(໖) ໑. ນີວຣຓວຄ຺ໂຄ

໑-໒. ອາວຣຓສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໕໑-໕໒. ທຸຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ອາວຣນ຺ຕີຕິ ອາວຣຓາ, ນີວາຣຍນ຺ຕີຕິ ນີວຣຓາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອາວຣນ຺ຕີຕິ ກຸສລຘມ຺ມຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ອາທິໂຕ ປຣິວາເຣນ຺ຕິ. ນີວາຣຍນ຺ຕີຕິ ນິຣວເສສໂຕ ວາຣຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ອາວຣຓວເສນາຕິ ອາທິໂຕ ກຸສລຸປ຺ປຕ຺ຕິວາຣຓວເສນ. ນີວຣຓວເສນາຕິ ນິຣວເສສໂຕ ວາຣຓວເສນາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາຍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາປິ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ປຎ຺ຈ ວາ ອຠິຎ຺ຎາ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປາເຕນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣຓາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທນໍ ປາຕນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຕາສໍ ປຎ຺ຎານໍ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ອປ຺ປທານເມວ. ອິຕິ ມຫຄ຺ຄຕານຸຕ຺ຕຣປຎ຺ຎານໍ ເອກຈ຺ຈາຍ ຈ ປຣິຕ຺ຕປຎ຺ຎາຍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕາ ນີວຣຓຘມ຺ມາ ອິຕຣາສໍ ສມຕ຺ຖຕໍ ວິຫນນ຺ຕິເຍວາຕິ ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣຓາ ວຸຕ຺ຕາ. ຠາວນາມນສິກາເຣນ ວິນາ ປກຕິຍາ ມນຸສ຺ເສຫິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມຕິ ມນຸສ຺ສຘມ຺ໂມ, ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາວາວໂຫ ວາ ຘມ຺ໂມ ມນຸສ຺ສຘມ຺ໂມ, ອນຸຬາຣໍ ປຣິຕ຺ຕກຸສລໍ. ຍໍ ອສຕິປິ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ວຕ຺ຕຕິ, ຍຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຫີເນນ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ, ຂຕ຺ຕິເຍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ຊາ. ໑.໘.໗໕). ອລໍ ອຣິຍາຍ ອຣິຍຠາວາຍາຕິ ອລມຣິໂຍ, ອຣິຍຠາວາຍ ສມຕ຺ໂຖຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຎາຓທສ຺ສນເມວ ຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ, ອລມຣິໂຍ ຈ ໂສ ຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ ຈາຕິ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ.

