໔. ອຄ຺ຄປສາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອຄ຺ເຄສຸ ປສາທາຕິ ເສຏ຺ເຐສຸ ປສາທາ. ອຄ຺ຄາ ວາ ປສາທາຕິ ເສຏ຺ຐຠູຕາ ປສາທາ. ເສຏ຺ຐວຈໂນ ເຫຕ຺ຖ ອຄ຺ຄສທ຺ໂທ. ປຸຣິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖວິກປ຺ເປ ອຄ຺ຄສທ຺ເທນ ພຸທ຺ຘາທິຣຕນຕ຺ຕຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕສຸ ຠຄວາ ຕາວ ອສທິສຏ຺ເຐນ, ຄຸຓວິສິຏ຺ຐຏ຺ເຐນ, ອສມສມຏ຺ເຐນ ຈ ອຄ຺ໂຄ. ໂສ ຫິ ມຫາຠິນີຫາຣໍ ທສນ຺ນໍ ປາຣມີນໍ ປວິຈຍຎ຺ຈ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ໂພຘິສມ຺ຠາຣຄຸເຓຫິ ເຈວ ພຸທ຺ຘຄຸເຓຫິ ຈ ປໂຍຊເນຫິ ຈ ເສສຊເນຫິ ອສທິໂສຕິ ອສທິສຏ຺ເຐນປິ ອຄ຺ໂຄ. ເຍ ຈສ຺ສ ເຕ ຄຸຓາ ມຫາກຣຸຓາທໂຍ, ເຕຫິ ເສສສຕ຺ຕານໍ ຄຸເຓຫິ ວິສິຏ຺ຐຏ຺ເຐນປິ ສພ຺ພສຕ຺ຕຸຕ຺ຕມຕາຍ ອຄ຺ໂຄ. ເຍ ປນ ປຸຣິມກາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ສພ຺ພສຕ຺ເຕຫິ ອສມາ, ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຍເມວ ຣູປກາຍຄຸເຓຫິ ເຈວ ຘມ຺ມກາຍຄຸເຓຫິ ຈ ສໂມຕິ ອສມສມຏ຺ເຐນປິ ອຄ຺ໂຄ. ຕຖາ ທຸລ຺ລຠປາຕຸຠາວໂຕ ອຈ຺ຉຣິຍມນຸສ຺ສຠາວໂຕ ພຫຸຊນຫິຕສຸຂາວຫໂຕ ອທຸຕິຍອສຫາຍາທິຠາວໂຕ ຈ ຠຄວາ ໂລເກ ອຄ຺ໂຄຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ເອກປຸຄ຺ຄລສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຕຸຠາໂວ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕມສ຺ສ ເອກປຸຄ຺ຄລສ຺ສ? ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ມຸທ຺ຘສ຺ສ. ເອກປຸຄ຺ຄໂລ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຈ຺ຉຣິຍມນຸສ຺ໂສ. ເອກປຸຄ຺ຄໂລ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ພຫຸຊນ…ເປ… ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ເອກປຸຄ຺ຄໂລ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອທຸຕິໂຍ ອສຫາໂຍ ອປ຺ປຏິໂມ ອປ຺ປຏິຠາໂຄ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ ອສໂມ ອສມສໂມ ທ຺ວິປທານໍ ອຄ຺ໂຄ. ກຕໂມ ເອກປຸຄ຺ຄໂລ? ຕຖາຄໂຕ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໑໗໑-໑໗໓).

