໔. ທານວຄ຺ໂຄ

໑-໔. ປຐມທານສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໓໑-໓໔. ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ປຐເມ ອາສຊ຺ຊາຕິ ຍສ຺ສ ເທຕິ, ຕສ຺ສ ອາຄມນເຫຕຸ ເຕນ ສມາຄມນິມິຕ຺ຕໍ. ຠຍາຕິ ຠຍເຫຕຸ. ນນຸ ຠຍໍ ນາມ ລທ຺ຘກາມຕາຣາຄາທໂຍ ວິຍ ເຈຕນາຍ ອວິສຸທ຺ຘິກຣໍ, ຕໍ ກສ຺ມາ ອິຘ ຄຫິຕນ຺ຕິ? ນຍິທໍ ຕາທິສໍ ໂວຫາຣຠຍາທິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຍໍ ອທາຍໂກ ອກາຣໂກ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອທາສິ ເມຕິ ຍໍ ປຸພ຺ເພ ກຕໍ ອຸປກາຣໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ທີຍຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ທສ຺ສຕິ ເມຕິ ປຈ຺ຈຸປກາຣາສີສາຍ ຍໍ ທີຍຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ສາຫຸ ທານນ຺ຕິ ທານໍ ນາເມຕໍ ປຓ຺ຑິຕປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ສາຘຸສມາຈາເຣ ຐຕ຺ວາ ເທຕິ. ອລງ຺ກາຣຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຸປໂສຠນຕ຺ຖໍ. ທານຎ຺ຫິ ທຕ຺ວາ ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊປີຕິໂສມນສ຺ສາທໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂລຠໂທສອິສ຺ສາມຈ຺ເຉຣາທໂຍປິ ວິທູຣີ ຠວນ຺ຕິ. ອິທານິ ທານໍ ອນຸກູລຘມ຺ມປຣິພ຺ຣູຫເນນ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ມວິທູຣີກຣເຓນ ຈ ຠາວນາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປໂສຠນາຍ ຈ ປຣິກ຺ຂາຣາຍ ຈ ໂຫຕີຕິ ‘‘ອລງ຺ກາຣຕ຺ຖຎ຺ເຈວ ປຣິກ຺ຂາຣຕ຺ຖຎ຺ຈ ເທຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ທານຎ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ມຸທຸໍ ກໂຣຕີ’’ຕິອາທິ. ມຸທຸຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ລທ຺ຘາ ທາຍເກ ‘‘ອິມິນາ ມຍ຺ຫໍ ສງ຺ຄໂຫ ກໂຕ’’ຕິ, ທາຕາປິ ລທ຺ຘຣິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ມຸທຸໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ.

ອທນ຺ຕທມນນ຺ຕິ ອທນ຺ຕາ ອນສ຺ສວາປິສ຺ສ ທາເນນ ທນ຺ຕາ ອສ຺ສວາ ໂຫນ຺ຕິ, ວເສ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອທານໍ ທນ຺ຕທູສກນ຺ຕິ ອທານໍ ປຸພ຺ເພ ທນ຺ຕານໍ ອສ຺ສວານມ຺ປິ ວິຆາຕຸປ຺ປາທເນນ ຈິຕ຺ຕໍ ທູເສຕິ. ອຸນ຺ນມນ຺ຕິ ທາຍກາ ປິຍໍວທາ ຈ ປເຣສໍ ຄຣຸຈິຕ຺ຕີກາຣຏ຺ຐານຕາຍ. ນມນ຺ຕິປຏິຄ຺ຄາຫກາ ທາເນນ ປິຍວາຈາຍ ຈ ລທ຺ຘສງ຺ຄຫາສງ຺ຄາຫການໍ.