ຎາຓທສ຺ສນນ຺ຕິ ຈ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸປິ ວິປສ຺ສນາປິ ມຄ຺ໂຄປິ ຜລມ຺ປິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓມ຺ປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ຎາຓທສ຺ສນໍ ອາຣາເຘຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໓໑໑) ຫິ ເອຕ຺ຖ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ຎາຓທສ຺ສນໍ ນາມ. ‘‘ຎາຓທສ຺ສນາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໓໔) ເອຕ຺ຖ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ. ‘‘ອຠພ຺ພາ ເຕ ຎາຓາຍ ທສ຺ສນາຍ ອນຸຕ຺ຕຣາຍ ສມ຺ໂພຘາຍາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໑໙໖) ເອຕ຺ຖ ມຄ຺ໂຄ. ‘‘ອຍມຎ຺ໂຎ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ ອຘິຄໂຕ ຜາສຸວິຫາໂຣ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໓໒໘) ເອຕ຺ຖ ຜລໍ. ‘‘ຎາຓຎ຺ຈ ປນ ເມ ທສ຺ສນໍ ອຸທປາທິ, ອກຸປ຺ປາ ເມ ວິມຸຕ຺ຕິ, ອຍມນ຺ຕິມາ ຊາຕິ, ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໘໑; ມຫາວ. ໑໖; ປຏິ. ມ. ໒.໓໐) ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ. ‘‘ຎາຓຎ຺ຈ ປນ ເມ ທສ຺ສນໍ ອຸທປາທິ ‘ສຕ຺ຕາຫກາລກໂຕ ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ’’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໘໔; ໒.໓໔໐) ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ. ອິຘ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຣູປາຍຕນໍ ຊານາຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຍ ປສ຺ສຕິ ຈາຕິ ຎາຓທສ຺ສນໍ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ. ສມ຺ມສນູປຈາເຣ ຈ ຘມ຺ມລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍຎ຺ຈ ຕຖາ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ ຈາຕິ ຎາຓທສ຺ສນໍ, ວິປສ຺ສນາ. ນິພ຺ພານໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ ສຈ຺ຈານິ ອສມ຺ໂມຫປ຺ປຏິເວຘໂຕ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ ຈາຕິ ຎາຓທສ຺ສນໍ, ມຄ຺ໂຄ. ຜລໍ ປນ ນິພ຺ພານວເສເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ມຄ຺ຄາຘິຄຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສພ຺ພໂສ ໂຊຕນຏ຺ເຐນ ຎາຓທສ຺ສນໍ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕາ ອນາວຣຓຕາຍ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸຕາຍ ຈ ຎາຓທສ຺ສນໍ. ພ຺ຍາທິຓ຺ຓກາໂລຕິ ປຣິຍາທິນ຺ນກາໂລ. ທຸຕິຍໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ອາວຣຓສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓-໔. ປຘານິຍງ຺ຄສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໕໓-໕໔. ຕຕິເຍ ປທຫຕີຕິ ປທຫໂນ, ຠາວນມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ໂຍຄີ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ຠາວນານຸໂຍໂຄ ປທຫນຠາໂວ. ປຘານມສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ປຘານິໂກ, ກ-ກາຣສ຺ສ ຍ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ປຘານິໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຠິນີຫາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອາຄຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຈ຺ເຈກໂພຘິສຕ຺ຕສາວກໂພຘິສຕ຺ຕານມ຺ປິ ປຓິຘານໂຕ ປຠຸຕິ ອາຄຕສທ຺ຘາ ອາຄມນສທ຺ທາ ເອວ, ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທເສນ ປນ ‘‘ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຘິຄມໂຕ ສມຸທາຄຕຕ຺ຕາ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຜລສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈາປິ ອຘິຄມສທ຺ຘາ ນາມ, ຍາ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ອງ຺ຄຠາເວນ ວຸຕ຺ຕາ. ອຈລຠາເວນາຕິ ປຏິປກ຺ເຂນ ອນຘິຠວນີຍຕ຺ຕາ ນິຈ຺ຈລຠາເວນ. ໂອກປ຺ປນນ຺ຕິ ໂອກ຺ກນ຺ທິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈນໍ, ປສາທຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປສາທນີຍວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປສີທນເມວ. ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ປຏິວິທ຺ຘໍ. ຍຖາ ເຕນ ປຏິວິທ຺ເຘນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ອໂຫສິ, ຕຖາ ປຏິວິທ຺ຘໍ. ຍສ຺ສ ພຸທ຺ຘສຸພຸທ຺ຘຕາຍ ສທ຺ຘາ ອຈລາ ອສມ຺ປເວຘິ, ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕາຍ ສງ຺ຆສຸປ຺ປຏິປນ຺ນຕາຍ ເຕນ ປຏິເວເຘນ ສທ຺ຘາ ນ ຕຖາຕິ ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພຸທ຺ເຘ ປສນ຺ໂນ ຘມ຺ເມ ປສນ຺ໂນ ສງ຺ເຆ ປສນ຺ໂນ’’ຕິອາທິ. ປຘານວີຣິຍໍ ອິຊ຺ຌຕິ ‘‘ອທ຺ຘາ ອິມາຍ ປຏິປທາຍ ຊຣາມຣຓໂຕ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປທຫນໂຕ.