ຘມ຺ມສງ຺ຆາ ອຎ຺ຎຘມ຺ມສງ຺ເຆຫິ ອສທິສຏ຺ເຐນ ວິສິຏ຺ຐຄຸຓຕາຍ ທຸລ຺ລຠປາຕຸຠາວາທິນາ ຈ ອຄ຺ຄາ. ຕຖາ ຫິ ເຕສໍ ສ຺ວາກ຺ຂາຕຕາທິສຸປ຺ປຏິປນ຺ນຕາທິຄຸຓວິເສເສຫິ ອຎ຺ເຎ ຘມ຺ມສງ຺ຆສທິສາ ອປ຺ປຕຣໍ ນິຫີນາ ວາ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ເສຏ຺ຐາ. ສຍເມວ ເຕຫິ ວິສິຏ຺ຐຄຸຓຕາຍ ເສຏ຺ຐາ. ຕຖາ ທຸລ຺ລຠຸປ຺ປາທອຈ຺ຉຣິຍຠາວພຫຸຊນຫິຕສຸຂາວຫອທຸຕິຍາສຫາຍາທິສຠາວາ ຈ ເຕ. ຍທຄ຺ເຄນ ຫິ ຠຄວາ ທຸລ຺ລຠປາຕຸຠາໂວ, ຕທຄ຺ເຄນ ຘມ຺ມສງ຺ຆາປີຕິ. ອຈ຺ຉຣິຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ອຄ຺ເຄສຸ ເສຏ຺ເຐສຸ ອຸຕ຺ຕເມສຸ ປວເຣສຸ ຄຸຓວິສິຏ຺ເຐສຸ ປສາທາຕິ ອຄ຺ຄປ຺ປສທາ.

ທຸຕິຍສ຺ມິໍ ປນຕ຺ເຖ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ອຄ຺ເຄສຸ ພຸທ຺ຘາທີສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຄ຺ຄຠູຕາ ປສາທາ ອຄ຺ຄປ຺ປສາທາ. ເຍ ປນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ອາຄຕາ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທາ, ເຕ ເອກນ຺ເຕເນວ ອຄ຺ຄຠູຕາ ປສາທາຕິ ອຄ຺ຄປ຺ປສາທາ. ຍຖາຫ – ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໓໗-໑໐໓໘). ອຄ຺ຄວິປາກຕ຺ຕາປິ ເຈເຕ ອຄ຺ຄປ຺ປສາທາ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ – ‘‘ອຄ຺ເຄ ໂຂ ປນ ປສນ຺ນານໍ ອຄ຺ໂຄ ວິປາໂກ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໓໔; ອິຕິວຸ. ໙໐).

ອປທາ ວາຕິອາທີສຸ ວາ-ສທ຺ໂທ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ, ນ ວິກປ຺ປຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ກາມາສໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ກາມາສໂວ ປວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໗) ເອຕ຺ຖ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຈ ‘‘ຠູຕານໍ ວາ ສຕ຺ຕານໍ ຐິຕິຍາ ສມ຺ຠເວສີນໍ ວາ ອນຸຄ຺ຄຫາຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠູຕານຎ຺ຈ ສມ຺ຠເວສີນຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຈ ‘‘ອຄ຺ຄິໂຕ ວາ ອຸທກໂຕ ວາ ມິຖຸເຠທໂຕ ວາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໕໒) ເອຕ຺ຖ ອຄ຺ຄິໂຕ ຈ ອຸທກໂຕ ຈ ມິຖຸເຠທໂຕ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເອວໍ ‘‘ອປທາ ວາ…ເປ… ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໓໔; ອິຕິວຸ. ໙໐) ເອຕ຺ຖາປິ ອປທາ ຈ ທ຺ວິປທາ ຈາຕິ ສມ຺ປິຓ຺ຑນວເສນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວາ-ສທ຺ໂທ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ, ນ ວິກປ຺ປຕ຺ໂຖ’’ຕິ.

