໑-໒. ຫິຣິໂອຕ຺ຕປ຺ປສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໖໕-໖໖. ສຕ຺ຕມສ຺ສ ປຐມໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ທຸຕິເຍ ຕໂຍ ສໍວຏ຺ຏາຕິ ອາໂປສໍວຏ຺ໂຏ, ເຕໂຊສໍວຏ຺ໂຏ, ວາໂຍສໍວຏ຺ໂຏຕິ ຕໂຍ ສໍວຏ຺ຏາ. ຕິສ຺ໂສ ສໍວຏ຺ຏສີມາຕິ ອາຠສ຺ສຣາ, ສຸຠກິຓ຺ຫາ, ເວຫປ຺ຜລາຕິ ຕິສ຺ໂສ ສໍວຏ຺ຏສີມາ. ຍທາ ຫິ ກປ຺ໂປ ເຕເຊນ ສໍວຏ຺ຏຕິ ວິນສ຺ສຕິ, ຕທາ ອາຠສ຺ສຣໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ອຄ຺ຄິນາ ຑຍ຺ຫຕິ. ຍທາ ອາເປນ ສໍວຏ຺ຏຕິ, ຕທາ ສຸຠກິຓ຺ຫໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ອຸທເກນ ວິລີຍຕິ. ຍທາ ວາຍຸນາ ສໍວຏ຺ຏຕິ, ຕທາ ເວຫປ຺ຜລໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ວາຍຸນາ ວິທ຺ຘໍສຕິ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ສທາປິ ເອກໍ ພຸທ຺ຘກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ວິນສ຺ສຕິ. ພຸທ຺ຘກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ນາມ ຕິວິຘໍ ໂຫຕິ ຊາຕິກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ອາຓາກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ວິສຍກ຺ເຂຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຊາຕິກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ນາມ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຍໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິຄຫຓາທີສຸ ກມ຺ປຕິ. ອາຓາກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂກຏິສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕໍ, ຍຕ຺ຖ ຣຕນສຸຕ຺ຕໍ (ຂຸ. ປາ. ໖.໑ ອາທໂຍ; ສຸ. ນິ. ໒໒໔ ອາທໂຍ) ຂນ຺ຘປຣິຕ຺ຕໍ (ອ. ນິ. ໔.໖໗; ຈູຬວ. ໒໕໑) ຘຊຄ຺ຄປຣິຕ຺ຕໍ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໔໙). ອາຏານາຏິຍປຣິຕ຺ຕໍ (ທີ. ນິ. ໓.໒໗໕ ອາທໂຍ), ໂມຣປຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ (ຊາ. ໑.໒.໑໗-໑໘) ອິເມສໍ ປຣິຕ຺ຕານໍ ອານຸຠາໂວ ວຕ຺ຕຕິ. ວິສຍກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ອນນ຺ຕມປຣິມາຓໍ, ຍໍ ‘‘ຍາວຕາ ວາ ປນ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວເມເຕສຸ ຕີສຸ ພຸທ຺ຘກ຺ເຂຕ຺ເຕສຸ ເອກໍ ອາຓາກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ວິນສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ວິນສ຺ສນ຺ເຕ ຊາຕິກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ວິນຏ຺ຐເມວ ໂຫຕິ. ວິນສ຺ສນ຺ຕຎ຺ຈ ເອກໂຕວ ວິນສ຺ສຕິ, ສຓ຺ຐຫນ຺ຕມ຺ປິ ເອກໂຕວ ສຓ຺ຐຫຕິ.

ຕີຓິ ສໍວຏ຺ຏມູລານີຕິ ຣາຄໂທສໂມຫສງ຺ຂາຕານິ ຕີຓິ ສໍວຏ຺ຏກາຣຓານິ. ຣາຄາທີສຸ ຫິ ອກຸສລມູເລສຸ ອຸສ຺ສນ຺ເນສຸ ໂລໂກ ວິນສ຺ສຕິ. ຕຖາ ຫິ ຣາເຄ ອຸສ຺ສນ຺ນຕເຣ ອຄ຺ຄິນາ ວິນສ຺ສຕິ, ໂທເສ ອຸສ຺ສນ຺ນຕເຣ ອຸທເກນ, ໂມເຫ ອຸສ຺ສນ຺ນຕເຣ ວາເຕນ. ເກຈິ ປນ ‘‘ໂທເສ ອຸສ຺ສນ຺ນຕເຣ ອຄ຺ຄິນາ, ຣາເຄ ອຸທເກນາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ຕີຓິ ໂກລາຫລານີຕິ ກປ຺ປໂກລາຫລໍ, ພຸທ຺ຘໂກລາຫລໍ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂກລາຫລນ຺ຕິ ຕີຓິ ໂກລາຫລານິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຖເກ ກປ຺ປຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນາ ເທວຕາຫິ ອຸຄ຺ໂຆສິຕສທ຺ໂທ ກປ຺ປໂກລາຫລໍ ນາມ ໂຫຕິ. ‘‘ອິໂຕ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຖເກ ໂລໂກ ວິນສ຺ສິສ຺ສຕິ, ເມຕ຺ຕໍ, ມາຣິສາ, ຠາເວຖ ກຣຸຓໍ ມຸທິຕໍ ອຸເປກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສປເຖ ເທວຕາ ໂຆສນ຺ຕິໂຍ ຈຣນ຺ຕິ. ‘‘ວສ຺ສສຫສ຺ສມຕ຺ຖເກ ພຸທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພຸທ຺ຘໂກລາຫລໍ ນາມ ໂຫຕິ. ‘‘ອິໂຕ ວສ຺ສສຫສ຺ສມຕ຺ຖເກ ພຸທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສງ຺ຆຣຕເນນ ປຣິວາຣິໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ວິຈຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເທວຕາ ອຸຄ຺ໂຆສນ຺ຕິ. ‘‘ວສ຺ສສຕມຕ຺ຖເກ ປນ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂກລາຫລໍ ນາມ ໂຫຕິ. ‘‘ອິໂຕ ວສ຺ສສຕມຕ຺ຖເກ ສຕ຺ຕຣຕນສມ຺ປນ຺ໂນ ຈາຕຸທ຺ທີປິສ຺ສໂຣ ສຫສ຺ສປຣິວາໂຣ ເວຫາສງ຺ຄໂມ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຣາຊາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເທວຕາ ອຸຄ຺ໂຆສນ຺ຕິ.

