(໑໓) ໓. ຠຍວຄ຺ໂຄ

໑. ອຕ຺ຕານຸວາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໑. ຕຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ອຕ຺ຕານໍ ອນຸວທນ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຠຍນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ອນຸວທນ຺ຕສ຺ສ ປາປກມ຺ມິໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຠຍໍ. ທ຺ວຕ຺ຕິໍສກມ຺ມກາຣເຓ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຠຍນ຺ຕິ ອຄາຣິການໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອນຄາຣິການໍ ປນ ວິນຍທຓ຺ຑໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຠຍມ຺ປິ ທຓ຺ຑຠຍນ຺ເຕວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ອຕ຺ຕານຸວາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ອູມິຠຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໒. ທຸຕິເຍ ໂກຘູປາຍາສສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ໂກໂຘ, ສ຺ເວວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ຈ ອຕິປ຺ປມທ຺ທນມຖນຸປ຺ປາທເນຫິ ທຬ຺ຫອາຍາສຏ຺ເຐນ ອຸປາຍາໂສ. ອເນກວາຣໍ ປວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ສມເວຕໍ ສຕ຺ຕໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ອທຕ຺ວາ ອູມິສທິສຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຍຖາ ຫິ ພາຫິຣໍ ອຸທກໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ ອູມີສຸ ໂອສີທິຕ຺ວາ ມຣຕິ, ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ໂກຘູປາຍາເສ ໂອສີທິຕ຺ວາ ວິພ຺ຠມຕິ, ຕສ຺ມາ ໂກຘູປາຍາໂສ ‘‘ອູມິຠຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ໂອທຣິກຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນນ຺ຕິ ຍຖາ ຫິ ພາຫິຣໍ ອຸທກໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ ກຸມ຺ຠີເລນ ຂາທິໂຕ ມຣຕິ, ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ໂອທຣິກຕ຺ເຕນ ໂອທຣິກຠາເວນ ອາມິສເຄເຘນ ມິຈ຺ຉາຊີເວນ ຊີວິກກປ຺ປເນນ ນາສິຕສີລາທິຄຸຓຕາຍ ຂາທິຕຘມ຺ມສຣີໂຣ ວິພ຺ຠມຕິ, ຕສ຺ມາ ໂອທຣິກຕ຺ຕໍ ‘‘ກຸມ຺ຠີລຠຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອນຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາຕິ ກາຍຄຕໍ ສຕິໍ ອນຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ. ອສໍວຸເຕຫີຕິ ອປິຫິເຕຫິ. ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນນ຺ຕິ ຍຖາ ຫິ ພາຫິຣໍ ອຸທກໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ ອາວຏ຺ເຏ ນິມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ມຣຕິ, ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ປພ຺ພຊິໂຕ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓາວຏ຺ເຏ ນິມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິພ຺ຠມຕິ. ກາມຣາຄາຠິຠູໂຕ ຫິ ສຕ຺ໂຕ ອິໂຕ ຈ ເອຕ຺ໂຕ, ເອຕ຺ໂຕ ຈ ອິໂຕຕິ ເອວໍ ມນາປິຍຣູປາທິວິສຍສງ຺ຂາເຕ ອາວຏ຺ເຏ ອຕ຺ຕານໍ ສໍສາເຣຕ຺ວາ ຍຖາ ຕໂຕ ພຫິຠູເຕ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ເອວໍ ອາວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ພ຺ຍສນາປາທເນນ ກາມຄຸຓານໍ ອາວຏ຺ຏສທິສຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ອນຸທ຺ຘໍເສຕີຕິ ກິລເມຕິ ວິໂລລຕິ. ຣາຄານຸທ຺ຘໍສິເຕນາຕິ ຣາເຄນ ອນຸທ຺ຘໍສິເຕນ. ມາຕຸຄາມສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນນ຺ຕິ. ຍຖາ ຫິ ພາຫິຣໍ ອຸທກໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ ຈຓ຺ຑມຈ຺ຉໍ ອາຄມ຺ມ ລທ຺ຘປ຺ປຫາໂຣ ມຣຕິ, ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ມາຕຸຄາມໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນກາມຣາໂຄ ວິພ຺ຠມຕິ, ຕສ຺ມາ ມາຕຸຄາໂມ ‘‘ສຸສຸກາຠຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ມາຕຸຄາໂມ ຫິ ໂຍນິໂສມນສິກາຣຣຫິຕໍ ອຘີຣປຸຣິສໍ ອິຕ຺ຖິກຸຕ຺ຕຠູເຕຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຫາສຠາວວິລາເສຫິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘີຣຊາຕິກມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ຣູປາທີຫິ ສມ຺ປໂລຠນວເສນ ອນວເສສໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປກາຣຘມ຺ເມ ສີລາທິເກ ສມ຺ປາເທຕຸໍ ອສມຕ຺ຖໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອນຍພ຺ຍສນໍ ປາເປຕິ.