ອປ຺ປ-ສທ຺ໂທ ອຠາວຕ຺ໂຖ ‘‘ອປ຺ປສທ຺ທສ຺ສ…ເປ… ໂຂ ປນາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ອໂຣໂຄ’’ຕິ. ສມເວປາກິນິຍາຕິ ຍຖາຠຸຕ຺ຕມາຫາຣໍ ສມາກາເຣເນວ ປຈນສີລາຍ. ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ປຈນ຺ຕີ ຫິ ຄຫຓີ ໂຆຣຠາເວນ ປິຕ຺ຕວິກາຣາທິວເສນ ໂຣຄໍ ຊເນຕິ, ສິຖິລໍ ກຕ຺ວາ ປຈນ຺ຕີ ມນ຺ທຠາເວນ ວາຕວິກາຣາທິວເສນ ເຕນາຫ ‘‘ນາຕິສີຕາຍ ນາຈ຺ຈຸຓ຺ຫາຍາ’’ຕິ. ຄຫຓິເຕຊສ຺ສ ມນ຺ທປຏຸຕາວເສນ ສຕ຺ຕານໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ສີຕຸຓ຺ຫສຫຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອຕິສີຕລຄ຺ຄຫຓິໂກ’’ຕິອາທິ. ຍາຖາວໂຕ ອຈ຺ຈຍເທສນາ ອຕ຺ຕໂນ ອາວິກຣຓໍ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາຠູຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຄຸຓໍ ປກາເສຕາ’’ຕິ. ອຸທຍຕ຺ຖຄາມິນິຍາຕິ ສງ຺ຂາຣານໍ ອຸທຍຎ຺ຈ ວຍຎ຺ຈ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິຍາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອຸທຍຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ. ປຣິສຸທ຺ຘາຍາຕິ ນິຣຸປກ຺ກິເລສາຍ. ນິພ຺ພິຊ຺ຌິຕຸໍ ສມຕ຺ຖາຍາຕິ ຕທງ຺ຄວເສນ ສວິເສສໍ ປຊຫິຕຸໍ ສມຕ຺ຖາຍ. ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຂຍຄາມິນິຍາຕິ ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ອິມສ຺ມິໍ ຎາເຓ ອນຘິຄເຕ ປວຕ຺ຕິຣຫໍ, ອຘິຄເຕ ນ ປວຕ຺ຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຕຖາເຫສ ໂຍຄາວຈໂຣ ‘‘ຈູຬໂສຕາປນ຺ໂນ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ປຘານິຍງ຺ຄສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ມາຕາປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໕. ປຎ຺ຈເມ ວິສ຺ສາໂສຕິ ວິສຈ຺ຉາຍສນ຺ຕາໂນ ຠາໂວ. ໂອຕາໂຣຕິ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸປ຺ປເວໂສ. ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ເອວ ໂອກາສໍ ຄເຫຕ຺ວາ. ເຂເປຕ຺ວາຕິ ກຸສລວາຣໍ ເຂເປຕ຺ວາ.

ຆຏ຺ເຏຍ຺ຍາຕິ ອກ຺ກມນາທິວເສນ ພາເຘຍ຺ຍ. ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫີຕິ ຎາຕຕີຣຓປ຺ປຫານສງ຺ຂາຕາຫິ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ. ນຕ຺ຖິ ເອເຕສໍ ກຸໂຕຈິ ຠຍນ຺ຕິ ອກຸໂຕຠຍາ, ນິພ຺ຠຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈຕຸນ຺ນໍ ໂອຆານໍ, ສໍສາຣມໂຫຆສ຺ເສວ ວາ ປາຣໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ຄຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ປາຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ມາຕາປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ອຸປຊ຺ຌາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໖. ຉຏ຺ເຐ ມຘຸຣກຠາໂວ ນາມ ສຣີຣສ຺ສ ຖມ຺ຠິຕຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປນ ຄຣຸຠາວປຸພ຺ພກນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສຎ຺ຊາຕຄຣຸຠາໂວ’’ຕິ. ນ ປກ຺ຂາຍນ຺ຕີຕິ ນປ຺ປກາເສນ຺ຕິ, ນານາກາຣຓໂຕ ນ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ທິສາ ຈ ອນຸທິສາ ຈ ມຍ຺ຫໍ ນ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ອຸປຊ຺ຌາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ອຠິຓ຺ຫປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພຏ຺ຐານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໗. ສຕ຺ຕເມ ຊຣາຘມ຺ໂມຕິ ຘມ຺ມ-ສທ຺ໂທ ‘‘ອສມ຺ໂມສຘມ຺ໂມ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສຸ. ນິ. ໗໖໓) ວິຍ ປກຕິປຣິຍາໂຍ, ຕສ຺ມາ ຊຣາປກຕິໂກ ຊິຓ຺ຓສຠາໂວຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ຊຣາສຠາໂວ’’ຕິອາທິ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກມ຺ມຸນາ ທາຕພ຺ພໍ ອາທິຍຕີຕິ ກມ຺ມທາຍາໂທ, ອຕ຺ຕນາ ຍຖູປຈິຕກມ຺ມຜລຠາຄີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ປນ ທາຍຊ຺ຊໍ ກາຣຓູປຈາເຣນ ວທນ຺ໂຕ ‘‘ກມ຺ມໍ ມຍ຺ຫໍ ທາຍຊ຺ຊໍ ສນ຺ຕກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອາຫ ຍຖາ ‘‘ກຸສລານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມານໍ ສມາທານເຫຕຸ, ເອວມິທໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໘໐). ໂຍນີຫິ ຜລໍ ສຠາວໂຕ ຠິນ຺ນມ຺ປິ ອຠິນ຺ນໍ ວິຍ ມິສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ກມ຺ມໍ ມຍ຺ຫໍ ໂຍນິ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ. ມມຕ຺ຕວເສນ ພຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ພນ຺ຘູ, ຎາຕິ ສາໂລຫິໂຕ ຈ, ກມ຺ມໍ ປນ ເອກນ຺ຕສມ຺ພນ຺ຘວາຕິ ອາຫ ‘‘ກມ຺ມໍ ມຍ຺ຫໍ ພນ຺ຘູ’’ຕິ. ປຕິຏ຺ຐາຕິ ອວສ຺ສໂຍ. ກມ຺ມສທິໂສ ຫິ ສຕ຺ຕານໍ ອວສ຺ສໂຍ ນຕ຺ຖິ.

