(໑໘) ໓. ສຎ຺ເຈຕນິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ເຈຕນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໗໑. ຕຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ກາຍສຎ຺ເຈຕນາເຫຕູຕິ ກາຍກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ, ກາຍິກສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຏຕ຺ຕາ ອຸປຈິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ເສສສຎ຺ເຈຕນາທ຺ວເຍປິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕເຈຕນາ ປວຕ຺ຕິວິປາກໍ ເທຕິເຍວາຕິ ‘‘ວີສຕິວິຘາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ວຈີສຎ຺ເຈຕນາ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຕິ ເອຕ຺ຖ ກາມາວຈຣກຸສລາກຸສລວເສນ ວີສຕິ ເຈຕນາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອິທໍ ຕຖາ-ສທ຺ເທນ ອຸປສໍຫຣຕິ. ອປິເຈຕ຺ຖ ນວ ມຫຄ຺ຄຕເຈຕນາປິ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອິມິນາ ນວຫິ ຣູປາຣູປກຸສລເຈຕນາຫິ ສທ຺ຘິໍ ມໂນທ຺ວາເຣ ເອກູນຕິໍສາຕິ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ເອກູນສຕ຺ຕຕິ ເຈຕນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາວາຕິ ອິທໍ ຕາປິ ເຈຕນາ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ຫິ ເອກູນສຕ຺ຕຕິ ເຈຕນາ ກຸສລາປິ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ປເຄວ ອິຕຣາ ອປ຺ປຫີນາວິຊ຺ຊສ຺ເສວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ປຫີນາວິຊ຺ຊສ຺ສ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ.

ຍສ຺ມາ ຍໍ ຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ເຈຕນາເຠທໍ ກາຍສງ຺ຂາຣຎ຺ເຈວ ວຈີສງ຺ຂາຣຎ຺ຈ ມໂນສງ຺ຂາຣຎ຺ຈ ປເຣຫິ ອນຸສ຺ສາຫິໂຕ ສາມມ຺ປິ ອສງ຺ຂາຣິກຈິຕ຺ເຕນ ກໂຣຕິ, ປເຣຫິ ກາຣິຍມາໂນ ສສງ຺ຂາຣິກຈິຕ຺ເຕນປິ ກໂຣຕິ, ‘‘ອິທໍ ນາມ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕປິ ຕສ຺ສ ເອວຣູໂປ ນາມ ວິປາໂກ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ກມ຺ມໍ ວິປາກຎ຺ຈ ຊານນ຺ໂຕປິ ກໂຣຕິ, ມາຕາປິຕູສຸ ເຈຕິຍວນ຺ທນາທີນິ ກໂຣນ຺ເຕສຸ ອນຸກໂຣນ຺ໂຕ ທາຣໂກ ວິຍ ເກວລໍ ກມ຺ມຎ຺ເຎວ ວິຊ຺ຊານນ຺ໂຕ ‘‘ອິມສ຺ສ ປນ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ’’ຕິ ວິປາກໍ ອຊານນ຺ໂຕປິ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສາມໍ ວາ ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປເຣຫິ ອນາຓຕ຺ໂຕຕິ ສຣເສເນວ ວຕ຺ຕມາໂນ. ຊານນ຺ໂຕຕິ ອນຸສ຺ສວາທິວເສນ ຊານນ຺ໂຕ.

ນນຸ ຈ ຂີຓາສໂວ ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທຕິ, ຘມ຺ມໍ ຠຓຕິ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ກຖມສ຺ສ ກາຍກມ຺ມາທໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ? ອວິປາກຕ຺ຕາ. ຂີຓາສເວນ ຫິ ກຕກມ຺ມໍ ເນວ ກຸສລໍ ໂຫຕິ ນາກຸສລໍ, ອວິປາກໍ ຫຸຕ຺ວາ ກິຣິຍາມຕ຺ເຕ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເຕນສ຺ສ ເຕ ກາຍາທໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຂີຓາສວສ຺ສ ກາເຍນ ກຣຓກມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິອາທິ. ຕນ຺ຕິ ກຸສລາກຸສລໍ.