ຣູປິໂນຕິ ຣູປວນ຺ໂຕ. ນ ຣູປິໂນຕິ ອຣູປິໂນ. ສຎ຺ຎິໂນຕິ ສຎ຺ຎວນ຺ໂຕ. ນ ສຎ຺ຎິໂນຕິ ອສຎ຺ຎິໂນ. ‘‘ອປທາ ວາ’’ຕິອາທິສພ຺ພປເທຫິ ກາມຠໂວ, ຣູປຠໂວ, ອຣູປຠໂວ, ເອກໂວກາຣຠໂວ, ຈຕຸໂວກາຣຠໂວ, ປຎ຺ຈໂວກາຣຠໂວ, ສຎ຺ຎິຠໂວ, ອສຎ຺ຎິຠໂວ, ເນວສຎ຺ຎິນາສຎ຺ຎິຠໂວຕິ ນວວິເຘປິ ຠເວ ສຕ຺ເຕປິ ອນວເສສໂຕ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ຣູປິຄ຺ຄຫເຓນ ກາມຠໂວ, ຣູປຠໂວ, ປຎ຺ຈໂວກາຣຠໂວ, ເອກໂວກາຣຠໂວ ຈ ທສ຺ສິໂຕ, ອຣູປິຄ຺ຄຫເຓນ ອຣູປຠໂວ, ຈຕຸໂວກາຣຠໂວ ຈ ທສ຺ສິໂຕ, ສຎ຺ຎິຠວາທໂຍ ປນ ສຣູເປເນວ ທສ຺ສິຕາ. ອປທາທິຄ຺ຄຫເຓນ ກາມຠວປຎ຺ຈໂວກາຣຠວສຎ຺ຎິຠວານໍ ເອກເທໂສວ ທສ຺ສິໂຕ.

ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ຍຖາ ອທຸຕິຍສຸຕ຺ເຕ ‘‘ທ຺ວິປທານໍ ອຄ຺ໂຄ’’ຕິ ທ຺ວິປທາ ເອວ ຄຫິຕາ, ເອວໍ ທ຺ວິປທຄ຺ຄຫຓເມວ ອກຕ຺ວາ ອປທາທິຄ຺ຄຫຓໍ ກຕນ຺ຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ອທຸຕິຍສຸຕ຺ເຕ ຕາວ ເສຏ຺ຐຕຣວເສນ ທ຺ວິປທຄ຺ຄຫຓເມວ ກຕໍ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ໂລເກ ເສຏ຺ໂຐ ນາມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອປທຈຕຸປ຺ປທພຫຸປເທສຸ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທ຺ວິປເທສຸເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກຕເຣສຸ ທ຺ວິປເທສຸ? ມນຸສ຺ເສສຸ ເຈວ ເທເວສຸ ຈ. ມນຸສ຺ເສສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ສກລໂລກໍ ວເສ ວຕ຺ເຕຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເທເວສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ ວເສ ວຕ຺ຕນໂກ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ຕສ຺ສ ກປ຺ປິຍກາຣໂກ ວາ ອາຣາມິໂກ ວາ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິຕິ ຕໂຕປິ ເສຏ຺ຐຕຣວເສເນສ ທ຺ວິປທານໍ ອຄ຺ໂຄຕິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ປນ ອນວເສສປຣິຍາທານວເສນ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍາວຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ອປທາ ວາ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎິນາສຎ຺ຎິໂນ ວາ, ຕຖາຄໂຕ ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ. ນິທ຺ຘາຣເຓ ເຈຕໍ ສາມິວຈນໍ. ມ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ, ອຄ຺ໂຄ ອກ຺ຂາຍຕີຕິ ປທວິຠາໂຄ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຄຸເຓຫິ ອຄ຺ໂຄ’’ຕິອາທິ.

ອຄ຺ໂຄ ວິປາໂກ ໂຫຕີຕິ ອຄ຺ເຄ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ ປສນ຺ນານໍ ໂຍ ປສາໂທ ອຄ຺ໂຄ ເສຏ຺ໂຐ ອຸຕ຺ຕມໂກຏິຠູໂຕ ວາ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ວິປາໂກປິ ອຄ຺ໂຄ ເສຏ຺ໂຐ ອຸຕ຺ຕມໂກຏິຠູໂຕ ອຸຬາຣຕໂມ ປຓີຕຕໂມ ໂຫຕິ. ໂສ ປນ ປສາໂທ ທຸວິໂຘ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣເຠທໂຕ. ເຕສຸ ໂລກິຍສ຺ສ ຕາວ –

