສ຺ສ ອຊິຕຕ຺ຕາ ອວິປາກຊິນສ຺ສ. ນິທ຺ໂທສຠາເວນາຕິ ນິປ຺ປຏິຆຠາເວນ. ເອກສ຺ສປິ ສຕ຺ຕສ຺ສ ອປ຺ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຣິຈ຺ເຉທຄ຺ຄຫຓໍ ນຕ຺ຖິ, ນ ຈ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ສຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຣູປາທິຄ຺ຄຫຓໍ ໂຫຕີຕິ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕິຍາປິ ອປຣາມາສສຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓມຸທ຺ຘຠູຕານໍ ເມຕ຺ຕາທີນໍ ເອກສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານມ຺ປິ ອປ຺ປມາຓໂຄຈຣຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອສຸຠກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໖໓. ອຸທ຺ຘໍ ຘຸມາຕຕ຺ຕາ ອຸທ຺ຘຸມາຕໍ. ເສຕຣຕ຺ເຕຫິ ປຣິຠິນ຺ນໍ ວິມິສ຺ສິຕໍ ນີລໍ ວິນີລໍ, ປຸຣິມວຓ຺ຓວິປຣິຓາມຠູຕໍ ວາ ນີລໍ ວິນີລໍ. ສງ຺ຆາໂຏ ອງ຺ຄານໍ ສຸສມ຺ພທ຺ຘຕາ. ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ທຸພ຺ພລຕາ ປຏິປກ຺ຂຠາເວນ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາ. ອຕ຺ຕນິ ອານິສໍສທສ຺ສນນີວຣຓໂຣຄວູປສມານໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ປຸປ຺ຜຉຑ຺ຑກວມນວິເຣຈນອຸປມາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ປຏິກູລມນສິກາຣສາມຎ຺ເຎນ ອສຸເຠຫິ ເກສາທີຫິ ປຏິກູລຊ຺ຌານສ຺ສ ຄຫຓໍ ສິວຖິກາວຓ຺ຓຊ຺ຌານສ຺ສ ຈ. ຕມ຺ປິ ຫິ ປຏິກູລມນສິກາຣວເສເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ, ສິວຖິກປ຺ປກາຣານິ ວາ ສິວຖິກາວຓ຺ຓານິ.

ອສຸຠກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຣູປາວຈຣກຸສລກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຣູປາວຈຣກຸສລກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໖໕. ສພ຺ພາກາເຣນາຕິ ເອວໍ ຣູປນິມິຕ຺ຕໍ ທຓ຺ຑາທານສມ຺ຠວທສ຺ສນາທິນາ ສພ຺ເພນ ຣູປຣູປນິມິຕ຺ເຕສຸ ຕທາຣມ຺ມຓຊ຺ຌາເນສຸ ໂທສທສ຺ສນາກາເຣນ, ຣູປາທີສຸ ນິກນ຺ຕິປ຺ປຫານອນາວຊ຺ຊິຕຸກາມຕາທິນາ ວາ. ວິຣາຄາຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉນາ. ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣວຈນາທີຫິ ອາເນຎ຺ຊຕາ ‘‘ສນ຺ຕາ ອິເມ ຈຸນ຺ທ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ວິໂມກ຺ຂາ’’ຕິອາທິນາ ສນ຺ຕວິໂມກ຺ຂຕາ ຈ ວຸຕ຺ຕາ. ໂທສທສ຺ສນປຏິປກ຺ຂຠາວນາວເສນ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ສຸປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ມຫຕາປິ ສທ຺ເທນ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິໂຕ ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ຕຖາ ປນ ນ ສຸປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ສພ຺ພຣູປສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ ສິຍາ, ປຐມຊ຺ຌານໍ ປນ ອປ຺ປກມ຺ປິ ສທ຺ທໍ ນ ສຫຕີຕິ ຕໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສທ຺ໂທ ກຓ຺ຏໂກຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອາຣຸປ຺ປຠາວນາຍ ອຠາເວ ຈຸຕິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫານໍ ຣູປສຎ຺ຎາປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ຍາວ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກປ຺ປວຕ຺ຕິ, ຕາວ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕາປາທເນນ ສມຕິກ຺ກໂມ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ. ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎາສຸ ປນ ຍາ ຕສ຺ມິໍ ຠເວ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕາ ອໂນກາສຕາຍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ອາຣຸປ຺ປຠາວນາຍ ນິວາຣິຕຕ຺ຕາ. ອນິວາຣິຕຕ຺ຕາ ຈ ກາຈິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຕາສໍ ອມນສິກາໂຣ ອນາວຊ຺ຊນໍ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໍ, ຊວນປຏິປາທເກນ ວາ ຠວງ຺ຄມນສ຺ສ ອນ຺ຕເຣ ອກຣຓໍ ອປ຺ປເວສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕນ ຈ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎາມນສິກາຣເຫຕູນໍ ຣູປານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ສມາຘິສ຺ສ ຖິຣຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຣູປສມຕິກ຺ກມາຠາເວເນວ ຫິ ຣູປສມາປຕ຺ຕີສຸ ‘‘ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ’’ຕິ ເອກສ຺ສ ອວຈນນ຺ຕິ. ໂກ ອານິສໍໂສ, ນ ຫິ ສພ຺ພສ຺ສາທວຕ຺ຖຸຣຫິເຕ ອາກາເສ ປວຕ຺ຕິຕສຎ຺ຎາຍ ອານິສໍໂສ ທິສ຺ສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຣູປສຎ຺ຎາສມຕິກ຺ກມນາທິກໍ ວຈນໍ ອານິສໍສສ຺ສ ປກາສນໍ, ນ ອຕ຺ໂຖ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຕິ ສຸຕ຺ເຕສຸ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ປຣິຕ຺ຕກສິຓຸຄ຺ຆາຏເນປິ ຣູປວິເວກມຕ຺ຕຄ຺ຄຫເຓນ ປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ອຄ຺ຄຫຓໂຕ ອນນ຺ຕຜຣຓຕາ ຈ ວຸຕ຺ຕາ, ອິຘ ປນ ອນນ຺ຕຜຣຓຕາສພ຺ຠາເວປິ ອຸຄ຺ຆາຏິຕກສິຓວເສນ ປຣິຕ຺ຕານນ຺ຕຕາ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສມຍວວຕ຺ຖາປນຌານວິເສສເນເນເວຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ, ນ ປຏິປຕ຺ຕິຍາຕິ ຕທວຈນໍ.

໒໖໖. ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂນ ຜຣຓາກາເຣເນວ ອນນ຺ຕນ຺ຕິ ມນສິກາຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອນນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຄ຺ຆາຏຠາໂວ ອຸຄ຺ຆາຏິມໍ.

໒໖໗. ອກິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ປກາຣໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ວິຠາວນໍ ອາຫ.

໒໖໘. ຍາຍາຕິ ສງ຺ຂາຣາວເສສສຎ຺ຎາຍ. ຕໍ ຕາວ ປຏິປຕ຺ຕິໍ. ອາວຊ຺ຊິສ຺ສາມີຕິອາທິນາ ຕນ຺ນິນ຺ນາວຊ຺ຊນາທິປວຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ, ນ ຕທຕິກ຺ກມນຕ຺ຖາຍ ອາວຊ຺ຊນຠາວນາປວຕ຺ຕິຍາ. ນາສຎ຺ຎາຕິ ສຎ຺ຎາຠາໂວ ຈ ເອຕິສ຺ສາ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມູຫຄຫຓວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ກລາປສມ຺ມສນໍ. ຜສ຺ສາທິເອເກກຘມ຺ມຄຫຓວເສນ ປວຕ຺ຕາ ອນຸປທຘມ຺ມວິປສ຺ສນາ.

