໑. ຕິຕ຺ຖາຍຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໒. ທຸຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ຕິຕ຺ຖໍ ນາມ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິໂຍ ຕພ຺ພິນິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ຜນ຺ທິຕສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ສຕ຺ຕາ ຕຣນ຺ຕິ ອຸປ຺ປິລວນ຺ຕິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຕິຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປາຣຄມນສງ຺ຂາຕຎ຺ຫິ ຕຣຓໍ ທິຏ຺ຐິຄຕິການໍ ນຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ເຖວ ອປຣາປຣໍ ນິມຸຊ຺ຊນຸມ຺ມຸຊ຺ຊນວເສນ ປິລວນເມວ ເຕສໍ ຕຣຓໍ ນາມ. ອຸປ຺ປາທກາຕິ ປູຣຓກສ຺ສປາທໂຍ. ຕິຕ຺ເຖ ຊາຕາ ຕິຕ຺ຖິຍາ, ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ວາ ທິຏ຺ຐິຄຕສງ຺ຂາຕໍ ຕິຕ຺ຖໍ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ຕິຕ຺ຖິກາ, ຕິຕ຺ຖິກາ ເອວ ຕິຕ຺ຖິຍາ. ມໂນຣເມຕິ ສາທຸຜລຠຣິຕຕາຍ ອຠຍທິສຕາຍ ຈ ມໂນຣເມ. ອິເມສຸເຍວ ຕີສຸ ຐາເນສູຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ຕິຕ຺ຖາຍຕເນສຸ.

ໂຍ ຍຖາ ຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ຕຖາ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອິມິນາ ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສຍວເສນ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຸຄ຺ຄລ-ສທ຺ໂທ ຈ ຕິສ຺ສນ຺ນມ຺ປິ ປກຕີນໍ ສາຘາຣໂຓ, ຕສ຺ມາ ປຸຣິສຄ຺ຄຫເຓນ ຕໂຕ ວິເສສນໍ ຍຖາ ‘‘ອຏ຺ຐ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາ’’ຕິ. ປຏິສໍວິທິຕໍ ກໂຣຕີຕິ ເກວລໍ ຊານນວເສນ ວິທິຕໍ ກໂຣຕິ. ອນຸຠວຕິ ວາຕິ ວິປາກລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕໍ ອນຸຠວຕິ. ປຸພ຺ເພກຕເຫຕູຕິ ອນ຺ໂຕຄຘາວຘາຣຓໍ ປທນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຸພ຺ເພກຕກມ຺ມປຈ຺ຈເຍເນວາ’’ຕິ. ອິມິນາຕິ ‘‘ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕູ’’ຕິ ອິມິນາ ວຈເນນ. ກມ຺ມເວທນນ຺ຕິ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມສຫຊໍ ເວທນໍ. ກິຣິຍເວທນນ຺ຕິ ‘‘ເນວ ກຸສລາກຸສລາ ນ ຈ ກມ຺ມວິປາກາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ກິຣິຍຈິຕ຺ຕສຫຊໍ ເວທນໍ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ເຕ ກມ຺ມກິຣິຍເວທນາ ເອວ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ສາສເນ ໂລເກ ຈ ປາກເຏ ວາຕາພາຘາທິໂຣເຄ ຈ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕິ ເອວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຍ ວາ ອິເມ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາຕິ ປິຕ຺ຕວິກາຣາຘິກສມ຺ຠູຕາ. ອນນ຺ຕຣທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສນ຺ນິປາຕິກາຕິ ປິຕ຺ຕາທີນໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ວິກາຣານໍ ສນ຺ນິປາຕໂຕ ຊາຕາ. ອຸຕຸປຣິຓາມຊາຕິ ສີຕາທິອຸຕຸໂນ ວິປຣິຓາມໂຕ ວິສມປຣິວຸຕ຺ຕິໂຕ ຊາຕາ. ວິສມປຣິຫາຣຊາຕິ ອສປ຺ປາຍາຫາຣໂຍຄປຏິເສວນວເສນ ກາຍສ຺ສ ວິສມໍ ປຣິຫຣຓໂຕ ຊາຕາ. ໂອປກ຺ກມິກາຕິ ອຸປກ຺ກມໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ກມ຺ມວິປາກຊາຕິ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກຠູຕກ຺ຂນ຺ຘໂຕ ຊາຕາ. ວິໂຣຘິປຈ຺ຈຍສມຸຏ຺ຐານາ ຘາຕູນໍ ວິກາຣາວຕ຺ຖາ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ວາ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອາພາຘນຏ຺ເຐນ ອາພາໂຘ, ໂສ ເອວ ຣຸຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ໂຣໂຄ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ໂຍ ຍາປ຺ຍລກ຺ຂໂຓ, ໂສ ໂຣໂຄ, ອິຕໂຣ ອາພາໂຘ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ສພ຺ເພສຎ຺ຈ ເນສໍ ຕໍຕໍຘາຕູນໍ ວິສມໍ ອາສນ຺ນກາຣຓໍ, ນ ຕຖາ ອິຕຣານິ. ຕຕ຺ຖາປິ ຈ ປໂກປາວຕ຺ຖາ ຘາຕຸໂຍ ອາສນ຺ນກາຣຓໍ, ນ ຕຖາ ປຣປຈ຺ຈຍາວຕ຺ຖາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຏ຺ຐມໍເຍວ ກມ຺ມວິປາກຊໍ ອາພາຘໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕິ ‘‘ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕູ’’ຕິ ວິປລ຺ລາສຄ຺ຄາເຫນ. ‘‘ປຸພ຺ເພ’’ຕິ ປຸຣາຕນສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອຸປປຊ຺ຊເວທນີຍມ຺ປິ ເຕ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທ຺ເວ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ’’ຕິ. ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອນຸຊານນ຺ຕິ.

