໖. ມຫາສຸປິນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙໖. ຉຏ຺ເຐ ຘາຕຸກ຺ໂຂຠກຣຓປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ວິສຠາຄເຠສຊ຺ຊເສນາສນາຫາຣາທິປຈ຺ຈໂຍ. ອຕ຺ຖກາມຕາຍ ວາ ອນຕ຺ຖກາມຕາຍ ວາຕິ ປສນ຺ນາ ອຕ຺ຖກາມຕາຍ, ກຸທ຺ຘາ ອນຕ຺ຖກາມຕາຍ. ອຕ຺ຖາຍ ວາ ອນຕ຺ຖາຍ ວາຕິ ສຠາວໂຕ ຠວິຕພ຺ພາຍ ອຕ຺ຖາຍ ວາ ອນຕ຺ຖາຍ ວາ. ອຸປສໍຫຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ເທວານຸຠາເວນ ອຸປເນນ຺ຕິ. ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ວິຍ ປຸຕ຺ຕປຏິລາຠນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕທາ ກິຣ ປຸເຣ ປຸຓ຺ຓມາຍ ສຕ຺ຕມທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິຄຕສຸຣາປານໍ ມາລາຄນ຺ຘາທິວິຠູຕິສມ຺ປນ຺ນໍ ນກ຺ຂຕ຺ຕກີຬໍ ອນຸຠວມານາ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ປາໂຕວ ອຸຏ຺ຐາຍ ຄນ຺ໂຘທເກນ ນຫາຍິຕ຺ວາ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣຠູສິຕາ ວຣໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ສິຣິຄພ຺ຠໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສິຣິສຍເນ ນິປນ຺ນາ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມມານາ ອິມໍ ສຸປິນໍ ອທ຺ທສ – ຈຕ຺ຕາໂຣ ກິຣ ນໍ ມຫາຣາຊາໂນ ສຍເນເນວ ສທ຺ຘິໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອໂນຕຕ຺ຕທຫໍ ເນຕ຺ວາ ນຫາເປຕ຺ວາ ທິພ຺ພວຕ຺ຖໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ທິພ຺ພຄນ຺ເຘຫິ ວິລິມ຺ເປຕ຺ວາ ທິພ຺ພປຸປ຺ຜານິ ປິຬນ຺ເຘຕ຺ວາ ຕໂຕ ອວິທູເຣ ຣຊຕປພ຺ພໂຕ, ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ກນກວິມານໍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິໍ ປາຈີນໂຕ ສີສໍ ກຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊາເປສຸໍ. ອຖ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ເສຕວຣວາຣໂຓ ຫຸຕ຺ວາ ຕໂຕ ອວິທູເຣ ເອໂກ ສຸວຓ຺ຓປພ຺ພໂຕ, ຕຕ຺ຖ ຈຣິຕ຺ວາ ຕໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ຣຊຕປພ຺ພຕໍ ອາຣຸຫິຕ຺ວາ ກນກວິມານໍ ປວິສິຕ຺ວາ ມາຕຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓປສ຺ສໍ ຜາເລຕ຺ວາ ກຸຈ຺ຉິໍ ປວິຏ຺ຐສທິໂສ ອໂຫສິ. ອິມໍ ສຸປິນໍ ສນ຺ຘາຍ ເອຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ວິຍ ປຸຕ຺ຕປຏິລາຠນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ໂກສລຣາຊາ ວິຍ ໂສຬສ ສຸປິເນຕິ –

‘‘ອຸສຠາ ຣຸກ຺ຂາ ຄາວິໂຍ ຄວາ ຈ,

ອສ຺ໂສ ກໍໂສ ສິງ຺ຄາລີ ຈ ກຸມ຺ໂຠ;

ໂປກ຺ຂຣຓີ ຈ ອປາກຈນ຺ທນໍ,

ລາພູນິ ສີທນ຺ຕິ ສິລາປ຺ລວນ຺ຕິ.

‘‘ມຓ຺ຑູກິໂຍ ກຓ຺ຫສປ຺ເປ ຄິລນ຺ຕິ,

ກາກໍ ສຸວຓ຺ຓາ ປຣິວາຣຍນ຺ຕິ;

ຕສາ ວກາ ເອຬການໍ ຠຍາ ຫີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໗໗) –

ອິເມ ໂສຬສ ສຸປິເນ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ໂກສລຣາຊາ ວິຍ.

໑. ເອກທິວສໍ ກິຣ ໂກສລມຫາຣາຊາ ຣຕ຺ຕິໍ ນິທ຺ທູປຄໂຕ ປຈ຺ຉິມຍາເມ ໂສຬສ ມຫາສຸປິເນ ປສ຺ສິ (ຊາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໗໖ ມຫາສຸປິນຊາຕກວຓ຺ຓນາ). ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຎ຺ຊນວຓ຺ຓາ ກາຬອຸສຠາ ‘‘ຍຸຊ຺ຌິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຈຕູຫິ ທິສາຫິ ຣາຊງ຺ຄຓໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຸສຠຍຸທ຺ຘໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ມຫາຊເນ ສນ຺ນິປຕິເຕ ຍຸຊ຺ຌນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ນທິຕ຺ວາ ຄຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຍຸຊ຺ຌິຕ຺ວາວ ປຏິກ຺ກນ຺ຕາ. ອິມໍ ປຐມໍ ສຸປິນໍ ອທ຺ທສ.

໒. ຂຸທ຺ທກາ ຣຸກ຺ຂາ ເຈວ ຄຈ຺ຉາ ຈ ປຖວິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ວິທຕ຺ຖິມຕ຺ຕມ຺ປິ ຣຕນມຕ຺ຕມ຺ປິ ອນຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາວ ປຸປ຺ຜນ຺ຕິ ເຈວ ຜລນ຺ຕິ ຈ. ອິມໍ ທຸຕິຍໍ ອທ຺ທສ.

໓. ຄາວິໂຍ ຕທຫຸຊາຕານໍ ວຈ຺ຉານໍ ຂີຣໍ ປິວນ຺ຕິໂຍ ອທ຺ທສ. ອຍໍ ຕຕິໂຍ ສຸປິໂນ.

