໒. ຣຖກາຣວຄ຺ໂຄ

໑. ຎາຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑. ທຸຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ຎາໂຕເຍວ ປຎ຺ຎາໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຎາໂຕ ປຎ຺ຎາໂຕ’’ຕິ. ກສ຺ສ ອນນຸໂລມິເກຕິ ອາຫ ‘‘ສາສນສ຺ສາ’’ຕິ, ສາສນສ຺ສ ອນນຸໂລມິເກ ອປ຺ປຕິຣູເປຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທານິ ອນນຸໂລມິກສທ຺ທສ຺ສ ນິພ຺ພຈນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ອນຸໂລເມຕີຕິ ອນນຸໂລມິກ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ສາສນສ຺ສາຕິ ວາ ສາສນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາສນໍ ນ ອນຸໂລເມຕີຕິ ອນນຸໂລມິກນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສຠາຄວິສຠາຄນ຺ຕິ ລິງ຺ຄໂຕ ສຠາຄວິສຠາຄໍ. ‘‘ວິຍປຸຄ຺ຄເລ’’ຕິ ອາຫາຕິ ລິງ຺ຄສຠາເຄຫິ ອວິເສເສຕ຺ວາ ອາຫ. ອຸມ຺ມາທໍ ປາປຸຓີຕິ ໂສ ກິຣ ສີລໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ປິຫິຕທ຺ວາຣຄພ຺ເຠ ສຍນປິຏ຺ເຐ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠຣິຍໍ ອາຣພ຺ຠ ເມຕ຺ຕໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ເມຕ຺ຕາມຸເຂນ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ຣາເຄນ ອນ຺ຘີກໂຕ ຠຣິຍາຍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ທ຺ວາຣໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຠິຕ຺ຕິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາປິ ນິກ຺ຂມິຕຸກາມຕາຍ ຠິຕ຺ຕິໍ ປຫຣນ຺ໂຕ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ຠິຕ຺ຕິຍຸທ຺ຘມກາສິ. ເສສເມຕ຺ຖ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ຎາຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ສາຣຓີຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒. ທຸຕິເຍ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລມ຺ປິ ປພ຺ພຊ຺ຊານິສ຺ສິຕເມວາຕິ ອິມິນາ ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄຕສມນນ຺ຕຣເມວ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລມ຺ປິ ສມາທິນ຺ນເມວ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ມຄ຺ຄສນ຺ນິສ຺ສິຕາເນວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ມຄ຺ຄາຘິຄມຕ຺ຖາຍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ກສິຓປຣິກມ຺ມາທີນິ ມຄ຺ຄສນ຺ນິສ຺ສິຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ມຄ຺ຄຄ຺ຄຫເຓເນວ ເຕສມ຺ປິ ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ, ເຕຫິ ວິນາ ມຄ຺ຄາຘິຄມສ຺ສ ອສມ຺ຠວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອຄ຺ຄມຄ຺ຄາຘິຄເມນ ອສມ຺ໂມຫປ຺ປຏິເວຘສ຺ສ ສິຂາປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄຘມ຺ເມສຸ ວິຍ ຜລຘມ຺ເມສຸປິ ສາຕິສໂຍ ອສມ຺ໂມໂຫຕິ ‘‘ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ສາມໍ ຊານິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ຊານນາ ປນສ຺ສ ສຈ຺ຉິກຣຓໍ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂກິຣິຍາຕິ ‘‘ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕ຺ຕນາວ ອຠິວິສິຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຎາຍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ. ຕຖາ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ຈສ຺ສ ອຕ຺ຕນິ ປຏິລາໂຠຕິ ‘‘ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິລຠິຕ຺ວາ’’ຕິ.

ສາຣຓີຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ອາສໍສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໓. ຕຕິເຍ ສນ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ສນ຺ຕ-ສທ຺ໂທ ‘‘ທີຆໍ ສນ຺ຕສ຺ສ ໂຍຊນ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໖໐) ກິລນ຺ຕຠາເວ ອາຄໂຕ. ‘‘ອຍຎ຺ຈ ວິຕກ຺ໂກ, ອຍຎ຺ຈ ວິຈາໂຣ ສນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ສມິຕາ’’ຕິອາທີສຸ (ວິຠ. ໕໗໖) ນິຣຸທ຺ຘຠາເວ. ‘‘ອຘິຄໂຕ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ, ຄມ຺ຠີໂຣ ທຸທ຺ທໂສ ທຸຣນຸໂພໂຘ ສນ຺ໂຕ ປຓີໂຕ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໖໗; ມ. ນິ. ໑.໒໘໑; ສໍ. ນິ. ໑.໑໗໒; ມຫາວ. ໗-໘) ສນ຺ຕຎາຓໂຄຈຣຕາຍໍ. ‘‘ອຸປສນ຺ຕສ຺ສ ສທາ ສຕິມໂຕ’’ຕິອາທີສຸ (ອຸທາ. ໒໗) ກິເລສວູປສເມ. ‘‘ສນ຺ໂຕ ຫເວ ສພ຺ຠິ ປເວທຍນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໑໕໑) ສາຘູສຸ. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈຣາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ’’ຕິອາທີສຸ (ປາຣາ. ໑໙໕) ອຕ຺ຖິຠາເວ. ອິຘາປິ ອຕ຺ຖິຠາເວເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ສນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ຖິ ອຸປລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ໂລກສງ຺ເກຕວເສນ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖິຠາໂວ ເຫຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄລສມ຺ພນ຺ເຘນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ໂລກສມຎ຺ຎາວເສເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ, ນ ປຣມຕ຺ຖວເສນ. ອຕ຺ຖີຕິ ເຈຕໍ ນິປາຕປທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ເກສາ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໑໑໐) ວິຍ.