ອຕ຺ຕນາ ກຕມູລເກນາຕິ ສາຫຕ຺ຖິກກມ຺ມເຫຕຸ. ອາຓຕ຺ຕິມູລເກນາຕິ ປຣສ຺ສ ອາຓາປນວເສນ ກຕກມ຺ມເຫຕຸ. ອິມາຕິ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ. ສພ຺ເພ ປຏິພາຫນ຺ຕີຕິ ສພ຺ເພ ໂຣເຄ ປຏິເສເຘນ຺ຕິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເຕສໍ ເອເກນ ອິສ຺ສເຣເນວ ນິມ຺ມິຕຕ຺ຕາ ຕພ຺ຠາວີຠາວາສມ຺ຠວໂຕ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ສພ຺ພໍ ປຏິພາຫນ຺ຕີຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍປຏິເສຘນໂຕ ສພ຺ພໍ ນິເສເຘນ຺ຕິ.

ມາຕິກໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ເວທານໍ ອສາຣຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຸທ຺ເທສໍ ກຕ຺ວາ. ຕນ຺ຕິ ຕໍ ມາຕິກໍ. ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸນ຺ຕິ ໂທສທສ຺ສນວເສເນວ ວິຠາຄໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ. ລທ຺ຘິປຕິຏ຺ຐາປນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິຊານາປນຕ຺ຖໍ. ລທ຺ຘິໂຕ ລທ຺ຘິໍ ສງ຺ກມນ຺ຕີຕິ ມູລລທ຺ຘິໂຕ ອຎ຺ຎລທ຺ຘິໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຏິຊານນ຺ຕິ. ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸເຍວ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ກມ຺ມເວທນມ຺ປິ ວິປາກເວທນໍ ກຕ຺ວາ ວທນ຺ຕິ. ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ ຫິ ພ຺ຍາມູຬ຺ຫຈິຕ຺ຕາ ກມ຺ມນ຺ຕຣວິປາກນ຺ຕຣາທີນິ ອາໂລເຬນ຺ຕິ, ອສງ຺ກຣໂຕ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ອກຸສລກມ຺ເມ, ເອວໍ ກຸສລກມ຺ເມປີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອວໍ ປາຓາຕິປາຕາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເອວນ຺ຕິ ຍຖາ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ ເອວ ປາຓາຕິປາຕິໂນ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອິທານິ ສຍໍກຕກາຣຓາ, ເອວໍ ປາຓາຕິປາຕາ ວິຣມຓມ຺ປິ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ ເອວາຕິ ວິຈາຣິຍມາໂນ ປຸພ຺ເພກຕວາໂທ ອກິຣິຍວາໂທ ເອວ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ໂທ ນ ຕຓ຺ຫາຉນ຺ໂທ. ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຕິ ກາຕຸມິຈ຺ຉາ. ປຈ຺ຈຕ຺ຕປຸຣິສກາໂຣຕິ ເຕນ ເຕນ ປຸຣິເສນ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ນ ໂຫຕິ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ ເອວ ສິຊ຺ຌນໂຕ. ອຸຠຍມ຺ປິ ຕໍ ເອສ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ກຕ຺ຕພ຺ພກຣຓໍ ສຸຈຣິຕປູຣຓໍ, ອກຕ຺ຕພ຺ພອກຣຓໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕວິຣຕີຕິ ອິທໍ ອຸຠຍມ຺ປິ ເອສ ນ ລຠຕິ. ສມຓາປິ ຫິ ປຸພ຺ເພກຕກາຣຓາເຍວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ປຸພ຺ເພກຕກາຣຓາເຍວ ສມຓາປິ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອິທານິ ສໍວຣສມາທານາທິນາ. ອສ຺ສມຓາປິ ປຸພ຺ເພກຕກາຣຓາເຍວາຕິ ປຸພ຺ເພກຕກາຣຓາເຍວ ອສ຺ສມຓາປິ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ສໍວຣເຠເທນ.