໔. ຘຸຣວາເຫ ອາໂຣຫປຣິຓາຫສມ຺ປນ຺ເນ ມຫາໂຄເຓ ຍຸຄປຣມ຺ປຣາຍ ອໂຍເຊຕ຺ວາ ຕຣຸເຓ ໂຄທມ຺ເມ ຘຸເຣ ໂຍເຊນ຺ເຕ ອທ຺ທສ. ເຕ ຘຸຣໍ ວຫິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ, ສກຏານິ ນປ຺ປວຕ຺ຕິໍສຸ. ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ສຸປິໂນ.

໕. ເອກໍ ອຸຠໂຕມຸຂໍ ອສ຺ສໍ ອທ຺ທສ. ຕສ຺ສ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ຍວສໍ ເທນ຺ຕິ, ໂສ ທ຺ວີຫິປິ ມຸເຂຫິ ຂາທຕິ. ອຍໍ ປຎ຺ຈໂມ ສຸປິໂນ.

໖. ມຫາຊໂນ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິກໍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ອິຘ ປສ຺ສາວໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ເອກສ຺ສ ຊຣສິງ຺ຄາລສ຺ສ ອຸປນາເມສິ. ຕໍ ຕຕ຺ຖ ປສ຺ສາວໍ ກໂຣນ຺ຕໍ ອທ຺ທສ. ອຍໍ ຉຏ຺ໂຐ ສຸປິໂນ.

໗. ເອໂກ ປຸຣິໂສ ຣຊ຺ຊຸໍ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ປາທມູເລ ນິກ຺ຂິປຕິ. ເຕນ ນິສິນ຺ນປີຐສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ສຍິຕາ ຉາຕສິງ຺ຄາລີ ຕສ຺ສ ອຊານນ຺ຕສ຺ເສວ ຕໍ ຂາທຕິ. ອິມໍ ສຕ຺ຕມໍ ສຸປິນໍ ອທ຺ທສ.

໘. ຣາຊທ຺ວາເຣ ພຫູຫິ ຕຸຈ຺ຉກຸມ຺ເຠຫິ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ເອກໍ ມຫນ຺ຕໍ ປູຣິຕກຸມ຺ຠໍ ອທ຺ທສ. ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ປນ ວຓ຺ຓາ ຈຕູຫິ ທິສາຫິ ຈຕູຫິ ອນຸທິສາຫິ ຈ ຆເຏຫິ ອຸທກໍ ອາເນຕ຺ວາ ປູຣິຕກຸມ຺ຠເມວ ປູເຣນ຺ຕິ, ປູຣິຕໍ ປູຣິຕໍ ອຸທກໍ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ປລາຍຕິ. ເຕປິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຕຕ຺ເຖວ ອຸທກໍ ອາສິຎ຺ຈນ຺ຕິ, ຕຸຈ຺ຉກຸມ຺ເຠ ໂອໂລເກນ຺ຕາປິ ນຕ຺ຖິ. ອຍໍ ອຏ຺ຐໂມ ສຸປິໂນ.

໙. ເອກໍ ປຎ຺ຈປທຸມສຎ຺ຉນ຺ນໍ ຄມ຺ຠີຣໍ ສພ຺ພໂຕຕິຕ຺ຖໍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ອທ຺ທສ. ສມນ຺ຕໂຕ ທ຺ວິປທຈຕຸປ຺ປທາ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປານີຍໍ ປິວນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ຄມ຺ຠີຣຏ຺ຐາເນ ອຸທກໍ ອາວິລໍ, ຕີຣປ຺ປເທເສ ທ຺ວິປທຈຕຸປ຺ປທານໍ ອກ຺ກມນຏ຺ຐາເນ ອຈ຺ຉໍ ວິປ຺ປສນ຺ນມນາວິລໍ. ອຍໍ ນວໂມ ສຸປິໂນ.

໑໐. ເອກິສ຺ສາເຍວ ກຸມ຺ຠິຍາ ປຈ຺ຈມານໍ ໂອທນໍ ອປາກໍ ອທ຺ທສ. ‘‘ອປາກ’’ນ຺ຕິ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ວິຍ ຕີຫາກາເຣຫິ ປຈ຺ຈມານໍ ເອກສ຺ມິໍ ປສ຺ເສ ອຕິກິລິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ເອກສ຺ມິໍ ອຸຕ຺ຕຓ຺ຑຸໂລ, ເອກສ຺ມິໍ ສຸປກ຺ໂກຕິ. ອຍໍ ທສໂມ ສຸປິໂນ.

໑໑. ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນກໍ ຈນ຺ທນສາຣໍ ປູຕິຕກ຺ເກນ ວິກ຺ກິຓນ຺ເຕ ອທ຺ທສ. ອຍໍ ເອກາທສໂມ ສຸປິໂນ.

໑໒. ຕຸຈ຺ຉລາພູນິ ອຸທເກ ສີທນ຺ຕານິ ອທ຺ທສ. ອຍໍ ທ຺ວາທສໂມ ສຸປິໂນ.

໑໓. ມຫນ຺ຕມຫນ຺ຕາ ກູຏາຄາຣປ຺ປມາຓາ ຆນສິລາ ນາວາ ວິຍ ອຸທເກ ປ຺ລວມານາ ອທ຺ທສ. ອຍໍ ເຕຣສໂມ ສຸປິໂນ.

໑໔. ຂຸທ຺ທກມຘຸກປຸປ຺ຜປ຺ປມາຓາ ມຓ຺ຑູກິໂຍ ມຫນ຺ເຕ ກຓ຺ຫສປ຺ເປ ເວເຄນ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປລນາເຬ ວິຍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ມໍສໍ ຂາທິຕ຺ວາ ຄິລນ຺ຕິໂຍ ອທ຺ທສ. ອຍໍ ຈຸທ຺ທສໂມ ສຸປິໂນ.

໑໕. ທສຫິ ອສທ຺ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຄາມໂຄຈຣໍ ກາກໍ ກຎ຺ຈນວຓ຺ຓວຓ຺ຓຕາຍ ‘‘ສຸວຓ຺ຓາ’’ຕິ ລທ຺ຘນາເມ ສຸວຓ຺ຓຣາຊຫໍເສ ປຣິວາເຣນ຺ເຕ ອທ຺ທສ. ອຍໍ ປນ຺ນຣສໂມ ສຸປິໂນ.