ຂິຑ຺ຑາຍ ປທຸສ຺ສນ຺ຕີຕິ ຂິຑ຺ຑາປໂທສິໂນ, ຂິຑ຺ຑາປໂທສິໂນ ເອວ ຂິຑ຺ຑາປໂທສິກາ. ຂິຑ຺ຑາປໂທໂສ ວາ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ຂິຑ຺ຑາປໂທສິກາ. ເຕ ກິຣ ປຸຎ຺ຎວິເສສາຘິຄເຕນ ມຫນ຺ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ສິຣິວິຠເວນ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬນ຺ຕາ ຕາຍ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ມຫນ຺ຕຕາຍ ‘‘ອາຫາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິມ຺ຫາ ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິມ຺ຫາ’’ຕິປິ ນ ຊານນ຺ຕິ. ອຖ ເອກາຫາຣາຕິກ຺ກມໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ຂາທນ຺ຕາປິ ປິວນ຺ຕາປິ ຈວນ຺ຕິເຍວ ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ກມ຺ມຊເຕຊສ຺ສ ພລວຕາຍ ກຣຊກາຍສ຺ສ ມນ຺ທຕາຍ. ມນຸສ຺ສານຎ຺ຫິ ກມ຺ມຊເຕໂຊ ມນ຺ໂທ, ກຣຊກາໂຍ ພລວາ. ເຕສໍ ເຕຊສ຺ສ ມນ຺ທຕາຍ ກາຍສ຺ສ ພລວຕາຍ ສຕ຺ຕາຫມ຺ປິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຸຓ຺ໂຫທກອຈ຺ຉຍາຄຸອາທີຫິ ສກ຺ກາ ກຣຊກາຍໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕຸໍ. ເທວານໍ ປນ ເຕໂຊ ພລວາ ໂຫຕິ ອຸຬາຣປຸຎ຺ຎນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸຬາຣຄຣຸສິນິທ຺ຘສຸຘາຫາຣຊີຣຓໂຕ ຈ. ກຣຊໍ ມນ຺ທໍ ມຸທຸສຸຂຸມາລຠາວໂຕ. ເຕ ເອກໍ ອາຫາຣເວລໍ ອກ຺ກມິຕ຺ວາວ ສຓ຺ຐາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຍຖາ ນາມ ຄິມ຺ຫານໍ ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ຕຕ຺ຕປາສາເຓ ຐປິຕໍ ປທຸມໍ ວາ ອຸປ຺ປລໍ ວາ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ຆຏສເຕນປິ ສິຎ຺ຈິຍມານໍ ປາກຕິກໍ ນ ໂຫຕິ ວິນສ຺ສຕິເຍວ, ເອວເມວ ປຈ຺ຉາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ຂາທນ຺ຕາປິ ປິວນ຺ຕາປິ ຈວນ຺ຕິເຍວ ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ກຕເມ ປນ ເຕ ເທວາຕິ? ‘‘ອິເມ ນາມາ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍ ວິຈາຣຓາ ນຕ຺ຖິ, ‘‘ອາຫາຣູປຈ຺ເຉເທນ ອາຕເປ ຂິຕ຺ຕມາລາ ວິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຍ ເກຈິ ກພຬີກາຣາຫາຣູປຊີວິໂນ ເທວາ ເອວໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕ ເອວໍ ຈວນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຠຍຄິຣິວາສິໂນ ປນາຫຸ ‘‘ນິມ຺ມານຣຕິປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕິໂນ ເຕ ເທວາ, ຂິຑ຺ຑາຍ ປທຸສ຺ສນມຕ຺ເຕເນວ ເຫເຕ ຂິຑ຺ຑາປໂທສິກາຕິ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ໂກ ປເນຕ຺ຖ ເທວານໍ ອາຫາໂຣ, ກາ ອາຫາຣເວລາຕິ? ‘‘ສພ຺ເພສມ຺ປິ ກາມາວຈຣເທວານໍ ສຸຘາ ອາຫາໂຣ, ສາ ເຫຏ຺ຐິເມຫິ ເຫຏ຺ຐິເມຫິ ອຸປຣິມານໍ ອຸປຣິມານໍ ປຓີຕຕມາ ໂຫຕິ. ຕໍ ຍຖາສກໍ ທິວສວເສເນວ ທິວເສ ທິວເສ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ພທຣປ຺ປມາຓໍ ສຸຘາຫາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ໂສ ຊິວ຺ຫາຍໍ ຐປິຕມຕ຺ໂຕເຍວ ຍາວ ເກສຄ຺ຄນຂຄ຺ຄາ ກາຍໍ ຜຣຕິ, ເຕສໍເຍວ ທິວສວເສນ ສຕ຺ຕທິວສໍ ຍາປນສມຕ຺ໂຖວ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ອິສ຺ສາປກຕຕ຺ຕາ ປທຸຏ຺ເຐນ ມນສາ ປທຸສ຺ສນ຺ຕີຕິ ມໂນປໂທສິກາ. ອຸສູຍວເສນ ວາ ມນໂສ ປໂທໂສ ມໂນປໂທໂສ, ໂສ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖິ ວິນາສເຫຕຸຠູໂຕຕິ ມໂນປໂທສິກາ. ອກ຺ກຸທ຺ໂຘ ຣກ຺ຂຕີຕິ ກຸທ຺ຘສ຺ສ ໂສ ໂກໂຘ ອິຕຣສ຺ມິໍ ອກ຺ກຸຊ຺ຌນ຺ເຕ ອນຸປາທາໂນ ເອກວາຣເມວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອນາເສວໂນ ຈາເວຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຸທກນ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິ ວິຍ ນິພ຺ພາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ອກ຺ກຸທ຺ໂຘ ຕໍ ຈວນໂຕ ຣກ຺ຂຕິ. ອຸໂຠສຸ ປນ ກຸທ຺ເຘສຸ ຠິຍ຺ໂຍ ຠິຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມ຺ຫິ ປຣິວຑ຺ຒນວເສນ ຕິຂິຓສມຸທາຈາໂຣ ນິສ຺ສຍທຫນຣໂສ ໂກໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ຫທຍວຕ຺ຖຸໍ ນິທຫນ຺ໂຕ ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຂຸມາລໍ ກຣຊກາຍໍ ວິນາເສຕິ, ຕໂຕ ສກໂລປິ ອຕ຺ຕຠາໂວ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸໂຠສຸ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຖາ ຈາຫ ຠຄວາ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມ຺ຫິ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ ກິລນ຺ຕກາຍ…ເປ… ຈວນ຺ຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໔໗).

ກຕເມ ເຕນ ເທວາ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ ເອຕ຺ຖ ເຕນາຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ເຕ ກຣຓວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກຕເມ ນາມ ເຕ ເທວາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ’’ຕິ. ກຣຓຕ຺ເຖເຍວ ວາ ເອຕໍ ກຣຓວຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕຠາເວນາ’’ຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ເຈຕນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ວິຠຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໗໒. ທຸຕິເຍ ອຕ຺ຖປ຺ປເຠທສ຺ສ ສລ຺ລກ຺ຂຓວິຠາວນວວຕ຺ຖານກຣຓສມຕ຺ຖໍ ອຕ຺ເຖ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາ. ອຕ຺ໂຖຕິ ເຈຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປໂຕ ເຫຕຸຜລໍ. ຕຎ຺ຫິ ເຫຕຸວເສນ ອຣຓີຍໍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປເຠທໂຕ ປນ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຈ຺ຈຍສມຸປ຺ປນ຺ນໍ, ນິພ຺ພານໍ, ຠາສິຕຕ຺ໂຖ, ວິປາໂກ, ກິຣິຍາຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ‘‘ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕໍ ອຕ຺ຖໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາ. ເຕນາຫ ‘‘ປຎ຺ຈສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ. ອາຈິກ຺ຂາມີຕິອາທີສຸ ອາທິໂຕ ກເຖນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂຕິ ນາມ, ອຸທ຺ທິສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕເມວ ອຸທ຺ເທສໍ ປຣິໂຍສາເປນ຺ໂຕ ເທເສຕິ. ຍຖາອຸທ຺ທິຏ຺ຐມຕ຺ຖໍ ອຸທ຺ທິສນວເສນ ປກາເຣຫິ ຎາເປນ຺ໂຕ ຎາເປຕິ. ປກາເຣຫິ ເອວ ຕມຕ຺ຖໍ ປຕິຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ປຏ຺ຐເປຕິ. ຍຖາອຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ ປຏິນິທ຺ທິສນວເສນ ວິວຣຕິ. ວິວຏໍ ວິຠຊຕິ. ວິຠຕ຺ຕອຕ຺ຖໍ ເຫຕູທາຫຣຓທສ຺ສເນຫິ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕານິໍ ກໂຣຕິ.

ຕິສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາຕິ ຘມ຺ມນິຣຸຕ຺ຕິປຏິຠານປຏິສມ຺ຠິທາ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາ ນາມ ຘມ຺ມປ຺ປເຠທສ຺ສ ສລ຺ລກ຺ຂຓວິຠາວນວວຕ຺ຖານກຣຓສມຕ຺ຖໍ ຎາຓໍ. ຘມ຺ໂມຕິ ຈ ສງ຺ເຂປໂຕ ປຈ຺ຈໂຍ. ໂສ ຫິ ຍສ຺ມາ ຕໍ ຕໍ ວິທຫຕິ ປວຕ຺ເຕຕິ ເຈວ ປາເປຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປເຠທໂຕ ປນ ໂຍ ໂກຈິ ຜລນິພ຺ພຕ຺ຕໂກ ເຫຕຸ, ອຣິຍມຄ຺ໂຄ, ຠາສິຕໍ, ກຸສລໍ, ອກຸສລນ຺ຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ‘‘ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓໍ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາ. ນິຣຸຕ຺ຕິປ຺ປເຠທສ຺ສ ສລ຺ລກ຺ຂຓວິຠາວນວວຕ຺ຖານກຣຓສມຕ຺ຖໍ ນິຣຸຕ຺ຕາຠິລາເປ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓໍ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອຕ຺ເຖ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ ຍາ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕິ, ຕໍ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕິໍ ສທ຺ທໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕາຠິລາເປ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓໍ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາຕິ.

ເອວມຍໍ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາ ສທ຺ທາຣມ຺ມຓາ ນາມ ຊາຕາ, ນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິອາຣມ຺ມຓາ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕີ’’ຕິ ຊານນ຺ຕິ. ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ໂຕ ຫິ ‘‘ຜສ຺ໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອຍໍ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕີ’’ຕິ ຊານາຕິ, ‘‘ຜສ຺ສາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຜສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ວາ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ‘‘ອຍໍ ອສຠາວນິຣຸຕ຺ຕີ’’ຕິ ຊານາຕິ. ເວທນາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຎ຺ຎໍ ປເນສ ນາມາຂ຺ຍາຕອຸປສຄ຺ຄພ຺ຍຎ຺ຊນສທ຺ທໍ ຊານາຕິ ນ ຊານາຕີຕິ? ຍທຄ຺ເຄນ ສທ຺ທໍ ຊານິຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕິ, ອຍໍ ອສຠາວນິຣຸຕ຺ຕີ’’ຕິ ຊານາຕິ, ຕທຄ຺ເຄນ ຕມ຺ປິ ຊານິສ຺ສຕີຕິ. ຕໍ ປນ ‘‘ນຍິທໍ ປຏິສມ຺ຠິທາກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອິທໍ ວຕ຺ຖຸ ກຖິຕໍ –

ຕິສ຺ສທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ກິຣ ໂພຘິມຓ຺ເຑ ສຸວຓ຺ຓສລາກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອຏ຺ຐາຣສສຸ ຠາສາສຸ ກຕຣຠາສາຍ ກເຖມີ’’ຕິ ປວາເຣສິ. ຕໍ ປນ ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຄ຺ຄເຫ ຐຕ຺ວາ ປວາຣິຕໍ, ນ ປຏິສມ຺ຠິທາຍ ຐິເຕນ. ໂສ ຫິ ມຫາປຎ຺ຎຕາຍ ຕໍ ຕໍ ຠາສໍ ກຖາເປຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວໍ ປວາເຣສິ. ‘‘ຠາສໍ ນາມ ສຕ຺ຕາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປເນຕ຺ຖ ອິທໍ ກຖິຕໍ. ມາຕາປິຕໂຣ ຫິ ທຫຣກາເລ ກຸມາຣເກ ມຎ຺ເຈ ວາ ປີເຐ ວາ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຕໍ ຕໍ ກຖຍມານາ ຕານິ ຕານິ ກິຈ຺ຈານິ ກໂຣນ຺ຕິ. ທາຣກາ ເຕສໍ ຕໍ ຕໍ ຠາສໍ ວວຕ຺ຖາເປນ຺ຕິ ‘‘ອິມິນາ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ສພ຺ພມ຺ປິ ຠາສໍ ຊານນ຺ຕິ. ມາຕາ ທມິຬີ, ປິຕາ ອນ຺ຘໂກ. ເຕສໍ ຊາໂຕ ທາຣໂກ ສເຈ ມາຕຸກຖໍ ປຐມໍ ສຸຓາຕິ, ທມິຬຠາສໍ ຠາສິສ຺ສຕິ. ສເຈ ປິຕຸກຖໍ ປຐມໍ ສຸຓາຕິ, ອນ຺ຘກຠາສໍ ຠາສິສ຺ສຕິ. ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ປນ ກຖໍ ອສ຺ສຸຓນ຺ໂຕ ມາຄຘຠາສໍ ຠາສິສ຺ສຕິ. ໂຍປິ ອຄາມເກ ມຫາອຣຎ຺ເຎ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ໂຎ ກເຖນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ໂສປິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ວຈນໍ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ, ມາຄຘຠາສເມວ ຠາສິສ຺ສຕິ. ນິຣເຍ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍໍ, ເປຕ຺ຕິວິສເຍ, ມນຸສ຺ສໂລເກ, ເທວໂລເກຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ມາຄຘຠາສາວ ອຸສ຺ສນ຺ນາ, ເສສາ ໂອຏ຺ຏກິຣາຕອນ຺ຘກໂຍນກທມິຬຠາສາທິກາ ອຏ຺ຐາຣສ ຠາສາ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ກາລນ຺ຕເຣນ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫນ຺ຕິ ຈ ນສ຺ສນ຺ຕິ ຈ.