ອາກາເສ ປວຕ຺ຕິຕວິຎ຺ຎາຓາຕິກ຺ກມໂຕ ຕຕິຍາ. ຕທຕິກ຺ກມໂຕ ຫິ ຕສ຺ເສວ ວິຠາວນໍ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓວິຠາວເນ ຫິ ຕເທວ ອຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ສິຍາ, ນ ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ, ນ ຈາຣມ຺ມເຓ ໂທສໍ ທິສ຺ວາ ອນາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວິຠາວນາຕິກ຺ກໂມ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ປາຬິຍຎ຺ຈ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ສໂຕ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕຎ຺ເຎວ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຠາເວຕີ’’ຕິ (ຈູຬນິ. ອຸປສີວມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໓໙) ຕ຺ຕໍ, ນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຠາເວຕີ’’ຕິ, ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອຠາເວຕີ’’ຕິ ວາ. ‘‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊາ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໐໘) ເອຕ຺ຖ ປນ ທ຺ວຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນຎ຺ຈ. ຕສ຺ມິໍ ທ຺ວເຍ ເຍນ ເກນຈິ ຍໂຕ ວາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ, ເຕເນວ ປຏ຺ຐານນິທ຺ທິຏ຺ເຐນ ຕໍສທ຺ທສ຺ສ ສມ຺ພນ຺ເຘ ອາປນ຺ເນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສ຺ສ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ວິຎ຺ຎາຓວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓສ຺ເສວ ອຠາວນາຕິກ຺ກໂມ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕນ຺ນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ເຕນ ນິສ຺ສິຕໍ. ຕໍ ມຓ຺ຑປລຄ຺ຄໍ ອນິສ຺ສາຍ ເຕນ ວິນາຠູເຕ ວິວິຕ຺ເຕ ພຫິ ໂອກາເສ ຐານໍ ວິຍ ອາກາສລຄ຺ຄວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິເວເກ ຕທປຄເມ ຕຕິຍາຣຸປ຺ປສ຺ສ ຐານໍ.

ອຣູປາວຈຣກຸສລກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເຕຠູມກກຸສລວຓ຺ຓນາ

໒໖໙. ອິເມ ຕາວ ຉນ຺ທາຘິປເຕຍ຺ເຍ ປຎ຺ຈ ນຍາຕິ ຉນ຺ທາຘິປເຕຍ຺ຍນເຍ ອນ຺ເຕ ປຸຣິມນຍານໍ ຕໍນຍາຠິມຸຂປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຍໍ ປນ ປກາໂຣ ນ ປາຬິອນຸຄໂຕ. ນ ຫິ ປາຬິຍໍ ສຸທ຺ຘິກນຍາທໂຍ ວຕ຺ວາ ວີຣິຍາຘິປເຕຍ຺ຍາທິນຍາ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ມຫາປກຣເຓ ສຕ຺ຕຫິ ມຫາວາເຣຫິ ອນຸໂລມາທິນຍວິຈິຕ຺ເຕຫິ ຫີນຕ຺ຕິໂກ ວິຠຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ຈ ມຊ຺ຌິມຘມ຺ເມກເທສຠູຕາ ອິເມ ວີສຕິ ໂລກິຍມຫານຍາຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ວິຠຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ເອເຕນ ກເມນ ອິເມສໍ ນຍານໍ ຕຕ຺ຖ ອາຄຕຕ຺ຕາ.

ເອວເມເຕສໍ ວິຠຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ເອຕສ຺ມິໍ ເຕຠູມກກຸສລກຖາວສານຏ຺ຐາເນ ອຏ຺ຐາຣສກມ຺ມທ຺ວາຣທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຖ ວາ ຫີນປຓີເຕຫິ ວິນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມຣາສິອນ຺ໂຕຄຘຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ເອເຕສໍ ເຕຠູມກກຸສລນຍານໍ ຫີນຕ຺ຕິເກ ວິຠາໂຄ ກໂຕ. ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ’’ຕິອາທິກສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕວ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີນຕ຺ຕິເກ ມຊ຺ຌິມຣາສິມ຺ຫິ ເຍ ສວິປາກາ ວຏ຺ຏນິສ຺ສິເຕເນວ ທານາທິວເສນ ປວຕ຺ຕິຕາ, ເຕ ຫີນາຕິ ກາຕພ຺ພາ. ເຍ ວິວຏ຺ຏນິສ຺ສິເຕນ ທານາທິວເສນ ປວຕ຺ຕິຕາ, ເຕ ປຓີຕາຕິ ກາຕພ຺ພາ. ອວິປາກາ ມຊ຺ຌິມາຕິ ກາຕພ຺ພາ. ອວິປາກຕ຺ຕາ ຈ ເຕສຸ ມຊ຺ຌິມຣາສິໍ ຐເປຕ຺ວາ ອິຕເຣ ທ຺ເວ ເອກນ຺ຕວຏ຺ຏນິສ຺ສິຕາ ນວ, ວິວຏ຺ຏຸປນິສ຺ສຍຠູຕາ ຈ ນວາຕິ ອຏ຺ຐາຣສ ກມ຺ມທ຺ວາຣານິ, ກມ຺ມານິ ຈ ຕານິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຜລສ຺ສ ກາຣຓຠາເວນ ທ຺ວາຣານິ ຈາຕິ ກມ຺ມທ຺ວາຣານິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວາ ຈິຕ຺ຕານິ ກມ຺ມທ຺ວາຣານີຕິ ອາຫ. ຕໍຕໍທ຺ວາຣານິ ວາ ກາຍາທີນິ. ອຏ຺ຐາຣສ ຂຕ຺ຕິຍາ ຈ ອຠພ຺ພາ ຫີນຫີນຕ຺ຕຍາທໂຍ ນວ, ຠພ຺ພາ ຈ ປຓີຕປຓີຕຕ຺ຕຍາທໂຍ ນວາຕິ ກມ຺ມານຸຣູເປເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາທໂຍ ເທວາ ຈ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ໂຄຕ຺ຕຈຣຓານິ ເຕສຎ຺ເຎວ ຂຕ຺ຕິຍາທີນໍ ເຠທາ. ‘‘ກາມາວຈຣໍ ກຸສລໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ…ເປ… ຈິຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ສ. ໒໖໙-໒໗໐) ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍຠາໂວ, ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກສມຸທາເຍ ສມຍວວຕ຺ຖາປໂກ ຈິຕ຺ຕສທ຺ໂທ ປວຕ຺ໂຕຕິ ‘‘ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອາຫ.

ເຕຠູມກກຸສລວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລວຓ຺ຓນາ

໒໗໗. ໂລກໍ ຕຣຕີຕິ ເອເຕນ ໂລກສມຕິກ຺ກມປຏິປຕ຺ຕິມາຫ. ອຸຕ຺ຕຣຕີຕິ ເອເຕນ ໂລກສ຺ສນ຺ຕຄມນໍ ຜເລ ປຕິຏ຺ຐານໍ ຜລໍ. ສມຕິກ຺ກມ຺ມາຕິອາທິນາ ນິພ຺ພານໍ. ສມຕິກ຺ກມ຺ມາຕິ ຫິ ນິສ຺ສຣິຕ຺ວາ. ອຠິຠຸຍ຺ຍາຕິ ວິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕິວິໂຘປິ ຈຕ຺ໂຖ ມຄ຺ຄາທີສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ, ມຄ຺ເຄເຍວ ວາ ອິຘ ຕສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກນ຺ຕິ ເອກມຄ຺ຄສ຺ສ ທ຺ເວ ວາເຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຘມ຺ມານໍ ອນຕິວຕ຺ຕນາທິສາຘິກາຍ ປຎ຺ຎາຍ ວຑ຺ເຒຕິ. ‘‘ນິຍ຺ຍາຕີຕິ ນິຍ຺ຍານີຍ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ອີ-ກາຣສ຺ສ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ ຍ-ກາຣສ຺ສ ຈ ກ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ນິຍ຺ຍານິກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິຍ຺ຍາຕິ ເອເຕນາຕິ ນິຍ຺ຍານໍ, ນິຍ຺ຍານເມວ ນິຍ຺ຍານິກໍ ເວນຍິໂກ ວິຍ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ເນຍ຺ຍານິກ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ອິ-ກາຣສ຺ສ ເອ-ກາຣຕ຺ຕໍ ອກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຜລນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກຣາສິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຕໂນ ອວຍວຠູຕານໍ ນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ຜລຎາຓໍ ວາ ຜລໍ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທໂຍ ອງ຺ຄານິ ວາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຠາເວຕິ ໂລກໍ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓຠາເວ. ເຕນ ຜລນິພ຺ພານານິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເຕສຸ ຍໍ ຠວຕິ ຜລໍ, ຕໍ ‘‘ຠູມີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ວາ ກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕາ ກາມຠວາທໂຍ ຕໍສມງ຺ຄິໂນ ນິສ຺ສຍຠາເວນ ‘‘ຠູມີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອວໍ ມຄ຺ເຄນ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ຜລໍ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ກາເລນ ກາລໍ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພຕາຍ ນິສ຺ສຍຠາວໂຕ ‘‘ຠູມີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໂຕເຍວ ອຣິຍາ ຈິຣຕຣໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ສມຸຈ຺ເຉທວິເວກວເສນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອປາຍຄມນີຍານໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕສມຸຈ຺ເຉໂທ ອິຕເຣສຎ຺ຈ ວິຊ຺ຊຸໂຕຠາເສນ ວິຍ ຕມສ຺ສ ສມຸຈ຺ເຉໂທ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ໂລກິຍຊ຺ຌານມ຺ປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ອຣິຍສ຺ສ ຈ ອກຕາຘິກາຣສ຺ສ ນ ວິນາ ປຏິປທາຍ ອິຊ຺ຌຕິ, ກຕາຘິກາຣສ຺ສ ປນ ອຣິຍສ຺ສ ມຄ຺ເຄເນວ ສມິຊ຺ຌນໂຕ ວິປາການໍ ວິຍ ກຸສເລນ ຕຖາ ສມິທ຺ຘສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ສທິສຕາຍ ອຠາວໂຕ ອຕພ຺ພິປາກຕ຺ຕາ ຈ ນ ມຄ຺ຄປຏິປທາ ຕສ຺ສ ຌານສ຺ສ ປຏິປທາຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຖາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຏິປທາຫິ ເອວ ເທສນາ ນ ກຕາ, ຍຖາວຸຕ຺ຕຊ຺ຌານສງ຺ຄຫຕ຺ຖໍ ສຸທ຺ຘິກເທສນາປິ ກຕາ.

ອິຘ ປນ ກສ຺ສຈິ ວິນາ ປຏິປທາຍ ອສິທ຺ຘິໂຕ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທຸກ຺ຂປຏິປທ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຍ ໂກຈິ ວາໂຣຕິ ສກິໍ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຈຕຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອເນກກ຺ຂຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວາເຣສຸ ໂຍ ໂກຈິ. ສກິໍ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວາຣາ ສຸຂາ ປຏິປທາ ເອວ, ນ ຈ ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ສຸຂາ ປຏິປທາ ໂຫຕີຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວາຣໍ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາຕິ ໂຣເຈສຸໍ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍາ. ຕສ຺ມິໍ ຕຖາໂຣຈິເຕ ຕໂຕ ປເຣສຸ ຈຕຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວາຣາທີສຸ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖີຕິ. ຣູປາຣູປານໍ ລກ຺ຂຓາທີຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຫຓໍ ຣູປາຣູປປຣິຄ຺ຄໂຫ, ນາມຣູປມຕ຺ຕເມຕໍ, ນ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ສຕ຺ຕາທິໂກຕິ ວວຕ຺ຖາປນໍ ນາມຣູປວວຕ຺ຖາປນໍ. ປຣິຄ຺ຄຫິຕຣູປາຣູປສ຺ສ ມຄ຺ຄປາຕຸຠາວທນ຺ຘຕາ ຈ ນາມຣູປວວຕ຺ຖາປນາທີນໍ ກິຈ຺ຉສິທ຺ຘິໂຕ ສິຍາຕິ ນ ຣູປາຣູປປຣິຄ຺ຄຫກິຈ຺ຉຕາຍ ເອວ ທຸກ຺ຂປຏິປທຕາ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ເຈ? ຕໍ ນ, ນາມຣູປວວຕ຺ຖາປນາທີນໍ ປຈ຺ຈນີກກິເລສມນ຺ທຕາຍ ສຸຂສິທ຺ຘິຍມ຺ປິ ຕຖາສິທ຺ຘວິປສ຺ສນາສຫຄຕານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ມນ຺ທຕາຍ ມຄ຺ຄປາຕຸຠາວທນ຺ຘຠາວໂຕ.

ຣູປາຣູປໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອກິຈ຺ເຉນປິ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ. ກິຈ຺ເຉນ ປຣິຄ຺ຄຫິເຕ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ອິມໍ ວາຣໍ ໂຣເຈສຸນ຺ຕິ ກລາປສມ຺ມສນາວສາເນ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສນາຍ ວຕ຺ຕມານາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວິປສ຺ສນຸປກ຺ກິເລສສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠເນນ ກິຈ຺ຉຕາວາຣໍ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາຕິ ໂຣເຈສຸໍ ເອຕທນ຺ຕຕ຺ຕາ ປຏິປທາຍ. ເອຕສ຺ສ ອກິຈ຺ຉຕ຺ເຕປິ ປຸຣິມານໍ ກິຈ຺ຉຕ຺ເຕ ທຸກ຺ຂປຏິປທຕາ ວຸຕ຺ຕນຍາວາຕິ ນ ປຏິສິທ຺ຘາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ວາ ສພ຺ພໍ ຣູປາຣູປປຣິຄ຺ຄຫາທິກິຈ຺ຉຕໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວາຣຕາວເສນ ‘‘ອິມໍ ວາຣ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຍສ຺ສ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອກິຈ຺ຉຕາ, ຕສ຺ສ ສຸຂາ ປຏິປທາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ມຸສາວາທາທີນໍ ວິສໍວາທນາທິກິຈ຺ຈຕາຍ ລູຂານໍ ອປຣິຄ຺ຄາຫການໍ ປຏິປກ຺ຂຠາວໂຕ ປຣິຄ຺ຄາຫກສຠາວາ ສມ຺ມາວາຈາ. ສາ ສິນິທ຺ຘຠາວໂຕ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ສມ຺ມາວາຈາປຈ຺ຈຍສຸຠາສິຕໂສຕາຣຎ຺ຈ ຊນໍ. ກາຍິກກິຣິຍາກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ສຍຎ຺ຈ ສມຸຏ຺ຐຫນໍ ຆຏນໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສງ຺ຂາຕາ ວິຣຕິປິ ສມຸຏ຺ຐານສຠາວາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ວາ ອຸກ຺ຂິປນໍ ສມຸຏ຺ຐຫນໍ ກາຍິກກິຣິຍາຍ ຠາຣຸກ຺ຂິປນໍ ວິຍ, ຊີວມານສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ວາ ສຸທ຺ຘິ ໂວທານໍ ອາຊີວສ຺ເສວ ວາ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍວຸຕ຺ຕິຍາ.

໒໘໓. ມຄ຺ຄສນ຺ນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ປຣມຕ຺ຖມຄ຺ຄສຠາວຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄາວຍວຠາເວນ ສມຸທາຍສນ຺ນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໘໕. ປຕິຏ຺ຐານໍ ກິເລສວເສນ, ອາຍູຫນໍ ອຠິສງ຺ຂາຣວເສນ. ຕຓ຺ຫາວເສນ ວາ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ທິຏ຺ຐິວເສນ ອາຍູຫນໍ. ໂພຘີຕິ ຍາ ອຍໍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄີ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ເສນງ຺ຄຣຖງ຺ຄາທໂຍ ວິຍາຕິ ເອເຕນ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອງ຺ຄ-ສທ຺ໂທ ກາຣຓຕ຺ໂຖປິ ໂຫຕີຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈໂພຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ. ພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຘິໂຍ, ໂພຘິໂຍ ເອວ ອງ຺ຄາຕິ ‘‘ອນຸພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປສ຺ສນາທີນໍ ກາຣຓານໍ ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພານຎ຺ຈ ສຈ຺ຈານໍ ອນຸຣູປໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠາເວນ ປຏິມຸຂໍ ອວິປຣີຕຕາຍ ສມ຺ມາ ຈ ພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ເອວມຕ຺ຖວິເສສທີປເກຫິ ອຸປສຄ຺ເຄຫິ ‘‘ອນຸພຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂພຘິ-ສທ຺ໂທ ຫິ ສພ຺ພວິເສສຍຸຕ຺ຕໍ ພຸຊ຺ຌນໍ ສາມຎ຺ເຎນ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ.

