໓. ສຕ຺ຕາວາສວຄ຺ໂຄ

໑. ຕິຐານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑. ຕຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ອມມາຕິ ວຕ຺ຖາຠຣຓປານໂຠຊນາທີສຸປິ ມມຕ຺ຕວິຣຫິຕາ. ອປຣິຄ຺ຄຫາຕິ ອິຕ຺ຖິປຣິຄ຺ຄເຫນ ອປຣິຄ຺ຄຫາ. ເຕສໍ ກິຣ ‘‘ອຍໍ ມຍ຺ຫໍ ຠຣິຍາ’’ຕິ ມມຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕິ, ມາຕຣໍ ວາ ຠຄິນິໍ ວາ ທິສ຺ວາ ຉນ຺ທຣາໂຄ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຘມ຺ມຕາສິທ຺ຘສ຺ສ ສີລສ຺ສ ອານຸຠາເວນ ປຸຕ຺ເຕ ທິຏ຺ຐມຕ຺ເຕ ເອວ ມາຕຸຖນໂຕ ຖຎ຺ຎໍ ປຄ຺ຆຣຕິ, ເຕນ ສຎ຺ຎາເຓນ ເນສໍ ມາຕຣິ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ມາຕຸສຎ຺ຎາ, ມາຕຸ ຈ ປຸຕ຺ເຕ ປຸຕ຺ຕສຎ຺ຎາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາຕິ ເກຈິ.

ອປິເຈຕ຺ຖ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໑.໑ ເວຣຎ຺ຊກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາ) ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸການໍ ປຸຎ຺ຎານຸຠາວສິທ຺ໂຘ ອຍມ຺ປິ ວິເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ກິຣ ເຕສຸ ເຕສຸ ປເທເສສຸ ຆນນິຈິຕປຕ຺ຕສຎ຺ຉນ຺ນສາຂາປສາຂາ ກູຏາຄາຣສມາ ມໂນຣມາ ຣຸກ຺ຂາ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ນິເວສນກິຈ຺ຈໍ ສາເຘນ຺ຕິ. ຍຕ຺ຖ ສຸຂໍ ນິວສນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎປິ ຕຕ຺ຖ ຣຸກ຺ຂາ ສຸຊາຕາ ສພ຺ພທາປິ ປຸປ຺ຜິຕຄ຺ຄາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ຊລາສຍາປິ ວິກສິຕກມລກຸວລຍປຸຓ຺ຑຣີກໂສຄນ຺ຘິກາທິປຸປ຺ຜສຎ຺ຉນ຺ນາ ສພ຺ພກາລໍ ປຣມສຸຄນ຺ຘໍ ສມນ຺ຕໂຕ ປວາຍນ຺ຕາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ສຣີຣມ຺ປິ ເຕສໍ ອຕິທີຆາທິໂທສຣຫິຕໍ ອາໂຣຫປຣິຓາຫສມ຺ປນ຺ນໍ ຊຣາຍ ອນຠິຠູຕຕ຺ຕາ ວລິຕປລິຕາທິໂທສວິຣຫິຕໍ ຍາວຕາຍຸກໍ ອປຣິກ຺ຂີຓຊວພລປຣກ຺ກມໂສຠເມວ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອນຸຏ຺ຐານຜລູປຊີວິຕາຍ ນ ຈ ເນສໍ ກສິວຓິຊ຺ຊາທິວເສນ ອາຫາຣປຣິເຍຏ຺ຐິວເສນ ທຸກ຺ຂໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໂຕ ເອວ ນ ທາສທາສິກມ຺ມກຣາທິປຣິຄ຺ຄໂຫ ອຕ຺ຖິ, ນ ຈ ຕຕ຺ຖ ສີຕຸຓ຺ຫຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປວາຬາທິປຣິສ຺ສໂຍ ອຕ຺ຖິ. ຍຖາ ນາເມຕ຺ຖ ຄິມ຺ຫານໍ ປຈ຺ຉິເມ ມາເສ ປຈ຺ຈູສເວລາຍໍ ສມສີຕຸຓ຺ໂຫ ອຸຕຸ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ສພ຺ພກາລໍ ຕຕ຺ຖ ສມສີຕຸຓ຺ໂຫວ ອຸຕຸ ໂຫຕິ, ນ ຈ ເນສໍ ໂກຈິ ອຸປຆາໂຕ ວິເຫສາ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອກຏ຺ຐປາກິເມວ ສາລິໍ ອກຓໍ ອຖຸສໍ ສຸທ຺ຘໍ ສຸຄນ຺ຘໍ ຕຓ຺ຑຸລປ຺ຜລໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ຕໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕານໍ ເນສໍ ກຸຏ຺ຐໍ, ຄຓ຺ໂຑ, ກິລາໂສ, ໂສໂສ, ກາໂສ, ສາໂສ, ອປມາໂຣ, ຊໂຣຕິ ເອວມາທິໂກ ນ ໂກຈິ ໂຣໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈ ເຕ ຂຸຊ຺ຊາ ວາ ວາມນາ ວາ ກາຓາ ວາ ກຸຓີ ວາ ຂຎ຺ຊາ ວາ ປກ຺ຂຫຕາ ວາ ວິກລງ຺ຄາ ວາ ວິກລິນ຺ທ຺ຣິຍາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ.