‘‘ເຍ ເກຈິ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄຕາເສ,

ນ ເຕ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ ອປາຍຠູມິໍ;

ປຫາຍ ມານຸສໍ ເທຫໍ,

ເທວກາຍໍ ປຣິປູເຣສ຺ສນ຺ຕິ. (ທີ. ນິ. ໒.໓໓໒; ອິຕິວຸ. ອຏ຺ຐ. ໙໐; ສໍ. ນິ. ໑.໓໗);

‘‘ພຸທ຺ໂຘຕິ ກິຕ຺ຕຍນ຺ຕສ຺ສ, ກາເຍ ຠວຕິ ຍາ ປີຕິ;

ວຣເມວ ຫິ ສາ ປີຕິ, ກສິເຓນປິ ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສ. (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໖; ອິຕິວຸ. ອຏ຺ຐ. ໙໐);

‘‘ສຕໍ ຫຕ຺ຖີ ສຕໍ ອສ຺ສາ, ສຕໍ ອສ຺ສຕຣີຣຖາ;

ສຕໍ ກຎ຺ຎາສຫສ຺ສານິ, ອາມຸກ຺ກມຓິກຸຓ຺ຑລາ;

ເອກສ຺ສ ປທວີຕິຫາຣສ຺ສ, ກລໍ ນາຄ຺ຆນ຺ຕິ ໂສຬສິໍ’’. (ຈູຬວ. ໓໐໕);

‘‘ສາຘຸ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓຄມນໍ ໂຫຕິ, ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓຄມນເຫຕຸ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕ ອຎ຺ເຎ ເທເວ ທສຫິ ຐາເນຫິ ອຘິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ທິພ຺ເພນ ອາຍຸນາ, ທິພ຺ເພນ ວຓ຺ເຓນ, ທິພ຺ເພນ ສຸເຂນ, ທິພ຺ເພນ ຍເສນ, ທິພ຺ເພນ ອາຘິປເຕຍ຺ເຍນ, ທິພ຺ເພຫິ ຣູເປຫິ, ທິພ຺ເພຫິ ສທ຺ເທຫິ, ທິພ຺ເພຫິ ຄນ຺ເຘຫິ, ທິພ຺ເພຫິ ຣເສຫິ, ທິພ຺ເພຫິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພຫີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໓໔໑) –

ເອວມາທີນໍ ສຸຕ຺ຕປທານໍ ວເສນ ປສາທຜລວິເສສໂຍໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຕສ຺ມາ ໂສ ອປາຍທຸກ຺ຂວິນິວຕ຺ຕເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິຠເວສຸ ສຸຂວິເສສທາຍໂກວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ປນ ສາມຎ຺ຎຜລວິປາກທາຍໂກ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂວິນິວຕ຺ຕໂກ. ສພ຺ໂພປິ ຈາຍໍ ປສາໂທ ປຣມ຺ປຣາຍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ວິນິວຕ຺ເຕຕິເຍວ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອຕ຺ຕໂນ ສທ຺ຘໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເນວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂທສປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ…ເປ… ນ ໂມຫປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອຸຊຸຄຕເມວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອຸຊຸຄຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ, ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ.