ຍຖາ ປຸພ຺ເພກຕວາເທ ຉນ຺ທວາຍາມານໍ ອສມ຺ຠວໂຕ ປຈ຺ຈຕ຺ຕປຸຣິສກາຣານໍ ອຠາໂວ, ເອວໍ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານວາເທປິ ອິສ຺ສເຣເນວ ສພ຺ພສ຺ສ ນິມ຺ມິຕຠາວານຸຊານນໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຸພ຺ເພກຕວາເທ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ເອສ ນໂຍ ອເຫຕຸກວາເທປີຕິ ອາຫ ‘‘ຕຖາ ອເຫຕຸກວາເທປີ’’ຕິ.

ອິເມສນ຺ຕິອາທິນາ ອິເມສໍ ຕິຕ຺ຖາຍຕນານໍ ຕຸຈ຺ຉາສາຣຕາຍ ຖຸສໂກຏ຺ຏເນນ ກຸຓ຺ຑກມຕ຺ຕສ຺ສປິ ອລາໂຠ ວິຍ ປຣມຕ຺ຖເລສສ຺ສປິ ອຠາໂວ, ຕຖາ ຂຊ຺ໂຊປນໂກຠາສໂຕ ເຕຊໂສ ຜຸລິງ຺ຄມຕ຺ຕສ຺ສປິ ອຠາໂວ ວິຍ ອນ຺ຘເວຓິກສ຺ສປິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອປ຺ປຏິລາໂຠ ວິຍ ສທ຺ທມຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ມິຈ຺ຉາຠາເຄນ ວິປລ຺ລຕ຺ຖຕາຍ ທທ຺ທຣຊາຕເກ (ຊາ. ໑.໒.໔໓-໔໓) ສສກສທິສຕາ ຈ ວິຠາວິຕາ ໂຫຕິ. ສາຣຠາວນ຺ຕິ ສີລສາຣາທິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສາຣສພ຺ຠາວໍ. ນິຍ຺ຍານິກຠາວນ຺ຕິ ເອກນ຺ເຕເນວ ວຏ຺ຏໂຕ ນິຍ຺ຍານາວຫຠາວໍ. ອນິຄ຺ຄຫິໂຕຕິ ນ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເຕນາຫ ‘‘ນິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ໂຍ’’ຕິ. ອສໍກິລິຏ຺ໂຐຕິ ສໍກິເລສວິຣຫິໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ນິກ຺ກິເລໂສ’’ຕິອາທິ. ອນຸປວຊ຺ໂຊຕິ ຘມ຺ມໂຕ ນ ອຸປວທິຕພ຺ໂພ. ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ນາມ ອປ຺ປຏິເສຘນໍ ວາ ສິຍາ ອນກ຺ໂກສນໍ ວາຕິ ຕທຸຠຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອປ຺ປຏິພາຫິໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ’’ຕິ ອາຫ.

ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ‘‘ອຍໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິນາ ອຸທ຺ຘຏສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ. ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາຕິ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາວເສນ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ. ຍຖາປຏິປາຏິຍາຕິ ມາຕິກາຍ ຍຖານິກ຺ຂິຕ຺ຕປ຺ປຏິປາຏິຍາ. ຘາຕຸໂຍຕິ ສຠາວຘາຣຓຏ຺ເຐນ ຘາຕຸໂຍ. ຕາ ປນ ຍສ຺ມາ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິກປ຺ປນາປຣິກປ຺ປິຕອຕ຺ຕສຸຠສຸຂສສ຺ສຕາທິປກຕິອາທິຘຸວາທິຊີວາທິກາຍາທິກາ ວິຍ ນ ອິຈ຺ຉາສຠາວາ ທິຏ຺ຐິອາທິຣຫິເຕຫິ ວິມຸຈ຺ຈມານອຸທຸມ຺ພຣປຸປ຺ຜາທິໂລກໂວຫາຣວຕ຺ຖູນິ ວິຍ ຈ ວາຈາວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຂ ສຈ຺ຈປຣມຕ຺ຖຠູຕາຕິ ອາຫ ‘‘ສຠາວາ’’ຕິ, ສຈ຺ຈສຠາວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ຫິ ຘາຕຸໂຍ. ນິຊ຺ຊີວນິສ຺ສຕ຺ຕຠາວປ຺ປກາສໂກຕິ ພາຫິຣປຣິກປ຺ປິຕຊີວາຠາວປ຺ປກາສໂກ ໂລກິຍມຫາຊນສໍກປ຺ປິຕສຕ຺ຕາຠາວປ຺ປກາສໂກ ຈ. ອາກຣຏ຺ເຐນາຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນຏ຺ຐານຠາເວນ. ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານມ຺ປິ ຫິ ອາກໂຣ ອາຍຕນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຍຖາ ‘‘ກມ຺ໂພໂຊ ອສ຺ສານໍ ອາຍຕນ’’ນ຺ຕິ. ມໂນປວິຈາຣາຕິ ຕໍ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອຸເປຈ຺ຈ ມນໂສ ວິວິຘຈຣຓາກາໂຣ. ເກຫິ ກຕ຺ຖາຕິ ອາຫ ‘‘ວິຕກ຺ກວິຈາຣປາເທຫີ’’ຕິອາທິ. ອຏ຺ຐາຣສສຸ ຐາເນສູຕິ ຉ ໂສມນສ຺ສຏ຺ຐານິຍານິ, ຉ ໂທມນສ຺ສຏ຺ຐານິຍານິ, ຉ ອຸເປກ຺ຂາຏ຺ຐານິຍານີຕິ ເອວໍ ອຏ຺ຐາຣສສຸ ຐາເນສຸ.

ປຕິຏ຺ຐາຘາຕູຕິ ເສສຠູຕຕ຺ຕຍສ຺ສ ເຈວ ສພ຺ພູປາທາຣູປານຎ຺ຈ ປຕິຏ຺ຐາສຠາວາ ຘາຕຸ. ອິມິນາ ນເຍນ ອາພນ຺ຘນຘາຕູຕິອາທີສຸປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປິຈ ກກ຺ຂຬຠາວສິທ຺ໂຘ ສຫຊາຕຘມ຺ມານໍ ອາຘາຣຠາໂວ ປຕິຏ຺ຐາຠາໂວ. ທ຺ຣວຠາວສິທ຺ຘໍ ສມ຺ປິຓ຺ຑນໍ ອາພນ຺ຘນໍ. ອຸຓ຺ຫຠາວສິທ຺ຘໍ ມຸທຸຕາປກ຺ກຕາວຫໍ ປຣິປາຈນໍ. ຖທ຺ຘຠາວາວຫໍ ອຸທ຺ຘຸມາຕນໍ ວິຕ຺ຖມ຺ຠນໍ. ຣູປວິວິຕ຺ໂຕ ຣູປປຣິຍນ຺ໂຕ ອາກາໂສຕິ ເຍສໍ ໂສ ປຣິຈ຺ເຉໂທ, ເຕຫິ ໂສ ອສມ຺ຜຸຏ຺ໂຐວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາກາສຘາຕູຕິ ອສມ຺ຜຸຏ຺ຐຘາຕູ’’ຕິ. ສຎ຺ຊານນວິຘຸຣາ ອາຣມ຺ມຓູປລທ຺ຘິ ວິຊານນຘາຕຸ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕປິ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ສງ຺ເຂປນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ວິຕ຺ຖາຣສ຺ສ. ສງ຺ເຂປໂຕ ກເຖຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ ກເຖຕພ຺ພສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອນວເສສປຣິຍາທານາຠາວໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ວິຕ຺ຖາຣໂຕວ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ອຸຠຍຖາຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຈ.