ອິຕ຺ຖິໂຍປິ ຕຕ຺ຖ ນາຕິທີຆາ, ນາຕິຣສ຺ສາ, ນາຕິກິສາ, ນາຕິຖູລາ, ນາຕິກາຬາ, ນຈ຺ໂຈທາຕາ, ໂສຠຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕຣູປາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ທີຆງ຺ຄຸລີ, ຕມ຺ພນຂາ, ອລມ຺ພຖນາ, ຕນຸມຊ຺ຌາ, ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທມຸຂີ, ວິສາລກ຺ຂີ, ມຸທຸຄຕ຺ຕາ, ສຫິໂຕຣູ, ໂອທາຕທນ຺ຕາ, ຄມ຺ຠີຣນາຠີ, ຕນຸຊງ຺ຆາ, ທີຆນີລເວລ຺ລິຕເກສີ, ປຸຖຸລສຸສ຺ໂສຓີ, ນາຕິໂລມາ, ນາໂລມາ, ສຸຠຄາ, ອຸຕຸສຸຂສມ຺ຜສ຺ສາ, ສຓ຺ຫາ, ສຂິລາ, ສຸຂສມ຺ຠາສາ, ນານາຠຣຓວິຠູສິຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ສພ຺ພທາປິ ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິກາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕິ, ປຸຣິສາ ຈ ປຎ຺ຈວີສຕິວສ຺ສຸທ຺ເທສິກາ ວິຍ. ນ ປຸຕ຺ຕທາເຣສຸ ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

ສຕ຺ຕາຫິກເມວ ຈ ຕຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາ ກາມຣຕິຍາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ຕໂຕ ວີຕຣາຄາ ວິຍ ຍຖາສກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ອິຘ ວິຍ ຄພ຺ໂຠກ຺ກນ຺ຕິມູລກໍ, ຄພ຺ຠປຣິຫຣຓມູລກໍ, ວິຊາຍນມູລກໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ໂຫຕິ. ຣຕ຺ຕກຎ຺ຈຸກໂຕ ກຎ຺ຈນປຏິມາ ວິຍ ທາຣກາ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ອມກ຺ຂິຕາ ເອວ ເສມ຺ຫາທິນາ ສຸເຂເນວ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ. ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

ມາຕາ ປນ ປຸຕ຺ຕໍ ວາ ຘີຕຣໍ ວາ ວິຊາຍິຕ຺ວາ ເຕ ວິຈຣຓກປ຺ປເທເສ ຐເປຕ຺ວາ ອນເປກ຺ຂາ ຍຖາຣຸຈິ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ສຍິຕານໍ ເຍ ປສ຺ສນ຺ຕິ ປຸຣິສາ ວາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ວາ, ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ອງ຺ຄຸລິໂຍ ອຸປນາເມນ຺ຕິ. ເຕສໍ ກມ຺ມພເລນ ຕໂຕ ຂີຣໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ເຕນ ເຕ ທາຣກາ ຍາເປນ຺ຕິ. ເອວໍ ປນ ວຑ຺ເຒນ຺ຕາ ກຕິປຍທິວເສເຫວ ລທ຺ຘພລາ ຫຸຕ຺ວາ ທາຣິກາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ທາຣກາ ປຸຣິເສ. ກປ຺ປຣຸກ຺ຂໂຕ ເອວ ຈ ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຖາຠຣຓານິ ນິປ຺ຜຊ຺ຊນ຺ຕິ. ນານາວິຣາຄວຓ຺ຓວິຈິຕ຺ຕານິ ຫິ ສຸຂຸມານິ ມຸທຸສຸຂສມ຺ຜສ຺ສານິ ວຕ຺ຖານິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ກປ຺ປຣຸກ຺ເຂສຸ ໂອລມ຺ພນ຺ຕານິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ນານາວິຘຣສ຺ມິຊາລສມຸຊ຺ຊລວິວິຘວຓ຺ຓຣຕນວິນທ຺ຘານິ ອເນກວິຘມາລາກມ຺ມລຕາກມ຺ມຠິຕ຺ຕິກມ຺ມວິຈິຕ຺ຕານິ ສີສູປຄຄີວູປຄຫຕ຺ຖູປຄກຏູປຄປາທູປຄານິ ໂສວຓ຺ຓມຍານິ ອາຠຣຓານິ ກປ຺ປຣຸກ຺ຂໂຕ ໂອລມ຺ພນ຺ຕິ. ຕຖາ ວີຓາມຸທິງ຺ຄປຓວສມ຺ມຕາຬສງ຺ຂວໍສເວຕາຬປຣິວາທິນີວລ຺ລກີປຠຸຕິກາ ຕູຣິຍຠຓ຺ຑາປິ ຕໂຕ ຕໂຕ ໂອລມ຺ພນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ພຫູ ຜລຣຸກ຺ຂາ ກຸມ຺ຠມຕ຺ຕານິ ຜລານິ ຜລນ຺ຕິ ມຘຸຣຣສານິ, ຍານິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ສຕ຺ຕາຫມ຺ປິ ຂຸປ຺ປິປາສາຫິ ນ ພາຘີຍນ຺ຕິ.

ນຊ຺ໂຊປິ ຕຕ຺ຖ ສຸວິສຸທ຺ຘຊລາ ສຸປ຺ປຕິຕ຺ຖາ ຣມຓີຍາ ອກທ຺ທມາ ວາລຸກຕລາ ນາຕິສີຕາ ນຈ຺ຈຸຓ຺ຫາ ສຸຣຠິຄນ຺ຘີຫິ ຊລຊປຸປ຺ເຜຫິ ສຎ຺ຉນ຺ນາ ສພ຺ພກາລໍ ສຸຣຠີ ວາຍນ຺ຕິໂຍ ສນ຺ທນ຺ຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ກຓ຺ຏກິກາ ກກ຺ຂຬຄຈ຺ຉລຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ອກຓ຺ຏກາ ປຸປ຺ຜຜລສມ຺ປນ຺ນາ ເອວ ໂຫນ຺ຕິ, ຈນ຺ທນນາຄຣຸກ຺ຂາ ສຍເມວ ຣສໍ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕິ, ນຫາຍິຕຸກາມາ ຈ ນທິຕິຕ຺ເຖ ເອກຊ຺ຌໍ ວຕ຺ຖາຠຣຓານິ ຐເປຕ຺ວາ ນທິໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ນ຺ຫຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓຸຕ຺ຕິຓ຺ຓາ ອຸປຣິຏ຺ຐິມໍ ອຸປຣິຏ຺ຐິມໍ ວຕ຺ຖາຠຣຓໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ນ ເຕສໍ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ອິທໍ ມມ, ອິທໍ ປຣສ຺ສາ’’ຕິ. ຕໂຕ ເອວ ນ ເຕສໍ ໂກຈິ ວິຄ຺ຄໂຫ ວາ ວິວາໂທ ວາ. ສຕ຺ຕາຫິກາ ເອວ ຈ ເນສໍ ກາມຣຕິກີຬາ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ວີຕຣາຄາ ວິຍ ວິຈຣນ຺ຕິ. ຍຕ຺ຖ ຈ ຣຸກ຺ເຂ ສຍິຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ສຍນໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ມເຕ ຈ ສຕ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ນ ໂຣທນ຺ຕິ ນ ໂສຈນ຺ຕິ. ຕຎ຺ຈ ມຓ຺ຑຍິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປນ຺ຕິ. ຕາວເທວ ຈ ເນສໍ ຕຖາຣູປາ ສກຸຓາ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ມຕໍ ທີປນ຺ຕຣໍ ເນນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສຸສານໍ ວາ ອສຸຈິຏ຺ຐານໍ ວາ ຕຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ, ນ ຈ ຕໂຕ ມຕາ ນິຣຍໍ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໍ ວາ ເປຕ຺ຕິວິສຍໍ ວາ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຘມ຺ມຕາສິທ຺ຘສ຺ສ ປຎ຺ຈສີລສ຺ສ ອານຸຠາເວນ ເຕ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ວສ຺ສສຫສ຺ສເມວ ຈ ເນສໍ ສພ຺ພກາລໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ, ສພ຺ພເມຕໍ ເຕສໍ ປຎ຺ຈສີລໍ ວິຍ ຘມ຺ມຕາສິທ຺ຘເມວາຕິ.

ຕິຐານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ຕຓ຺ຫາມູລກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓. ຕຕິເຍ (ທີ. ນິ. ຏີ. ໒.໑໐໓) ເອສນຕຓ຺ຫາຕິ ໂຠຄານໍ ປຣິເຍສນວເສນ ປວຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາ. ເອສິຕຕຓ຺ຫາຕິ ປຣິຍິຏ຺ເຐສຸ ໂຠເຄສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານຕຓ຺ຫາ. ປຣິຕສ຺ສນວເສນ ປຣິເຍສຕິ ເອຕາຍາຕິ ປຣິເຍສນາ, ອາສຍໂຕ ປໂຍຄໂຕ ຈ ປຣິເຍສນາ ຕຖາປວຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາຍ ສຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓປ຺ປຏິລາໂຠຕິ ສວຕ຺ຖຸການໍ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓານໍ ຄເວສນວເສນ ປຏິລາໂຠ. ຍໍ ປນ ອປຣິຍິຏ຺ຐໍເຍວ ລພ຺ຠຕິ, ຕມ຺ປິ ອຕ຺ຖໂຕ ປຣິເຍສນາຍ ລທ຺ຘເມວ ນາມ ຕຖາຣູປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຸພ຺ເພກຕຕ຺ຕາ ເອວ ລພ຺ຠນໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ໂສ ຫິ ປຣິເຍສນາຍ ສຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ສຸຂວິນິຈ຺ຉຍນ຺ຕິ ສຸຂໍ ວິເສສໂຕ ນິຈ຺ຉິໂນຕີຕິ ສຸຂວິນິຈ຺ຉໂຍ. ສຸຂໍ ສຠາວໂຕ ສມຸທຍໂຕ ອຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ອາທີນວໂຕ ນິສ຺ສຣຓໂຕ ຈ ຍາຖາວໂຕ ຊານິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຎາຓໍວ ສຸຂວິນິຈ຺ຉຍໍ. ຊຎ຺ຎາຕິ ຊາເນຍ຺ຍ. ‘‘ສຸຠໍ ສຸຂ’’ນ຺ຕິອາທິກໍ ອາຣມ຺ມເຓ ອຠູຕາກາຣໍ ວິວິຘໍ ນິນ຺ນຠາເວນ ຈິໂນຕິ ອາໂຣເປຕີຕິ ວິນິຈ຺ຉໂຍ, ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສນາ ຕຓ຺ຫາ. ທິຏ຺ຐິຍາປິ ເອວເມວ ວິນິຈ຺ຉຍຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ວິຕກ຺ໂກເຍວ ອາຄໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕຕິ ສກ຺ກປຎ຺ຫສຸຕ຺ເຕ (ທີ. ນິ. ໒.໓໕໘). ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ຉນ຺ໂທ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ວິຕກ຺ກນິທາໂນ’’ຕິ ອາຄຕໍ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ. ວິຕກ຺ເກເນວ ວິນິຈ຺ຉິນນ຺ຕີຕິ ເອເຕນ ‘‘ວິນິຈ຺ຉິນຕິ ເອເຕນາຕິ ວິນິຈ຺ຉໂຍ’’ຕິ ວິນິຈ຺ຉຍສທ຺ທສ຺ສ ກຣຓສາຘນມາຫ. ເອຕ຺ຕກນ຺ຕິອາທິ ວິນິຈ຺ຉຍນາກາຣທສ຺ສນໍ.

