໑. ປຐມຈກ຺ການຸວຕ຺ຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໓໑. ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ປຐເມ ອຕ຺ຖຎ຺ຎູຕິ ຫິຕຎ຺ຎູ. ຫິຕປຣິຍາໂຍ ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ຖ-ສທ຺ໂທ ‘‘ອຕ຺ຕຕ຺ໂຖ ປຣຕ຺ໂຖ’’ຕິອາທີສຸ (ມຫານິ. ໖໙; ຈູຬນິ. ໂມຆຣາຊມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທໂສ ໘໕; ປຏິ. ມ. ໓.໕) ວິຍ. ຍສ຺ມາ ເຈສ ປເຣສໍ ຫິຕໍ ຊານນ຺ໂຕ ເຕ ອຕ຺ຕນິ ຣຎ຺ເຊຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຣຎ຺ຊິຕຸໍ ຊານາຕີ’’ຕິ. ທຓ຺ເຑຕິ ອປຣາຘານຸຣູເປ ທຓ຺ຑເນ. ພລມ຺ຫີຕິ ພລກາເຍ. ປຎ຺ຈ ອຕ຺ເຖຕິ ອຕ຺ຕຕ຺ໂຖ, ປຣຕ຺ໂຖ, ອຸຠຍຕ຺ໂຖ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິໂກ ອຕ຺ໂຖ, ສມ຺ປຣາຍິໂກ ອຕ຺ໂຖຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈປ຺ປເຠເທ ອຕ຺ເຖ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມ, ກາມຣູປາຣູປໂລກຸຕ຺ຕຣເຠເທ ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ. ປຏິຄ຺ຄຫຓປຣິໂຠຄມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຍ ເອວ ປຣິເຍສນວິສ຺ສຊ຺ຊນມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາປິ ໂພຘິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຫຓປຣິໂຠຄມຕ຺ຕໍ ຊານາຕິ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຸຕ຺ຕຣຕິ ອຕິກ຺ກມຕິ, ອຠິຠວຕີຕິ ວາ ອຸຕ຺ຕຣໍ, ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ອນຸຕ຺ຕຣໍ. ອນຕິສຍໍ, ອປ຺ປຏິຠາຄໍ ວາ ອເນກາສຸ ເທວມນຸສ຺ສປຣິສາສຸ ອເນກສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເຕສໍ ອຣິຍສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວຘສມ຺ປາທນວເສນ ປວຕ຺ຕາ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນາ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ. ອປິຈ ສພ຺ພປຐມໍ ອຎ຺ຎາຕໂກຓ຺ຑຎ຺ຎປ຺ປມຸຂາຍ ອຏ຺ຐາຣສປຣິສຄຓາຍ ພ຺ຣຫ຺ມໂກຏິຍາ ຈຕຸສຈ຺ຈສ຺ສ ປຏິເວຘວິຘາຍິນີ ຍາ ຘມ຺ມເທສນາ, ຕສ຺ສາ ສາຕິສຍາ ຘມ຺ມຈກ຺ກສມຎ຺ຎາ. ຕຕ຺ຖ ສຕິປຏ຺ຐານາຕິຘມ຺ໂມ ເອວ ປວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ຈກ຺ກນ຺ຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ. ຈກ຺ກນ຺ຕິ ວາ ອາຓາ ຘມ຺ມໂຕ ອນເປຕຕ຺ຕາ, ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຕໍ ຈກ຺ກຎ຺ຈາຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ. ຘມ຺ເມນ ຎາເຍນ ຈກ຺ກນ຺ຕິປິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ. ຍຖາຫ ‘‘ຘມ຺ມຎ຺ຈ ປວຕ຺ເຕຕິ ຈກ຺ກຎ຺ຈາຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ, ຈກ຺ກຎ຺ຈ ປວຕ຺ເຕຕິ ຘມ຺ມຎ຺ຈາຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ, ຘມ຺ເມນ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກ’’ນ຺ຕິອາທິ (ປຏິ. ມ. ໒.໔໐-໔໑). ອປ຺ປຏິວຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ຘມ຺ມິສ຺ສຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຘມ຺ມຈກ຺ກສ຺ສ ອນຸຕ຺ຕຣຠາວໂຕ ອປ຺ປຏິເສຘນີຍໍ. ເກຫິ ປນ ອປ຺ປຏິວຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ສມເຓນ ວາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ສມເຓນາຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປຄເຕນ. ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນາຕິ ຊາຕິພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ. ສາສນປຣມຕ຺ຖສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານຎ຺ຫິ ປຏິໂລມຈິຕ຺ຕໍເຍວ ນຕ຺ຖິ. ເທເວນາຕິ ກາມາວຈຣເທເວນ. ເກນຈີຕິ ເຍນ ເກນຈິ ອວສິຏ຺ຐປາຣິສຊ຺ເຊນ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ອຏ຺ຐນ຺ນມ຺ປິ ປຣິສານໍ ອນວເສສປຣິຍາທານໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ໂລກສ຺ມິນ຺ຕິ ສຕ຺ຕໂລເກ.

ປຐມຈກ຺ການຸວຕ຺ຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.