ຈິຕ຺ຕາລງ຺ກາຣທານເມວ ອຸຕ຺ຕມໍ ອນຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐຕາຍ ສຸປຣິສຸທ຺ຘຕາຍ ຄຸຓວິເສສປຈ຺ຈຍຕາຍ ຈ. ທຸຕິຍາທີນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

ປຐມທານສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ທານູປປຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໕. ປຎ຺ຈເມ ທານປຈ຺ຈຍາຕິ ທານກາຣຓາ, ທານມຍປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຸປຈິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປປຕ຺ຕິໂຍຕິ ມນຸສ຺ເສສຸ ເທເວສຸ ຈ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຍ. ຐເປຕີຕິ ເອກວາຣເມວ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາ ອຸປຣິ ເຕເນວາກາເຣນ ປວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ຐເປຕິ. ຕເທວ ຈສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ເສວ ເວວຈນ’’ນ຺ຕິ. ວຑ຺ເຒຕີຕິ ພ຺ຣູເຫຕິ ນ ຫາເປຕິ. ວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິມຸຕ຺ຕໍ, ນິນ຺ນໍ ໂປຓໍ ປພ຺ຠາຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາ ວິສ຺ສຏ຺ຐໍ. ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ນາມ ປຓີຕໍ ມຊ຺ເຌປິ ຫີນມຊ຺ຌິມວິຠາຄສ຺ສ ລພ຺ຠນໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸຕ຺ຕຣິ ອຠາວິຕນ຺ຕິ ຕໂຕ ອຸປຣິມຄ຺ຄຜລຕ຺ຖາຍ ອຠາວິຕ’’ນ຺ຕິ. ສໍວຕ຺ຕຕິ ຕຖາປຓິຫິຕໍ ທານມຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ. ຍໍ ປນ ປາຬິຍໍ ‘‘ຕຎ຺ຈ ໂຂ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຕຕ຺ຣຸປປຕ຺ຕິຍາ ວິພນ຺ຘກຣທຸສ຺ສີລ຺ຍາຠາວທສ຺ສນປຣໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ນ ທານມຍສ຺ສ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ຕໍສໍວຕ຺ຕນຕາທສ຺ສນປຣນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຣາຄສ຺ສາຕິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນກາມຣາຄສ຺ສ. ຕສ຺ສ ຫິ ສິຍາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອຸປປຕ຺ຕິ, ນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຠວຣາຄສ຺ສ. ວີຕຣາຄຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ກາເມສຸ ວີຕຣາຄຕາ ອຘິປ຺ເປຕາ, ຍາຍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປປຕ຺ຕິ ສິຍາ. ເຕນາຫ ‘‘ທານມຕ຺ເຕເນວາ’’ຕິອາທິ. ຍທິ ເອວໍ ທານໍ ຕຕ຺ຖ ກິມຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທານໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ທາເນນ ມຸທຸຈິຕ຺ໂຕຕິ ພທ຺ຘາຆາເຕ ເວຣິປຸຄ຺ຄເລປິ ອຕ຺ຕໂນ ທານສມ຺ປຏິຈ຺ຉເນນ ມຸທຸຠູຕຈິຕ຺ໂຕ.

ທານູປປຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໖. ຉຏ຺ເຐ ປຸຊ຺ຊຠວຜລໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕານໍ ປຸນນ຺ຕີຕິ ວາ ປຸຎ຺ຎານິ ຈ ຕານິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພໂຕ ກິຣິຍາ ຈາຕິ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາ, ຕາເຍວ ຈ ເຕສໍ ເຕສໍ ປິຍມນາປຕາທິອານິສໍສານໍ ວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນິ.

ອນຸຈ຺ຉິນ຺ນຠວມູລສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄຫວເສນ, ປູຊາວເສນ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ປຣສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈາຄເຈຕນາ ທີຍຕິ ເອເຕນາຕິ ທານໍ, ທານເມວ ທານມຍໍ. ປທປູຣຓມຕ຺ຕໍ ມຍ-ສທ຺ໂທ. ຈີວຣາທີສຸ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໓໐໕), ອນ຺ນາທີສຸ ວາ ທສສຸ ທານວຕ຺ຖູສຸ, ຣູປາທີສຸ ວາ ຉສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຕໍ ຕໍ ເທນ຺ຕສ຺ສ ເຕສໍ ອຸປ຺ປາທນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປຣິຈ຺ຈາຄກາເລ ປຈ຺ຉາ ໂສມນສ຺ສຈິຕ຺ເຕນ ອນຸສ຺ສຣເຓ ຈາຕິ ຕີສຸ ກາເລສຸ ປວຕ຺ຕເຈຕນາ ທານມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ ນາມ.