ຉນ຺ທນຏ຺ເຐນ ຉນ຺ໂທ, ເອວໍ ຣຎ຺ຊນຏ຺ເຐນ ຣາໂຄຕິ ຉນ຺ທຣາໂຄ. ສ຺ວາຍໍ ອນາເສວນຕາຍ ມນ຺ໂທ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ໂຕ ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ທຸພ຺ພລຣາຄສ຺ສາຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ. ອຊ຺ໂຌສານນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ອຠິນິເວສນໍ. ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອິທ’’ນ຺ຕິ ຫິ ຕຓ຺ຫາຄາໂຫ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອຕ຺ຕຄ຺ຄາຫສນ຺ນິສ຺ສໂຍວ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຫໍ ມມນ຺ຕີ’’ຕິ. ພລວສນ຺ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຈ ເຕສໍ ຄາຫານໍ ຖິຣຠາວປ຺ປຕ຺ຕິມາຫ. ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ປຣິຄ຺ຄຫກຣຓນ຺ຕິ ອຫໍ ມມນ຺ຕິ ພລວສນ຺ນິຏ຺ຐານວເສນ ອຠິນິວິຏ຺ຐສ຺ສ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍຄ຺ຄາຫວຕ຺ຖຸໂນ ອຎ຺ຎາສາຘາຣຓໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຐານໍ, ຕຖາປວຕ຺ໂຕ ໂລຠສຫຄຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ. ອຕ຺ຕນາ ປຣິຄ຺ຄຫິຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໂນ ຍສ຺ສ ວເສນ ປເຣຫິ ສາຘາຣຓຠາວສ຺ສ ອສຫມາໂນ ໂຫຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ, ໂສ ຘມ຺ໂມ ອສຫນຕາ. ເອວໍ ວຈນຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ ນິຣຸຕ຺ຕິນເຍນ. ສທ຺ທລກ຺ຂເຓນ ປນ ຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ວເສນ ມຈ຺ຉຣິຍໂຍຄໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ມຈ຺ຉໂຣ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ, ກມ຺ມໍ ວາ ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ມຈ຺ຉໂຣ ຘມ຺ໂມ. ມຈ຺ຉຣິຍສ຺ສ ພລວຠາວໂຕ ອາທເຣນ ຣກ຺ຂຓໍ ອາຣກ຺ໂຂຕິ ອາຫ ‘‘ທ຺ວາຣ…ເປ… ສຸຏ຺ຐຸ ຣກ຺ຂຓ’’ນ຺ຕິ.

ອຕ຺ຕໂນ ຜລໍ ກໂຣຕີຕິ ກຣຓໍ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກາຣຓໍ. ອຘິກໍ ກຣຓນ຺ຕິ ອຘິກຣຓໍ, ວິເສສກາຣຓໍ. ວິເສສກາຣຓຎ຺ຈ ໂຠຄານໍ ອາຣກ຺ຂທຓ຺ຑາທານາທິອນຕ຺ຖສມ຺ຠວສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາຣກ຺ຂາຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິອາທິ. ປຣນິເສຘນຕ຺ຖນ຺ຕິ ມາຣຓາທິນາ ປເຣສໍ ວິພາຘນຕ຺ຖໍ. ອາທິຍນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ອາທານໍ, ທຓ຺ຑສ຺ສ ອາທານໍ ທຓ຺ຑາທານໍ, ທຓ຺ຑໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປຣວິເຫຐນຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ. ສຕ຺ຖາທາເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຫຕ຺ຖປຣາມາສາທິວເສນ ກາເຍນ ກາຕພ຺ໂພ ກລໂຫ ກາຍກລໂຫ. ມມ຺ມຆຏ຺ຏນາທິວເສນ ວາຈາຍ ກາຕພ຺ໂພ ກລໂຫ ວາຈາກລໂຫ. ວິຣຸຊ຺ຌນວເສນ ວິຣູປໍ ຄຓ຺ຫາຕິ ເອເຕນາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ວິຣຸທ຺ຘໍ ວທຕິ ເອເຕນາຕິ ວິວາໂທ. ‘‘ຕຸວໍ ຕຸວ’’ນ຺ຕິ ອຄາຣວວຈນສຫຈຣຓໂຕ ຕຸວໍຕຸວໍ. ສພ຺ເພປິ ເຕ ຕຖາປວຕ຺ຕໂທສສຫຄຕາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ.

