໒. ວິຠຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໗໒. ທຸຕິເຍ ອຕ຺ຖປ຺ປເຠທສ຺ສ ສລ຺ລກ຺ຂຓວິຠາວນວວຕ຺ຖານກຣຓສມຕ຺ຖໍ ອຕ຺ເຖ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາ. ອຕ຺ໂຖຕິ ເຈຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປໂຕ ເຫຕຸຜລໍ. ຕຎ຺ຫິ ເຫຕຸວເສນ ອຣຓີຍໍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປເຠທໂຕ ປນ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຈ຺ຈຍສມຸປ຺ປນ຺ນໍ, ນິພ຺ພານໍ, ຠາສິຕຕ຺ໂຖ, ວິປາໂກ, ກິຣິຍາຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ‘‘ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕໍ ອຕ຺ຖໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາ. ເຕນາຫ ‘‘ປຎ຺ຈສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ. ອາຈິກ຺ຂາມີຕິອາທີສຸ ອາທິໂຕ ກເຖນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂຕິ ນາມ, ອຸທ຺ທິສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕເມວ ອຸທ຺ເທສໍ ປຣິໂຍສາເປນ຺ໂຕ ເທເສຕິ. ຍຖາອຸທ຺ທິຏ຺ຐມຕ຺ຖໍ ອຸທ຺ທິສນວເສນ ປກາເຣຫິ ຎາເປນ຺ໂຕ ຎາເປຕິ. ປກາເຣຫິ ເອວ ຕມຕ຺ຖໍ ປຕິຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ປຏ຺ຐເປຕິ. ຍຖາອຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ ປຏິນິທ຺ທິສນວເສນ ວິວຣຕິ. ວິວຏໍ ວິຠຊຕິ. ວິຠຕ຺ຕອຕ຺ຖໍ ເຫຕູທາຫຣຓທສ຺ສເນຫິ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕານິໍ ກໂຣຕິ.

ຕິສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາຕິ ຘມ຺ມນິຣຸຕ຺ຕິປຏິຠານປຏິສມ຺ຠິທາ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາ ນາມ ຘມ຺ມປ຺ປເຠທສ຺ສ ສລ຺ລກ຺ຂຓວິຠາວນວວຕ຺ຖານກຣຓສມຕ຺ຖໍ ຎາຓໍ. ຘມ຺ໂມຕິ ຈ ສງ຺ເຂປໂຕ ປຈ຺ຈໂຍ. ໂສ ຫິ ຍສ຺ມາ ຕໍ ຕໍ ວິທຫຕິ ປວຕ຺ເຕຕິ ເຈວ ປາເປຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປເຠທໂຕ ປນ ໂຍ ໂກຈິ ຜລນິພ຺ພຕ຺ຕໂກ ເຫຕຸ, ອຣິຍມຄ຺ໂຄ, ຠາສິຕໍ, ກຸສລໍ, ອກຸສລນ຺ຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ‘‘ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓໍ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາ. ນິຣຸຕ຺ຕິປ຺ປເຠທສ຺ສ ສລ຺ລກ຺ຂຓວິຠາວນວວຕ຺ຖານກຣຓສມຕ຺ຖໍ ນິຣຸຕ຺ຕາຠິລາເປ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓໍ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອຕ຺ເຖ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ ຍາ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕິ, ຕໍ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕິໍ ສທ຺ທໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕາຠິລາເປ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓໍ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາຕິ.

ເອວມຍໍ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາ ສທ຺ທາຣມ຺ມຓາ ນາມ ຊາຕາ, ນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິອາຣມ຺ມຓາ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕີ’’ຕິ ຊານນ຺ຕິ. ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ໂຕ ຫິ ‘‘ຜສ຺ໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອຍໍ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕີ’’ຕິ ຊານາຕິ, ‘‘ຜສ຺ສາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຜສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ວາ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ‘‘ອຍໍ ອສຠາວນິຣຸຕ຺ຕີ’’ຕິ ຊານາຕິ. ເວທນາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຎ຺ຎໍ ປເນສ ນາມາຂ຺ຍາຕອຸປສຄ຺ຄພ຺ຍຎ຺ຊນສທ຺ທໍ ຊານາຕິ ນ ຊານາຕີຕິ? ຍທຄ຺ເຄນ ສທ຺ທໍ ຊານິຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕິ, ອຍໍ ອສຠາວນິຣຸຕ຺ຕີ’’ຕິ ຊານາຕິ, ຕທຄ຺ເຄນ ຕມ຺ປິ ຊານິສ຺ສຕີຕິ. ຕໍ ປນ ‘‘ນຍິທໍ ປຏິສມ຺ຠິທາກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອິທໍ ວຕ຺ຖຸ ກຖິຕໍ –