ນິຈ຺ຈສີລອຸໂປສຖສີລາທິວເສນ ປຎ຺ຈ ອຏ຺ຐ ທສ ວາ ສີລານິ ສມາທິຍນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ສີລປູຣຓຕ຺ຖໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປພ຺ພຊນ຺ຕສ຺ສ, ມໂນຣຖໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ ‘‘ປພ຺ພຊິໂຕ ວຕມ຺ຫິ ສາຘຸ ສຸຏ຺ຐູ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ຕສ຺ສ, ສທ຺ຘາຍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕສ຺ສ, ປຎ຺ຎາຍ ຈີວຣາທິເກ ປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ, ສຕິຍາ ອາປາຖຄເຕສຸ ຣູປາທີສຸ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທີນິ ສໍວຣນ຺ຕສ຺ສ, ວີຣິເຍນ ອາຊີວໍ ໂສເຘນ຺ຕສ຺ສ ຈ ປວຕ຺ຕເຈຕນາ ສີລຕິ, ສີເລຕີຕິ ວາ ສີລມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ ນາມ.

ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ (ປຏິ. ມ. ໑.໔໘) ວຸຕ຺ເຕນ ວິປສ຺ສນາມຄ຺ເຄນ ຈກ຺ຂຸໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ວິປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ, ໂສຕໍ…ເປ… ຆານໍ…ເປ… ຊິວ຺ຫໍ…ເປ… ກາຍໍ…ເປ… ຣູເປ…ເປ… ຘມ຺ເມ…ເປ… ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສໍ …ເປ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ສໍ…ເປ… ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊໍ ເວທນໍ…ເປ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊໍ ເວທນໍ…ເປ… ຊຣາມຣຓໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ວິປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ຍາ ເຈຕນາ, ຍາ ຈ ປຖວີກສິຓາທີສຸ ສພ຺ພາສຸ ອຏ຺ຐຕ຺ຕິໍສາຍ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປວຕ຺ຕາ ຌານເຈຕນາ, ຍາ ຈ ອນວຊ຺ເຊສຸ ກມ຺ມາຍຕນສິປ຺ປາຍຕນວິຊ຺ຊາຏ຺ຐາເນສຸ ປຣິຈຍມນສິກາຣາທິວເສນ ປວຕ຺ຕາ ເຈຕນາ, ສພ຺ພາ ສາ ຠາເວຕິ ເອຕາຍາຕິ ຠາວນາມຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ ຈາຕິ ຠາວນາມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ.

ເອກເມກຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຍຖາຣຫໍ ປຸພ຺ພຠາຄໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ກາຍກມ຺ມໍ ໂຫຕິ. ຕທຕ຺ຖໍ ວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣນ຺ຕສ຺ສ ວຈີກມ຺ມໍ. ກາຍງ຺ຄໍ ວາຈງ຺ຄຎ຺ຈ ອໂຈເປຕ຺ວາ ມນສາ ຈິນ຺ຕຍນ຺ຕສ຺ສ ມໂນກມ຺ມໍ. ອນ຺ນາທີນິ ເທນ຺ຕສ຺ສ ຈາປິ ‘‘ອນ຺ນທານາທີນິ ເທມີ’’ຕິ ວາ, ທານປາຣມິໍ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ວາ ທານກາເລ ທານມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຫິ ເກວລໍ ‘‘ອນ຺ນທານາທີນິ ເທມີ’’ຕິ ທານກາເລ ທານມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ ໂຫຕິ, ເອວໍ ‘‘ອິທໍ ທານມຍໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕູ’’ຕິ ທານປາຣມິໍ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທານກາເລປິ ທານສີເສເນວ ປວຕ຺ຕິຕຕ຺ຕາ. ວຕ຺ຕສີເສ ຐຕ຺ວາ ທທນ຺ໂຕ ‘‘ເອຕໍ ທານໍ ນາມ ມຍ຺ຫໍ ກຸລວໍສເຫຕຸ ປເວຓິຈາຣິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈາຣິຕ຺ຕສີເສນ ວາ ເທນ຺ໂຕ ຈາຣິຕ຺ຕສີລຕ຺ຕາ ສີລມຍໍ. ຂຍໂຕ ວຍໂຕ ສມ຺ມສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ທທໂຕ ຠາວນາມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຫິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມປຣິຈ຺ຈາຄວເສນ ວຕ຺ຕມານາປິ ທານເຈຕນາ ວຕ຺ຕສີເສ ຐຕ຺ວາ ທທໂຕ ສີລມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ ໂຫຕິ ປຸພ຺ພາຠິສງ຺ຂາຣສ຺ສ ອປຣຠາເຄ ເຈຕນາຍ ຈ ຕຖາປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗-໘. ສປ຺ປຸຣິສທານສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໓໗-໓໘. ສຕ຺ຕເມ ວິເຈຍ຺ຍ ເທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ເວ ວິຈິນນານິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍວິຈິນນໍ, ທກ຺ຂິຓາວິຈິນນຎ຺ຈ. ເຕສຸ ວິປນ຺ນສີເລ ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ປຎ຺ຈນວຸຕິ ປາສຓ຺ຑເຠເທ ຈ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ປຫາຍ ສີລາທິຄຸຓສມ຺ປນ຺ນານໍ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕານໍ ທານໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍວິຈິນນໍ ນາມ. ລາມກລາມເກ ປຈ຺ຈເຍ ອປເນຕ຺ວາ ປຓີຕປຓີເຕ ວິຈິນິຕ຺ວາ ເຕສໍ ທານໍ ທກ຺ຂິຓາວິຈິນນໍ ນາມ. ເຕນາຫ ‘‘ອິມສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິ. ອຏ຺ຐເມ ນຕ຺ຖິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ສປ຺ປຸຣິສທານສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙-໑໐. ອຠິສນ຺ທສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໓໙-໔໐. ນວເມ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທາຕິ ປຸຎ຺ຎນທິໂຍ. ກຸສລາຠິສນ຺ທາຕິ ກຸສລານໍ ປວາຫາ. ສຸຂສ຺ສາຫາຣາຕິ ສຸຂປຈ຺ຈຍາ. ອຄ຺ຄານີຕິ ຎາຕຕ຺ຕາ ອຄ຺ຄຎ຺ຎານິ. ຈິຣຣຕ຺ຕໍ ຎາຕຕ຺ຕາ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎານິ. ອຣິຍານໍ ສາຘູນໍ ວໍສານີຕິ ຎາຕຕ຺ຕາ ວໍສຎ຺ຎານິ. ໂປຣາຓານໍ ອາທິປຸຣິສານໍ ເອຕານີຕິ ໂປຣາຓານິ. ສພ຺ພໂສ ເກນຈິປິ ປກາເຣນ ສາຘູຫິ ນ ກິຓ຺ຓານິ ນ ຂິຕ຺ຕານິ ຉຑ຺ຑິຕານີຕິ ອສໍກິຓ຺ຓານິ. ອຍຎ຺ຈ ນໂຍ ເນສໍ ຍຖາ ອຕີເຕ, ເອວໍ ເອຕຣຫິ ອນາຄເຕ ຈາຕິ ອາຫ ‘‘ອສໍກິຓ຺ຓປຸພ຺ພານິ ນ ສໍກິຍນ຺ຕິ ນ ສໍກິຍິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ເອວ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ຐານິ. ນ ຫິ ກທາຈິ ວິຎ຺ຎູ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຫິໍສາທິປາປຘມ຺ມໍ ອນຸຊານນ຺ຕິ. ອປຣິມາຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຠຍໍ ເທຕີຕິ ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສຸ ນິຫິຕທຓ຺ຑຕ຺ຕາ ສກລສ຺ສປິ ສຕ຺ຕກາຍສ຺ສ ຠຍາຠາວໍ ເທຕິ. ອເວຣນ຺ຕິ ເວຣາຠາວໍ. ອພ຺ຍາພຊ຺ຌນ຺ຕິ ນິທ຺ທຸກ຺ຂຕໍ. ເອວເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປໂຕ ປາຬິວຓ຺ຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ທສເມ ນຕ຺ຖິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ອຠິສນ຺ທສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທານວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.