ຕຓ຺ຫາມູລກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔-໕. ສຕ຺ຕາວາສສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໔-໒໕. ຈຕຸຕ຺ເຖ ສຕ຺ຕາ ອາວສນ຺ຕິ ເອເຕສູຕິ ສຕ຺ຕາວາສາ, ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎິອາທິເຠທາ ສຕ຺ຕນິກາຍາ. ຍສ຺ມາ ເຕ ເຕ ສຕ຺ຕນິວາສາ ຕປ຺ປຣິຍາປນ຺ນານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕາຍ ເອວ ຕປ຺ປຣິຍາປນ຺ນຕາຍ ອາຘາໂຣ ວິຍ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫນ຺ຕິ. ສມຸທາຍາຈາໂຣ ຫິ ອວຍວສ຺ສ ຍຖາ ‘‘ຣຸກ຺ເຂ ສາຂາ’’ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສຕ຺ຕານໍ ອາວາສາ, ວສນຏ຺ຐານານີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸທ຺ຘາວາສາປິ ສຕ຺ຕາວາໂສວ ‘‘ນ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາວາໂສ ສຸລຠຣູໂປ, ໂຍ ມຍາ ອນາວຸຕ຺ຖປຸພ຺ໂພ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸທ຺ຘາວາເສຫິ ເທເວຫີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໙໑) ວຈນໂຕ. ຍທິ ເອວໍ ເຕ ກສ຺ມາ ອິຘ ນ ຄຫິຕາຕິ ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ອສພ຺ພກາລິກຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ. ເວຫປ຺ຜລາ ປນ ຈຕຸຕ຺ເຖເຍວ ສຕ຺ຕາວາເສ ຠຊນ຺ຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຎ຺ຈມໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ສຕ຺ຕາວາສສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ສິລາຍູປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖. ຉຏ຺ເຐ ປມາຓມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ຈຕຸວີສຕງ຺ຄຸລິໂກ ຫຕ຺ໂຖ ກຸກ຺ກຸ, ‘‘ກກ຺ກູ’’ຕິປິ ຕສ຺ເສວ ນາມໍ. ອຏ຺ຐ ກຸກ຺ກູ ອຸປຣິ ເນມສ຺ສາຕິ ອຏ຺ຐ ຫຕ຺ຖາ ອາວາຏສ຺ສ ອຸປຣິ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຐິຕາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ສິລາຍູປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ປຐມເວຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໗. ສຕ຺ຕເມ (ສໍ. ນິ. ຏີ. ໒.໒໔໑) ຍໂຕຕິ ຍສ຺ມິໍ ກາເລ. ອຍຎ຺ຫິ ໂຕ-ສທ຺ໂທ ທາ-ສທ຺ໂທ ວິຍ ອິຘ ກາລວິສໂຍ, ຍທາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຠຍານິ ເວຣານີຕິ ຠີຍເຕ ຠຍໍ, ຠເຍນ ໂຍຄາ, ຠາຍິຕພ຺ເພນ ວາ ຠຍໍ ເອວ ເວຣປ຺ປສວຏ຺ເຐນ ເວຣນ຺ຕິ ຈ ລທ຺ຘນາມາ ເຈຕນາທໂຍ. ປາຓາຕິປາຕາທໂຍ ຫິ ຍສ຺ສ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຍຎ຺ຈ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປວຕ຺ຕີຍນ຺ຕິ, ອຸຠເຍສຎ຺ຈ ເວຣາວຫາ, ຕໂຕ ເອວ ເຈເຕ ຠາຍິຕພ຺ພາ ເວຣສຎ຺ຊນກາ ນາມາຕິ. ໂສຕສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ອາທິໂຕ ປຊ຺ຊນໍ ປຏິປຕ຺ຕິ ອຘິຄໂມ ໂສຕາປຕ຺ຕິ. ຕທຕ຺ຖາຍ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຈ ອງ຺ຄານິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ຄານິ. ທຸວິຘຎ຺ຫິ (ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒.໔໑) ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ຄໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິອຕ຺ຖາຍ ຈ ອງ຺ຄໍ ກາຣຓໍ, ຍໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄປ຺ປຏິລາຠໂຕ ປຸພ຺ພຠາເຄ ໂສຕາປຕ຺ຕິປ຺ປຏິລາຠາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ‘‘ສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປຕ຺ຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໑໑) ເອວໍ ອາຄຕໍ. ປຏິລທ຺ຘຄຸຓສ຺ສ ຈ ໂສຕາປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ອງ຺ຄໍ, ຍໍ ‘‘ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ອງ຺ຄ’’ນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ໂສຕາປນ຺ໂນ ອງ຺ຄີຍຕິ ຎາຍຕິ ເອເຕນາ’’ຕິ ກຕ຺ວາ, ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທາທີນໍ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອິທມິຘາຘິປ຺ເປຕໍ.