ອຍເມເວກາ ຍຖາຠຸຈ຺ຈພ຺ຣຫ຺ມໂວຫາຣອຣິຍໂວຫາຣສງ຺ຂາຕາ ມາຄຘຠາສາ ນ ປຣິວຕ຺ຕຕິ. ສາ ຫິ ກຕ຺ຖຈິ ກທາຈິ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕີປິ ນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສພ຺ພທາ ສພ຺ພຖາວ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ກປ຺ປວິນາເສປິ ຕິຏ຺ຐຕິເຍວ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘປິ ຫິ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ຕນ຺ຕິໍ ອາໂຣເປນ຺ໂຕ ມາຄຘຠາສາຍ ເອວ ອາໂຣເປສິ. ກສ຺ມາ? ເອວຎ຺ຫິ ອາຫຣິຕຸໍ ສຸຂໍ ໂຫຕິ. ມາຄຘຠາສາຍ ຫິ ຕນ຺ຕິໍ ອາຣຸຬ຺ຫສ຺ສ ພຸທ຺ຘວຈນສ຺ສ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕານໍ ໂສຕປຖາຄມນເມວ ປປຎ຺ໂຈ. ເຕນ ສງ຺ຆຏິຕມຕ຺ເຕເນວ ນຍສເຕນ ນຍສຫສ຺ເສນ ອຕ຺ໂຖ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ອຎ຺ຎາຍ ຠາສາຍ ຕນ຺ຕິໍ ອາຣຸຬ຺ຫກໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ພຫຸມ຺ປິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປນ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອຣິຍສາວໂກ ໂນປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ປຏິຠານປ຺ປເຠທສ຺ສ ສລ຺ລກ຺ຂຓວິຠາວນວວຕ຺ຖານກຣຓສມຕ຺ຖໍ ປຏິຠາເນ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓໍ ປຏິຠານປຏິສມ຺ຠິທາ. ອຕ຺ຖຘມ຺ມາທິວິສເຍສຸ ຫິ ຕີສຸ ຎາເຓສຸ ‘‘ອິມານິ ຎາຓານິ ອິທມຕ຺ຖໂຊຕການີ’’ຕິ (ວິຠ. ໗໒໕-໗໓໑) ເອວໍ ປວຕ຺ຕຎາຓສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອິມາ ປນ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ປເຠທໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈຫິ ກາຣເຓຫິ ວິສທາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ກຕເມສຸ ທ຺ວີສຸ? ເສກ຺ຂຠູມິຍຎ຺ຈ ອເສກ຺ຂຠູມິຍຎ຺ຈ, ຕຕ຺ຖ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖຣສ຺ສ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣສ຺ສ ມຫາກຈ຺ຈາຍນຕ຺ເຖຣສ຺ສ ມຫາໂກຏ຺ຐິກຕ຺ເຖຣສ຺ສາຕິ ອສີຕິຍາປິ ມຫາເຖຣານໍ ປຏິສມ຺ຠິທາ ອເສກ຺ຂຠູມິຍໍ ປເຠທຄຕາ. ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ, ຘມ຺ມິກສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ, ອຸປາລິສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ, ຂຸຊ຺ຊຸຕ຺ຕຣາຍ ອຸປາສິກາຍາຕິ ເອວມາທີນໍ ປຏິສມ຺ຠິທາ ເສກ຺ຂຠູມິຍໍ ປເຠທຄຕາຕິ ອິມາສຸ ທ຺ວີສຸ ຠູມີສຸ ປເຠທໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ປເຠໂທ ນາມ ມຄ຺ເຄຫິ ອຘິຄຕານໍ ປຏິສມ຺ຠິທານໍ ປເຠທຄມນໍ.

ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ກາຣເຓຫິ ປຏິສມ຺ຠິທາ ວິສທາ ໂຫນ຺ຕີຕິ? ອຘິຄເມນ, ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ, ສວເນນ, ປຣິປຸຈ຺ຉາຍ, ປຸພ຺ພໂຍເຄນ. ຕຕ຺ຖ ອຘິຄໂມ ນາມ ອຣຫຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິສມ຺ຠິທາ ວິສທາ ໂຫນ຺ຕິ. ສວນໍ ນາມ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ. ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສຸຓນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ປຏິສມ຺ຠິທາ ວິສທາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຣິປຸຈ຺ຉາ ນາມ ອຏ຺ຐກຖາ. ອຸຄ຺ຄຫິຕປາຬິຍາ ອຕ຺ຖໍ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ປຏິສມ຺ຠິທາ ວິສທາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຸພ຺ພໂຍໂຄ ນາມ ປຸພ຺ພໂຍຄາວຈຣຕາ ຫຣຓປຈ຺ຈາຫຣຓນເຍນ ປຣິຫຏກມ຺ມຏ຺ຐານຕາ. ປຸພ຺ພໂຍຄາວຈຣສ຺ສ ຫິ ປຏິສມ຺ຠິທາ ວິສທາ ໂຫນ຺ຕິ.

ເອເຕສຸ ປນ ປຣິຍຕ຺ຕິ, ສວນໍ, ປຣິປຸຈ຺ຉາຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ປເຠທສ຺ເສວ ພລວກາຣຓານິ, ປຸພ຺ພໂຍໂຄ ອຘິຄມສ຺ສ ພລວປຈ຺ຈໂຍ. ປເຠທສ຺ສ ໂຫຕິ ນ ໂຫຕີຕິ? ໂຫຕິ, ນ ປນ ຍຖາ ອຘິຄມສ຺ສ ພລວປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ປເຠທສ຺ສ. ປຣິຍຕ຺ຕິສວນປຣິປຸຈ຺ຉາ ຫິ ປຸພ຺ເພ ໂຫນ຺ຕຸ ວາ ມາ ວາ, ປຸພ຺ພໂຍເຄນ ປນ ປຸພ຺ເພ ເຈວ ເອຕຣຫິ ຈ ສງ຺ຂາຣສມ຺ມສນໍ ວິນາ ປຏິສມ຺ຠິທາຘິຄໂມ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອິເມ ປນ ທ຺ເວປິ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປຏິສມ຺ຠິທາ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕ຺ວາ ວິສທາ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

ວິຠຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓-໔. ມຫາໂກຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໗໓-໔. ຕຕິເຍ ຜສ຺ສາຍຕນານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາກຣຏ຺ໂຐ ອາຍຕນສທ຺ໂທຕິ ອາຫ ‘‘ຜສ຺ສາກຣານ’’ນ຺ຕິອາທິ. ‘‘ສຸວຓ຺ຓາຍຕນໍ, ຣຊຕາຍຕນ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ອາກໂຣປິ ‘‘ອາຍຕນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ສຎ຺ຊາຕິສໂມສຣຓາທິວເສນປິ ອາຍຕນຏ຺ໂຐ ລພ຺ຠຕິເຍວ. ມາ-ອິຕິ ປຏິເສເຘ ນິປາໂຕ. ສ຺ວາຍໍ ຉນ຺ນໍ ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສໍ ວິຣາຄນິໂຣຘາ ອຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ວຈນໍ ກິຎ຺ຈີຕິ ສນ຺ຘາຍາຫາຕິ ອາຫ ‘‘ມາ ຠຓີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ປຎ຺ຈຜສ຺ສາຍຕນານິ ນິຣຸທ຺ຘານີຕິ ຈກ຺ຂາທີນຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ອຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຉຏ຺ຐສ຺ສາຕິ ມນາຍຕນສ຺ສ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ນຕ຺ຖິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ມຫາໂກຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕-໖. ອຸປວາຓສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໗໕-໖. ປຎ຺ຈເມ ວິຊ຺ຊາຍາຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິອາສວກ຺ຂຍຎາຓສງ຺ຂາຕາຍ ຕິວິຘາຍ ວິຊ຺ຊາຍ, ອຏ຺ຐວິຘາຍ ວາ. ອຏ຺ຐວິຘາປິ ຫິ ວິຊ຺ຊາ ວິປສ຺ສນາຎາເຓນ ມໂນມຍິທ຺ຘິຍາ ຈ ສຫ ອຠິຎ຺ຎາ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ. ປນ຺ນຣສຘມ຺ມເຠເທນ ຈຣເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ສີລສໍວໂຣ, ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕາ, ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາ, ຊາຄຣິຍານຸໂຍໂຄ, ສທ຺ຘາ, ຫິຣີ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ, ພາຫຸສຈ຺ຈໍ, ວີຣິຍໍ, ສຕິ, ປຎ຺ຎາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານີຕິ ເອວໍ ປນ຺ນຣສເຠເທນ ຈຣຓຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອິເມເຍວ ຫິ ປນ຺ນຣສ ຘມ຺ມາ ຍສ຺ມາ ເອເຕຫິ ຈຣຕິ ອຣິຍສາວໂກ ຄຈ຺ຉຕິ ອມຕໍ ທິສໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຈຣຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຉຏ຺ເຐ ນຕ຺ຖິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ອຸປວາຓສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ຣາຫຸລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໗໗. ສຕ຺ຕເມ ປຖວີຘາຕຸເຣເວສາຕິ ທຸວິຘາເປສາ ຖທ຺ຘຏ຺ເຐນ, ກກ຺ຂຬຏ຺ເຐນ, ຜຣຸສຏ຺ເຐນ ເອກລກ຺ຂຓາ ປຖວີຘາຕຸ ເອວາຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກໍ ພາຫິຣາຍ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ. ກສ຺ມາ? ພາຫິຣາຍ ປຖວີຘາຕຸຍາ ອເຈຕນາຠາໂວ ປາກໂຏ, ນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍ, ຕສ຺ມາ ພາຫິຣາຍ ສທ຺ຘິໍ ເອກສທິສາ ອເຈຕນາເຍວາຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ສຸຂປຣິຄ຺ຄາຫາ ໂຫຕິ, ຍຖາ ກິໍ? ທນ຺ເຕນ ໂຄເຓນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊິໂຕ ອທນ຺ໂຕ ກຕິປາຫເມວ ວິສຸກາຍຕິ ວິປ຺ຜນ຺ທຕິ, ອຖ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ທມຖໍ ອຸເປຕິ, ເອວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກໍ ພາຫິຣາຍ ສທ຺ຘິໍ ເອກສທິສາຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ກຕິປາຫເມວ ອເຈຕນຠາເວນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ອຖ ນ ຈິເຣເນວສ຺ສາ ອເຈຕນຠາໂວ ປາກໂຏ ໂຫຕິ ຘາຕຸມຕ຺ຕຕາຍ ທສ຺ສນໂຕ. ເນຕໍ ມມ…ເປ… ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ຕໍ ອຸຠຍມ຺ປິ ‘‘ນ ເອຕໍ ມມ, ນ ເອໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍຖາຠູຕນ຺ຕິ ຍຖາສຠາວໍ. ຕຎ຺ຫິ ອນິຈ຺ຈາທິສຠາວໍ, ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາຕິ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ‘‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ເນວ ກຕ຺ຖຈິ ອຕ຺ຕານໍ ປສ຺ສຕິ, ນ ຕໍ ປຣສ຺ສ ກິຎ຺ຈນຠາເວ ອຸປເນຕພ຺ພໍ ປສ຺ສຕິ, ນ ປຣສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຕໂນ ກິຎ຺ຈນຠາເວ ອຸປເນຕພ຺ພໍ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕຸໂກຏິກສຸຎ຺ຎຕາ ນາມ ກຖິຕາ’’ຕິ.

ຣາຫຸລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ຊມ຺ພາລີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໗໘. ອຏ຺ຐເມ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ອງ຺ຄສນ຺ຕຕາຍ ເຈວ ອາຣມ຺ມຓສນ຺ຕຕາຍ ຈ ກມນີຍໍ ມໂນຫຣໍ. ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຣູປາຣູປາວຈຣໍ ຈິຕ຺ຕວິມຸຕ຺ຕິໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສມາປຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ. ເລປມກ຺ຂິເຕນາຕິ ລາຂາມກ຺ຂິເຕນ. ປາຣິປນ຺ຖິເກ ອໂສເຘຕ຺ວາຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທິປາຣິປນ຺ຖິເກ ອໂສເຘຕ຺ວາ. ໂຍ ຫິ ກາມາທີນວປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາທີຫິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທໍ ນ ສຸຏ຺ຐຸ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ກາຍປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວເສນ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘໍ ອກຕ຺ວາ ອາຣມ຺ຠຘາຕຸມນສິກາຣາທິວເສນ ຖິນມິທ຺ຘໍ ນ ສຸຏ຺ຐຸ ປຏິວິໂນເທຕ຺ວາ ສມຖນິມິຕ຺ຕມນສິກາຣາທິວເສນ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ນ ສມູຫຕໍ ກຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎປິ ສມາຘິປຣິປນ຺ເຖ ຘມ຺ເມ ນ ສຸຏ຺ຐຸ ໂສເຘຕ຺ວາ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ອໂສຘິຕໍ ອາສຍໍ ປວິຏ຺ຐຠມໂຣ ວິຍ ອສຸທ຺ຘໍ ອຸຍ຺ຍານໍ ປວິຏ຺ຐຣາຊາ ວິຍ ຈ ຂິປ຺ປເມວ ນິກ຺ຂມຕິ. ໂຍ ປນ ສມາຘິປຣິປນ຺ເຖ ຘມ຺ເມ ສຸຏ຺ຐຸ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ສຸວິໂສຘິຕໍ ອາສຍໍ ປວິຏ຺ຐຠມໂຣ ວິຍ ສຸປຣິສຸທ຺ຘໍ ອຸຍ຺ຍານໍ ປວິຏ຺ຐຣາຊາ ວິຍ ຈ ສກລມ຺ປິ ທິວສຠາຄໍ ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິຍໍເຍວ ໂຫຕິ.