ຕິສ຺ສທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ກິຣ ໂພຘິມຓ຺ເຑ ສຸວຓ຺ຓສລາກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອຏ຺ຐາຣສສຸ ຠາສາສຸ ກຕຣຠາສາຍ ກເຖມີ’’ຕິ ປວາເຣສິ. ຕໍ ປນ ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຄ຺ຄເຫ ຐຕ຺ວາ ປວາຣິຕໍ, ນ ປຏິສມ຺ຠິທາຍ ຐິເຕນ. ໂສ ຫິ ມຫາປຎ຺ຎຕາຍ ຕໍ ຕໍ ຠາສໍ ກຖາເປຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວໍ ປວາເຣສິ. ‘‘ຠາສໍ ນາມ ສຕ຺ຕາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປເນຕ຺ຖ ອິທໍ ກຖິຕໍ. ມາຕາປິຕໂຣ ຫິ ທຫຣກາເລ ກຸມາຣເກ ມຎ຺ເຈ ວາ ປີເຐ ວາ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຕໍ ຕໍ ກຖຍມານາ ຕານິ ຕານິ ກິຈ຺ຈານິ ກໂຣນ຺ຕິ. ທາຣກາ ເຕສໍ ຕໍ ຕໍ ຠາສໍ ວວຕ຺ຖາເປນ຺ຕິ ‘‘ອິມິນາ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ສພ຺ພມ຺ປິ ຠາສໍ ຊານນ຺ຕິ. ມາຕາ ທມິຬີ, ປິຕາ ອນ຺ຘໂກ. ເຕສໍ ຊາໂຕ ທາຣໂກ ສເຈ ມາຕຸກຖໍ ປຐມໍ ສຸຓາຕິ, ທມິຬຠາສໍ ຠາສິສ຺ສຕິ. ສເຈ ປິຕຸກຖໍ ປຐມໍ ສຸຓາຕິ, ອນ຺ຘກຠາສໍ ຠາສິສ຺ສຕິ. ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ປນ ກຖໍ ອສ຺ສຸຓນ຺ໂຕ ມາຄຘຠາສໍ ຠາສິສ຺ສຕິ. ໂຍປິ ອຄາມເກ ມຫາອຣຎ຺ເຎ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ໂຎ ກເຖນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ໂສປິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ວຈນໍ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ, ມາຄຘຠາສເມວ ຠາສິສ຺ສຕິ. ນິຣເຍ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍໍ, ເປຕ຺ຕິວິສເຍ, ມນຸສ຺ສໂລເກ, ເທວໂລເກຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ມາຄຘຠາສາວ ອຸສ຺ສນ຺ນາ, ເສສາ ໂອຏ຺ຏກິຣາຕອນ຺ຘກໂຍນກທມິຬຠາສາທິກາ ອຏ຺ຐາຣສ ຠາສາ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ກາລນ຺ຕເຣນ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫນ຺ຕິ ຈ ນສ຺ສນ຺ຕິ ຈ.