ຂີຓນິຣໂຍຕິອາທີສຸ ອາຍຕິໍ ຕຕ຺ຖ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນຕາຍ ຂີໂຓ ນິຣໂຍ ມຍ຺ຫຕິ, ໂສ ອຫໍ ຂີຓນິຣໂຍ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ ມຄ຺ຄໂສຕໍ ອາປນ຺ໂນ. ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມຕິ ນ ວິນິປາຕສຠາໂວ. ນິຍໂຕຕິ ປຐມມຄ຺ຄສງ຺ຂາເຕນ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາເມນ ນິຍໂຕ. ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓຕິ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍສງ຺ຂາໂຕ ສມ຺ໂພຘິ ປຣໍ ອຍນໍ ມຍ຺ຫນ຺ຕິ ໂສຫໍ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ, ສມ຺ໂພຘິໍ ອວສ຺ສໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌນໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປາຓາຕິປາຕປຈ຺ຈຍາຕິ ປາຓາຕິປາຕກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓເຫຕຸ. ຠຍໍ ເວຣນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ. ເວຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວິໂຣໂຘ, ຕເທວ ຠາຍິຕພ຺ພໂຕ ‘‘ຠຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຎ຺ຈ ປເນຕໍ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ – ພາຫິຣໍ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກນ຺ຕິ. ເອເກນ ຫິ ເອກສ຺ສ ປິຕາ ມາຣິໂຕ ໂຫຕິ. ໂສ ຈິນ຺ເຕຕິ ‘‘ເອເຕນ ກິຣ ເມ ປິຕາ ມາຣິໂຕ, ອຫມ຺ປິ ຕໍເຍວ ມາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິສິຕໍ ສຕ຺ຖໍ ອາທາຍ ຈຣຕິ. ຍາ ຕສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ເວຣເຈຕນາ, ອິທໍ ພາຫິຣໍ ເວຣໍ ນາມ ຕສ຺ສ ເວຣສ຺ສ ມູລຠູຕໂຕ ເວຣກາຣກປຸຄ຺ຄລໂຕ ພຫິຠາວຕ຺ຕາ. ຍາ ປນ ອິຕຣສ຺ສ ‘‘ອຍໍ ກິຣ ມໍ ມາເຣສ຺ສາມີຕິ ຈຣຕິ, ອຫເມວ ນໍ ປຐມຕຣໍ ມາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຈຕນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິທໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກໍ ເວຣໍ ນາມ. ອິທໍ ຕາວ ອຸຠຍມ຺ປິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກເມວ. ຍາ ປນ ຕໍ ນິຣເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອຕໍ ປຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຊລິຕໍ ອຍມຸຄ຺ຄຣໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ນິຣຍປາລສ຺ສ ເຈຕນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິທມສ຺ສ ສມ຺ປຣາຍິກໍ ພາຫິຣໍ ເວຣໍ. ຍາ ຈສ຺ສ ‘‘ອຍໍ ນິທ຺ໂທສໍ ມໍ ປຫຣິສ຺ສາມີຕິ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອຫເມວ ນໍ ປຐມຕຣໍ ປຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຈຕນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິທມສ຺ສ ສມ຺ປຣາຍິກໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເວຣໍ. ຍໍ ປເນຕໍ ພາຫິຣໍ ເວຣໍ, ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ‘‘ປຸຄ຺ຄລເວຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກເມວ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ເສເສສຸປິ ‘‘ອິມິນາ ມມ ຠຓ຺ຑໍ ຫຏໍ, ມຍ຺ຫໍ ທາເຣສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປນ຺ນໍ, ມຸສາ ວຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ຠຄ຺ໂຄ, ສຸຣາມທມຕ຺ເຕນ ອິທໍ ນາມ ກຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເວຣປ຺ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນາຕິ ອຘິຄເຕນ ອຈລປ຺ປສາເທນ. ອຣິຍກນ຺ເຕຫີຕິ ປຎ຺ຈຫິ ສີເລຫິ. ຕານິ ຫິ ອຣິຍານໍ ກນ຺ຕານິ ປິຍານິ ຠວນ຺ຕິ, ຠວນ຺ຕຣຄຕາປິ ອຣິຍາ ຕານິ ນ ວິຊຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຣິຍກນ຺ຕານີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ອນຸສ຺ສຕິນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປຐມເວຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ອາຆາຕວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໙. ນວເມ ວສຕິ ເອຕ຺ຖ ຜລໍ ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕຕາຍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ວຕ຺ຖຸ, ກາຣຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອາຆາຕວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ. ໂກໂປ ນາມາຍໍ ຍສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ເອກວາຣເມວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຖ ໂຂ ປຸນປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເຕວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພນ຺ຘຕີ’’ຕິ. ອຖ ວາ ໂຍ ປຈ຺ຈຍວິເສເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອາຆາໂຕ ສວິສເຍ ພທ຺ໂຘ ວິຍ ນ ວິຄຈ຺ຉຕິ, ປຸນປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເຕວ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ອາຆາຕໍ ພນ຺ຘຕີ’’ຕິ. ຕໍ ປນສ຺ສ ປຈ຺ຈຍວເສນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ ອຸປ຺ປາທນເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸປ຺ປາເທຕີ’’ຕິ.

ອາຆາຕວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ອາຆາຕປຏິວິນຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໐. ທສເມ ຕໍ ກຸເຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕນ຺ຕິ ກິຣິຍາປຣາມສນໍ. ປທຊ຺ຌາຫາເຣນ ຈ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ‘‘ຕໍ ອນຕ຺ຖຈຣຓໍ ມາ ອໂຫສີ’’ຕິອາທິມາຫ. ເກນ ກາຣເຓນ ລທ຺ຘພ຺ພໍ ນິຣຕ຺ຖກຠາວໂຕ. ກມ຺ມສ຺ສກາ ຫິ ສຕ຺ຕາ. ເຕ ກສ຺ສ ຣຸຈິຍາ ທຸກ຺ຂິຕາ ສຸຂິຕາ ວາ ຠວນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເກວລໍ ຕສ຺ມິໍ ມຍ຺ຫໍ ອນຕ຺ຖຈຣຓໍ, ຕໍ ກຸເຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຖ ວາ ຕໍ ໂກປກາຣຓໍ ເອຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄເລ ກຸໂຕ ລພ຺ຠາ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ກຸຊ຺ຌິຕພ຺ພສ຺ສ ກຸຊ຺ຌນກສ຺ສ ຈ ອຠາວໂຕ. ສງ຺ຂາຣມຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ, ຍທິທໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ຍໍ ‘‘ສຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເຕ ສງ຺ຂາຣາ ອິຕ຺ຕຣຂຓິກາ, ກສ຺ສ ໂກ ກຸຊ຺ຌຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ລາຠາ ນາມ ເກ ສິຍຸໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ.

ອາຆາຕປຏິວິນຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໑. ອນຸປຸພ຺ພນິໂຣຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໑. ເອກາທສເມ ອນຸປຸພ຺ພນິໂຣຘາຕິ ອນຸປຸພ຺ເພນ ອນຸກ຺ກເມນ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພນິໂຣຘາ. ເຕນາຫ ‘‘ອນຸປຏິປາຏິນິໂຣຘາ’’ຕິ.

ອນຸປຸພ຺ພນິໂຣຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຕ຺ຕາວາສວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.