໖. ກຸຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖. ຉຏ຺ເຐ ກຸຫກາຕິ ສາມນ຺ຕຊປ຺ປນາທິນາ ກຸຫນວຕ຺ຖຸນາ ກຸຫກາ, ອສນ຺ຕຄຸຓສມ຺ຠາວນິຈ຺ຉາຍ ໂກຫຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ປເຣສໍ ວິທ຺ຘໍສກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຖທ຺ຘາຕິ ‘‘ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປາຍາສພຫຸໂລ, ອປ຺ປມ຺ປິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຕ຺ຖີຍຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໒໕, ໒໗) ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕນ ໂກເຘນ ຈ, ‘‘ທຸພ຺ພໂຈ ໂຫຕິ ໂທວຈສ຺ສກຣເຓຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອກ຺ຂໂມ ອປ຺ປທກ຺ຂິຓຄ຺ຄາຫີ ອນຸສາສນິ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໘໑; ປາຣາ. ໔໒໖). ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕນ ໂທວຈສ຺ເສນ ຈ, ‘‘ຊາຕິມໂທ, ໂຄຕ຺ຕມໂທ, ລາຠມໂທ, ອາໂຣຄ຺ຍມໂທ, ໂຍພ຺ພນມໂທ, ຊີວິຕມໂທ’’ຕິ (ວິຠ. ໘໓໒) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕຊາຕິມທາທິເຠເທນ ມາເນນ ຈ ຄຣຸກາຕພ຺ເພສຸ ຄຣູສຸປິ ນິປຈ຺ຈກາຣໍ ອກຕ຺ວາ ອໂຍສລາກໍ ຄິລິຕ຺ວາ ຐິຕາ ວິຍ ອໂນນຕາ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈຣຓກາ. ເຕນາຫ ‘‘ໂກເຘນ ຈາ’’ຕິອາທິ.

ອຸປລາປກາຕິ ມິຈ຺ຉາຊີວວເສນ ກຸລສງ຺ຄຓ຺ຫກາ. ລປາຕິ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຖໍ ປຍຸຕ຺ຕວາຈາວເສນ ນິປ຺ເປສິກຕາວເສນ ລປກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສິງ຺ຄນ຺ຕິ ສິງ຺ຄາຣໍ. ຕຎ຺ຫິ ກຸສລສ຺ສ ວິຊ຺ຌນໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ອາເສວິຕຕາຍ ສີເສ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສຸນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ວິສາຓໍ ວິຍ ຖິຣຕ຺ຕາ ຈ ສິງ຺ຄໍ ວິຍາຕິ ສິງ຺ຄໍ, ນາຄຣິກຠາວສງ຺ຂາຕສ຺ສ ກິເລສສິງ຺ຄສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ສິງ຺ຄາຣຠາໂວ ສິງ຺ຄາຣຕາ, ສິງ຺ຄາຣກຣຓກອາກາໂຣ ວາ. ຈາຕຸຣຠາໂວ ຈາຕຸຣຕາ. ຕຖາ ຈາຕຸຣິຍໍ. ປຣິກ຺ຂຕຠາໂວ ປຣິກ຺ຂຕຕາ, ປຣິຂຓິຕ຺ວາ ຐປິຕສ຺ເສວ ທຬ຺ຫສິງ຺ຄາຣສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ອິຕຣໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ເອວໍ ສພ຺ເພຫິ ວາເຣຫິ ກິເລສສິງ຺ຄາຣຕາວ ກຖິຕາ.

ອຸຄ຺ຄຕນຬາຕິ ນຬສທິສໍ ຕຸຈ຺ຉມານໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວິຈຣຓກາ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຸຈ຺ຉມານໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິຕາ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ເຕ ກຸຫນາທິໂຍຄໂຕ ນ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ມມ ສນ຺ຕກາ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປຄຕາຕິ ຍທິປິ ເຕ ມມ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕາ, ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ປນ ອປ຺ປຏິປຊ຺ຊນໂຕ ອປຄຕາ ເອວ ອິມສ຺ມາ ຘມ຺ມວິນຍາ, ອິໂຕ ເຕ ສຸວິທູເຣ ຐິຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ນຠຎ຺ຈ ທູເຣ ປຖວີ ຈ ທູເຣ,

ປາຣໍ ສມຸທ຺ທສ຺ສ ຕທາຫຸ ທູເຣ;

ຕໂຕ ຫເວ ທູຣຕຣໍ ວທນ຺ຕິ,

ສຕຎ຺ຈ ຘມ຺ໂມ ອສຕຎ຺ຈ ຣາຊາ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໒໑.໔໑໔);

ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຕ຺ຖຏຕາຍ ເວປຸລ຺ລໍ ປາປຸຓນ຺ຕີຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຕ຺ຖຏຠາເວນ ສີລາທິຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘປາຣິປູຣິຍາ ເວປຸລ຺ລໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ.

ກຸຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.