໖-໙. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໖-໑໙. ຉຏ຺ເຐ ‘‘ອິຘ ສມສີສີ ກຖິໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເອວໍ ສມສີສິຕໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂສ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ໂຣຄວເສນ ສມສີສີ ໂຣຄສມສີສີ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ເອກປ຺ປຫາເຣເນວາຕິ ເອກເວລາຍເມວ. ໂຍ ຈກ຺ຂຸໂຣຄາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ສຕິ ‘‘ອິໂຕ ອນຸຏ຺ຐິໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປສິ, ອຖສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕຎ຺ຈ ໂຣຄໂຕ ວຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ເອກກາລເມວ ໂຫຕິ, ອຍໍ ໂຣຄສມສີສີ ນາມ. ອິຣິຍາປຖສ຺ສ ປຣິໂຍສານນ຺ຕິ ອິຣິຍາປຖນ຺ຕຣສມາໂຍໂຄ. ໂຍ ຐານາທີສຸ ອິຣິຍາປເຖສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ‘‘ອວິໂກເປຕ຺ວາວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປສິ. ອຖສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິ ຈ ອິຣິຍາປຖວິໂກປນຎ຺ຈ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ໂຫຕິ, ອຍໍ ອິຣິຍາປຖສມສີສີ ນາມ. ຊີວິຕສມສີສີ ນາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ປລິໂພຘສີສໍ ມາໂນ, ປຣາມາສສີສໍ ທິຏ຺ຐິ, ວິກ຺ເຂປສີສໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ, ກິເລສສີສໍ ອວິຊ຺ຊາ, ອຘິໂມກ຺ຂສີສໍ ສທ຺ຘາ, ປຄ຺ຄຫສີສໍ ວີຣິຍໍ, ອຸປຏ຺ຐານສີສໍ ສຕິ, ອວິກ຺ເຂປສີສໍ ສມາຘິ, ທສ຺ສນສີສໍ ປຎ຺ຎາ, ປວຕ຺ຕສີສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຈຸຕິສີສໍ ວິໂມກ຺ໂຂ, ສງ຺ຂາຣສີສໍ ນິໂຣໂຘ’’ຕິ ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ (ປຏິ. ມ. ໓.໓໓) ວຸຕ຺ເຕສຸ ສຕ຺ຕຣສສຸ ສີເສສຸ ປວຕ຺ຕສີສໍ ກິເລສສີສນ຺ຕິ ທ຺ເວ ສີສານິ ອິຘາຘິປ຺ເປຕານິ – ‘‘ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ອາສວປຣິຍາທານຎ຺ຈ ໂຫຕິ ຊີວິຕປຣິຍາທານຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຈນໂຕ. ເຕສຸ ກິເລສສີສໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ປຣິຍາທິຍຕິ, ປວຕ຺ຕສີສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທິຍຕິ. ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາປຣິຍາທາຍກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຣິຍາທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປຣິຍາທາຍກໍ ອວິຊ຺ຊໍ ປຣິຍາທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອຎ຺ຎໍ ອວິຊ຺ຊາປຣິຍາທາຍກໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວິຕນ຺ທ຺ຣິຍປຣິຍາທາຍກໍ. ຍສ຺ສ ເຈຕໍ ສີສທ຺ວຍໍ ສມໍ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂສ ຊີວິຕສມສີສີ ນາມ.