ອນິປ຺ຜນ຺ນາປິ ອາກາສຘາຕຸ ຠູຕານິ ອຸປາທາຍ ຄເຫຕພ຺ພຕາມຕ຺ເຕນ ‘‘ອຸປາທາຣູປ’’ນ຺ເຕວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທິຏ຺ຐາເນວາຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພານິ ອຸປາທາຣູປຠາວສາມຎ຺ຎໂຕ. ເຕນ ສຫຊາຕາ ເວທນາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສມຸທາເຍ ປວຕ຺ຕໂວຫາຣສ຺ສ ອວຍເວປິ ທິສ຺ສນໂຕ ຍຖາ ‘‘ວຕ຺ເຖກເທເສ ທຑ຺ເຒ ວຕ຺ຖໍ ທຑ຺ຒ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຜສ຺ໂສ ຈ ເຈຕນາ ຈ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ມຫາຠູມກຕ຺ຕາ ເຕສໍ ຕປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ຈ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ. ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາ ນາມໍ ອາຣມ຺ມຓາຠິມຸຂໍ ນມນໂຕ ນາມາຘີນຄ຺ຄຫຓໂຕ ຈ. ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຣູປໍ ປຣິພ຺ຍຕ຺ຕໍ ຣຸປ຺ປນຏ຺ເຐນ. ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ນິສ຺ສຍຠູຕໍ ປຈ຺ຈຍໍ. ວິຠາເຄນ ທ຺ວາຈຕ຺ຕາລີສ. ເອກາສີຕິ ຈິຕ຺ຕານິ ‘‘ສມ຺ມສນຈາໂຣຍ’’ນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ. ອນຸກ຺ກເມນ ປຏິປຊ຺ຊມາໂນຕິ ເອວໍ ກງ຺ຂາວິຕຣຓວິສຸທ຺ຘິຍໍ ຐິໂຕ ອຸປຣິເມນ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ວິສຸທ຺ຘີນໍ ສມ຺ປາທນວເສນ ວິສຸທ຺ຘິຠາວນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປນ຺ໂຕ.

ຜສ຺ສາຍຕນນ຺ຕິ ຜສ຺ສສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ. ສຸວຓ຺ຓາທີນນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓມຓິວຊິຣາທີນໍ. ອາກິຓ຺ຓໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອາກໂຣ. ຍຖາ ຈກ຺ຂຸ ວິປາກຜສ຺ສສ຺ສ ວິເສສປຈ຺ຈໂຍ, ນ ຕຖາ ອິຕເຣສນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທ຺ເວ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓານີ’’ຕິອາທິ. ເອສ ນໂຍ ເສສວາເຣສຸປິ. ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາຍ ວິປາກຜສ຺ເສສຸ ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສຫຄຕຜສ຺ເສ ຐເປຕ຺ວາ ເສສາ ທ຺ວາວີສຕິ ວິປາກຜສ຺ສາ ເວທິຕພ຺ພາ. ທິຏ຺ຐເມວ ໂຫຕິ ເຕນ ສມານໂຍຄກ຺ຂມຕ຺ຕາ. ‘‘ສງ຺ເຂປໂຕ ຕາວາ’’ຕິ ສງ຺ເຂປກຖໍ ອາຣຠິຕ຺ວາປິ ວິຕ຺ຖາຣກຖາເປຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຫຏ຺ຐາ…ເປ… ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ໂສມນສ຺ສສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠູຕໍ ໂສມນສ຺ສຏ຺ຐານິຍໍ. ເຕນາຫ ‘‘ໂສມນສ຺ສສ຺ສ ກາຣຓຠູຕ’’ນ຺ຕິ. ອຸປວິຈຣຕີຕິ ອຸເປຈ຺ຈ ປວຕ຺ຕຕິ. ສຠາວໂຕ ສງ຺ກປ຺ປໂຕ ຈ ໂສມນສ຺ສາທິອຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸກາ ໂສມນສ຺ສຏ຺ຐານິຍາທິຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອິຏ຺ຐໍ ວາ ໂຫຕູ’’ຕິອາທິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ທິຏ຺ຐເມວ ໂຫຕິ ຕທວິນາຠາວໂຕ.