໒໙໙. ຕິຓ຺ຓນ຺ຕິ ຣາຄາທີນໍ. ກໂຣຕິ ນາມ ກິໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ອນຸວຕ຺ຕມານານິ.

໓໐໑. ປາຓາຕິປາຕາທິນິປ຺ຜາທິຕປຈ຺ຈຍານໍ ນິຈ຺ຈເສວນໍ ຘຸວປຏິເສວນໍ. ສກິຈ຺ຈໂກຕິ ວິສຸໍ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈວາ. ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ຖນ຺ຕຣຠາວໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຈ຺ຈຍປຏິເສວນສາມນ຺ຕຊປ຺ປນອິຣິຍາປຖປ຺ປວຕ຺ຕນານິ ປາປິຈ຺ຉຕານິພ຺ພຕ຺ຕານິ ຕີຓິ ກຸຫນວຕ຺ຖູນີຕິ.

໓໔໓. ວຸຏ຺ຐານຄາມິນີວິປສ຺ສນາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ ສານຸໂລມາ, ສາ ສຸຎ຺ຎໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕີ ‘‘ສຸຎ຺ຎຕາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ທຸກ຺ຂໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕີ ຕຓ຺ຫາປຓິຘິໂສສນໂຕ ‘‘ອປ຺ປຓິຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ສາ ອາຄມນີຍຏ຺ຐາເນ ມຄ຺ຄາຘິຄມຕ຺ຖໍ ອາຄມນປຏິປທາຐາເນ ຐຕ຺ວາ ສຸຎ຺ຎຕາປ຺ປຓິຫິຕນ຺ຕິ ນາມໍ ເທຕິ. ອາຄມນໂຕ ນາເມ ລທ຺ເຘ ສຄຸຓໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ ນາມໍ ສິທ຺ຘເມວ ໂຫຕິ, ນ ປນ ສຄຸຓາຣມ຺ມເຓຫິ ນາມລາເຠ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອາຄມນໂຕ ນາມໍ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕີຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓນາມສິທ຺ຘິເຫຕຸຕ຺ຕາ ສຄຸຓາຣມ຺ມເຓຫິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ນາມຕ຺ຕຍໂຍໂຄ, ນ ອາຄມນໂຕຕິ ວວຕ຺ຖານກຣຕ຺ຕາ ຈ ນິປ຺ປຣິຍາຍເທສນາຍ ອາຄມນໂຕວ ອິຘ ນາມໍ ລຠຕິ, ນ ອິຕເຣຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໕໐. ອນິມິຕ຺ຕວິປສ຺ສນນ຺ຕິ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນໍ. ນິມິຕ຺ຕຘມ຺ເມສູຕິ ສມູຫາທິຆນວເສນ ຈ ສກິຈ຺ຈປຣິຈ຺ເຉທຕາຍ ຈ ສປຣິຄ຺ຄເຫສຸ ຂນ຺ເຘສຸ. ອນິມິຕ຺ຕວິໂມກ຺ໂຂຕິ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນມາຫ. ເອວໍສມ຺ປທມິທນ຺ຕິ ກຖມິຘ ອຸປມາສໍສນ຺ທນໍ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ຉນ຺ທຈິຕ຺ຕານໍ ມຄ຺ຄສງ຺ຂາຕອຘິປຕິຠາວາຠາໂວ ວິຍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາຘິກສ຺ສ ອນິມິຕ຺ຕວິໂມກ຺ຂສ຺ສ ອນິມິຕ຺ຕຠາວາຠາໂວ ອຕ຺ຖິ, ນ ຈ ອມຄ຺ຄາຘິປຕີນໍ ມຄ຺ຄາຘິປຕິນາມທານາຠາໂວ ວິຍ ອນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອນິມິຕ຺ຕນາມທານາຠາໂວຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ ອນິມິຕ຺ຕວິໂມກ຺ຂສ຺ສ ອນນິມິຕ຺ຕຕາຍ ອຠາວໂຕ. ມຄ຺ໂຄ ອຘິປຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ຈ ມຄ຺ຄາຘິປຕິໂນຕິ ຍຸຕ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທຈິຕ຺ເຕຫິ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ມຄ຺ຄາຘິປຕິຠາວາຠາໂວ. ອິຘ ປນ ມຄ຺ໂຄ ອນິມິຕ຺ຕໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ມຄ຺ຄານິມິຕ຺ໂຕຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ນ ສມ຺ຠວຕີຕິ ນ ເຕນ ອມຄ຺ເຄນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອນິມິຕ຺ຕຠາໂວ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ກິໍ ວາ ເອຕ຺ຖ ສາມຎ຺ຎໍ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ. ອມຄ຺ຄງ຺ຄມຄ຺ຄນາມາຠາໂວ. ຍຖາ ສຕິປິ ອຘິປຕິຠາເວ ຉນ຺ທຈິຕ຺ຕານໍ ນ ມຄ຺ຄາຘິປຕີຕິ ມຄ຺ຄນາມໍ, ນ ຈ ເຕຫິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ເຕສໍ ອມຄ຺ຄງ຺ຄຕ຺ຕາ, ຕຖາ ສຕິປິ ສທ຺ຘາຍ ອາຄມນຠາເວນ ຕສ຺ສາ ອນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ມຄ຺ຄນາມໍ, ນ ຈ ຕາຍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຕສ຺ສາ ອມຄ຺ຄງ຺ຄຕ຺ຕາ. ເອວໍ ອນິມິຕ຺ຕວິປສ຺ສນາຍປິ ອນິມິຕ຺ຕຠາໂວ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ນຕ຺ຖີຕິ ທີປິໂຕ ໂຫຕິ.