໑໖. ປຸພ຺ເພ ທີປິໂນ ເອຬເກ ຂາທນ຺ຕິ. ເຕ ປນ ເອຬເກ ທີປິໂນ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ມຸຣມຸຣາຕິ ຂາທນ຺ເຕ ອທ຺ທສ. ອຖຎ຺ເຎ ຕສາ ວກາ ເອຬເກ ທູຣໂຕວ ທິສ຺ວາ ຕສິຕາ ຕາສປ຺ປຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ເອຬການໍ ຠຍາ ປລາຍິຕ຺ວາ ຄຸມ຺ພຄຫນານິ ປວິສິຕ຺ວາ ນິລີຍິໍສຸ. ອຍໍ ໂສຬສໂມ ສຸປິໂນ.

໑. ຕຕ຺ຖ ອຘມ຺ມິການໍ ຣາຊູນໍ, ອຘມ຺ມິການຎ຺ຈ ມນຸສ຺ສານໍ ກາເລ ໂລເກ ວິປຣິວຕ຺ຕມາເນ ກຸສເລ ໂອສນ຺ເນ ອກຸສເລ ອຸສ຺ສນ຺ເນ ໂລກສ຺ສ ປຣິຫານກາເລ ເທໂວ ນ ສມ຺ມາ ວສິສ຺ສຕິ, ເມຆປາທາ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ສສ຺ສານິ ມິລາຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ທຸພ຺ຠິກ຺ຂໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ວສ຺ສິຕຸກາມາ ວິຍ ຈຕູຫິ ທິສາຫິ ເມຆາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖິກາຫິ ອາຕເປ ປຕ຺ຖຏານໍ ວີຫິອາທີນໍ ເຕມນຠເຍນ ອນ຺ໂຕປເວສິຕກາເລ ປຸຣິເສສຸ ກຸທາລປິຏເກ ອາທາຍ ອາຬິພນ຺ຘນຕ຺ຖາຍ ນິກ຺ຂນ຺ເຕສຸ ວສ຺ສນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຄຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິຊ຺ຊຸລຕາ ນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ ອຸສຠາ ວິຍ ອຍຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອວສ຺ສິຕ຺ວາວ ປລາຍິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຍໍ ປຐມສ຺ສ ວິປາໂກ.

໒. ໂລກສ຺ສ ປຣິຫີນກາເລ ມນຸສ຺ສານໍ ປຣິຕ຺ຕາຍຸກກາເລ ສຕ຺ຕາ ຕິພ຺ພຣາຄາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ອສມ຺ປຕ຺ຕວຍາວ ກຸມາຣິໂຍ ປຸຣິສນ຺ຕຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຕຸນິໂຍ ເຈວ ຄພ຺ຠິນິໂຍ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕຘີຕາຫິ ວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ. ຂຸທ຺ທກຣຸກ຺ຂານໍ ປຸປ຺ຜໍ ວິຍ ຫິ ຕາສໍ ອຸຕຸນິຠາໂວ, ຜລໍ ວິຍ ຈ ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຍໍ ທຸຕິຍສ຺ສ ວິປາໂກ.

໓. ມນຸສ຺ສານໍ ເຊຏ຺ຐາປຈາຍິກກມ຺ມສ຺ສ ນຏ຺ຐກາເລ ສຕ຺ຕາ ມາຕາປິຕູສຸ ວາ ສສ຺ສຸສສຸເຣສຸ ວາ ລຊ຺ຊໍ ອນຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສຍເມວ ກຸຏຸມ຺ພໍ ສໍວິທຫນ຺ຕາວ ຆາສຈ຺ຉາທນມຕ຺ຕມ຺ປິ ມຫລ຺ລການໍ ທາຕຸກາມາ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ອທາຕຸກາມາ ນ ທສ຺ສນ຺ຕິ. ມຫລ຺ລກາ ອນາຖາ ຫຸຕ຺ວາ ອສຍໍວສີ ທາຣເກ ອາຣາເຘຕ຺ວາ ຊີວິສ຺ສນ຺ຕິ ຕທຫຸຊາຕານໍ ວຈ຺ຉການໍ ຂີຣໍ ປິວນ຺ຕິໂຍ ມຫາຄາວິໂຍ ວິຍ. ອຍໍ ຕຕິຍສ຺ສ ວິປາໂກ.

໔. ອຘມ຺ມິກຣາຊູນໍ ກາເລ ອຘມ຺ມິກຣາຊາໂນ ປຓ຺ຑິຕານໍ ປເວຓິກຸສລານໍ ກມ຺ມນິຕ຺ຖຣຓສມຕ຺ຖານໍ ມຫາມຕ຺ຕານໍ ຍສໍ ນ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ຘມ຺ມສຠາຍໍ ວິນິຈ຺ຉຍຏ຺ຐາເນປິ ປຓ຺ຑິເຕ ໂວຫາຣກຸສເລ ມຫລ຺ລເກ ອມຈ຺ເຈ ນ ຐເປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕພ຺ພິປຣີຕານໍ ປນ ຕຣຸຓຕຣຸຓານໍ ຍສໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຖາຣູເປ ເອວ ຈ ວິນິຈ຺ຉຍຏ຺ຐາເນ ຐເປສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕ ຣາຊກມ຺ມານິ ເຈວ ຍຸຕ຺ຕາຍຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຊານນ຺ຕາ ເນວ ຕໍ ຍສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ຣາຊກມ຺ມານິ ນິຕ຺ຖຣິຕຸໍ. ເຕ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ກມ຺ມຘຸຣໍ ຉຑ຺ເຑສ຺ສນ຺ຕິ, ມຫລ຺ລກາປິ ປຓ຺ຑິຕາມຈ຺ຈາ ຍສໍ ອລຠນ຺ຕາ ກິຈ຺ຈານິ ນິຕ຺ຖຣິຕຸໍ ສມຕ຺ຖາປິ ‘‘ກິໍ ອມ຺ຫາກໍ ເອເຕຫິ, ມຍໍ ພາຫິຣກາ ຊາຕາ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣິກາ ຕຣຸຓທາຣກາ ຊານິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ກມ຺ມານິ ນ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພຖາປິ ເຕສໍ ຣາຊູນໍ ຫານິເຍວ ຠວິສ຺ສຕິ, ຘຸຣໍ ວຫິຕຸໍ ອສມຕ຺ຖານໍ ວຈ຺ຉທມ຺ມານໍ ຘຸເຣ ໂຍຊິຕກາໂລ ວິຍ ທູຣວາຫານຎ຺ຈ ມຫາໂຄຓານໍ ຍຸຄປຣມ຺ປຣາຍ ອໂຍຊິຕກາໂລ ວິຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ວິປາໂກ.