ອຣິຍສຈ຺ຈານີຕິ ປຸຣິມປເທ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນາຍໍ ນິທ຺ເທໂສຕິ ອາຫ ‘‘ອຣິຍຠາວກຣານີ’’ຕິອາທິ. ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໕໓໑) ປກາສິຕໍ, ຕສ຺ມາ ນ ອິຘ ປກາເສຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສຸຂາວໂພຘນຕ຺ຖນ຺ຕິ ເທສິຍມານາຍ ວຏ຺ຏກຖາຍ ສຸເຂນ ອວໂພຘນຕ຺ຖໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຍສ຺ສ ຫີ’’ຕິອາທິ. ທ຺ວາທສປທນ຺ຕິ ອວິຊ຺ຊາທີຫິ ປເທຫິ ທ຺ວາທສປທໍ. ປຈ຺ຈຍວຏ຺ຏນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍປ຺ປພນ຺ຘໍ. ກເຖຕຸກາໂມ ໂຫຕິ ປຈ຺ຈຍາກາຣມຸເຂນ ສຈ຺ຈານິ ທສ຺ເສຕຸກາມຕາຍ. ຄພ຺ຠາວກ຺ກນ຺ຕິວຏ຺ຏນ຺ຕິ ຄພ຺ໂຠກ຺ກນ຺ຕິມຸເຂນ ວິປາກວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຄພ຺ຠສ຺ສາວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ. ຕສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ຄພ຺ຠາວກ຺ກນ຺ຕິວເສເນວ ວຏ຺ຏໍ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຄພ຺ຠາວກ຺ກນ຺ຕິວຏ຺ຏສ຺ມິໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຄພ຺ຠາວກ຺ກນ຺ຕິວຏ຺ຏສ຺ມິນ຺ຕິ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນວເສນ ປວຕ຺ຕຘມ຺ມປ຺ປພນ຺ເຘ. ທສ຺ສິເຕຕິ ເທສນາວເສນ ທສ຺ສິເຕ. ປຸຣິມາ ທ຺ເວ ໂຍນິໂຍ ອິຕຣາຫິ ໂອຬາຣິກຕາຍ ປຣິພ຺ຍຕ຺ຕຕຣາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຄພ຺ຠາວກ຺ກນ຺ຕິ…ເປ… ອວໂພເຘຕຸມ຺ປີ’’ຕິ.

ປຈ຺ຈຍມຕ຺ຕນ຺ຕິ ຉນ຺ນໍ ຘາຕູນໍ ສາຘາຣຓໍ ປຈ຺ຈຍຠາວມຕ຺ຕໍ, ນ ເຕຫິ ຠາຄໂສ ນິປ຺ຜາທິຍມານໍ ປຈ຺ຈຍວິເສສໍ ‘‘ກຸໂຕ ປເນຕໍ ຉນ຺ນໍ ຘາຕູນ’’ນ຺ຕິ ອວິຠາເຄນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ. ນ ມາຕຸ ນ ປິຕຸ ຕາສໍ ຘາຕູນໍ ອິມສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ພາຫິຣຠາວໂຕ. ຄພ຺ຠສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ຄພ຺ຠຕິ ອຕ຺ຕຠາວຠາເວນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ຄພ຺ໂຠ, ກລລາທິອວຕ຺ໂຖ ຘມ຺ມປ຺ປພນ຺ໂຘ. ຕນ຺ນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ປນ ສຕ຺ຕສນ຺ຕາໂນ ຄພ຺ໂຠຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ຍຖາ ມຎ຺ຈນິສ຺ສິຕາ ‘‘ມຎ຺ຈາ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕນ຺ນິສ຺ສຍຠາວໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິ ຄພ຺ໂຠຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ຄພ຺ເຠ ວສຕິ ມາຓໂວ’’ຕິອາທີສຸ (ຊາ. ໑.໑໕.໓໖໓). ຄພ຺ໂຠ ວິຍາຕິ ວາ ຄພ຺ໂຠ. ຍຖາ ຫິ ນິວາສຏ຺ຐານຕາຍ ສຕ຺ຕານໍ ໂອວຣໂກ ‘‘ຄພ຺ໂຠ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍການໍ ສຕ຺ຕານໍ ຍາວ ອຠິຊາຕິ ນິວາສຏ຺ຐານຕາຍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິ ‘‘ຄພ຺ໂຠ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຘ ປນ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕອຕ຺ເຖເນວ ຄພ຺ໂຠຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕນາຫ ‘‘ຄພ຺ໂຠ ຈ ນາມາ’’ຕິອາທິ.

