໒. ໂທຓພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙໒. ທຸຕິເຍ ປວຕ຺ຕາໂຣຕິ (ທີ. ນິ. ຏີ. ໑.໒໘໕) ປາວຈນຠາເວນ ວຕ຺ຕາໂຣ. ຍສ຺ມາ ເຕ ເຕສໍ ມນ຺ຕານໍ ປວຕ຺ຕນກາ, ຕສ຺ມາ ອາຫ ‘‘ປວຕ຺ຕຍິຕາໂຣ’’ຕິ. ສຸທ຺ເທ ພຫິ ກຕ຺ວາ ຣໂຫຠາສິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ມນ຺ຕາ ເອວ ຕໍຕໍອຕ຺ຖປ຺ປຏິປຕ຺ຕິເຫຕຸຕາຍ ມນ຺ຕປທໍ. ອນຸປນີຕາສາຘາຣຓຕາຍ ຣຫສ຺ສຠາເວນ ວຕ຺ຕພ຺ພກິຣິຍາຍ ອຘິຄມູປາຍໍ. ສຊ຺ຌາຍິຕນ຺ຕິ ຄາຍນວເສນ ສຊ຺ຌາຍິຕໍ. ຕໍ ປນ ອຸທຕ຺ຕານຸທຕ຺ຕາທີນໍ ສຣານໍ ສມ຺ປທາວເສເນວ ອິຈ຺ຉິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສຣສມ຺ປຕ຺ຕິວເສນາ’’ຕິ. ອຎ຺ເຎສໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ປາວຈນຠາເວນ ອຎ຺ເຎສໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມຸປພ຺ຍູຬ຺ຫນ຺ຕິ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປຣູປຣິ ສຎ຺ຎູຬ຺ຫໍ. ຣາສິກຕນ຺ຕິ ອິຣຸເວທຍຊຸເວທສາມເວທາທິວເສນ, ຕຕ຺ຖາປິ ປຈ຺ເຈກໍ ມນ຺ຕພ຺ຣຫ຺ມາທິວເສນ, ອຊ຺ຌາຍານຸວາກາທິວເສນ ຈ ຣາສິກຕໍ. ເຕສນ຺ຕິ ມນ຺ຕານໍ ກຕ຺ຕູນໍ. ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ໂອໂລເກຕ຺ວາຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸປຣິຠຓ຺ເຑນ ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາເຓນ ສຕ຺ຕານໍ ກມ຺ມສ຺ສກຕາທິໍ, ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທສ຺ສນຏ຺ເຐນ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸສທິເສນ ປຸພ຺ເພນິວາສຎາເຓນ ອຕີຕກປ຺ເປ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມນ຺ຕຊ຺ເຌນວິຘິຎ຺ຈ ໂອໂລເກຕ຺ວາ. ປາວຈເນນ ສຫ ສໍສນ຺ເທຕ຺ວາຕິ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຍໍ ວຈນໍ ວຏ຺ຏສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ, ເຕນ ສຫ ອວິຣຸທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ. ນ ຫິ ເຕສໍ ວິວຏ຺ຏສນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ອຕ຺ໂຖ ປຈ຺ຈກ຺ໂຂ ໂຫຕິ. ອປຣາປເຣຕິ ອຏ຺ຐກາທີຫິ ອປຣາປເຣ ປຈ຺ຉິມາ ໂອກ຺ກາກຣາຊກາລາທີສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ອຏ຺ຐກາທີຫິ ຄນ຺ຖິຕມນ຺ຕປເທສຸ ກິເລສສນ຺ນິສ຺ສິຕປທານໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປເທ ປກ຺ຂິປນໍ ກຕ຺ວາ. ວິຣຸທ຺ເຘ ອກໍສູຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ມິກສຸຕ຺ຕາທີສຸ (ສຸ. ນິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ມິກສຸຕ຺ຕໍ ໒໘໖ ອາທໂຍ) ອາຄຕນເຍນ ສໍກິເລສຕ຺ຖທີປນໂຕ ປຈ຺ຈນີກຠູເຕ ອກໍສຸ.

ອຸສູນໍ ອສນກມ຺ມໍ ອິສ຺ສຕ຺ຖໍ, ຘນຸສິປ຺ເປນ ຊີວິກາ. ອິຘ ປນ ອິສ຺ສຕ຺ຖໍ ວິຍາຕິ ອິສ຺ສຕ຺ຖໍ, ສພ຺ພອາວຸຘຊີວິກາຕິ ອາຫ ‘‘ໂຍຘາຊີວກມ຺ເມນາ’’ຕິ, ອາວຸຘໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐານກມ຺ເມນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣາຊໂປຣິສໍ ນາມ ວິນາ ອາວຸເຘນ ໂປໂຣເຫຈ຺ຈາມຈ຺ຈກມ຺ມາທິຣາຊກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຣາຊຸປຏ຺ຐານໍ. ສິປ຺ປຎ຺ຎຕເຣນາຕິ ຄຫິຕາວເສເສນ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສສິປ຺ປາທິນາ. ກຸມາຣຠາວໂຕ ປຠຸຕິ ຈຣເຓນ ໂກມາຣພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ.

ອຸທກໍ ປາເຕຕ຺ວາ ເທນ຺ຕີຕິ ທ຺ວາເຣ ຐິຕສ຺ເສວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ອຸທກໍ ອາສິຎ຺ຈນ຺ຕາ ‘‘ອິທໍ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠຣິຍໍ ໂປສາປນຕ຺ຖາຍ ເທມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ເຕ ເອວໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາປິ ທາຣໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ນ ຍາວຊີວໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ໂຫນ຺ຕີຕິ? ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິວເສນ. ເຕສຎ຺ຫີ ເອວໍ ທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ ‘‘ໂຍ ປຸຕ຺ຕໍ ນ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ໂສ ກຸລວໍສຈ຺ເຉທກໂຣ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ກິຣ ອຠາຍິຕພ຺ພໍ ຠາຍນ຺ຕິ ຄຓ຺ຑຸປ຺ປາທໂກ, ກິກີ, ໂກນ຺ຕິນີ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ. ຄຓ຺ຑຸປ຺ປາທາ ກິຣ ມຫາປຖວິຍາ ຂຍນຠເຍນ ມຕ຺ຕໂຠຊນາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ພຫຸໍ ມຕ຺ຕິກໍ ຂາທນ຺ຕິ. ກິກີ ສກຸຓິກາ ອາກາສປຕນຠເຍນ ອຓ຺ຑສ຺ສ ອຸປຣິ ອຸຕ຺ຕານາ ເສຕິ. ໂກນ຺ຕິນີ ສກຸຓີ ປຖວີກມ຺ປນຠເຍນ ປາເທຫິ ຠູມິໍ ນ ສຸຏ຺ຐຸ ອກ຺ກມຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ກຸລວໍສູປຈ຺ເຉທຠເຍນ ທາຣໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ. ອາຫຸ ເຈຕ຺ຖ –

‘‘ຄຓ຺ຑຸປ຺ປາໂທ ກິກີ ເຈວ, ໂກນ຺ຕີ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ມິໂກ;

ເອເຕ ອຠຍໍ ຠາຍນ຺ຕິ, ສມ຺ມູຬ຺ຫາ ຈຕຸໂຣ ຊນາ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໙໓);

ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ໂທຓພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.