໕. ອຘມ຺ມິກຣາຊກາເລເຍວ ອຘມ຺ມິກພາລຣາຊາໂນ ອຘມ຺ມິເກ ໂລລມນຸສ຺ເສ ວິນິຈ຺ຉເຍ ຐເປສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ປາປປຸຎ຺ເຎສຸ ອນາທຣາ ພາລາ ສຠາຍໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ເທນ຺ຕາ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ອຕ຺ຖປຈ຺ຈຕ຺ຖິການໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ລຎ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທິສ຺ສນ຺ຕິ ອສ຺ໂສ ວິຍ ທ຺ວີຫິ ມຸເຂຫິ ຍວສໍ. ອຍໍ ປຎ຺ຈມສ຺ສ ວິປາໂກ.

໖. ອຘມ຺ມິກາເຍວ ວິຊາຕິຣາຊາໂນ ຊາຕິສມ຺ປນ຺ນານໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ອາສງ຺ກາຍ ຍສໍ ນ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ອກຸລີນານໍເຍວ ທສ຺ສນ຺ຕິ. ເອວໍ ມຫາກຸລານິ ທຸຄ຺ຄຕານິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ລາມກກຸລານິ ອິສ຺ສຣານິ. ເຕ ຈ ກຸລີນປຸຣິສາ ຊີວິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ‘‘ອິເມ ນິສ຺ສາຍ ຊີວິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອກຸລີນານໍ ຘີຕໂຣ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ອິຕິ ຕາສໍ ກຸລຘີຕານໍ ອກຸລີເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາໂສ ຊຣສິງ຺ຄາລສ຺ສ ສຸວຓ຺ຓປາຕິຍໍ ປສ຺ສາວກຣຓສທິໂສ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ຉຏ຺ຐສ຺ສ ວິປາໂກ.

໗. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ອິຕ຺ຖິໂຍ ປຸຣິສໂລລາ ສຸຣາໂລລາ ອລງ຺ກາຣໂລລາ ວິສິຂາໂລລາ ອາມິສໂລລາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ທຸສ຺ສີລາ ທຸຣາຈາຣາ. ຕາ ສາມິເກຫິ ກສິໂຄຣກ຺ຂາທີນິ ກມ຺ມານິ ກຕ຺ວາ ກິຈ຺ເຉນ ກສິເຣນ ສມ຺ຠຕໍ ຘນໍ ຊາເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຸຣໍ ປິວນ຺ຕິໂຍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ຘາຣຍມານາ ອນ຺ໂຕເຄເຫ ອຈ຺ຈາຍິກມ຺ປິ ກິຈ຺ຈໍ ອໂນໂລເກຕ຺ວາ ເຄຫປຣິກ຺ເຂປສ຺ສ ອຸປຣິຠາເຄນປິ ຉິທ຺ທຏ຺ຐາເນຫິປິ ຊາເຣ ອຸປຘາຣຍມານາ ສ຺ເວ ວປິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ພີຊມ຺ປິ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຍາຄຸຠຕ຺ຕຂຊ຺ຊການິ ປຈິຕ຺ວາ ຂາທມານາ ວິລຸມ຺ປິສ຺ສນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາປີຐເກ ນິປນ຺ນຉາຕສິງ຺ຄາລີ ວິຍ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ປາທມູເລ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຣຊ຺ຊຸໍ. ອຍໍ ສຕ຺ຕມສ຺ສ ວິປາໂກ.

໘. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ໂລໂກ ປຣິຫາຍິສ຺ສຕິ, ຣຏ຺ຐໍ ນິໂຣຊໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຣາຊາໂນ ທຸຄ຺ຄຕາ ກປຓາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ໂຍ ອິສ຺ສໂຣ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ຠຓ຺ຑາຄາເຣ ສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕ ເອວໍທຸຄ຺ຄຕາ ສພ຺ເພ ຊານປເທ ອຕ຺ຕໂນວ ກມ຺ມໍ ກາເຣສ຺ສນ຺ຕິ, ອຸປທ຺ທຸຕາ ມນຸສ຺ສາ ສເກ ກມ຺ມນ຺ເຕ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຣາຊູນໍເຍວ ອຕ຺ຖາຍ ປຸພ຺ພຓ຺ຓາປຣຓ຺ຓານິ ວປນ຺ຕາ ຣກ຺ຂນ຺ຕາ ລາຍນ຺ຕາ ມທ຺ທນ຺ຕາ ປເວເສນ຺ຕາ ອຸຈ຺ຉຸກ຺ເຂຕ຺ຕານິ ກໂຣນ຺ຕາ ຍນ຺ຕານິ ວາເຫນ຺ຕາ ຜາຓິຕາທີນິ ປຈນ຺ຕາ ປຸປ຺ຜາຣາເມ ຜລາຣາເມ ຈ ກໂຣນ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ນິປ຺ຜນ຺ນານິ ປຸພ຺ພຓ຺ຓາທີນິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ໂກຏ຺ຐາຄາຣເມວ ປູເຣສ຺ສນ຺ຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫສຸ ຕຸຈ຺ຉໂກຏ຺ເຐ ໂອໂລເກນ຺ຕາປິ ນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຸຈ຺ຉກຸມ຺ເຠ ອໂນໂລເກຕ຺ວາ ປູຣິຕກຸມ຺ຠປູຣຓສທິສເມວ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ອຏ຺ຐມສ຺ສ ວິປາໂກ.