ໂຍພ຺ພນໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນມໂທຕິ ‘‘ມຫລ຺ລກກາເລ ປຸຎ຺ຎໍ ກຣິສ຺ສາມ, ທຫຣມ຺ຫ ຕາວາ’’ຕິ ໂຍພ຺ພນໍ ອປສ຺ສາຍ ມານກຣຓໍ. ‘‘ອຫໍ ນິໂຣໂຄ ສຏ຺ຐິ ວາ ສຕ຺ຕຕິ ວາ ວສ຺ສານິ ອຕິກ຺ກນ຺ຕານິ, ນ ເມ ຫຣີຕກຂຓ຺ຑມ຺ປິ ຂາທິຕພ຺ພໍ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ‘ອສຸກໍ ໂນ ຐານໍ ຣຸຊ຺ຊຕິ, ເຠສຊ຺ຊໍ ຂາທາມາ’ຕິ ວິຈຣນ຺ຕິ, ໂກ ອຎ຺ໂຎ ມຍາ ສທິໂສ ນິໂຣໂຄ ນາມາ’’ຕິ ເອວໍ ມານກຣຓໍ ອາໂຣຄ຺ຍມໂທ. ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຊີວິຕໍ ນາມ ປຠງ຺ຄຸຣໍ ທຸກ຺ຂານຸພນ຺ຘຎ຺ຈ, ຕທຸຠຍໍ ອໂນໂລເກຕ຺ວາ ປພນ຺ຘຏ຺ຐິຕິໍ ປຈ຺ຈຍສຸລຠຕຎ຺ຈ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ຈິຣໍ ຊີວິໍ, ຈິຣໍ ຊີວາມິ, ຈິຣໍ ຊີວິສ຺ສາມິ, ສຸຂໍ ຊີວິໍ, ສຸຂໍ ຊີວາມິ, ສຸຂໍ ຊີວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ມານກຣຓໍ ຊີວິຕມໂທ.

ອຸປຘິຣຫິຕນ຺ຕິ ກາມູປຘິຣຫິຕໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ຫິ ອຸປຘີ – ກາມູປຘິ, ຂນ຺ຘູປຘິ, ກິເລສູປຘິ, ອຠິສງ຺ຂາຣູປຘີຕິ. ກາມາປິ ‘‘ຍໍ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ອຍໍ ກາມານໍ ອສ຺ສາໂທ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໖໖) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ ‘‘ອຸປຘິຍຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ວຈນຕ຺ເຖນ ‘‘ອຸປຘີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຂນ຺ຘາປິ ຂນ຺ຘມູລກສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ, ກິເລສາປິ ອປາຍທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ, ອຠິສງ຺ຂາຣາປິ ຠວທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ອຠິຓ຺ຫປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພຏ຺ຐານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘-໑໐. ລິຈ຺ຉວິກຸມາຣກສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໕໘-໖໐. ອຏ຺ຐເມ ສາປເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຘນໍ, ຕສ຺ສ ປຕີຕິ ສປຕິ, ຘນສາມິໂກ. ຕສ຺ສ ຫິຕາວຫຕ຺ຕາ ສາປເຕຍ຺ຍໍ, ທ຺ຣພ຺ຍໍ, ຘນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິວເສນ ຄາມກິຈ຺ຈໍ ເນຕີຕິ ຄາມນິໂຍ, ຄາມນິໂຍເຍວ ຄາມຓິໂກ.

ອນ຺ວາຍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຊີວນສີລາ ອນຸຊີວິໂນຕິ ອາຫ ‘‘ເຍ ຈ ເອຕໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຊີວນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອກໍ ມຫາກຸລໍ ນິສ຺ສາຍ ປຓ຺ຓາສມ຺ປິ ສຏ຺ຐິປິ ກຸລານິ ຊີວນ຺ຕິ, ເຕ ມນຸສ຺ເສ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ. ນວມາທີນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

ລິຈ຺ຉວິກຸມາຣກສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນີວຣຓວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.