ອິມານິ ປນ ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານິ ຠາຍິຕ຺ວາ ຍຖາ ອຸທກໍ ອໂນໂຣຫນ຺ຕສ຺ສ ອຸທກໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸທກປິປາສາວິນຍນໍ ສຣີຣສຸທ຺ຘິປຣິຬາຫູປສໂມ ກາຍອຸຕຸຄ຺ຄາຫາປນນ຺ຕິ, ເອວມາທິ ອານິສໍໂສ ນຕ຺ຖິ, ເອວເມວໍ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານິ ຠາຍິຕ຺ວາ ສາສເນ ອປພ຺ພຊນ຺ຕສ຺ສປິ ອິມໍ ສາສນໍ ນິສ຺ສາຍ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂູປສໂມ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ສີລານິສໍສາທິວເສນ ອເນກວິໂຘ ອານິສໍໂສ ນຕ຺ຖິ. ຍຖາ ປນ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານິ ອຠາຍິຕ຺ວາ ອຸທກໍ ໂອໂຣຫນ຺ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາໂຣ ອານິສໍໂສ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອິມານິ ອຠາຍິຕ຺ວາ ສາສເນ ປພ຺ພຊນ຺ຕສ຺ສປິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາໂຣ ອານິສໍໂສ ໂຫຕິ. ມຫາຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານິ ຠາຍິຕ຺ວາ ອຸທກໍ ອໂນຕຣນ຺ໂຕ ໂສຕໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຣຕີຣໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຠາຍິຕ຺ວາ ໂອຕຣນ຺ໂຕ ສກ຺ໂກຕິ, ເອວເມວໍ ຠາຍິຕ຺ວາ ສາສເນ ອປພ຺ພຊນ຺ໂຕປິ ຕຓ຺ຫາໂສຕໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ນິພ຺ພານປາຣໍ ທຏ຺ຐຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຠາຍິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊນ຺ໂຕ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ.

ອູມິຠຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ປຐມນານາກຣຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໓. ຕຕິເຍ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ເທວານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ກາໂຍ ສມູໂຫຕິ ພ຺ຣຫ຺ມກາໂຍ, ຕປ຺ປຣິຍາປນ຺ນຕາຍ ຕຕ຺ຖ ຄຕາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາ. ເອຕາຍ ຈ ສພ຺ພສ຺ສປິ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍສ຺ສ ສມຎ຺ຎາຍ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອາຠສ຺ສຣານໍ ເທວານນ຺ຕິອາທິນາ ປນ ທຸຕິຍຊ຺ຌານຠູມິກາທີນໍ ອຸປຣິ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ໂຄພລີພທ຺ທຎ຺ຎາເຍນ ຕທວສິຏ຺ຐານໍ ອຍໍ ສມຎ຺ຎາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ເທວານ’’ນ຺ຕິ ປຐມຊ຺ຌານຠູມິການໍເຍວ ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສຫ ພ຺ຍຍຕິ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ສຫພ຺ໂຍ, ສຫວຕ຺ຕນໂກ. ຕສ຺ສ ຠາໂວ ສຫພ຺ຍຕາ, ສຫປວຕ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສຫຠາວໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ກປ຺ໂປ ອາຍຸປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍທິປິ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາທີນໍ ອາຍຸໂນ ອນ຺ຕຣໍ ອຕ຺ຖິ, ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉເທນ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຐມຊ຺ຌານໍ ອຕ຺ຖິ ຫີນ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ທ຺ເວ ກປ຺ປາ ອາຍຸປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຫີນຊ຺ຌາເນນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ ວເສນ ອຍໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ກໂຕຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທຸຕິຍຊ຺ຌານໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຕິວິຘໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ກປ຺ປາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉເທນ ຈຕຸສຏ຺ຐິ ກປ຺ປາ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘ກປ຺ໂປ ທ຺ເວ ກປ຺ປາ’ຕິ, ກມ຺ປິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອາຫ. ກຖໍ ປເນຕ຺ຖ ອຍມຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ກປ຺ໂປຕິ ຈ ຄຸຓສ຺ສປິ ນາມ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມໍ ວຸຕ຺ໂຕ ກປ຺ໂປ, ຕໂຕ ເອເກນ ຄຸເຓນ, ເອກສ຺ມິໍ ວາເຣ ຄຓນາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ເວ ກປ຺ປາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອກວາຣຄຓນາຍ ກປ຺ປສ຺ສ ທ຺ວິຄຸຓິຕຕ຺ຕາ ທ຺ເວ ມຫາກປ຺ປາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິເຍນາຕິ ທຸຕິຍວາຣຄຓນາຍ. ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ທຸຕິຍວາຣຄຓນາຍ ທ຺ວີສຸ ກປ຺ເປສຸ ທ຺ວິຄຸຓິເຕສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາກປ຺ປາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸນ ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກປ຺ປາຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ທ຺ເວ ວາເຣ ຄຸເຓຕ຺ວາ ເຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກປ຺ປາ ທສ຺ສິຕາ, ປຸນ ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກປ຺ປາ ຈຕຸຄ຺ຄຸຓາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ທ຺ເວ ວາເຣ ຄຸເຓຕ຺ວາ ເຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກປ຺ປາ ທສ຺ສິຕາ, ເຕສຸ ຈຕຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຄຸຓິເຕສຸ ຈຕຸສຏ຺ຐິ ກປ຺ປາ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ. ຕຖາ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເອກສ຺ມິໍ ວາເຣ ຄຸຓິຕາ ອຏ຺ຐ ໂຫນ຺ຕິ, ປຸນ ເຕ ອຏ຺ຐ ທຸຕິຍວາເຣ ຄຸຓິຕາ ໂສຬສ ໂຫນ຺ຕິ, ປຸນ ເຕ ໂສຬສ ຕຕິຍວາເຣ ຄຸຓິຕາ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ໂຫນ຺ຕິ, ປຸນ ເຕ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ຈຕຸຕ຺ຖວາເຣ ຄຸຓິຕາ ຈຕຸສຏ຺ຐິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ຄຸເຓຫິ ຄຸຓິຕາ ເອເກນ ຄຸເຓນ ອຏ຺ຐ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເຫຏ຺ຐາ ອຸໂປສຖສຸຕ຺ເຕ (ອ. ນິ. ໓.໗໑) –