ອາຍມຸຂານີຕິ ນທິຕຬາກກນ຺ທຣປທຣາທິໂຕ ອາຄມນມຄ຺ຄາ. ເຕ ຈ ກນ຺ທຣາເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ປວິສນກນ຺ທຣາ’’ຕິ. ອປາຍມຸຂານີຕິ ອປຄມນມຄ຺ຄາ. ອເປນ຺ຕິ ອປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເອເຕຫີຕິ ຫິ ອປາຍາ, ເຕ ເອວ ມຸຂານີຕິ ອປາຍມຸຂານິ. ຕານິ ຈ ອຸທກນິກ຺ຂມນຈ຺ຉິທ຺ທານີຕິ ອາຫ ‘‘ອປວາຫນຈ຺ຉິທ຺ທານີ’’ຕິ, ອປາຍສງ຺ຂາຕານິ ອຸທກນິກ຺ຂມນຈ຺ຉິທ຺ທານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ຊມ຺ພາລີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ນິພ຺ພານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໗໙. ນວເມ ອຠິຘມ຺ເມ ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ –

‘‘ກຕມາ ຫານຠາຄິນີ ປຎ຺ຎາ? ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠິໍ ກາມສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ຫານຠາຄິນີ ປຎ຺ຎາ, ຕທນຸຘມ຺ມຕາ ສຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ຐິຕິຠາຄິນີ ປຎ຺ຎາ. ອວິຕກ຺ກສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ວິເສສຠາຄິນີ ປຎ຺ຎາ. ນິພ຺ພິທາສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ວິຣາຄູປສຎ຺ຫິຕາ ນິພ຺ເພຘຠາຄິນີ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ (ວິຠ. ໗໙໙) –

ອາທິນາ ວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠິນ຺ຕິ ຍ຺ວາຍໍ ອປ຺ປຄຸຓສ຺ສ ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີ, ຕໍ. ກາມສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕີຕິ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ກາມສຫຄຕາ ຫຸຕ຺ວາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ຕຸທນ຺ຕິ ໂຈເທນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ກາມານຸປກ຺ຂນ຺ທານໍ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣານໍ ວເສນ ສາ ປຐມຊ຺ຌານປຎ຺ຎາ ຫາຍຕິ ປຣິຫາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຫານຠາຄິນີ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕທນຸຘມ຺ມຕາຕິ ຕທນຸຣູປສຠາວາ. ສຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອິທໍ ມິຈ຺ຉາສຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ສມ຺ມາສຕິໍ. ຍສ຺ສ ຫິ ປຐມຊ຺ຌານານຸຣູປສຠາວາ ປຐມຊ຺ຌານໍ ສນ຺ຕໂຕ ປຓີຕໂຕ ທິສ຺ວາ ອສ຺ສາທຍມານາ ອຠິນນ຺ທມານາ ນິກນ຺ຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ນິກນ຺ຕິວເສນ ປຐມຊ຺ຌານປຎ຺ຎາ ເນວ ຫາຍຕິ ນ ວຑ຺ຒຕິ, ຐິຕິໂກຏ຺ຐາສິກາ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຐິຕິຠາຄິນີ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ. ອວິຕກ຺ກສຫຄຕາຕິ ອວິຕກ຺ກໍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານໍ ສນ຺ຕໂຕ ປຓີຕໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ອວິຕກ຺ກສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ. ສມຸທາຈຣນ຺ຕີຕິ ປຄຸຓໂຕ ປຐມຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານາຘິຄມຕ຺ຖາຍ ຕຸທນ຺ຕິ ໂຈເທນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ທຸຕິຍຊ຺ຌານານຸປກ຺ຂນ຺ທານໍ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣານໍ ວເສນ ສາ ປຐມຊ຺ຌານປຎ຺ຎາ ວິເສສຠູຕສ຺ສ ທຸຕິຍຊ຺ຌານສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປທຏ຺ຐານຕາຍ ‘‘ວິເສສຠາຄິນີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ນິພ຺ພິທາສຫຄຕາຕິ ຕໍເຍວ ປຐມຊ຺ຌານລາຠິໍ ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ນິພ຺ພິທາສງ຺ຂາເຕນ ວິປສ຺ສນາຎາເຓນ ສຫຄຕາ. ວິປສ຺ສນາຎາຓຎ຺ຫິ ຌານງ຺ຄເຠເທ ວຕ຺ຕນ຺ເຕ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ ອຸກ຺ກຓ຺ຐຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນິພ຺ພິທາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສມຸທາຈຣນ຺ຕີຕິ ນິພ຺ພານສຈ຺ຉິກິຣິຍຕ຺ຖາຍ ຕຸທນ຺ຕິ ໂຈເທນ຺ຕິ. ວິຣາຄູປສຎ຺ຫິຕາຕິ ວິຣາຄສງ຺ຂາເຕນ ນິພ຺ພາເນນ ອຸປສໍຫິຕາ. ວິປສ຺ສນາຎາຓຎ຺ຫິ ສກ຺ກາ ອິມິນາ ມຄ຺ເຄນ ວິຣາຄໍ ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກາຕຸນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕິໂຕ ‘‘ວິຣາຄູປສໍຫິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສຎ຺ຎາມນສິກາຣາປິ ວິຣາຄູປສໍຫິຕາ ເອວ ນາມ. ຕສ຺ສ ເຕສໍ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣານໍ ວເສນ ສາ ປຐມຊ຺ຌານປຎ຺ຎາ ອຣິຍມຄ຺ຄປ຺ປຏິເວຘສ຺ສ ປທຏ຺ຐານຕາຍ ‘‘ນິພ຺ເພຘຠາຄິນີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ນິພ຺ພານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ມຫາປເທສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໘໐. ທສເມ ມຫາໂອກາເສຕິ ມຫນ຺ເຕ ໂອກາເສ ມຫນ຺ຕານິ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາປນຏ຺ຐານານິ. ເຍສຸ ປຕິຏ຺ຐາປິໂຕ ຘມ຺ໂມ ນິຈ຺ຉີຍຕິ ອສນ຺ເທຫໂຕ. ການິ ປນ ຕານິ? ອາຄມນວິສິຏ຺ຐານິ ສຸຕ຺ໂຕຕຣຓາທີນິ. ທຸຕິຍວິກປ຺ເປ ອປທິສີຍນ຺ຕີຕິ ອປເທສາ, ມຫນ຺ຕາ ອປເທສາ ເອເຕສນ຺ຕິ ມຫາປເທສາ. ‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ສຸຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ເກນຈິ ອາຠຕສ຺ສ ຘມ຺ໂມຕິ ວິນິຈ຺ຉຍເນ ກາຣຓໍ. ກິໍ ປນ ຕນ຺ຕິ? ຕສ຺ສ ຍຖາຠຕສ຺ສ ສຸຕ຺ໂຕຕຣຓາທິ ເອວ. ຍທິ ເອວໍ ກຖໍ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ? ຍສ຺ມາ ຘມ຺ມສ຺ສ ທ຺ເວ ສມ຺ປທາໂຍ ສຕ຺ຖາ ສາວໂກ ຈ. ເຕສຸ ສາວກາ ສງ຺ຆຄຓປຸຄ຺ຄລວເສນ ຕິວິຘາ. ເອວມິມມ຺ຫາ ມຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ ປຏິຄ຺ຄຫິໂຕຕິ ອປທິສິຕພ຺ພານໍ ເຠເທນ ຈຕ຺ຕາໂຣ. ເຕນາຫ ‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ສຸຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຖາ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ເນຕ຺ຕິຍໍ (ເນຕ຺ຕິ. ໔.໑໘) ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທສາ ພຸທ຺ຘາປເທໂສ, ສງ຺ຆາປເທໂສ, ຄຓາປເທໂສ, ປຸຄ຺ຄລາປເທໂສ. ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທສາ’’ຕິ. ພຸທ຺ໂຘ ອປເທໂສ ເອຕສ຺ສາຕິ ພຸທ຺ຘາປເທໂສ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ເຕນາຫ ‘‘ພຸທ຺ຘາທໂຍ…ເປ… ມຫາກາຣຓານີ’’ຕິ.