ນນຸ ຈ ອິຘ ຌານໍ ສຸຎ຺ຎຕາທິນາເມນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ມຄ຺ໂຄຕິ ເຈ? ນ, ມຄ຺ຄສມ຺ປໂຍຄໂຕ ຌານສ຺ສ ສຸຎ຺ຎຕາທິນາມກຕ຺ຕາ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ສຄຸຓາຣມ຺ມເຓຫິ ອິຘ ອຠິຘມ຺ເມປິ ນາມໍ ລຠຕີຕິ ອາຫໍສຸ. ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ‘‘ນ ປນ ລຠນ຺ຕີ’’ຕິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ອຠິຘມ຺ເມ ສຣສໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈນີກໂຕວ ນາມລາຠາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂຍ ຫິ ສຄຸຓາຣມ຺ມເຓຫິ ນາມລາໂຠ, ໂສ ສຣສປ຺ປຘາໂນ ໂຫຕິ. ສຣເສເນວ ຈ ນາມລາເຠ ສພ຺ພມຄ຺ຄານໍ ສຸຎ຺ຎຕາທິຠາໂວຕິ ວວຕ຺ຖານໍ ນ ສິຍາ. ຕສ຺ມາ ອຠິຘມ຺ເມ ສຕິປິ ທ຺ວີຫິ ນາມລາເຠ ປຈ຺ຈນີກໂຕ ນາມວວຕ຺ຖານກຣໍ ຄຫິຕນ຺ຕິ ສຄຸຓາຣມ຺ມເຓຫິ ສຸຎ຺ຎຕາປ຺ປຓິຫິຕມຄ຺ຄາ ນາມໍ ນ ລຠນ຺ຕີຕິ ອາຫ. ອຖ ວາ ນ ປນ ລຠນ຺ຕີຕິ ອຎ຺ຎນິຣເປກ຺ເຂຫິ ສຄຸຓາຣມ຺ມເຓຫິ ນ ລຠນ຺ຕິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ອຠິຘມ຺ເມ ສຣສປຈ຺ຈນີເກຫິ ສຫິເຕຫິ ນາມລາຠາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຈ຺ຈນີກຎ຺ຫິ ວວຕ຺ຖານກຣໍ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ເກວລສ຺ສ ສຣສສ຺ສ ນາມເຫຕຸຠາໂວ ອຠິຘມ຺ເມ ນຕ຺ຖິ ອວວຕ຺ຖານາປຕ຺ຕິໂຕ. ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕາຠິນິເວສປຓິຘິປຏິປກ຺ຂວິປສ຺ສນານຸໂລມາ ມຄ຺ຄາ ສຕິປິ ສຣສນ຺ຕເຣ ປຈ຺ຈນີກສຫິເຕນ ສຣເສນ ນາມໍ ລຠນ຺ຕິ. ອນິມິຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ປນ ວິປສ຺ສນາ ນິມິຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂາ ນ ໂຫຕິ ສຍໍ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓໂຕ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓານິວາຣຓາຕິ ຕທນຸໂລມມຄ຺ໂຄປິ ນ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິປກ຺ໂຂ. ຍທິ ສິຍາ, ນິມິຕ຺ຕຄຕວິປສ຺ສນາຍປິ ປຏິປກ຺ໂຂ ສິຍາຕິ. ຕສ຺ມາ ວິຊ຺ຊມາໂນປິ ສຣໂສ ວວຕ຺ຖານກຣປຈ຺ຈນີກາຠາວາ ອຠິຘມ຺ເມ ອນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ນາມທາຍໂກ ນ ຄຫິໂຕ. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນານຸໂລໂມ ປນ ມຄ຺ໂຄ ສຸທ຺ຘິກປຏິປທານເຍເຍວ ສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ເອວ ຈ ໂສ ນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ. ເອວນ຺ຕິ ຍໍ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ອນິຈ຺ຈໂຕ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ ອນິມິຕ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໓໕໐), ເອວໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິເຍຫິ ໂສ ອນິມິຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ທີປິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ວຸຏ຺ຐານ…ເປ… ກິມາຣມ຺ມຓາຕິ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິຍາ ລກ຺ຂຓາຣມ຺ມຓຕ຺ເຕ ສຕິ ສງ຺ຂາເຣຫິ ວຸຏ຺ຐານໍ ນ ສິຍາ, ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓຕ຺ເຕ ຈ ລກ຺ຂຓປຏິເວໂຘຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຸຈ຺ຉຕິ. ‘‘ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ສງ຺ຂາເຣສຸ ປວຕ຺ຕມາເນນ ຎາເຓນ ລກ຺ຂຓານິປິ ປຏິວິທ຺ຘານິ ໂຫນ຺ຕິ ຕທາກາຣສງ຺ຂາຣຄຫຓໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ລກ຺ຂຓາຣມ຺ມຓາ’’ຕິ. ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓາ ເອວ ຍຖາວຸຕ຺ຕາຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ລກ຺ຂຓາຣມ຺ມຓາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ລກ຺ຂຓໍ ນາມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອນິຈ຺ຈຕາ ທຸກ຺ຂຕາ ອນຕ຺ຕຕາຕິ ຫິ ວິສຸໍ ຄຍ຺ຫມານໍ ລກ຺ຂຓໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຄຕິກໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອວິຊ຺ຊມານໍ, ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ເອວ ປຣິຕ຺ຕາທິວເສນ ນວຕ຺ຕພ຺ພຘມ຺ມຠູຕໍ. ຕສ຺ມາ ວິສຸໍ ຄເຫຕພ຺ພສ຺ສ ລກ຺ຂຓສ຺ສ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອຠາວາ ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ສງ຺ຂາເຣ ສຠາວໂຕ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕວ ລກ຺ຂຓານິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕິ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ໂຍ ປນ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາຕິ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕີ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິນາ ສງ຺ຂາຣາວ ທິສ຺ສມານາ, ຕສ຺ມາ ເຕ ກຓ຺ເຐ ພທ຺ຘກຸຓປໍ ວິຍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊນີຍາ ໂຫນ຺ຕິ.

ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໍ

ປກິຓ຺ຓກກຖາວຓ຺ຓນາ

ຕຕ຺ຣາຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຊ຺ຌາເນ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ອຸປຑ຺ຒຄາຖາຍ ອຠິນິວິສິຕພ຺ພໍ ວຸຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ ວິປສ຺ສນາຠູມິໍ ປຎ຺ຈຘາ ອຸທ຺ທິສຕິ. ສຕ຺ຕອຏ຺ຐາທີນິ ອງ຺ຄານິ ສຕ຺ຕຏ຺ຐງ຺ຄານີຕິ ອາທິສທ຺ທສ຺ສ ໂລໂປ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ, ຕານິ ນິມິຕ຺ຕປວຕ຺ຕານິ ນິມິຕ຺ຕວຈເນເນວ ອຸທ຺ທິສຕິ. ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາຓເມວ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາທິວິເສສໍ ນິຍເມຕິ. ກສ຺ມາ? ຕໂຕ ຕໂຕ ທຸຕິຍາທິປາທກຊ຺ຌານໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາຓສ຺ສ ປາທກຊ຺ຌານາຕິກ຺ກນ຺ຕານໍ ອງ຺ຄານໍ ອສມາປຊ຺ຊິຕຸກາມຕາວິຣາຄຠາວນາຠາວໂຕ ອິຕຣສ຺ສ ຈ ອຕພ຺ຠາວໂຕ. ເຕສມ຺ປິ ວາເທສຸ…ເປ… ວິປສ຺ສນາວ ນິຍເມຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ກສ຺ມາ? ວິປສ຺ສນານິຍເມເນວ ຫິ ປຐມຕ຺ເຖຣວາເທປິ ອປາທກປຐມຊ຺ຌານປາທກມຄ຺ຄາ ປຐມຊ຺ຌານິກາວ ໂຫນ຺ຕິ, ອິຕເຣ ຈ ປາທກຊ຺ຌານວິປສ຺ສນານິຍເມຫິ ຕໍຕໍຌານິກາ. ເອວໍ ເສສວາເທສຸປິ ວິປສ຺ສນານິຍໂມ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ.