ຘມ຺ມາຕິ ສຠາວຘມ຺ມາ. ສງ຺ຂຕາຕິ ສເມຈ຺ຈ ສມ຺ຠູຍ ປຈ຺ຈເຍຫິ ກຕາຕິ ສງ຺ຂຕາ, ສປຈ຺ຈຍາ ຘມ຺ມາ. ເຫຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ຈ ນ ເກຫິຈິ ກຕາ ສງ຺ຂຕາຕິ ອສງ຺ຂຕາ, ອປຈ຺ຈໂຍ ນິພ຺ພານໍ. ສງ຺ຂຕານໍ ປຣິໂຍສິຕຠາເວນ ‘‘ອສງ຺ຂຕາ’’ຕິ ປຸຖຸວຈນໍ. ວິຣາໂຄ ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີຕິ ເຕສໍ ສງ຺ຂຕາສງ຺ຂຕຘມ຺ມານໍ ໂຍ ວິຣາຄສງ຺ຂາໂຕ ອສງ຺ຂຕຘມ຺ໂມ, ໂສ ສຠາເວເນວ ສຓ຺ຫສຸຂຸມຠາວໂຕ ສນ຺ຕຕຣປຓີຕຕຣຠາວໂຕ ຄມ຺ຠີຣາທິຠາວໂຕ ມທນິມ຺ມທນາທິຠາວໂຕ ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍທິທນ຺ຕິ ນິປາໂຕ, ໂຍ ອຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມທນິມ຺ມທໂນຕິອາທີນິ ສພ຺ພານິ ນິພ຺ພານເວວຈນານິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ວິຣາໂຄຕິອາທີນິ ນິພ຺ພານສ຺ເສວ ນາມານີ’’ຕິ. ຣາຄມທາທໂຍຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ມານມທປຸຣິສມທາທິເກ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສພ຺ພາ ປິປາສາຕິ ກາມປິປາສາທິກາ ສພ຺ພາ ປິປາສາ. ສພ຺ເພ ອາລຍາ ສມຸຄ຺ຆາຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ກາມາລຍາທິກາ ສພ຺ເພປິ ອາລຍາ ສມຸຄ຺ຆາຕໍ ຍນ຺ຕິ. ວຏ຺ຏານີຕິ ກມ຺ມວຏ຺ຏວິປາກວຏ຺ຏານິ. ຕຓ຺ຫາຕິ ອຏ຺ຐສຕປ຺ປເຠທາ ສພ຺ພາປິ ຕຓ຺ຫາ.

ອຄ຺ໂຄ ວິປາໂກ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ –

‘‘ເຍ ເກຈິ ຘມ຺ມໍ ສຣຓໍ ຄຕາເສ…ເປ…’’. (ທີ. ນິ. ໒.໓໓໒; ສໍ ນິ. ໑.໓໗);

‘‘ຘມ຺ໂມຕິ ກິຕ຺ຕຍນ຺ຕສ຺ສ, ກາເຍ ຠວຕິ ຍາ ປີຕິ…ເປ…’’. (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໖; ອິຕິວຸ. ອຏ຺ຐ. ໙໐);

‘‘ສາຘຸ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ຘມ຺ມໍ ສຣຓຄມນໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ມໍ ສຣຓຄມນເຫຕຸ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ…ເປ… ທິພ຺ເພຫິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພຫີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໓໔໑) –

ເອວມາທີນໍ ສຸຕ຺ຕປທານໍ ວເສນ ຘມ຺ເມ ປສາທສ຺ສ ຜລວິເສສໂຍໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສງ຺ຆາ ວາ ຄຓາ ວາຕິ ຊນສມູຫສງ຺ຂາຕາ ຍາວຕາ ໂລເກ ສງ຺ຆາ ວາ ຄຓາ ວາ. ຕຖາຄຕສາວກສງ຺ໂຆຕິ ອຏ຺ຐອຣິຍປຸຄ຺ຄລສມູຫສງ຺ຂາໂຕ ທິຏ຺ຐິສີລສາມຎ຺ເຎນ ສໍຫໂຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສາວກສງ຺ໂຆ. ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິອາທິຄຸຓວິເສເສນ ເຕສໍ ສງ຺ຆານໍ ອຄ຺ໂຄ ເສຏ຺ໂຐ ອຸຕ຺ຕໂມ ປວໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍທິທນ຺ຕິ ຍານິ ອິມານິ. ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິສຍຸຄານິ ຍຸຄຬວເສນ, ປຐມມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ປຐມຜລຏ຺ໂຐຕິ ອິທເມກໍ ຍຸຄຬໍ, ຍາວ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ຈຕຸຕ຺ຖຜລຏ຺ໂຐຕິ ອິທເມກໍ ຍຸຄຬນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິສຍຸຄານິ. ອຏ຺ຐ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາຕິ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລວເສນ ເອໂກ ປຐມມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ, ເອໂກ ປຐມຜລຏ຺ໂຐຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຏ຺ຐ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຸຣິໂສຕິ ວາ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ວາ ເອກຕ຺ຖານິ ເອຕານິ ປທານິ, ເວເນຍ຺ຍວເສນ ປເນວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆຕິ ຍານິມານິ ຍຸຄຬວເສນ ຈຕ຺ຕາຣິ ຍຸຄານິ ປາຏິເຍກ຺ກໂຕ ອຏ຺ຐ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາ, ເອສ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ. ອາຫຸເນຍ຺ໂຍຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ອິຘາປິ –

