໖. ໂທຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໖. ຉຏ຺ເຐ ອຸກ຺ກາຫິ ຘາຣິຍມານາຫີຕິ ທີປິກາຫິ ຘາຣິຍມານາຫິ, ທຓ຺ຑທີປິກາສຸ ຊາເລຕ຺ວາ ຘາຣິຍມານາສຸ ມາປິຕຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຫິ ນຄຣໍ ‘‘ມງ຺ຄລທິວເສ ສຸຂເຓ ສຸນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ມາ ອຕິກ຺ກມີ’’ຕິ ຣຕ຺ຕິມ຺ປິ ອຸກ຺ກາສຸ ຘາຣິຍມານາສຸ ມາປິຕໍ. ອຸກ຺ກາສຸ ຐາຕິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐາ, ອຸກ຺ກາສຸ ວິຊ຺ໂຊຕຍນ຺ຕີສຸ ຐິຕາ ປຕິຏ຺ຐິຕາຕິ ມູລວິຠູຊາທິປກ຺ເຂເປນ (ປາຓິນິ ໓.໒.໕) ສທ຺ທສິທ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ພາ. ນິຣຸຕ຺ຕິນເຍນ ວາ ອຸກ຺ກາສຸ ຐິຕາສຸ ຐິຕາ ອາສີຕິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐາ. ອປເຣ ປນ ຠຓນ຺ຕິ ‘‘ຠູມິຠາຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ມນຸສ຺ສສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຸປກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ສາ ນຄຣີ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຄຸຓໂຍຄໂຕ ອຸກ຺ກຏ຺ຐາຕິ ນາມໍ ລຠຕີ’’ຕິ. ເສຕພ຺ຍນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ນຄຣສ຺ສ ນາມໍ. ຕໍ ປນ ກສ຺ສປທສພລສ຺ສ ຊາຕນຄຣນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຕີເຕ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຊາຕນຄຣ’’ນ຺ຕິ.

ວິຊ຺ຊນ຺ຕຣິກາຍາຕິ ວິຊ຺ຊຸນິຈ຺ຉຣຓກ຺ຂເຓ. ອນ຺ຕຣໂຕຕິ ຫທເຍ. ອນ຺ຕຣາຕິ ອາຣມ຺ຠນິພ຺ພຕ຺ຕີນໍ ເວມຊ຺ເຌ. ອນ຺ຕຣິກາຍາຕິ ອນ຺ຕຣາເຬ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ຕທນ຺ຕຣໍ ໂກ ຊາເນຍ຺ຍ (ອ. ນິ. ໖.໔໔; ໑໐.໗໕), ເອເຕສໍ ອນ຺ຕຣາ ກປ຺ປາ ຄຓນໂຕ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍາ (ພຸ. ວໍ. ໒໘.໓), ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ກຖໍ ໂອປປາເຕຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໔໒໖) ຈ ອາທີສຸ ວິຍ ກາຣຓເວມຊ຺ເຌສຸ ວຕ຺ຕມານາ ອນ຺ຕຣາສທ຺ທາ ເອວ ອຸທາຫຣິຕພ຺ພາ ສິຍຸໍ, ນ ປນ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓວິວເຣສຸ ວຕ຺ຕມານາ ອນ຺ຕຣອນ຺ຕຣິກສທ຺ທາ. ອນ຺ຕຣາສທ຺ທສ຺ສ ຫິ ອຍມຕ຺ຖຸທ຺ຘາໂຣຕິ.

ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ ສິຍາ – ເຍສຸ ອນ຺ຕຣາສທ຺ໂທ ວຕ຺ຕຕິ, ເຕສຸ ອນ຺ຕຣສທ຺ໂທປິ ວຕ຺ຕຕີຕິ ສມານຕ຺ຖຕ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາສທ຺ທຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕມາໂນ ອນ຺ຕຣສທ຺ໂທ ອຸທາຫໂຏ. ອນ຺ຕຣາສທ຺ໂທ ເອວ ວາ ‘‘ຍສ຺ສນ຺ຕຣໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຄາຖາສຸຂຕ຺ຖໍ ຣສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອນ຺ຕຣາສທ຺ໂທ ເອວ ປນ ອິກສທ຺ເທນ ປທໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ‘‘ອນ຺ຕຣິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຸທາຫຣໂຓທາຫຣິຕພ຺ພານໍ ວິໂຣຘາຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອໂຍຊິຍມາເນ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ນ ປາປຸຓາຕິ ສາມິວຈນສ຺ສ ປສງ຺ເຄ ອນ຺ຕຣາສທ຺ທໂຍເຄນ ອຸປໂຍຄວຈນສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອນ຺ຕຣາສທ຺ເທນ ປນ ຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ.

ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ມຫາກລຫໍ ວູປສເມຕ຺ວາຕິ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຠຄວຕິ ຘາຕູນໍ ອຕ຺ຖາຍ ກຸສິນາຣນຄຣໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຐິເຕຫິ ເສສຣາຊູຫິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຘາຕຸໂຍ ວາ ເທນ຺ຕຸ ຍຸທ຺ຘໍ ວາ’’ຕິອາທິນາ ໂກສິນາຣເກຫິ ມລ຺ເລຫິ ສທ຺ຘິໍ ກຕໍ ວິວາທໍ ວູປສເມຕ຺ວາ. ໂສ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕສໍ ວິວາທໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ເອເຕ ຣາຊາໂນ ຠຄວໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸຕຏ຺ຐາເນ ວິວາທໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ນ ໂຂ ປເນຕໍ ປຕິຣູປໍ, ອລໍ ອິມິນາ ກລເຫນ, ວູປສເມສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸນ຺ນເຕ ປເທເສ ຐຕ຺ວາ ທ຺ເວຠາຓວາຣປຣິມາຓໍ ໂທຓຄຊ຺ຊິຕໍ ນາມ ອໂວຈ. ຕຕ຺ຖ ປຐມຠາຓວາເຣ ຕາວ ເອກປທມ຺ປິ ເຕ ນ ຊານິໍສຸ. ທຸຕິຍຠາຓວາຣປຣິໂຍສາເນ ຈ ‘‘ອາຈຣິຍສ຺ສ ວິຍ ໂຠ ສທ຺ໂທ, ອາຈຣິຍສ຺ສ ວິຍ ໂຠ ສທ຺ໂທ’’ຕິ ສພ຺ເພ ນິຣວາ ອເຫສຸໍ. ຊມ຺ພຸທີປຕເລ ກິຣ ກຸລຆເຣ ຊາໂຕ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຕສ຺ສ ນ-ອນ຺ເຕວາສິໂກ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອຖ ໂຂ ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ນິຣເວ ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕ ວິທິຕ຺ວາ ປຸນ –

‘‘ສຸຓນ຺ຕຸ ໂຠນ຺ໂຕ ມມ ເອກວາຈໍ,

ອມ຺ຫາກ ພຸທ຺ໂຘ ອຫຸ ຂນ຺ຕິວາໂທ;

ນ ຫິ ສາຘຸຍໍ ອຸຕ຺ຕມປຸຄ຺ຄລສ຺ສ,

ສຣີຣຠາເຄ ສິຍາ ສມ຺ປຫາໂຣ.

‘‘ສພ຺ເພວ ໂຠນ຺ໂຕ ສຫິຕາ ສມຄ຺ຄາ,

ສມ຺ໂມທມານາ ກໂຣມຏ຺ຐຠາເຄ;

ວິຕ຺ຖາຣິກາ ໂຫນ຺ຕຸ ທິສາສຸ ຖູປາ,

ພຫູ ຊນາ ຈກ຺ຂຸມໂຕ ປສນ຺ນາ’’ຕິ. (ທີ. ນິ. ໒.໒໓໗) –

ອິມໍ ຄາຖາທ຺ວຍໍ ວຕ຺ວາ ຕໍ ກລຫໍ ວູປສເມຕ຺ວາ ຘາຕຸໂຍ ອຏ຺ຐຘາ ຠາເຊຕ຺ວາ ອທາສິ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ມຫາກລຫໍ ວູປສເມຕ຺ວາ ຘາຕຸໂຍ ຠາເຊສ຺ສຕີ’’ຕິ. ລກ຺ຂຓຈກ຺ການີຕິ ທ຺ວີສຸ ປາທຕເລສຸ ທ຺ເວ ລກ຺ຂຓຈກ຺ການິ.

ອາສເວນາຕິ ກມ຺ມກິເລສກາຣເຓນ ອາສເວນ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ເຕຠູມກຎ຺ຈ ກມ຺ມໍ, ອວເສສາ ຈ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ‘‘ອາສວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເທວູປປຕ຺ຕີຕິ ເທເວສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍກ຺ຂຄນ຺ຘພ຺ພຕາຍ ວິນິມຸຕ຺ຕາ ສພ຺ເພ ເທວາ ເທວຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕາ. ຄນ຺ຘພ຺ໂພ ວາ ວິຫງ຺ຄໂມ ອາກາສຈາຣີ. ອຫນ຺ຕິ ວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາເມນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ໂທຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.