ປກິຓ຺ຓກສງ຺ຂາເຣຕິ ປາທກຊ຺ຌານໂຕ ອຎ຺ຎສງ຺ຂາເຣ. ເຕນ ປາທກຊ຺ຌານສງ຺ຂາເຣສຸ ສມ຺ມສິເຕສຸ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຣາປີຕິ ທຸຕິຍຕ຺ເຖຣວາເທປິ. ຕໍຕໍຌານິກຕາ ຕໍຕໍສມ຺ມສິຕສງ຺ຂາຣວິປສ຺ສນານິຍເມຫິ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ຫິ ວິປສ຺ສນາ ຕໍຕໍວິຣາຄາວິຣາຄຠາວນາຠາເວນ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ຌານງ຺ຄາທິນິຍມໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ກໂຣຕີຕິ ເອວໍ ວິປສ຺ສນານິຍໂມ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕນ຺ຕິ ຕໍຕໍຌານສທິສຠວນໍ. ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ປາທກຊ຺ຌານສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານຸປນິສ຺ສເຍຫິ ວິນາ ອຊ຺ຌາສຍມຕ຺ເຕນ ອສິຊ຺ຌນາ ອຸປນິສ຺ສເຍນ ວິນາ ສງ຺ກປ຺ປມຕ຺ເຕນ ສກທາຄາມິຜລາທີນໍ ອສິຊ຺ຌນທີປເກນ ນນ຺ທໂກວາເທນ (ມ. ນິ. ໓.໓໙໘ ອາທໂຍ) ທີເປຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ໂສຕາປນ຺ນາຍປິ ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ປຠາວໍ ວທນ຺ເຕນ ຠຄວຕາ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ອຊ຺ຌາສໂຍ ນິຍາມໂກ, ນາຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ເຕນ ເຕນ ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ປຕາ ໂຫຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ ສງ຺ກປ຺ປສພ຺ຠາເວປິ ອສິຊ຺ຌນໂຕຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ທີປິໂຕ ໂຫຕິ. ເອວມິຘາປິ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ທຸຕິຍາທິຌານິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ອຊ຺ຌາສໂຍ ນິຍາມໂກ, ນາຎ຺ຎສ຺ສ ສຕິປິ ຕສ຺ມິໍ ອສິຊ຺ຌນໂຕ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ວາເທ ປາທກສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານຸປນິສ຺ສຍສພ຺ຠາເວ ອຊ຺ຌາສໂຍ ເອກນ຺ເຕນ ໂຫຕິ, ຕໍຕໍຜລູປນິສ຺ສຍສພ຺ຠາເວ ຕໍຕໍສງ຺ກປ຺ໂປ ວິຍາຕິ ຕທຠາວາຠາວໂຕ ອຊ຺ຌາສໂຍ ນິຍເມຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຍສ຺ມິໍ ປນ ປາທກຊ຺ຌານໍ ນຕ຺ຖີຕິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກວຊ຺ຊານໍ ປາທການິ ໂລກິຍຊ຺ຌານານິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕິ ຈ ໂອຬາຣິກງ຺ຄາຕິກ຺ກມນຸປນິສ຺ສຍາຠາເວ ປຎ຺ຈຫິ ອງ຺ເຄຫິ ວິນາ ນ ໂຫຕີຕິ ‘‘ໂສມນສ຺ສສຫຄຕມຄ຺ໂຄ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ. ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕມຄ຺ໂຄຕິ ເອເຕນ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກຕາປິ ສມານາ ອນຸສຍສມຸຄ຺ຆາຏນສມຕ຺ຖສ຺ສ ນ ສງ຺ຂາຣາວເສສຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕ ຈ ວາທາ ນ ວິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານິກຕາຍ ປຐມາທິຊ຺ຌານິກຕາຍ ຈ ສມ຺ຠວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຊ຺ຌາສໂຍ ຈ ສາຕ຺ຖໂກ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ປາທກສມ຺ມສິຕຊ຺ຌາເນເຫວ ນິຍມສ຺ສ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ອຊ຺ຌາສໂຍ ນິຍາມໂກ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ນິຣຕ຺ຖໂກ ສິຍາຕິ. ອິຘ ປນ ອຏ຺ຐສາລິນິຍາ ນິຍາມເນ ເອກນ຺ຕິກໍ ວິປສ຺ສນາສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖເມວ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ‘‘ເຕສມ຺ປິ ວາເທສຸ ອຍໍ…ເປ… ວິປສ຺ສນາວ ນິຍເມຕີ’’ຕິ ວທນ຺ເຕນ ຕໂຍເປເຕ ວາເທ ວິປສ຺ສນາວ ນິຍເມຕີຕິ ທສ຺ສິຕໍ. ຕໍຕໍວາທານຎ຺ຫິ ວິປສ຺ສນາສຫິຕານເມວ ສິທ຺ຘິ, ນາຎ຺ຎຖາຕິ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ.

ປເວຘຕີຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທິ ປຎ຺ຈມຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ຊວນໍ ປຕິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ກຖໍ ຕທາ ໂຄຕ຺ຣຠຸ ຕທນນ຺ຕຣຎ຺ຈ ມຄ຺ໂຄ ຊວນສ຺ສ ປຕິຕກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ? ອປຸພ຺ພສ຺ສ ຊວນນ຺ຕຣສ຺ສ ປຕິຕຕາຠາວໂຕ. ຕເທວ ຫິ ຊວນໍ ອເນກກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປວຕ຺ຕມານໍ ປຕິຕໍ ສິຍາຕິ, ໂຄຕ຺ຣຠຸ ປນ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອປຸພ຺ພໍ ຊວນໍ, ຕຖາ ມຄ຺ໂຄ ຠູມນ຺ຕຣໂຕ ຈາຕິ. ນນຸ ຈ ສຕ຺ຕມຊວນເຈຕນາຍ ພລວຕາຍ ອຸປປຊ຺ຊເວທນີຍຠາໂວ ໂຫຕິ ອານນ຺ຕຣິຍຕາປີຕິ, ຕຕ຺ຖາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ ສິຍາ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິຍາ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠາວິໂນ ວິປາກສນ຺ຕານສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠາເວນ ອນ຺ຕິມຊວນເຈຕນາຍ ສຸສງ຺ຂຕຕ຺ຕາ ສາ ສຕ຺ຕມຊວນເຈຕນາ ອຸປປຊ຺ຊເວທນີຍາ ອານນ຺ຕຣິກາ ຈ ໂຫຕິ, ນ ອປຕິຕຊວນເຈຕນາ ວິຍ ພລວຕາຍາ’’ຕິ.

ປຸນ ອນຸໂລມໍ ຕໍ ອນຸພນ຺ເຘຍ຺ຍາຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸສ຺ສ ຫິ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓຕ຺ເຕ ສຕິ ຕທປິ ອນຸໂລມເມວາຕິ ປຸຣິມອນຸໂລມໍ ວິຍ ຕໍ ຕທປິ ອຎ຺ຎໍ ອນຸໂລມໍ ອນຸພນ຺ເຘຍ຺ຍ, ນ ມຄ຺ໂຄຕິ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານເມວ ຈ ນ ຠເວຍ຺ຍ ອຕ຺ຕໂນ ສທິສາລມ຺ພນສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນຏ຺ຐານິຍສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອລາຠາ. ອປ຺ປຫີນຠາເວນ ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອນຸສຍິຕາ ກິເລສາ ສາ ຠູມິ ເອເຕຫິ ລທ຺ຘາຕິ ກຕ຺ວາ ຠູມິລທ຺ຘາ. ວຏ຺ຏໍ ສິໂນນ຺ຕິ ພນ຺ຘນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຏ຺ຏເສຕູ ຈ, ເຕສໍ ສມຸຄ຺ຆາຕກຣຓນ຺ຕິປິ ເອຕເທວສ຺ສ ໂລຠກ຺ຂນ຺ຘາທິປທາລນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕໍ. ເອກໍ ຠວນ຺ຕິ ອນາຄາມິໂນ ອເນກກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ ຕຕ຺ເຖວ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ອນາຄມນວເສນ ເອໂກ ຠໂວຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອິມສ຺ສ ປນຕ຺ຖສ຺ສາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປາທິນ຺ນກປວຕ຺ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐານສ຺ສ. ອປາເຍສຸ ສຕ຺ຕມຠວໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ສຸຄຕິຍຎ຺ຈ ວິປາກທາຍກສ຺ສ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຆາໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຎາເຓນ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ທ຺ວີສຸ ຠເວສູຕິ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄ ອຠາວິເຕ ສກທາຄາມິສ຺ສ ກາມຘາຕຸຍໍ ເຍ ທ຺ເວ ຠວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຕສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈລຕີຕິ ເອເຕນ ຈລນສຠາວເມວ ທສ຺ເສຕິ, ນ ອຈລນາຠາວໍ, ຕສ຺ມາ ອຈລນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ຈລນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຖາຄຕສ຺ສ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຍປິ ວາ ກຕ຺ຖຈິ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ມຄ຺ເຄ ສມານປຏິປເທ ທິສ຺ວາ ສຠາວໂຕ ອຈລນເມວ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍຸໍ, ເຕສໍ ຕໍຄຫຓນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ‘‘ຈລຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຈລນາວຘາຣຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ ອຸຠຍທສ຺ສນໍ. ອຖ ວາ ຍທິປິ ເກສຎ຺ຈິ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ມຄ຺ຄາ ສມານປຏິປທາ, ຕຖາປິ ກິເລສິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ສິຊ຺ຌມານາ ປຏິປທາ ເຕສໍ ວເສນ ຈລນປກຕິກາ ເອວາຕິ ‘‘ຈລຕິ’’ຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ‘‘ນ ຈລຕີ’’ຕິ.

ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລປກິຓ຺ຓກກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຐມມຄ຺ຄວີສຕິມຫານຍວຓ຺ຓນາ

໓໕໗. ຍສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາເຄ ‘‘ມຄ຺ຄໍ ຠາເວມີ’’ຕິ ອຊ຺ຌາສໂຍ ປວຕ຺ໂຕ, ໂສ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຊ຺ຌາສຍວິເສເສນ ຕໍຕໍຠາວນາວິເສໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໓໕໘. ຉນ຺ທາຘິປເຕຍ຺ຍນ຺ຕິອາທີສຸ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ວຕ຺ຕມາເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກຖໍ ຉນ຺ທສ຺ສ ຕໍສຫຊາຕສ຺ສ ອຘິປຕິຠາໂວ ວີຣິຍາທີນຎ຺ຈາຕິ? ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ. ຍສ຺ສ ຫິ ສເຈ ຉນ຺ທວໂຕ ກຸສລໍ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕິ, ‘‘ອຫໍ ນິປ຺ຜາເທສ຺ສາມີ’’ຕິ ປວຕ຺ຕມານສ຺ສ ກຸສລໍ ນິປ຺ຜນ຺ນໍ, ຕສ຺ສ ຕໍສຫຊາໂຕ ຉນ຺ໂທ ເຕນ ປຸຣິມຸປນິສ຺ສເຍນ ວິສິຏ຺ໂຐ ສຫຊາຕຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ເຕຕິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ປວຕ຺ຕມາເນ ເຕ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ນິວຕ຺ຕມາເນ ນິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕທນຸຣູປພລາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ຣາຊປຸຣິສາ ວິຍາຕິ. ເອວໍ ວີຣິຍາທີສຸ. ເສສຘມ຺ມານໍ ປນ ກຕ຺ຖຈິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາເວປິ ອຕໍສຠາວຕ຺ຕາ ອຘິປຕິຠາໂວ ນຕ຺ຖີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ທຸຕິຍມຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໓໖໑. ອາ-ກາຣສ຺ສ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອາ-ກາໂຣ ຈ ຘມ຺ມມຣິຍາທຕ຺ໂຖ.

ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໓໖໒. ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ນ ປູເຣນ຺ຕິ ອກິຈ຺ຈກຕ຺ຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ມາເຣນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຫິ ມຄ຺ໂຄ, ນ ເຈຕາຍ ມາເຣຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖີຕິ. ມານສ຺ສ ທິຏ຺ຐິສທິສາ ປວຕ຺ຕິ ອຫມສ຺ມີຕິ ປວຕ຺ຕມານສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐາເນ ຐານໍ. ອາໂລກສ຺ເສວ ປວຕ຺ຕິກາໂລ ວິຍາຕິ ຈິຣປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ເອກເທສສາມຎ຺ເຎນ ຫິ ຍຖາຘິປ຺ເປເຕນ ອຸປມາ ໂຫຕີຕິ. ຂາເຣ ວາຕິ ກຏ຺ຐາທີນໍ ຂາຣຈ຺ຉາຣິກາຍໍ. ສມ຺ມທ຺ທິຕ຺ວາຕິ ກິເລເທຕ຺ວາ. ຉນ຺ໂທຕິ ຕຓ຺ຫາ. ອນຸສໂຍຕິ ຕຓ຺ຫາ ມານານຸສໂຍ ຈ. ເອຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສຸຕ຺ເຕ ອສມູຫຕສ຺ສ ຄນ຺ຘສ຺ສ ສມຸຄ຺ຆາຏນໍ ວິຍ ອສມູຫຕມານາທິສມຸຄ຺ຆາຕໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ກິເລເສ ປຊຫຕີຕິ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ອານີຕໍ, ນ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຸປມາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນິຣນ຺ຕຣໍ ປວຕ຺ຕມາເນ ຈິຕ຺ເຕ ຕສ຺ສ ສໍກິເລສໂວທານກຣາ ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ຊາ ເຈຕສິກາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ຕສ຺ສງ຺ຄຠູຕາ ອວຍວາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ‘‘ຈິຕ຺ຕງ຺ຄວເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກຸສລກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອກຸສລປທໍ

ຘມ຺ມຸທ຺ເທສວາໂຣ

ປຐມຈິຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໖໕. ກຸສເລ ວຸຕ຺ຕນຍໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ຍຖານຸຣູປໍ ເວທິຕພ຺ພຕາຍ ‘‘ວຸຕ຺ຕນເຍນາ’’ຕິ ອາຫ. ຄນ຺ຕພ຺ພາຠາວໂຕຕິ ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພາຠາວໂຕ. ທິຏ຺ຐິຍາ ຄຕມຕ຺ຕນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິຍາ ຄຕິມຕ຺ຕໍ ຄຫຓມຕ຺ຕໍ. ອາສນ຺ນກາຣຓຕ຺ຕາ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສ຺ສ ວິສຸໍ ຄຫຓໍ ເອກນ຺ຕກາຣຓຕ຺ຕາ ຈ. ສຕິສໍວໂຣຕິ ອິຘ ສີຕາທີຫິ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ ອປ຺ປມຊ຺ຊນໍ ຂມນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຫານສໍວໂຣຕິ ວີຣິຍສໍວໂຣ.

ອສ຺ສາທທສ຺ສນນ຺ຕິ ອສ຺ສາທທິຏ຺ຐິ. ຜລຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາເນນ ອສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນໂມໂຫ, ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິປຏິປກ຺ຂຠາວຄ຺ຄຫຓາກາໂຣ ວາ. ສພ຺ພສ຺ສ ໂລຠສ຺ສ ອຠິຊ຺ຌາຠາເວ ສຕິປິ ວິເສສຍຸຕ຺ຕາຍ ອຠິຊ຺ຌາຍ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ຕາຍ ອິຘຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຍ ລກ຺ຂຓາທິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສາ ປຣສມ຺ປຕ຺ຕີນ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຓາມນສ຺ສ ປຸເຣຈາຣິກາ ຕຓ຺ຫາຠິຣຕິ ອຠິຣຕິ.

ອນຸປປຣິກ຺ຂາ ໂມໂຫ. ໂມຫວເສນ ຫິ ທິຏ຺ຐິວເສນ ວາ ອວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສານຸນໂຍ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ. ອສຕິຍຈິຕ຺ເຕຕິ ອຫິຣິກາທີຫິ ອາຣກ຺ຂຣຫິຕຈິຕ຺ເຕ. ສຕິຣຫິຕຕ຺ຕາ ສຕິປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາ ຈາຕິ ເອເຕນ ສຕິຣຫິຕາ ສຕິປຏິປກ຺ຂາ ຈ ອກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ເອວ ມິຈ຺ຉາສຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕ ປນ ອຸປນາຫາທິປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ຈິຣກຕາທິສລ຺ລກ຺ຂເຓ ປຏຸສຎ຺ຎາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ສທຣຖາທິຠາໂວ ອວິເສເສນ ກິເລສສມ຺ປໂຍຄໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ ລຫຸຕາທິເອກນ຺ຕປຏິປກ຺ຂານໍ ຖິນມິທ຺ຘາທີນໍ ເກສຎ຺ຈິ ອິຘ ອຠາວາ. ອວູປສໂມຕິ ອສນ຺ນິສິນ຺ນສພ຺ຠາວມາຫ. ອນວຏ຺ຐານຣສນ຺ຕິ ຈລນກິຈ຺ຈໍ. ເຈຕໂສ ອວູປສເມຕິ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ເພ ປໂຍຊເນ ຠຸມ຺ມໍ, ອວູປສມປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ວາ ‘‘ອວູປສໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຘມ຺ມຸທ຺ເທສວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິທ຺ເທສວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໗໗. ສຫຊາຕຘມ຺ເມສຸ ອກມ຺ປນໍ ນ ໂກສຊ຺ເຊສຸ ອກມ຺ປນໍ ວິຍ ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂຠາວໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ຕໍຕໍປາປກິຣິຍາຍ ອຸສ຺ສຫນວເສນ ປນ ຖິຣຕາ ຕຕ຺ຖ ອກມ຺ປນໍ.