ອຈິຣຏ຺ເຐນ ນ ຘຸວາຕິ ອຸທກພຸພ຺ພຸຬາທໂຍ ວິຍ ນ ຈິຣຏ຺ຐາຍິຕາຍ ຘຸວຠາວຣຫິຕາ. ອສ຺ສາສຣຫິຕາຕິ ສຸປິນເກ ປີຕປານີຍໍ ວິຍ ອນຸລິຕ຺ຕຈນ຺ທນໍ ວິຍ ຈ ອສ຺ສາສວິຣຫິຕາ.

ອຸປກປ຺ປນເມໂຆຕິ ກປ຺ປວິນາສກເມຆໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ສມເຍ ກປ຺ໂປ ອຄ຺ຄິນາ ນສ຺ສຕິ, ອາທິໂຕວ ກປ຺ປວິນາສກມຫາເມໂຆ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬ ເອກມຫາວສ຺ສໍ ວສ຺ສຕິ. ມນຸສ຺ສາ ຕຸຏ຺ຐຫຏ຺ຐາ ສພ຺ພພີຊານິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວປນ຺ຕິ. ສສ຺ເສສຸ ປນ ໂຄຂາຍິຕກມຕ຺ເຕສຸ ຊາເຕສຸ ຄທ຺ຣຠຣວໍ ຣວນ຺ໂຕ ເອກພິນ຺ທຸມ຺ປິ ນ ວສ຺ສຕິ, ຕທາ ປຈ຺ຉິນ຺ນໍ ປຈ຺ຉິນ຺ນເມວ ວສ຺ສໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕທາ ນິກ຺ຂນ຺ຕພີຊໍ..ເປ… ເອກພິນ຺ທຸມ຺ປິ ເທໂວ ນ ວສ຺ສຕີ’’ຕິ. ‘‘ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ກປ຺ປວຸຏ຺ຐານໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນາ ເທວຕາຫິ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ມນຸສ຺ສາ ຈ ຠຸມ຺ມເທວຕາ ຈ ສໍເວຄຊາຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸທຸຈິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ເມຕ຺ຕາທີນິ ປຸຎ຺ຎານີ ກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ, ອວີຈິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕຸຈ຺ໂຉ ໂຫຕີຕິ.

ປຎ຺ຈ ພີຊຊາຕານີຕິ ມູລພີຊໍ ຂນ຺ຘພີຊໍ ຜຬຸພີຊໍ ອຄ຺ຄພີຊໍ ພີຊພີຊນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ພີຊານິ ຊາຕານິ. ຕຕ຺ຖ ມູລພີຊນ຺ຕິ ວຈາ, ວຈຕ຺ຕໍ, ຫລິທ຺ທໍ, ສິງ຺ຄິເວຣນ຺ຕິ ເອວມາທິ. ຂນ຺ຘພີຊນ຺ຕິ ອສ຺ສຕ຺ໂຖ, ນິຄ຺ໂຣໂຘຕິ ເອວມາທິ. ຜຬຸພີຊນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຉຸ, ເວຬຸ, ນໂຬຕິ ເອວມາທິ. ອຄ຺ຄພີຊນ຺ຕິ ອຊ຺ຊຸກໍ, ຜຓິຊ຺ຊກນ຺ຕິ ເອວມາທິ. ພີຊພີຊນ຺ຕິ ວີຫິອາທິ ປຸພ຺ພຓ຺ຓຎ຺ເຈວ ມຸຄ຺ຄມາສາທິອປຣຓ຺ຓຎ຺ຈ. ປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣສມວາເຍ ວິສທິສຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິເສສກາຣຓຠາວໂຕ ຣຸຫນສມຕ຺ເຖ ສາຣຜເລ ນິຣຸຬ຺ໂຫ ພີຊ-ສທ຺ໂທ ຕທຕ຺ຖສິທ຺ຘິຍາ ມູລາທີສຸປິ ເກສຸຈິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ມູລາທິໂຕ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ເອເກນ ພີຊ-ສທ຺ເທນ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພີຊພີຊ’’ນ຺ຕິ ‘‘ຣູປຣູປໍ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໔໔໙) ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໓໒໗) ຍຖາ. ຍຖາ ຜລປາກປຣິຍນ຺ຕາ ໂອສຘິຣຸກ຺ຂາ ເວຬຸກທລິອາທໂຍ.

ຍໍ ກທາຈີຕິອາທີສຸ ຍນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ກທາຈີຕິ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ກາເລ. ກຣຫຈີຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ທີຆສ຺ສ ອທ຺ຘຸໂນຕິ ທີຆສ຺ສ ກາລສ຺ສ. ອຈ຺ຈເຍນາຕິ ອຕິກ຺ກເມນ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ຫິຣິໂອຕ຺ຕປ຺ປສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.