໙. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ຣາຊາໂນ ອຘມ຺ມິກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ຉນ຺ທາທິວເສນ ອຄຕິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສ຺ສນ຺ຕິ, ຘມ຺ເມນ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ນາມ ນ ທສ຺ສນ຺ຕິ ລຎ຺ຊວິຕ຺ຕກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ຘນໂລລາ, ຣຏ຺ຐວາສິເກສຸ ເຕສໍ ຂນ຺ຕິເມຕ຺ຕານຸທ຺ທຍາ ນາມ ນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ກກ຺ຂຬາ ຜຣຸສາ ອຸຈ຺ຉຸຍນ຺ເຕ ອຸຈ຺ຉຸຠຓ຺ຑິກາ ວິຍ ມນຸສ຺ເສ ປີເຬນ຺ຕາ ນານປ຺ປກາຣໍ ພລິໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຘນໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ພລິປີຬິຕາ ກິຎ຺ຈິ ທາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ຄາມນິຄມາທໂຍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປຈ຺ຈນ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປສ຺ສນ຺ຕິ. ມຊ຺ຌິມຊນປໂທ ສຸຎ຺ໂຎ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຈ຺ຈນ຺ໂຕ ຆນວາໂສ ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ມຊ຺ເຌ ອຸທກໍ ອາວິລໍ ປຣິຍນ຺ເຕ ວິປ຺ປສນ຺ນໍ. ອຍໍ ນວມສ຺ສ ວິປາໂກ.

໑໐. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ຣາຊາໂນ ອຘມ຺ມິກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສຸ ອຘມ຺ມິເກສຸ ຣາຊຍຸຕ຺ຕາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາປິ ເນຄມຊານປທາປີຕິ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ອຸປາທາຍ ສພ຺ເພ ມນຸສ຺ສາ ອຘມ຺ມິກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕໂຕ ເຕສໍ ອາຣກ຺ຂເທວຕາ, ພລິປຏິຄ຺ຄາຫິກເທວຕາ, ຣຸກ຺ຂເທວຕາ, ອາກາສຏ຺ຐເທວຕາຕິ ເອວໍ ເທວຕາປິ ອຘມ຺ມິກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຘມ຺ມິກຣາຊູນໍ ຣຊ຺ເຊ ວາຕາ ວິສມາ ຂຣາ ວາຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ອາກາສຏ຺ຐກວິມານານິ ກມ຺ເປສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕສຸ ກມ຺ປິເຕສຸ ເທວຕາ ກຸປິຕາ ເທວໍ ວສ຺ສິຕຸໍ ນ ທສ຺ສນ຺ຕິ. ວສ຺ສມາໂນປິ ສກລຣຏ຺ເຐ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ນ ວສ຺ສິສ຺ສຕິ, ວສ຺ສມາໂນປິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ກສິກມ຺ມສ຺ສ ວາ ວປ຺ປກມ຺ມສ຺ສ ວາ ອຸປກາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ນ ວສ຺ສິສ຺ສຕິ. ຍຖາ ຈ ຣຏ຺ເຐ, ເອວໍ ຊນປເທປິ ຄາເມປິ ເອກຕຬາກສເຣປິ ເອກປ຺ປຫາເຣນ ນ ວສ຺ສິສ຺ສຕິ, ຕຬາກສ຺ສ ອຸປຣິຠາເຄ ວສ຺ສນ຺ໂຕ ເຫຏ຺ຐາຠາເຄ ນ ວສ຺ສິສ຺ສຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ວສ຺ສນ຺ໂຕ ອຸປຣິ ນ ວສ຺ສິສ຺ສຕິ. ເອກສ຺ມິໍ ຠາເຄ ສສ຺ສໍ ອຕິວສ຺ເສນ ນສ຺ສິສ຺ສຕິ, ເອກສ຺ມິໍ ອວສ຺ສເນນ ມິລາຍິສ຺ສຕິ, ເອກສ຺ມິໍ ສມ຺ມາ ວສ຺ສມາໂນ ສມ຺ປາເທສ຺ສຕິ. ເອວໍ ເອກສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ຣຊ຺ເຊ ວຸຕ຺ຕສສ຺ສາ ວິປາໂກ. ຕິປ຺ປກາຣາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ເອກກຸມ຺ຠິຍາ ໂອທໂນ ວິຍ. ອຍໍ ທສມສ຺ສ ວິປາໂກ.

໑໑. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕເຍວ ກາເລ ສາສເນ ປຣິຫາຍນ຺ເຕ ປຈ຺ຈຍໂລລາ ອລຊ຺ຊິກາ ພຫູ ຠິກ຺ຂູ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕ ຠຄວຕາ ປຈ຺ຈຍໂລລຸປ຺ປໍ ນິມ຺ມເຖຕ຺ວາ ກຖິຕຘມ຺ມເທສນໍ ຈີວຣາທິຈຕຸປຈ຺ຈຍເຫຕຸ ປເຣສໍ ເທເສສ຺ສນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈເຍຫິ ມຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ນິຕ຺ຖຣຓປກ຺ເຂ ຐິຕາ ນິພ຺ພານາຠິມຸຂໍ ກຕ຺ວາ ເທເສຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ເກວລໍ ‘‘ປທພ຺ຍຎ຺ຊນສມ຺ປຕ຺ຕິຎ຺ເຈວ ມຘຸຣສທ຺ທຎ຺ຈ ສຸຕ຺ວາ ມຫຄ຺ຆານິ ຈີວຣາທີນິ ທສ຺ສນ຺ຕິ’’ອິຈ຺ເຈວໍ ເທເສສ຺ສນ຺ຕິ. ອປເຣ ອນ຺ຕຣວີຖິຈຕຸກ຺ກຣາຊທ຺ວາຣາທີສຸ ນິສີທິຕ຺ວາ ກຫາປຓອຑ຺ຒກຫາປຓປາທມາສກຣູປາທີນິປິ ນິສ຺ສາຍ ເທເສສ຺ສນ຺ຕິ. ອິຕິ ຠຄວຕາ ນິພ຺ພານຄ຺ຆນກໍ ກຕ຺ວາ ເທສິຕໍ ຘມ຺ມໍ ຈຕຸປຈ຺ຈຍຕ຺ຖາຍ ເຈວ ກຫາປຓາທິອຕ຺ຖາຍ ຈ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ເທເສນ຺ຕາ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນກໍ ຈນ຺ທນສາຣໍ ປູຕິຕກ຺ເກນ ວິກ຺ກິຓນ຺ຕາ ວິຍ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຍໍ ເອກາທສມສ຺ສ ວິປາໂກ.