໓໘໑. ທິຏ຺ຐິຍາ ວິຣູປໍ ຜນ຺ທິຕນ຺ຕິ ຕຖາ ຕຖາ ສສ຺ສຕາທິວເສນ ປວຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐິ ເອວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຣນ຺ຕີຕິ ຕິຕ຺ເຖ ວິຍ ປິລວນ຺ຕິ. ວິປຣິເຍສໂຕຕິ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ວິປຣີຕໂຕ.

໓໙໐. ສຠາວປຏິຈ຺ຉາທນວເສນ ປກຕິອຕ຺ຕາທິອສນ຺ຕຄຫຓສ຺ສ ອນິຈ຺ຈາທີນໍ ນິຈ຺ຈາທິວິສມຄຫຓສ຺ສ ຈ ສຎ຺ຎາທິວິປຣິເຍສສ຺ສ ນິສ຺ສຍຕ຺ຕາ ‘‘ອສນ຺ຕໍ ອສມຎ຺ຈ ພຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ທຸຕິຍຈິຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໙໙. ກິຎ຺ຈາປິ…ເປ… ປຣາມສນ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປຸຣິມຈິຕ຺ເຕນ ອວິເສສໍ ທສ຺ເສຕິ. ອນຸສ຺ສາຫນາວສີທນຠາເວນ ສໍຫຕຠາໂວ ຖິນໍ.

ຕຕິຍຈິຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໐໐. ອິຘ ມາເນນ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈ ອປຓ຺ຓກງ຺ຄານີຕິ ອວິຣຊ຺ຌນກງ຺ຄານິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິອຣຫງ຺ຄານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ມານສ຺ສ ອນິຍຕຕ຺ຕາ ນ ນິຍຕເຍວາປນກາຕິ. ປຏ຺ຐາເນ ຫິ ‘‘ສໍໂຍຊນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ສໍໂຍຊໂນ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໓.໔.໑) ເອຕ຺ຖ ‘‘ຈຕຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ກາມຣາເຄນ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຏິເຆນ ຈ ມາໂນ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຠວຣາໂຄ ຕໂຍເປເຕ ສກທາຄາມິໂນ ສໍໂຍຊນານໍ ສໍໂຍຊເນຫິ ທສວິຘາ ໂຍຊນາ’’ຕິ ທສ຺ສິຕາຍ ທສວິຘາຍ ໂຍຊນາຍ ‘‘ກາມຣາຄສໍໂຍຊນໍ ປຏິຈ຺ຈ ມານສໍໂຍຊນໍ ອວິຊ຺ຊາສໍໂຍຊນ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ກາມຣາຄສໍໂຍຊນໍ ປຏິຈ຺ຈ ອວິຊ຺ຊາສໍໂຍຊນ’’ນ຺ຕິ ‘‘ມານສໍໂຍຊນໍ ປຏິຈ຺ຈ ຠວຣາຄສໍໂຍຊນໍ ອວິຊ຺ຊາສໍໂຍຊນ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຕ຺ວາ ‘‘ຠວຣາຄສໍໂຍຊນໍ ປຏິຈ຺ຈ ອວິຊ຺ຊາສໍໂຍຊນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາຫິ ໂຍຊນາຫິ ມານສ຺ສ ອນິຍຕຠາໂວ ປກາສິໂຕ, ຕຖາ ກິເລສທຸເກປິ. ອິຘ ຈ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ທສວິຘາ ສໍໂຍຊນານໍ ໂຍຊນາ, ຕຖາ ທສວິຘາ ກິເລສານ’’ນ຺ຕິ ຈ. ອຸນ຺ນມນວເສເນວ ສມ຺ປຄ຺ຄຫຣໂສ, ນ ວີຣິຍໍ ວິຍ ຕໍຕໍກິຈ຺ຈສາຘເນ ອພ຺ຠຸສ຺ສາຫນວເສນ. ໂອມານສ຺ສປິ ອຕ຺ຕານໍ ອວໍກຕ຺ວາ ຄຫຓໍ ສມ຺ປຄ຺ຄໂຫຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ຈຕຸຕ຺ຖຈິຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໐໒. ປຣິຫຣຓຕ຺ຖໍ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸສ຺ສາຫໍ ຊເນນ຺ຕາ ‘‘ປຣິຫຣຓຕ຺ຖໍ ສອຸສ຺ສາຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ.

ນວມຈິຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໑໓. ວິສປ຺ປນອນິຏ຺ຐຣູປສມຸຏ຺ຐານວເສນ ອຕ຺ຕໂນ ປວຕ຺ຕິອາກາຣວເສນ ຈ ວິສປ຺ປນຣໂສ. ໂທໂສ ອຸປໂຍຄຜເລສຸ ອນິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ວິສສໍສຏ຺ຐປູຕິມຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອນຠິຣຕິຣສາຕິ ເອວໍປກາເຣສຸ ປຏິກ຺ເຂເປນ ຣສວຈເນສຸ ຕໍຕໍປຏິປກ຺ຂກິຈ຺ຈຄຫຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກຏຸກາກາຣຄຕິ ກຏຸກຎ຺ຈຸກຕາ, ອຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິ ອາວາສາທິ, ປຣາຍຕ຺ຕຕາຍ ທາສພ຺ຍໍ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍຖາ ຫິ ທາສພ຺ເຍ ສຕິ ທາໂສ ປຣາຍຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ເອວໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈ ສຕິ ຕໍສມງ຺ຄີ. ນ ຫິ ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ປວຕ຺ຕິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ ກຸສເລຕິ. ອຖ ວາ ກຕາກຕາກຸສລກຸສລານຸໂສຈເນ ອາຍຕ຺ຕຕາຍ ຕທຸຠຍວເສນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈນ ຕໍສມງ຺ຄີ ໂຫຕີຕິ ທາສພ຺ຍໍ ວິຍ ຕໍ ໂຫຕິ.

໔໑໘. ວິຣຸທ຺ຘາກາໂຣຕິ ວິຣຸທ຺ຘສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ອາກາໂຣ ວິຣຸທ຺ຘຠາໂວ. ເຕນ ວິຣຸຊ຺ຌນໍ ວິໂຣໂຘຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວຈນນ຺ຕິ ເອຕໍ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສພ຺ພເມວ ຫິ ກິຈ຺ຈໍ ເອເຕນ ກຣິຍມານໍ ສຸໂຣປິຕໍ ສຸຊນິຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ. ໂຣປສທ຺ທວຈນຕ຺ຖເມວ ເກຈິ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ. ຕໍ ອປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ໂກຘສ຺ສ ຕຖາປວຕ຺ຕນສຠາວາຠາວາ ອຎ຺ເຎນ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ປຣິປຸຓ຺ຓຕາ ສິຍາຕິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອກາທສມຈິຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໒໒. ວິຄຕາ ຈິກິຈ຺ຉາຕິ ຈິກິຈ຺ຉິຕຸໍ ທຸກ຺ກຣຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ສພ຺ພຖາ ຈິກິຈ຺ຉາຠາວາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍາຕິ ຕທຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

໔໒໔. ນິຈ຺ຉຍາຠາວາ ອສຓ຺ຐຫນໂຕ ເຈຕໂສ ປວຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍມຕ຺ຕຕາຍ ‘‘ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐິຕິມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໒໕. ເອກໍ ອາກາຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາມຸຂໍ ສປ຺ປນໂຕ ໂອສກ຺ກຕິ.

ທ຺ວາທສມຈິຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