ນິຣຕິອຕ຺ເຖນ ນິຣໂຍ ຈ ໂສ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ອຕ຺ເຖນ ຄພ຺ໂຠ ຈາຕິ ນິຣຍຄພ຺ໂຠ. ເອສ ນໂຍ ເສສປເທສຸປິ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ເທວມນຸຊາທໂຍ ວິຍ ອຸທ຺ຘໍ ທີຆາ ອຫຸຕ຺ວາ ຕິຣິຍໍ ອຎ຺ຈິຕາ ທີຆາຕິ ຕິຣຈ຺ຉານາ. ເຕ ເອວ ຂນ຺ຘໂກຏ຺ຐາສຠາເວນ ໂຍນິ ຈ ໂສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຄພ຺ໂຠ ຈາຕິ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຄພ຺ໂຠ. ປກຏ຺ຐໂຕ ສຸຂໂຕ ອເປຕໍ ອປຄໂມ ເປຕຠາໂວ, ຕໍ ປຕ຺ຕານໍ ວິສໂຍຕິ ເປຕ຺ຕິວິສໂຍ, ເປຕໂຍນິ. ມນສ຺ສ ອຸສ຺ສນ຺ນຕາຍ ສູຣຠາວາທິຄຸເຓຫິ ອຸປຈິຕມານສຕາຍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຄຸຓຈິຕ຺ຕຕາຍ ມນຸສ຺ສາ. ທິພ຺ພນ຺ຕິ ກາມຄຸຓາທີຫິ ກີຬນ຺ຕິ ລຬນ຺ຕິ ໂຊຕນ຺ຕີຕິ ເທວາ. ຄພ຺ຠສທ຺ໂທ ວຸຕ຺ຕນໂຍ ເອວ. ນານປ຺ປກາໂຣຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ຕທນນ຺ຕຣເຠເທນ ຈ ນານປ຺ປກາຣໂກ. ມນຸສ຺ສຄພ຺ໂຠ ອຘິປ຺ເປໂຕ ສຸປາກຏຕາຍ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠາວໂຕ. ໂອກ຺ກນ຺ຕິ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ວິຍ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາຕິ ກຕ຺ວາ. ນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ປາຕຸຠາໂວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປ຺ປກາສໂກ ຈ.

ສນ຺ນິປາໂຕ ນາມ ອເວກລ຺ລຊາຕິຫີນເວກລ຺ເລຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອິຘ ມາຕາປິຕໂຣ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕໂລເກ. ສນ຺ນິປຕິຕາຕິ ສໂມຘານຠາວໂຕ ສນ຺ນິປຕິຕາ ສມາຄຕາ ສໍສິລິຏ຺ຐາ. ອຸຕຸນີຕິ ອຸຕຸມຕີ ສຎ຺ຊາຕປຸປ຺ຜາ. ອິທຎ຺ຈ ອຸຕຸສມຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ໂລກສມຎ຺ຎາກຣຊສ຺ສ ລຄ຺ຄນທິວສມຕ຺ຕໍ. ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຫິ ຍສ຺ມິໍ ຄພ຺ຠາສຫສຎ຺ຎິເຕ ໂອກາເສ ທາຣໂກ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ຕຕ຺ຖ ມຫຕີ ໂລຫິຕປີຬກາ ສຓ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຫິຕປຸພ຺ພາ ເອວ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຄ຺ຆຣຕິ, ວຕ຺ຖຸ ສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ປຄ຺ຆຣິຕໂລຫິຕຕ຺ຕາ ອນາມຍຕ຺ຕາ ຈ. ວິສຸທ຺ເຘ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ມາຕາປິຕູສຸ ເອກວາຣໍ ສນ຺ນິປຕິເຕສຸ ຍາວ ສຕ຺ຕ ທິວສານິ ເຂຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ສຸທ຺ຘໍ ວຕ຺ຖຸ ນຫານໂຕ ປຣມ຺ປິ ກຕິປຍານິ ທິວສານິ ຄພ຺ຠສຓ຺ຐຫນຕາຍ ເຂຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ ປຣິຕ຺ຕສ຺ສ ໂລຫິຕເລສສ຺ສ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄາຫເວຓິຄ຺ຄາຫາທິນາ ອງ຺ຄປຣາມສເນນປິ ທາຣໂກ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິເຍວ. ອິຕ຺ຖິສນ຺ຕາເນປິ ຫິ ສຕ຺ຕປິ ຘາຕູ ລພ຺ຠນ຺ເຕວ. ຕຖາ ຫິ ປາຣິກາຍ ນາຠິປຣາມສເນນ ສາມສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ, ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ນາຠິປຣາມສເນນ (ຊາ. ອຏ຺ຐ. ໔.໑໕.ມາຕງ຺ຄຊາຕກວຓ຺ຓນາ; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໖໕) ມຓ຺ຑພ຺ຍສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ອໂຫສິ. ຄນ຺ຘນໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນຄຕິຍາ ນິມິຕ຺ຕູປຏ຺ຐາເນນ ສູຈນໂຕ ທີປນໂຕ ຄນ຺ໂຘຕິ ລທ຺ຘນາເມນ ຠວຄາມິກມ຺ມຸນາ ອພ຺ພຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຄນ຺ຘພ຺ໂພ, ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານກສຕ຺ໂຕ. ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕີຕິ ນ ມາຕາປິຕູນໍ ສນ຺ນິປາຕໍ ໂອໂລກຍມາໂນ ສມີເປ ຐິໂຕ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ກມ຺ມຍນ຺ຕຍນ຺ຕິໂຕ ປນ ເອໂກ ສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍ ໂອກາເສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໂກ ໂຫຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕທາ ຫິ ຕຕ຺ຣູປຄສຕ຺ໂຕ ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິອາວຫນ຺ຕກມ຺ມສງ຺ຂາເຕນ ເປລ຺ລກຍນ຺ເຕນ ຕຖຕ຺ຖາຍ ເປລ຺ລິໂຕ ອຸປນີໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ.

ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ຕໂຍ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ປນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຄພ຺ໂຠກ຺ກນ຺ຕິຍາ ເອວ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘມ຺ປິ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ປນ ມນຸສ຺ສຄພ຺ຠສ຺ສ ໂອກ຺ກນ຺ຕິຍາ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ‘‘ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍການໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຓ຺ຫາຍ ສມຸທຍສຈ຺ຈຠາເວນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ເສວ ປຠາວິກາຕິ ຕສ຺ເສວ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ ອຸປ຺ປາທິກາ. ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂຄ຺ຄຫເຓນ ຕຓ຺ຫາປິ ຄຫິຕາຕິ ອາຫ ‘‘ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ…ເປ… ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’’ຕິ. ອວິເສເສນ ຫິ ເຕຠູມກວຏ຺ຏໍ ອິຘ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ອຖ ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິນິໂຣໂຘ ຕພ຺ຠາວິກາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິນິໂຣເຘນ ວິນາ ນ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ…ເປ… ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’’ຕິ. ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິນິໂຣໂຘຕິ ຈ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິນິໂຣຘນິມິຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພານໍ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອຸຠຍຕ຺ຖ ປາຬິຍາ ປວຕ຺ຕິອາກາຣເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖາຕິ ວິສທ຺ຘິມຄ຺ເຄ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ. ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວາຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ຕຸ ເອວ. ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ສງ຺ຂາເຣ ວິຣຊ຺ຊຕິ ເອເຕນາຕິ ວິຣາໂຄ, ມຄ຺ໂຄ, ຕສ຺ມາ ວິຣາຄສງ຺ຂາເຕນ ມຄ຺ເຄນ ອເສສນິໂຣຘາ ອເສເສຕ຺ວາ ນິໂຣຘາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ສກລສ຺ສາຕິ ອນວເສສສ຺ສ. ເກວລສ຺ສາຕິ ວາ ສຸທ຺ຘສ຺ສ, ປຣປຣິກປ຺ປິຕສຕ຺ຕຊີວາທິວິຣຫິຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂີຓາກາໂຣປິ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ນິຣຸຊ຺ຌນໍ ນິໂຣໂຘ’’ຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ເຖນ. ອຣຫຕ຺ຕມ຺ປິ ນິໂຣໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ນິໂຣຘນ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ. ນິພ຺ພານມ຺ປິ ນິໂຣໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ອວິຊ຺ຊາທີນໍ ນິໂຣຘສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຠາວໂຕ ອວິຊ຺ຊາທໂຍ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ນິໂຣໂຘຕິ ກຕ຺ວາ. ຂີຓາກາຣທສ຺ສນວເສນາຕິ ອວິຊ຺ຊາທີນໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິນິໂຣເຘນ ນິຣຸຊ຺ຌນາກາຣທສ຺ສນວເສນ. ນິພ຺ພານເມວ ສນ຺ຘາຍ, ນ ປນ ອຣຫຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສຠາວຘມ຺ມານໍ ນິຄ຺ຄໂຫ ນາມ ຍຖາວຸຕ຺ຕຘມ຺ມປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ອູນາຘິກຠາວປ຺ປກາສເນນ ອຕ຺ຕສຠາວວິຠາວເນເນວ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຫີ’’ຕິອາທິ.

ຕິຕ຺ຖາຍຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.