໑໒. ອຘມ຺ມິກຣາຊກາເລ ໂລເກ ວິປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕເຍວ ຣາຊາໂນ ຊາຕິສມ຺ປນ຺ນານໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ຍສໍ ນ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ອກຸລີນານຎ຺ເຎວ ທສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕ ອິສ຺ສຣາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ອິຕຣາ ທລິທ຺ທາ. ຣາຊສມ຺ມຸເຂປິ ຣາຊທ຺ວາເຣປິ ອມຈ຺ຈສມ຺ມຸເຂປິ ວິນິຈ຺ຉຍຏ຺ຐາເນປິ ຕຸຈ຺ຉລາພຸສທິສານໍ ອກຸລີນານໍເຍວ ກຖາ ໂອສີທິຕ຺ວາ ຐິຕາ ວິຍ ນິຈ຺ຈລາ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາ ຠວິສ຺ສຕິ. ສງ຺ຆສນ຺ນິປາເຕປິ ສງ຺ຆກມ຺ມຄຓກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ ເຈວ ປຕ຺ຕຈີວຣປຣິເວຓາທິວິນິຈ຺ຉຍຏ຺ຐາເນສຸ ຈ ທຸສ຺ສີລານໍ ປາປປຸຄ຺ຄລານໍເຍວ ກຖາ ນິຍ຺ຍານິກາ ຠວິສ຺ສຕິ, ນ ລຊ຺ຊິຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິ ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖາປິ ຕຸຈ຺ຉລາພູນໍ ສີທນກາໂລ ວິຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ທ຺ວາທສມສ຺ສ ວິປາໂກ.

໑໓. ຕາທິເສເຍວ ກາເລ ອຘມ຺ມິກຣາຊາໂນ ອກຸລີນານໍ ຍສໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕ ອິສ຺ສຣາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ກຸລີນາ ທຸຄ຺ຄຕາ. ເຕສຸ ນ ເກຈິ ຄາຣວໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ອິຕເຣສຸເຍວ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ຣາຊສມ຺ມຸເຂ ວາ ອມຈ຺ຈສມ຺ມຸເຂ ວາ ວິນິຈ຺ຉຍຏ຺ຐາເນ ວາ ວິນິຈ຺ຉຍກຸສລານໍ ຆນສິລາສທິສານໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ກຖາ ນ ໂອຄາຫິຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐຫິສ຺ສຕິ. ເຕສຸ ກເຖນ຺ເຕສຸ ‘‘ກິໍ ອິເມ ກເຖນ຺ຕີ’’ຕິ ອິຕເຣ ປຣິຫາສເມວ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸສນ຺ນິປາເຕປິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣສຸ ຐາເນສຸ ເນວ ເປສເລ ຠິກ຺ຂູ ຄຣຸກາຕພ຺ເພ ມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ, ນາປິ ເນສໍ ກຖາ ປຣິໂຍຄາຫິຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐຫິສ຺ສຕິ, ສິລານໍ ປ຺ລວນກາໂລ ວິຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ເຕຣສມສ຺ສ ວິປາໂກ.

໑໔. ໂລເກ ປຣິຫາຍນ຺ເຕເຍວ ມນຸສ຺ສາ ຕິພ຺ພຣາຄາທິຊາຕິກາ ກິເລສານຸວຕ຺ຕກາ ຫຸຕ຺ວາ ຕຣຸຓານໍ ອຕ຺ຕໂນ ຠຣິຍານໍ ວເສ ວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕິ. ເຄເຫ ທາສກມ຺ມກາຣາທໂຍປິ ໂຄມຫິໍສາທໂຍປິ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ຕາສໍເຍວ ອາຍຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ‘‘ອສຸກໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ວາ ປຣິຈ຺ຉທາທິຊາຕໍ ວາ ກຫ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຍຕ຺ຖ ວາ ຕຕ຺ຖ ວາ ໂຫຕຸ, ກິໍ ຕຸຍ຺ຫິມິນາ ພ຺ຍາປາເຣນ, ຕ຺ວໍ ມຍ຺ຫໍ ຆເຣ ສນ຺ຕໍ ວາ ອສນ຺ຕໍ ວາ ຊານິຕຸກາໂມ ຊາໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ອກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ທາສເຈຏເກ ວິຍ ວເສ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອິສ຺ສຣິຍໍ ປວຕ຺ເຕສ຺ສນ຺ຕິ. ເອວໍ ມຘຸກປຸປ຺ຜປ຺ປມາຓານໍ ມຓ຺ຑູກີນໍ ອາສິວິເສ ກຓ຺ຫສປ຺ເປ ຄິລນກາໂລ ວິຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ຈຸທ຺ທສມສ຺ສ ວິປາໂກ.

໑໕. ທຸພ຺ພລຣາຊກາເລ ປນ ຣາຊາໂນ ຫຕ຺ຖິສິປ຺ປາທີສຸ ອກຸສລາ ຍຸທ຺ເຘສຸ ອວິສາຣທາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ຣາຊາຘິປຈ຺ຈໍ ອາສງ຺ກມານາ ສມານຊາຕິການໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ອິສ຺ສຣິຍໍ ອທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປາທມູລິກນຫາປນກປ຺ປກາທີນໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ. ຊາຕິໂຄຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ນາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ຣາຊກຸເລ ປຕິຏ຺ຐໍ ອລຠມານາ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕຸໍ ອສມຕ຺ຖາ ຫຸຕ຺ວາ ອິສ຺ສຣິເຍ ຐິເຕ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕຫີເນ ອກຸລີເນ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕາ ວິຈຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ສຸວຓ຺ຓຣາຊຫໍເສຫິ ກາກສ຺ສ ປຣິວາຣິຕກາໂລ ວິຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ປນ຺ນຣສມສ຺ສ ວິປາໂກ.