ກຖໍ ປນິທໍ ສມໍ ໂຫຕີຕິ? ວາຣສມຕາຍ. ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ວາເຣ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານິ, ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈ, ອນາຄາມິມຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ເອກູນວີສຕິເມ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາເຓ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍໂຕ ອິມາຍ ວາຣສມຕາຍ ອິທໍ ອຸຠຍສີສປຣິຍາທານມ຺ປິ ສມໍ ໂຫຕີຕິ ອິມາຍ ວາຣສມຕາຍ. ວາຣສມວຸຕ຺ຕິທາຍເກນ ຫິ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕຣໍ ວິຍ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ພາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວາຣາ ຈ ກິເລສປຣິຍາທານສ຺ເສວ ວາຣາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕິ. ‘‘ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໗໘; ສໍ. ນິ. ໓.໑໒, ໑໔) ວຈນໂຕ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓປຣິສມາປເນນ ກິເລສປຣິຍາທານໍ ສມ຺ປາປິຕໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອິມາຍ ວາຣວຸຕ຺ຕິຍາ ສມຕາຍ ກິເລສປຣິຍາທານຊີວິຕປຣິຍາທານານໍ ສມຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ປນສ຺ສ…ເປ... ຕສ຺ມາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອາຍຸໂນ ເວມຊ຺ຌໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາວ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພາຍຕີຕິ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ. ເຕນາຫ ‘‘ໂຍ ປຎ຺ຈສຸ ສຸທ຺ຘາວາເສສູ’’ຕິອາທິ. ເວມຊ຺ເຌຕິ ອວິຫາທີສຸ ຍຕ຺ຖ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕຕ຺ຖ ອາຍຸໂນ ເວມຊ຺ເຌ. ອາຍຸເວມຊ຺ຌໍ ອຸປຫຈ຺ຈ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍຕີຕິ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ. ເຕນາຫ ‘‘ໂຍ ຕຕ຺ເຖວາ’’ຕິອາທິ. ອສງ຺ຂາເຣນ ອປ຺ປໂຍເຄນ ອນຸສ຺ສາເຫນ ອກິລມນ຺ໂຕ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍຕາຍ ສຸເຂເນວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕີຕິ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ. ເຕນາຫ ‘‘ໂຍ ເຕສໍເຍວາ’’ຕິອາທິ. ເຕສໍເຍວ ປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ສາມິວຈນໍ. ອປ຺ປໂຍເຄນາຕິ ອຘິມຕ຺ຕປ຺ປໂຍເຄນ ວິນາ ອປ຺ປກສິເຣນ. ສສງ຺ຂາເຣນ ສປ຺ປໂຍເຄນ ກິລມນ຺ໂຕ ທຸກ຺ເຂນ ປຣິນິພ຺ພາຍຕີຕິ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ. ອຸທ຺ຘໍວາຫິຠາເວນ ອຸທ຺ຘມສ຺ສ ຕຓ຺ຫາໂສຕໍ ວຏ຺ຏໂສຕຎ຺ຈາຕິ, ອຸທ຺ຘໍ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິລຠິຕພ຺ພໂຕ ອຸທ຺ຘມສ຺ສ ມຄ຺ຄໂສຕນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘໍໂຠໂຕ. ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອກນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ.

ເອຕ຺ຖ ປນ ຈຕຸກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ຫິ ອວິຫໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເທວໂລເກ ໂສເຘຕ຺ວາ ອກນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ອຍໍ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ນາມ. ອຍຎ຺ຫິ ອວິເຫສຸ ກປ຺ປສຫສ຺ສໍ ວສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸຓິຕ຺ວາ ອຕປ຺ປໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ທ຺ເວ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ວສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸຓິຕ຺ວາ ສຸທສ຺ສໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ວສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸຓິຕ຺ວາ ສຸທສ຺ສິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ອຏ຺ຐ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ວສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸຓິຕ຺ວາ ອກນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ໂຕ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ອວິຫໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທຸຕິຍໍ ວາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ວາ ເທວໂລກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ອຍໍ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ນ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ນາມ. ໂຍ ກາມຠວໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ອກນິຏ຺ເຐສຸ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ອຍໍ ນ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ນາມ. ໂຍ ເຫຏ຺ຐາ ຈຕູສຸ ເທວໂລເກສຸ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ອຍໍ ນ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ນ ອກນິຏ຺ຐຄາມີຕິ.

ເອເຕ ປນ ອວິເຫສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນສມນນ຺ຕຣອາຍຸເວມຊ຺ຌໍ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ປຣິນິພ຺ພາຍນວເສນ ຕໂຍ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ, ເອໂກ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ, ເອໂກ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕຕິ ປຎ຺ຈວິໂຘ, ອສງ຺ຂາຣສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິວິຠາເຄນ ທສ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ອຕປ຺ປສຸທສ຺ສສຸທສ຺ສີສູຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທສກາຕິ ຈຕ຺ຕາຣີສໍ. ອກນິຏ຺ເຐ ປນ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ນຕ຺ຖິ, ຕໂຍ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ, ເອໂກ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ອສງ຺ຂາຣສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິວິຠາເຄນ ອຏ຺ຐາຕິ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາຣີສໍ ອນາຄາມິໂນ. ສຕ຺ຕມາທີສຸ ນຕ຺ຖິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.