ອຍເມເວກາ ຍຖາຠຸຈ຺ຈພ຺ຣຫ຺ມໂວຫາຣອຣິຍໂວຫາຣສງ຺ຂາຕາ ມາຄຘຠາສາ ນ ປຣິວຕ຺ຕຕິ. ສາ ຫິ ກຕ຺ຖຈິ ກທາຈິ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕີປິ ນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສພ຺ພທາ ສພ຺ພຖາວ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ກປ຺ປວິນາເສປິ ຕິຏ຺ຐຕິເຍວ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘປິ ຫິ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ຕນ຺ຕິໍ ອາໂຣເປນ຺ໂຕ ມາຄຘຠາສາຍ ເອວ ອາໂຣເປສິ. ກສ຺ມາ? ເອວຎ຺ຫິ ອາຫຣິຕຸໍ ສຸຂໍ ໂຫຕິ. ມາຄຘຠາສາຍ ຫິ ຕນ຺ຕິໍ ອາຣຸຬ຺ຫສ຺ສ ພຸທ຺ຘວຈນສ຺ສ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕານໍ ໂສຕປຖາຄມນເມວ ປປຎ຺ໂຈ. ເຕນ ສງ຺ຆຏິຕມຕ຺ເຕເນວ ນຍສເຕນ ນຍສຫສ຺ເສນ ອຕ຺ໂຖ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ອຎ຺ຎາຍ ຠາສາຍ ຕນ຺ຕິໍ ອາຣຸຬ຺ຫກໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ພຫຸມ຺ປິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປນ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອຣິຍສາວໂກ ໂນປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ປຏິຠານປ຺ປເຠທສ຺ສ ສລ຺ລກ຺ຂຓວິຠາວນວວຕ຺ຖານກຣຓສມຕ຺ຖໍ ປຏິຠາເນ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓໍ ປຏິຠານປຏິສມ຺ຠິທາ. ອຕ຺ຖຘມ຺ມາທິວິສເຍສຸ ຫິ ຕີສຸ ຎາເຓສຸ ‘‘ອິມານິ ຎາຓານິ ອິທມຕ຺ຖໂຊຕການີ’’ຕິ (ວິຠ. ໗໒໕-໗໓໑) ເອວໍ ປວຕ຺ຕຎາຓສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອິມາ ປນ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ປເຠທໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈຫິ ກາຣເຓຫິ ວິສທາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ກຕເມສຸ ທ຺ວີສຸ? ເສກ຺ຂຠູມິຍຎ຺ຈ ອເສກ຺ຂຠູມິຍຎ຺ຈ, ຕຕ຺ຖ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖຣສ຺ສ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣສ຺ສ ມຫາກຈ຺ຈາຍນຕ຺ເຖຣສ຺ສ ມຫາໂກຏ຺ຐິກຕ຺ເຖຣສ຺ສາຕິ ອສີຕິຍາປິ ມຫາເຖຣານໍ ປຏິສມ຺ຠິທາ ອເສກ຺ຂຠູມິຍໍ ປເຠທຄຕາ. ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ, ຘມ຺ມິກສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ, ອຸປາລິສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ, ຂຸຊ຺ຊຸຕ຺ຕຣາຍ ອຸປາສິກາຍາຕິ ເອວມາທີນໍ ປຏິສມ຺ຠິທາ ເສກ຺ຂຠູມິຍໍ ປເຠທຄຕາຕິ ອິມາສຸ ທ຺ວີສຸ ຠູມີສຸ ປເຠທໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ປເຠໂທ ນາມ ມຄ຺ເຄຫິ ອຘິຄຕານໍ ປຏິສມ຺ຠິທານໍ ປເຠທຄມນໍ.

ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ກາຣເຓຫິ ປຏິສມ຺ຠິທາ ວິສທາ ໂຫນ຺ຕີຕິ? ອຘິຄເມນ, ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ, ສວເນນ, ປຣິປຸຈ຺ຉາຍ, ປຸພ຺ພໂຍເຄນ. ຕຕ຺ຖ ອຘິຄໂມ ນາມ ອຣຫຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິສມ຺ຠິທາ ວິສທາ ໂຫນ຺ຕິ. ສວນໍ ນາມ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ. ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສຸຓນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ປຏິສມ຺ຠິທາ ວິສທາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຣິປຸຈ຺ຉາ ນາມ ອຏ຺ຐກຖາ. ອຸຄ຺ຄຫິຕປາຬິຍາ ອຕ຺ຖໍ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ປຏິສມ຺ຠິທາ ວິສທາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຸພ຺ພໂຍໂຄ ນາມ ປຸພ຺ພໂຍຄາວຈຣຕາ ຫຣຓປຈ຺ຈາຫຣຓນເຍນ ປຣິຫຏກມ຺ມຏ຺ຐານຕາ. ປຸພ຺ພໂຍຄາວຈຣສ຺ສ ຫິ ປຏິສມ຺ຠິທາ ວິສທາ ໂຫນ຺ຕິ.

ເອເຕສຸ ປນ ປຣິຍຕ຺ຕິ, ສວນໍ, ປຣິປຸຈ຺ຉາຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ປເຠທສ຺ເສວ ພລວກາຣຓານິ, ປຸພ຺ພໂຍໂຄ ອຘິຄມສ຺ສ ພລວປຈ຺ຈໂຍ. ປເຠທສ຺ສ ໂຫຕິ ນ ໂຫຕີຕິ? ໂຫຕິ, ນ ປນ ຍຖາ ອຘິຄມສ຺ສ ພລວປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ປເຠທສ຺ສ. ປຣິຍຕ຺ຕິສວນປຣິປຸຈ຺ຉາ ຫິ ປຸພ຺ເພ ໂຫນ຺ຕຸ ວາ ມາ ວາ, ປຸພ຺ພໂຍເຄນ ປນ ປຸພ຺ເພ ເຈວ ເອຕຣຫິ ຈ ສງ຺ຂາຣສມ຺ມສນໍ ວິນາ ປຏິສມ຺ຠິທາຘິຄໂມ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອິເມ ປນ ທ຺ເວປິ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປຏິສມ຺ຠິທາ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕ຺ວາ ວິສທາ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

ວິຠຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.