໑໖. ອຘມ຺ມິກຣາຊກາເລເຍວ ຈ ອກຸລີນາວ ຣາຊວລ຺ລຠາ ອິສ຺ສຣາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ກຸລີນາ ອປຎ຺ຎາຕາ ທຸຄ຺ຄຕາ. ເຕ ຣາຊານໍ ອຕ຺ຕໂນ ກຖໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉຍຏ຺ຐານາທີສຸ ພລວນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ທຸພ຺ພລານໍ ປເວຓິອາຄຕານິ ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖາທີນິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕການີ’’ຕິ ອຠິຍຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ‘‘ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ, ອມ຺ຫາກ’’ນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉຍຏ຺ຐານາທີສຸ ວິວທນ຺ເຕ ເວຕ຺ຕລຕາທີຫິ ປຫຣາເປຕ຺ວາ ຄີວາຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອປກຑ຺ຒາເປຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ປມາຓໍ ນ ຊານາຖ, ອມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິວທຖ, ອິທານິ ໂວ ປຫຣາເປຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ກເຖຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖປາທຈ຺ເຉທາທີນິ ກາເຣສ຺ສາມາ’’ຕິ ສນ຺ຕຊ຺ເຊສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕ ເຕສໍ ຠເຍນ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕການິ ວຕ຺ຖູນິ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວ ຕານິ, ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ເຄຫານິ ປວິສິຕ຺ວາ ຠີຕາ ນິປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ. ປາປຠິກ຺ຂູປິ ເປສເລ ຠິກ຺ຂູ ຍຖາຣຸຈິ ວິເຫເຐສ຺ສນ຺ຕິ. ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ປຏິສຣຓໍ ອລຠມານາ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຄຫນຏ຺ຐາເນສຸ ນິລີຍິສ຺ສນ຺ຕິ. ເອວໍ ຫີນຊຈ຺ເຈຫິ ເຈວ ປາປຠິກ຺ຂູຫິ ຈ ອຸປທ຺ທຸຕານໍ ຊາຕິມນ຺ຕກຸລປຸຕ຺ຕານຎ຺ເຈວ ເປສລຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ເອຬການໍ ຠເຍນ ຕສວການໍ ປລາຍນກາໂລ ວິຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ໂສຬສມສ຺ສ ວິປາໂກ. ເອວໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອນຕ຺ຖສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕຠູເຕ ໂສຬສ ມຫາສຸປິເນ ປສ຺ສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂກສລຣາຊາ ວິຍ ໂສຬສ ສຸປິເນ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖນິມິຕ຺ຕໍ ສຸປິນໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມານຸຠາເວນ ປສ຺ສຕິ. ໂກສລຣາຊາ ວິຍ ໂລກສ຺ສ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖນິມິຕ຺ຕໍ ສຸປິນໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປນ ສພ຺ພສຕ຺ຕສາຘາຣຓກມ຺ມານຸຠາເວນ ປສ຺ສຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ກຸທ຺ຘາ ຫິ ເທວຕາຕິ ມຫານາຄວິຫາເຣ ມຫາເຖຣສ຺ສ ກຸທ຺ຘາ ເທວຕາ ວິຍ. ໂຣຫເຓ ກິຣ ມຫານາຄວິຫາເຣ ມຫາເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອນປໂລເກຕ຺ວາວ ເອກໍ ນາຄຣຸກ຺ຂໍ ຉິນ຺ທາເປສິ. ຣຸກ຺ເຂ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ເຖຣສ຺ສ ກຸທ຺ຘາ ປຐມເມວ ນໍ ສຈ຺ຈສຸປິເນນ ປໂລເຠຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ‘‘ອິໂຕ ເຕ ສຕ຺ຕທິວສມຕ຺ຖເກ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ຣາຊາ ມຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຸປິເນ ອາໂຣເຈສິ. ເຖໂຣ ຕໍ ກຖໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຣາໂຊໂຣຘານໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ຕາ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ມຫາວິຣວໍ ວິຣວິໍສຸ. ຣາຊາ ‘‘ກິໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ຕາ ‘‘ເອວໍ ເຖເຣນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ຣາຊາ ທິວສໍ ຄຓາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາເຫ ວີຕິວຕ຺ເຕ ເຖຣສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາເທ ຉິນ຺ທາເປສິ. ເອກນ຺ຕໍ ສຈ຺ຈເມວ ໂຫຕີຕິ ຜລສ຺ສ ສຈ຺ຈຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ທສ຺ສນໍ ປນ ວິປລ຺ລຕ຺ຖເມວ. ເຕເນວ ປຫີນວິປລ຺ລາສາ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕຠູຕມ຺ປິ ສຸປິນໍ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ທ຺ວີຫິ ຕີຫິປິ ກາຣເຓຫິ ກທາຈິ ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສໍສຄ຺ຄເຠທໂຕ’’ຕິ. ‘‘ອເສຂາ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ ປຫີນວິປລ຺ລາສຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ກາຣຓານໍ ວິປລ຺ລາສາ ເອວ ມູລກາຣຓນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຕນ຺ຕິ ສຸປິນກາເລ ປວຕ຺ຕໍ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ. ຣູປນິມິຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ກມ຺ມກມ຺ມນິມິຕ຺ຕຄຕິນິມິຕ຺ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ຣູປນິມິຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫຕິ. ອີທິສານີຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ອນຸຠູຕປຸພ຺ພປຣິກປ຺ປິຕຣູປາທິອາຣມ຺ມຓານິ ເຈວ ຣາຄາທິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ຈ. ສພ຺ໂພຫາຣິກຈິຕ຺ເຕນາຕິ ປກຕິຈິຕ຺ເຕນ.