‘‘ເຍ ເກຈິ ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄຕາເສ…ເປ…’’. (ທີ. ນິ. ໒.໓໓໒; ສໍ. ນິ. ໑.໓໗);

‘‘ສງ຺ໂຆຕິ ກິຕ຺ຕຍນ຺ຕສ຺ສ, ກາເຍ ຠວຕິ ຍາ ປີຕິ…ເປ…’’. (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໖; ອິຕິວຸ. ອຏ຺ຐ. ໙໐);

‘‘ສາຘຸ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ສງ຺ຆໍ ສຣຓຄມນໍ ໂຫຕິ, ສງ຺ຆໍ ສຣຓຄມນເຫຕຸ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ…ເປ… ທິພ຺ເພຫິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພຫີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໓໔໑) –

ອາທີນໍ ສຸຕ຺ຕປທານໍ ວເສນ ສງ຺ເຆ ປສາທສ຺ສ ຜລວິເສສໂຍໂຄ ຕສ຺ສ ອຄ຺ຄວິປາກຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຖາ ອນຸຕ຺ຕຣິຍປຏິລາໂຠ ສຕ຺ຕມຠວາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສມຸຈ຺ເຉໂທ ອນຸຕ຺ຕຣສຸຂາຘິຄໂມຕິ ເອວມາທິອຸຬາຣຜລນິປ຺ຜາທນວເສນ ອຄ຺ຄວິປາກຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຄາຖາສຸ ອຄ຺ຄໂຕຕິ ອຄ຺ເຄ ຣຕນຕ຺ຕເຍ, ອຄ຺ຄຠາວໂຕ ວາ ປສນ຺ນານໍ. ອຄ຺ຄໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ອຄ຺ຄສຠາວໍ ພຸທ຺ຘສຸໂພຘິໍ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕໍ ສງ຺ຆສຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ, ຣຕນຕ຺ຕຍສ຺ສ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓໍ ອຸຕ຺ຕມສຠາວໍ, ທສພລາທິສ຺ວາກ຺ຂາຕຕາທິສຸປ຺ປຏິປນ຺ນຕາທິຄຸຓສຠາວໍ ວາ. ວິຊານຕນ຺ຕິ ວິຊານນ຺ຕານໍ. ເອວໍ ສາຘາຣຓໂຕ ອຄ຺ຄປ຺ປສາທວຕ຺ຖຸໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອສາຘາຣຓໂຕ ຕໍ ວິຠາເຄນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຄ຺ເຄ ພຸທ຺ເຘ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປສນ຺ນານນ຺ຕິ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ຈ ອິຕຣປ຺ປສາເທນ ຈ ປສນ຺ນານໍ ອຘິມຸຕ຺ຕານໍ. ວິຣາຄູປສເມຕິ ວິຣາເຄ ອຸປສເມ ຈ, ສພ຺ພສ຺ສ ຣາຄສ຺ສ ສພ຺ເພສໍ ກິເລສານໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕວິຣາຄເຫຕຸຠູເຕ ອຈ຺ຈນ຺ຕອຸປສມເຫຕຸຠູເຕ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸເຂຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຠາເວນ ສງ຺ຂາຣູປສມສຸຂຠາເວນ ສຸເຂ.