‘‘ຍານິ ມານຸສການິ ປຎ຺ຎາສ ວສ຺ສານິ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເທວານໍ ເອໂສ ເອໂກ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິໂວ’’ຕິ –

ອາທິນາ ກາມາວຈຣເທວານເມວ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ທສ຺ສິຕໍ. ເຫຏ຺ຐາເຍວ –

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ…ເປ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນູປຄານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານໍ ວີສຕິ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ອາຍຸປ຺ປມາຓ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໑໗) –

ອາທິນາ ອຣູປາວຈຣານໍເຍວ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ປນ ຣູປາວຈຣານເມວ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ທສ຺ສິຕໍ. ວິຠງ຺ຄປາຬິຍໍ (ວິຠ. ໑໐໒໒) ປນ ‘‘ມນຸສ຺ສານໍ ກິຕ຺ຕກໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ, ວສ຺ສສຕໍ ອປ຺ປໍ ວາ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິອາທິນາ ເທວມນຸສ຺ສານຎ຺ເຈວ ຣູປາຣູປາວຈຣສຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ທສ຺ສິຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ມນຸສ຺ສານໍ ເທວານຎ຺ຈ ອາຍຸໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທມາເນນ ຈຕູສຸ ອປາເຍສຸ ຠຸມ຺ມເທເວສຸ ຈ ອາຍຸ ນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ຕໍ ກສ຺ມາຕິ? ນິຣເຍ ຕາວ ກມ຺ມເມວ ປມາຓໍ. ຍາວ ກມ຺ມໍ ນ ຂີຍຕິ, ຕາວ ປຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕຖາ ເສສອປາເຍສຸ. ຠຸມ຺ມເທວານມ຺ປິ ກມ຺ມເມວ ປມາຓໍ. ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ຫິ ເກຈິ ສຕ຺ຕາຫມຕ຺ຕໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ເກຈິ ອຑ຺ຒມາສໍ, ກປ຺ປໍ ຕິຏ຺ຐມານາປິ ອຕ຺ຖິເຍວ. ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ເສສຸ ຄິຫິຠາເວ ຐິຕາເຍວ ໂສຕາປນ຺ນາປິ ໂຫນ຺ຕິ, ສກທາຄາມິຜລໍ ອນາຄາມິຜລໍ ອຣຫຕ຺ຕມ຺ປິ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ເຕສຸ ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍ ຍາວຊີວໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ຂີຓາສວາ ປນ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕິ ວາ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ວາ. ກສ຺ມາ? ອຣຫຕ຺ຕໍ ນາມ ເສຏ຺ຐຄຸຓໍ, ຄິຫິລິງ຺ຄໍ ຫີນໍ, ຕໍ ຫີນຕາຍ ອຸຕ຺ຕມໍ ຄຸຓໍ ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ປຣິນິພ຺ພາຕຸກາມາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ ປພ຺ພຊິຕຸກາມາ ວາ. ຠຸມ຺ມເທວາ ປນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາປິ ຍາວຊີວໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ຉສຸ ກາມາວຈເຣສຸ ເທເວສຸ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ ຍາວຊີວໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອນາຄາມິນາ ຣູປຠວໍ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ຂີຓາສເວນ ປຣິນິພ຺ພາຕຸໍ. ກສ຺ມາ? ນິລີຍໂນກາສສ຺ສ ອຠາວາ. ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈເຣສຸ ສພ຺ເພປິ ຍາວຊີວໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຣູປາວຈເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ ນ ປຸນ ອິຘາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕິ. ເອເຕ ຫິ ຌານອນາຄາມິໂນ ນາມ.

ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີນໍ ປນ ກິໍ ນິຍເມຕິ? ປຄຸຓຊ຺ຌານໍ. ຍເທວສ຺ສ ປຄຸຓໍ ໂຫຕິ, ເຕນ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ສພ຺ເພສຸ ປຄຸເຓສຸ ກິໍ ນິຍເມຕິ? ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິ. ເອກໍເສເນວ ຫິ ໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ນວສຸ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕອຣິຍສາວການໍ ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິປິ ອຸປຣູປປຕ຺ຕິປິ, ນ ເຫຏ຺ຐູປປຕ຺ຕິ. ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ປນ ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິປິ ໂຫຕິ, ອຸປຣູປປຕ຺ຕິປິ, ເຫຏ຺ຐູປປຕ຺ຕິປິ. ປຎ຺ຈສຸ ສຸທ຺ຘາວາເສສຸ ຈຕູສຸ ຈ ອຣູເປສຸ ອຣິຍສາວການໍ ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິປິ ໂຫຕິ ອຸປຣູປປຕ຺ຕິປິ. ປຐມຊ຺ຌານຠູມິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ອນາຄາມີ ນວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ໂສເຘຕ຺ວາ ມຕ຺ຖເກ ຐິໂຕ ປຣິນິພ຺ພາຕິ. ເວຫປ຺ຜລໍ, ອກນິຏ຺ຐໍ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນນ຺ຕິ ອິເມ ຕໂຍ ເທວໂລກາ ເສຏ຺ຐຠວາ ນາມ. ອິເມສຸ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕອນາຄາມິໂນ ເນວ ອຸທ຺ຘໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ອໂຘ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ປກິຓ຺ຓກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປຐມນານາກຣຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔-໖. ທຸຕິຍນານາກຣຓສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໒໔-໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ເຕ ຘມ຺ເມຕິ ເຕ ‘‘ຣູປຄຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ເຕ ຣູປາທໂຍ ຘມ຺ເມ. ອນິຈ຺ຈໂຕຕິ ອິມິນາ ນິຈ຺ຈປ຺ປຏິກ຺ເຂປໂຕ ເຕສໍ ອນິຈ຺ຈຕມາຫ, ຕໂຕ ເອວ ຈ ອຸທຍວຍວນ຺ຕໂຕ ວິປຣິຓາມໂຕ ຕາວກາລິກໂຕ ຈ ເຕ ອນິຈ຺ຈາຕິ ໂຊຕິຕໍ ໂຫຕິ. ຍຎ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ອຸທຍວຍປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ຊຣາຍ ມຣເຓນ ຈ ຕເທວ ວິປຣີຕໍ, ອິຕ຺ຕຣກ຺ຂຓເມວ ຈ ໂຫຕີຕິ. ທຸກ຺ຂໂຕຕິ ອິມິນາ ສຸຂປ຺ປຏິກ຺ເຂປໂຕ ເຕສໍ ທຸກ຺ຂຕມາຫ. ຕໂຕ ເອວ ຈ ອຠິຓ຺ຫປ຺ປຏິປີຬນໂຕ ທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸໂຕ ຈ ເຕ ທຸກ຺ຂາຕິ ໂຊຕິຕໍ ໂຫຕິ. ອຸທຍວຍວນ຺ຕຕາຍ ຫິ ເຕ ອຠິຓ຺ຫປ຺ປຏິປີຬນໂຕ ນິຣນ຺ຕຣທຸກ຺ຂຕາຍ ທຸກ຺ຂສ຺ເສວ ຈ ອຘິຏ຺ຐານຠູຕາ. ປຈ຺ຈຍຍາປນີຍຕາຍ ໂຣຄມູລຕາຍ ຈ ໂຣຄໂຕ. ທຸກ຺ຂຕາສູລໂຍຄໂຕ ກິເລສາສຸຈິປຄ຺ຆຣຓໂຕ ອຸປ຺ປາທຊຣາຠງ຺ເຄຫິ ອຸທ຺ຘຸມາຕປຣິປກ຺ກປຠິນ຺ນໂຕ ຈ ຄຓ຺ຑໂຕ. ປີຬາຊນນໂຕ, ອນ຺ໂຕຕຸທນໂຕ, ທຸນ຺ນີຫຣຓໂຕ ຈ ສລ຺ລໂຕ. ອວຑ຺ຒິອາວຫນໂຕ ອຆວຕ຺ຖຸໂຕ ຈ ອຆໂຕ. ອເສຣິຠາວຊນນໂຕ ອາພາຘປທຏ຺ຐານຕາຍ ຈ ອາພາຘໂຕ. ອວສວຕ຺ຕນໂຕ ອວິເຘຍ຺ຍຕາຍ ຈ ປຣໂຕ. ພ຺ຍາຘິຊຣາມຣເຓຫິ ປລຸຊ຺ຊນີຍຕາຍ ປໂລກໂຕ. ສາມິນິວາສິກາຣກເວທກອຘິຏ຺ຐາຍກວິຣຫໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ. ອຕ຺ຕປ຺ປຏິກ຺ເຂປຏ຺ເຐນ ອນຕ຺ຕໂຕ. ຣູປາທິຘມ຺ມາ ຫິ ນ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖີຕິ ອນຕ຺ຕາ. ເອວໍ ສຍມ຺ປິ ອຕ຺ຕາ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອນຕ຺ຕາ. ເຕນ ອພ຺ຍາປາຣໂຕ ນິຣີຫໂຕ ຕຸຈ຺ຉໂຕ ອນຕ຺ຕາຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ. ລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍເມວ ສຸຂາວໂພຘນຕ຺ຖໍ ເອກາທສຫິ ປເທຫິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຄຫິຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈມຉຏ຺ຐານິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

ທຸຕິຍນານາກຣຓສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ປຐມຕຖາຄຕອຈ຺ຉຣິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໗. ສຕ຺ຕເມ ວຕ຺ຕມານສມີເປ ວຕ຺ຕມາເນ ວິຍ ໂວຫຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ໂອກ຺ກມຕີ’’ຕິ ອາຫ ‘‘ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬປຕ຺ຖຣໂຓ ສມຸຊ຺ຊລຠາເວນ ອຸຬາໂຣ. ເທວານຸຠາວນ຺ຕິ ເທວານໍ ປຠານຸຠາວໍ. ເທວານຎ຺ຫິ ປຠໍ ໂສ ໂອຠາໂສ ອຘິຠວຕິ, ນ ເທເວ. ເຕນາຫ ‘‘ເທວານ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຣຸກ຺ຂຄຈ຺ຉາທິນາ ເກນຈິ ນ ຫຎ຺ຎຕີຕິ ອຆາ, ອສມ຺ພາຘາ. ເຕນາຫ ‘‘ນິຈ຺ຈວິວຣາ’’ຕິ. ອສໍວຸຕາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ອຸປຣິ ເກນຈິ ອປິຫິຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ເຫຏ຺ຐາປິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປິ-ສທ຺ເທນ ຍຖາ ເຫຏ຺ຐາ ອຸທກສ຺ສ ປິຘາຍິກາ ສນ຺ຘາຣິກາ ປຖວີ ນຕ຺ຖິ ອສໍວຸຕາ ໂລກນ຺ຕຣິກາ, ເອວໍ ອຸປຣິປິ ຈກ຺ກວາເຬສຸ ເທວວິມານານໍ ອຠາວໂຕ ອສໍວຸຕາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອນ຺ຘກາໂຣ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ອນ຺ຘກາຣາ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ຊາຍຕິ ອາໂລກສ຺ສ ອຠາວໂຕ, ນ ຈກ຺ຂຸໂນ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ເຕໂນຠາເສນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຊານນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຊມ຺ພຸທີເປ ຐິຕມຊ຺ຌນ຺ຫິກເວລາຍ ປຸພ຺ພວິເທຫວາສີນໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມວເສນ ອຸປຑ຺ຒໍ ສູຣິຍມຓ຺ຑລໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ອປຣໂຄຍານວາສີນໍ ອຸຄ຺ຄມນວເສນ. ເອວໍ ເສສທີເປສຸປີຕິ ອາຫ ‘‘ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ຕີສຸ ທີເປສຸ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕີ’’ຕິ. ອິໂຕ ອຎ຺ຎຖາ ທ຺ວີສຸ ເອວ ທີເປສຸ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ເອເກກາຍ ທິສາຍ ນວນວໂຍຊນສຕສຫສ຺ສານິ ອນ຺ຘກາຣວິຘມນມ຺ປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຠາຍ ນປ຺ປໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຠາຍ ໂອຠາສິຕຸໍ ນາຠິສມ຺ຠຸຓນ຺ຕິ. ຍຸຄນ຺ຘຣປພ຺ພຕມຕ຺ຖກສມປ຺ປມາເຓ ອາກາເສ ວິຈຣຓໂຕ ‘‘ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພຕສ຺ສ ເວມຊ຺ເຌນ ຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ພ຺ຍາວຏາຕິ ຂາທນຕ຺ຖໍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕາ. ວິປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາຕິ ວິວຏ຺ຏິຕ຺ວາ. ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ມຸຈ຺ຉາປວຕ຺ຕິຍາ ຐິຕຏ຺ຐານໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ, ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄເຉທນວເສນ ວາ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ອຈ຺ຈນ຺ຕຂາເຣຕິ ອາຕປສນ຺ຕປາຠາເວນ ອຕິສີຕຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ອຈ຺ຈນ຺ຕຂາຣຕາ ວຸຕ຺ຕາ ສິຍາ. ນ ຫິ ຕໍ ກປ຺ປສຓ຺ຐານອຸທກໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິກຣມຫາເມຆວຸຏ຺ຐໍ ປຖວິສນ຺ຘາຣກໍ ກປ຺ປວິນາສກອຸທກໍ ວິຍ ຂາຣໍ ຠວິຕຸມຣຫຕິ, ຕຖາ ສຕິ ປຖວີປິ ວິລີເຍຍ຺ຍ, ເຕສໍ ວາ ປາປກມ຺ມຜເລນ ເປຕານໍ ປກຕິອຸທກສ຺ສ ປຸພ຺ພເຂຬຠາວາປຕ຺ຕິ ວິຍ ຕສ຺ສ ອຸທກສ຺ສ ຂາຣຠາວາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຈ຺ຈນ຺ຕຂາເຣ ອຸທເກ’’ຕິ.

ປຐມຕຖາຄຕອຈ຺ຉຣິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ທຸຕິຍຕຖາຄຕອຈ຺ຉຣິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໘. ອຏ຺ຐເມ ອາລີຍນ຺ຕິ ອາຣມິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ເສວີຍນ຺ຕີຕິ ອາລຍາ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ອາຣມນ຺ຕີຕິ ຣຕິໍ ວິນ຺ທນ຺ຕິ ກີຬນ຺ຕິ ລຬນ຺ຕິ. ອາລີຍນ຺ຕິ ວາ ອລ຺ລີຍນ຺ຕາ ອຠິຣມຓວເສນ ເສວນ຺ຕີຕິ ອາລຍາ, ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານິ. ເຕຫິ ອາລເຍຫິ ຣມນ຺ຕີຕິ ອາລຍາຣາມາ. ຍເຖວ ຫິ ສຸສຊ຺ຊິຕໍ ປຸປ຺ຜຜລຠຣິຕຣຸກ຺ຂາທິສມ຺ປນ຺ນອຸຍ຺ຍານໍ ປວິຏ຺ໂຐ ຣາຊາ ຕາຍ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຣມຕິ, ສມ຺ມຸທິໂຕ ອາໂມທິຕປ຺ປໂມທິໂຕ ໂຫຕິ, ນ ອຸກ຺ກຓ຺ເຐຕິ, ສາຍມ຺ປິ ນິກ຺ຂມິຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ເອວມິເມຫິ ກາມາລຍຕຓ຺ຫາລເຍຫິ ສຕ຺ຕາ ຣມນ຺ຕິ, ສໍສາຣວຏ຺ເຏ ປມຸທິຕາ ອນຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາ ວສນ຺ຕິ. ເຕນ ເຕສໍ ຠຄວາ ທຸວິຘມ຺ປິ ອາລຍໍ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ວິຍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອາລຍາຣາມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ທຸຕິຍຕຖາຄຕອຈ຺ຉຣິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙-໑໐. ອານນ຺ທອຈ຺ຉຣິຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໒໙-໑໓໐. ນວເມ ປຏິສນ຺ຖາຣຘມ຺ມນ຺ຕິ ປກຕິຈາຣິຕ຺ຕວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຸປຄຕານໍ ປນ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນວເສນ ເຈວ ຈິຕ຺ຕຣຸຈິວເສນ ຈ ຍຖາກາລໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິເຍວ, ອຸປາສກອຸປາສິການໍ ປນ ອຸປນິສິນ຺ນກກຖາວເສນ. ທສມໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ອານນ຺ທອຈ຺ຉຣິຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຠຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.