ເນວ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ຄນ຺ຖສ຺ສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ ນາມ ສວນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ນ ໂສຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານີຕິ ປທານິ ຈ ພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ຈ, ອຕ຺ຖປທານິ ພ຺ຍຎ຺ຊນປທານິ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຊ຺ຊຕິ ອຕ຺ໂຖ ເອເຕຫີຕິ ປທານິ, ອກ຺ຂຣາທີນິ ພ຺ຍຎ຺ຊນປທານິ. ປຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ປທານິ, ສງ຺ກາສນາທີນິ ອຕ຺ຖປທານິ. ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປທສງ຺ຂາຕານິ ພ຺ຍຎ຺ຊນານີຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນປທາເນວ ວຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ ເກຈິ. ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍຎ຺ເຊນ຺ຕີຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນານິ, ພ຺ຍຎ຺ຊນປທານິ. ເຕຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ພ຺ຍຎ຺ຊນານິ, ອຕ຺ຖປທານີຕິ ອຸຠຍສງ຺ຄຫໂຕ. ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນຕິ ເຕນາຠຕສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອິມສ຺ມິໍ ປເທເສ. ປາຬິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເກວໂລ ປາຬິຘມ຺ໂມ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ປາຬິຍາ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ອນຸສນ຺ຘິ ກຖິໂຕຕິ ຍຖາຣທ຺ຘເທສນາຍ ອຸປຣິເທສນາຍ ຈ ອນຸສນ຺ຘານໍ ກຖິຕໍ, ສມ຺ພນ຺ໂຘ ກຖິໂຕ. ປຸພ຺ພາປຣໍ ກຖິຕນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພນ ປຣໍ ອວິຣຸຊ຺ຌນຎ຺ເຈວ ວິເສສຏ຺ຐານຎ຺ຈ ກຖິຕໍ ປກາສິຕໍ. ເອວໍ ປາຬິຘມ຺ມາທີນິ ສມ຺ມເທວ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຄຫຓໍ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ. ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາເຣຕພ຺ພານີຕິ ຎາເຓນ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຄາເຫຕ຺ວາ ຕາເຣຕພ຺ພານິ. ຕໍ ປນ ໂອຄາເຫຕ຺ວາ ຕຣຓໍ ຕຕ຺ຖ ໂອຕຣຓໍ ອນຸປ຺ປເວສນໍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂອຕຣິຕພ຺ພານີ’’ຕິ. ສໍສນ຺ເທຕ຺ວາ ທສ຺ສນໍ ສນ຺ທສ຺ສນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວິນເຍ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພານີ’’ຕິ.

‘‘ກິໍ ປນ ຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ໂກ ວາ ວິນໂຍ’’ຕິ ວິຈາຣຓາຍໍ ອາຈຣິຍານໍ ມຕິເຠທມຸເຂນ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິນໂຍຕິ ວິຠງ຺ຄປາຐມາຫ. ໂສ ຫິ ມາຕິກາສຎ຺ຎິຕສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ເຖ ສູຈນໂຕ ‘‘ສຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕິ. ວິວິຘນຍຕ຺ຕາ ວິສິຏ຺ຐນຍຕ຺ຕາ ຈ ວິນໂຍ, ຂນ຺ຘກປາໂຐ. ເອວນ຺ຕິ ເອວໍ ສຸຕ຺ຕວິນເຍສຸ ປຣິຄ຺ຄຍ຺ຫມາເນສຸ ວິນຍປິຏກມ຺ປິ ນ ປຣິຍາທິຍຕິ ປຣິວາຣປາຬິຍາ ອສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາຠິຘມ຺ມປິຏການິ ວາ ສຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖສູຈນາທິອຕ຺ຖສມ຺ຠວໂຕ. ເອວມ຺ປີຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາຠິຘມ຺ມປິຏການິ ສຸຕ຺ຕໍ, ວິນຍປິຏກໍ ວິນໂຍຕິ ເອວໍ ສຸຕ຺ຕວິນຍວິຠາເຄ ວຸຈ຺ຈມາເນປິ. ນ ຕາວ ປຣິຍາທິຍນ຺ຕີຕິ ນ ຕາວ ອນວເສສໂຕ ປຣິຄ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ກສ຺ມາຕິ ເຈຕິ ອາຫ ‘‘ອສຸຕ຺ຕນາມກຎ຺ຫີ’’ຕິອາທິ. ຍສ຺ມາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມໍ ນາມໍ ອນາໂຣເປຕ຺ວາ ສງ຺ຄີຕໍ ຊາຕກາທິພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຕີຓິ ປິຏການິ ນ ປຣິຍາທິຍນ຺ຕີຕິ. ສຸຕ຺ຕນິປາຕອຸທານອິຕິວຸຕ຺ຕການິ ທີຆນິກາຍາທໂຍ ວິຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ນາມໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອສງ຺ຄີຕານີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍເນຕ຺ຖ ຊາຕກາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕານິປິ ຄຫິຕານິ. ພຸທ຺ຘວໍສຈຣິຍາປິຏການໍ ປເນຕ຺ຖ ອຄ຺ຄຫເຓ ກາຣຓໍ ມຄ຺ຄິຕພ຺ພໍ, ກິໍ ວາ ເອເຕນ ມຄ຺ຄເນນ. ສພ຺ໂພປາຍໍ ວຓ຺ຓນານໂຍ ເຖຣວາທທສ຺ສນມຸເຂນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວາຕິ.

ກິໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອສຸຕ຺ຕນາມກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ນຕ຺ຖິເຍວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ‘‘ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິນໂຍ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕສໍວຓ຺ຓນາຍໍ ‘‘ນາຍມຕ຺ໂຖ ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕ’’ຕິ ປຏິເສເຘຕ຺ວາ. ວິເນຕິ ເອເຕນ ກິເລເສຕິ ວິນໂຍ, ກິເລສວິນຍນູປາໂຍ, ໂສ ເອວ ກາຣຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວິນໂຍ ປນ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ.

ຘມ຺ເມຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ເມ. ສຣາຄາຍາຕິ ສຣາຄຠາວາຍ ກາມຣາຄຠວຣາຄປຣິພ຺ຣູຫນາຍ. ສໍໂຍຄາຍາຕິ ຠວສໍໂຍຊນາຍ. ສອຸປາທານາຍາຕິ ຈຕຸຣູປາທານູປສໍຫິຕຕາຍ. ມຫິຈ຺ຉຕາຍາຕິ ມຫິຈ຺ຉຠາວາຍ. ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາຕິ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐຠາວາຍ. ໂກສຊ຺ຊາຍາຕິ ກຸສີຕຠາວາຍ. ສງ຺ຄຓິກາຍາຕິ ກິເລສສງ຺ຄຓິກວິຫາຣາຍ. ອາຈຍາຍາຕິ ຕິວິຘວຏ຺ຏາຈຍາຍ. ວິຣາຄາຍາຕິ ສກລວຏ຺ຏໂຕ ວິຣຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ. ວິສໍໂຍຄາຍາຕິ ກາມຣາຄາທີຫິ ວິສໍຍຸຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ. ອນຸປາທານາຍາຕິ ສພ຺ພສ຺ສປິ ກມ຺ມຠວສ຺ສ ອຄ຺ຄຫຓາຍ. ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍາຕິ ປຈ຺ຈຍປ຺ປິຈ຺ຉຕາທິວເສນ ສພ຺ພໂສ ອິຈ຺ຉາຍ ອປຄມາຍ. ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາຕິ ທ຺ວາທສວິຘສນ຺ຕຸຏ຺ຐຠາວາຍ. ວີຣິຍາຣມ຺ຠາຍາຕິ ກາຍິກສ຺ສ ເຈວ ເຈຕສິກສ຺ສ ຈ ວີຣິຍສ຺ສ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນຕ຺ຖາຍ. ວິເວກາຍາຕິ ປວິວິຕ຺ຕຠາວາຍ ກາມວິເວກາທິຕທງ຺ຄວິເວກາທິວິເວກສິທ຺ຘິຍາ. ອປຈຍາຍາຕິ ສພ຺ພສ຺ສປິ ວຏ຺ຏສ຺ສ ອປຈຍນາຍ, ນິພ຺ພານາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ໂຍ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ອຸຄ຺ຄຫຓຘາຣຓປຣິປຸຈ຺ຉາມນສິກາຣວເສນ ໂຍນິໂສ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ສຣາຄາທິຠາວປຣິວຊ຺ຊນສ຺ສ ກາຣຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ວິຣາຄາທິຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ເອກໍສໂຕ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ, ເອໂສ ວິນໂຍ ສມ຺ມເທວ ອປາຍາທີສຸ ອປຕນວເສນ ຘາຣຓໂຕ ກິເລສານໍ ວິນຍນໂຕ ຈ. ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂອວາທານຸຣູປປ຺ປວຕ຺ຕິຠາວໂຕ ເອຕໍ ສຕ຺ຖຸສາສນນ຺ຕິ ຈ ຊາເນຍ຺ຍາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຈຕຸສຈ຺ຈຕ຺ຖສູຈນໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຕ຺ເຕຕິ ເຕປິຏເກ ພຸທ຺ຘວຈເນ’’ຕິ. ເຕປິຏກຎ຺ຫິ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ສຈ຺ຈວິນິມຸຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ. ຣາຄາທິວິນຍກາຣຓໍ ຍຖາ ເຕນ ສຸຕ຺ຕປເທນ ປກາສິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວິນເຍຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ຣາຄາທິວິນຍກາຣເຓ’’ຕິ. ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕຣຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ເຕປິຏກພຸທ຺ຘວຈນປຣິຍາປນ຺ນຕາວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ, ນ ອຎ຺ຎຖາຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຕ຺ຕປ຺ປຏິປາຏິຍາ ກຕ຺ຖຈິ ອນາຄນ຺ຕ຺ວາ’’ຕິ. ຉລ຺ລິໍ ອຸຏ຺ຐເປຕ຺ວາຕິ ອໂຣຄສ຺ສ ມຫໂຕ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຕິຏ຺ຐໂຕ ອຸປກ຺ກເມນ ຉລ຺ລິກາຍ ສກລິກາຍ ປປຏິກາຍ ວາ ອຸຏ຺ຐາປນໍ ວິຍ ອໂຣຄສ຺ສ ສາສນຘມ຺ມສ຺ສ ຕິຏ຺ຐໂຕ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ເຕນ ຕປ຺ປຣິຍາປນ຺ນໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ຉລ຺ລິສທິສໍ ປຸພ຺ພາປຣວິຣຸທ຺ຘຕາທິໂທສໍ ອຸຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ປຣິທີເປຕ຺ວາ. ຕາທິສານິ ປນ ເອກໍສໂຕ ຄຸຬ຺ຫເວສ຺ສນ຺ຕຣາທິປຣິຍາປນ຺ນານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຄຸຬ຺ຫເວສ຺ສນ຺ຕຣ…ເປ… ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ຣາຄາທິວິນເຍຕິ ຣາຄາທິວິນຍນຕ຺ເຖນ ອຕທາກາຣຕາຍ ອປຎ຺ຎາຍມານານິ ຉຑ຺ເຑຕພ຺ພານິ ຈຊິຕພ຺ພານິ ນ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພວາເຣສຸ.

ມຫາປເທສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຎ຺ເຈຕນິຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.