ທ຺ວີຫິ ອນ຺ເຕຫິ ມຸຕ຺ໂຕຕິ ກຸສລາກຸສລສງ຺ຂາເຕຫິ ທ຺ວີຫິ ອນ຺ເຕຫິ ມຸຕ຺ໂຕ. ອາວຊ຺ຊນຕທາຣມ຺ມຓກ຺ຂເຓຕິ ອິທໍ ຍາວ ຕທາຣມ຺ມຓຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ຕາວ ປວຕ຺ຕຈິຕ຺ຕວາຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ສຸປິເນເນວ ທິຏ຺ຐໍ ວິຍ ເມ, ສຸຕໍ ວິຍ ເມຕິ ກຖນກາເລ ປນ ອພ຺ຍາກໂຕເຍວ ອາວຊ຺ຊນມຕ຺ຕສ຺ເສວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວໍ ວທນ຺ເຕຫິ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ທຸຕິຍໂມຆວາເຣ ວິຍ ມໂນທ຺ວາເຣປິ ອາວຊ຺ຊນໍ ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຊວນຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣຕີຕິ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ‘‘ທິຏ຺ຐໍ ວິຍ ເມ, ສຸຕໍ ວິຍ ເມ’’ຕິ ກປ຺ປນາຍ ອສມ຺ຠວໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ສຸປິນນ຺ເຕປິ ຕທາຣມ຺ມຓວຈນໂຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວເສນ ອຕີຕວເສນ ວາ ສຠາວຘມ຺ມາ ສຸປິນນ຺ເຕ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ຍທິປິ ສຸປິນນ຺ເຕ ວິຠູຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐິເຕ ຣູປາທິວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາປິ ສຸປິນນ຺ເຕ ອຸປຏ຺ຐິຕນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິກປ຺ປວເສນ ຄເຫຕພ຺ພຕາຍ ທຸພ຺ພລຠາວໂຕ ທຸພ຺ພລວຕ຺ຖຸກຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ກຣຊກາຍສ຺ສ ນິຣຸສ຺ສາຫສນ຺ຕຠາວປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕຫທຍວຕ຺ຖຸ ນ ສຸປ຺ປສນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕາປິ ຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິ ນ ສຸປ຺ປສນ຺ນາ ອສຸປ຺ປສນ຺ນວຏ຺ຏິນິສ຺ສິຕທີປປ຺ປຠາ ວິຍ, ຕສ຺ມາ ທຸພ຺ພລວຕ຺ຖຸກຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸພ຺ພລຫທຍວຕ຺ຖຸກຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ວີມໍສິຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ຕຕຣໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ສຸປິນນ຺ຕເຈຕນາຕິ ມໂນທ຺ວາຣິກຊວນວເສນ ປວຕ຺ຕາ ສຸປິນນ຺ຕເຈຕນາ. ສຸປິນຎ຺ຫິ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ມໂນທ຺ວາຣິເກເນວ ຊວເນນ ປສ຺ສຕິ, ນ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິເກນ. ປຏິພຸຊ຺ຌນ຺ໂຕ ຈ ມໂນທ຺ວາຣິເກເນວ ປຏິພຸຊ຺ຌຕິ, ນ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິເກນ. ນິທ຺ທາຍນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ມຫາວຏ຺ຏິໍ ຊາເລຕ຺ວາ ທີເປ ຈກ຺ຂຸສມີປໍ ອຸປນີເຕ ປຐມໍ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣິກໍ ອາວຊ຺ຊນໍ ຠວງ຺ຄໍ ນ ອາວຏ຺ເຏຕິ, ມໂນທ຺ວາຣິກເມວ ອາວຏ຺ເຏຕິ. ອຖ ຊວນໍ ຊວິຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣຕິ. ທຸຕິຍວາເຣ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣິກອາວຊ຺ຊນໍ ຠວງ຺ຄໍ ອາວຏ຺ເຏຕິ, ຕໂຕ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ຊວນປຣິໂຍສານານິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ຠວງ຺ຄໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕຕິຍວາເຣ ມໂນທ຺ວາຣິກອາວຊ຺ຊເນນ ຠວງ຺ເຄ ອາວຏ຺ຏິເຕ ມໂນທ຺ວາຣິກຊວນໍ ຊວຕິ. ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ‘‘ກິໍ ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອາໂລໂກ’’ຕິ ຊານາຕິ. ຕຖາ ນິທ຺ທາຍນ຺ຕສ຺ສ ກຓ຺ຓສມີເປ ຕູຣິເຍສຸ ປຄ຺ຄຫິເຕສຸ, ຆານສມີເປ ສຸຄນ຺ເຘສຸ ວາ ທຸຄ຺ຄນ຺ເຘສຸ ວາ ປຸປ຺ເຜສຸ ອຸປນີເຕສຸ, ມຸເຂ ສປ຺ປິມ຺ຫິ ວາ ຜາຓິເຕ ວາ ປກ຺ຂິຕ຺ເຕ, ປິຏ຺ຐິຍໍ ປາຓິນາ ປຫາເຣ ທິນ຺ເນ ປຐມໍ ໂສຕທ຺ວາຣິກາທີນິ ອາວຊ຺ຊນານິ ຠວງ຺ຄໍ ນ ອາວຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ມໂນທ຺ວາຣິກເມວ ອາວຏ຺ເຏຕິ, ອຖ ຊວນໍ ຊວິຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣຕິ. ທຸຕິຍວາເຣ ໂສຕທ຺ວາຣິກາທີນິ ອາວຊ຺ຊນານິ ຠວງ຺ຄໍ ອາວຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ຕໂຕ ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ຊວນປຣິໂຍສານານິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ຠວງ຺ຄໍ ວຕ຺ຕຕິ. ຕຕິຍວາເຣ ມໂນທ຺ວາຣິກອາວຊ຺ຊເນນ ຠວງ຺ເຄ ອາວຏ຺ຏິເຕ ມໂນທ຺ວາຣິກຊວນໍ ຊວຕິ, ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ຎຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ສທ຺ໂທ, ສງ຺ຂສທ຺ໂທ ເຠຣິສທ຺ໂທ’’ຕິ ວາ ‘‘ກິໍ ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ຄນ຺ໂຘ, ມູລຄນ຺ໂຘ’’ຕິ ວາ ‘‘ກິໍ ອິທໍ ມຍ຺ຫໍ ມຸຂໍ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ສປ຺ປີຕິ ວາ ຜາຓິຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ເກນມ຺ຫິ ປິຏ຺ຐິຍໍ ປຫໂຏ, ອຕິພທ຺ໂຘ ເມ ປຫາໂຣ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ມໂນທ຺ວາຣິກຊວເນເນວ ປຏິພຸຊ຺ຌຕິ, ນ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິເກນ. ສຸປິນມ຺ປິ ເຕເນວ ປສ຺ສຕິ, ນ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິເກນ. ເສສເມຕ຺ຖ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ມຫາສຸປິນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.