ອຄ຺ຄສ຺ມິໍ ທານໍ ທທຕນ຺ຕິ ອຄ຺ເຄ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ທານໍ ທທນ຺ຕານໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ຕານໍ. ຕຕ຺ຖ ຘຣມານໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕາ ປູເຊນ຺ຕາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕາ, ປຣິນິພ຺ພຸຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຘາຕຸເຈຕິຍາທິເກ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕາ ປູເຊນ຺ຕາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕາ ພຸທ຺ເຘ ທານໍ ທທນ຺ຕິ ນາມ. ‘‘ຘມ຺ມໍ ປູເຊສ຺ສາມາ’’ຕິ ຘມ຺ມຘເຣ ປຸຄ຺ຄເລ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕາ ປູເຊນ຺ຕາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ກໂຣນ຺ຕາ ຘມ຺ເມ ທານໍ ທທນ຺ຕິ ນາມ. ຕຖາ ອຣິຍສງ຺ຆໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕາ ປູເຊນ຺ຕາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕາ ຕໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອິຕຣສ຺ມິມ຺ປິ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕາ ສງ຺ເຆ ທານໍ ທທນ຺ຕິ ນາມ. ອຄ຺ຄໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕີຕິ ເອວໍ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ ອຸຬາຣໍ ປຣິຈ຺ຈາຄໍ ອຸຬາຣຎ຺ຈ ປູຊາສກ຺ກາຣໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕານໍ ທິວເສ ທິວເສ ອຄ຺ຄໍ ອຸຬາຣໍ ກຸສລໍ ອຸປຈີຍຕິ. ອິທານິ ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອຄ຺ຄວິປາກຕາຍ ອຄ຺ຄຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຄ຺ຄໍ ອາຍູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອາຍູຕິ ທິພ຺ພໍ ວາ ມານຸສໍ ວາ ອຄ຺ຄໍ ອຸຬາຣໍ ປຣມໍ ອາຍຸ ປວຑ຺ຒຕິ ອຸປຣູປຣິ ພ຺ຣູຫຕິ. ວຓ຺ໂຓຕິ ຣູປສມ຺ປທາ. ຍໂສຕິ ປຣິວາຣສມ຺ປທາ. ກິຕ຺ຕີຕິ ຖຸຕິໂຆໂສ. ສຸຂນ຺ຕິ ກາຍິກໍ ເຈຕສິກຎ຺ຈ ສຸຂໍ. ພລນ຺ຕິ ກາຍພລຎ຺ເຈວ ຎາຓພລຎ຺ຈ.

ອຄ຺ຄສ຺ສ ຣຕນຕ຺ຕຍສ຺ສ ທານໍ ທາຕາ. ອຖ ວາ ອຄ຺ຄສ຺ສ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ທານໍ ອຸຬາຣໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຕ຺ເຕຕາ. ອຄ຺ຄຘມ຺ມສມາຫິໂຕຕິ ອຄ຺ເຄນ ປສາທຘມ຺ເມນ ທານາທິຘມ຺ເມນ ຈ ສໍຫິໂຕ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຈລປ຺ປສາທຍຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ວາ ວິປາກຠູເຕຫິ ພຫຸຊນສ຺ສ ປິຍມນາປຕາທິຘມ຺ເມຫິ ຍຸຕ຺ໂຕ. ອຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ໂຕ ປໂມທຕີຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ສຕ຺ຕນິກາເຍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄຠາວໍ ເສຏ຺ຐຠາວໍ ອຘິຄໂຕ, ອຄ຺ຄຠາວໍ ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄຜລໍ ອຘິຄໂຕ ປໂມທຕິ ອຠິຣມຕິ ປຣິຕຸສ຺ສຕີຕິ.

ອຄ຺ຄປສາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.