ສໍວິຊ຺ຊມານາຕິ ອຸປລພ຺ຠມານາ. ຍຎ຺ຫິ ສໍວິຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ສໍວິຊ຺ຊມານາຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນ’’ນ຺ຕິ. ອນາໂສຕິ ປຕ຺ຖນາຣຫິໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ອປຕ຺ຖໂນ’’ຕິ. ອາສໍສຕິ ປຕ຺ເຖຕີຕິ ອາສໍໂສ. ເວຓຸເວຕ຺ຕາທິວິລີເວຫິ ສຸປ຺ປາທິຠາຊນກາຣກາ ວິລີວກາຣກາ. ມິຄມຈ຺ຉາທີນໍ ນິສາທນໂຕ ເນສາທາ, ມາຄວິກມຈ຺ຉພນ຺ຘາທໂຍ. ຣເຖສຸ ຈມ຺ເມນ ນຫນກຣຓໂຕ ຣຖກາຣາ, ຘມ຺ມກາຣາ. ປຸອິຕິ ກຣີສສ຺ສ ນາມໍ, ຕໍ ກຸເສນ຺ຕິ ອປເນນ຺ຕີຕິ ປຸກ຺ກຸສາ, ປຸປ຺ຜຈ຺ຉຑ຺ຑກາ.

ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓຕິ ວິຣູໂປ. ໂອໂກຏິມໂກຕິ ອາໂຣຫາຠາເວນ ເຫຏ຺ຐິມໂກ, ຣສ຺ສກາໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ລກຸຓ຺ຑໂກ’’ຕິ. ລກຸ ວິຍ ຆຏິກາ ວິຍ ເຑຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຫິ ລກຸຓ຺ຑໂກ, ຣສ຺ໂສ. ກຓຕິ ນິມີລຕີຕິ ກາໂຓ. ຕໍ ປນສ຺ສ ນິມີລນໍ ເອເກນ ອກ຺ຂິນາ ທ຺ວີຫິປິ ຈາຕິ ອາຫ ‘‘ເອກກ຺ຂິກາໂຓ ວາ ອຸຠຍກ຺ຂິກາໂຓ ວາ’’ຕິ. ກຸຓນໍ ກຸໂຓ, ຫຕ຺ຖເວກລ຺ລໍ. ຕໍ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ກຸຓີ. ຂຎ຺ໂຊ ວຸຈ຺ຈຕິ ປາທວິກໂລ. ເຫຏ຺ຐິມກາຍສງ຺ຂາໂຕ ສຣີຣສ຺ສ ປກ຺ໂຂ ປເທໂສ ຫໂຕ ອສ຺ສາຕິ ປກ຺ຂຫໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ປີຐສປ຺ປີ’’ຕິ. ປທີເປ ປທີປເນ ເອຕພ຺ພໍ ເນຕພ຺ພນ຺ຕິ ປທີເປຍ຺ຍໍ, ເຕລາທິອຸປກຣຓໍ.

ອາສໍ ນ ກໂຣຕີຕິ ຣຊ຺ຊາຠິເສເກ ກນິຏ຺ໂຐ ປຕ຺ຖນໍ ນ ກໂຣຕິ ເຊຏ຺ເຐ ສຕິ ກນິຏ຺ຐສ຺ສ ອນຘິກາຣຕ຺ຕາ. ອຠິເສກໍ ອຣຫຕີຕິ ອຠິເສກາຣໂຫ, ນ ອຠິເສກາຣໂຫ ກາຓກຸຓິອາທິໂທສສມນ຺ນາຄໂຕ.

ສີລສ຺ສ ທຸຏ຺ຐຸ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຠາວຕ຺ໂຖ ອິຘ ທຸ-ສທ຺ໂທຕິ ອາຫ ‘‘ນິສ຺ສີໂລ’’ຕິ. ‘‘ປາປໍ ປາເປນ ສຸກຣ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ອຸທາ. ໔໘; ຈູຬວ. ໓໔໓) ວິຍ ປາປ-ສທ຺ໂທ ນິຫີນປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ລາມກຘມ຺ໂມ’’ຕິ. ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ວາ ທຸສ຺ສີໂລ. ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ປາປຘມ຺ໂມ. ກາຍວາຈາສໍວຣເຠເທນ ວາ ທຸສ຺ສີໂລ, ມໂນສໍວຣເຠເທນ, ສຕິສໍວຣາທິເຠເທນ ວາ ປາປຘມ຺ໂມ. ອສຸທ຺ຘປ຺ປໂຍຄຕາຍ ທຸສ຺ສີໂລ, ອສຸທ຺ຘາສຍຕາຍ ປາປຘມ຺ໂມ. ກຸສລສີລວິຣເຫນ ທຸສ຺ສີໂລ, ອກຸສລສີລສມນ຺ນາຄເມນ ປາປຘມ຺ໂມ. ອສຸຈີຫີຕິ ອປຣິສຸທ຺ເຘຫິ. ສງ຺ກາຫິ ສຣິຕພ຺ພສມາຈາໂຣຕິ ‘‘ອິມສ຺ສ ມຎ຺ເຎ ອິທໍ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປເຣຫິ ສງ຺ກາຍ ສຣິຕພ຺ພສມາຈາໂຣ. ເຕນາຫ ‘‘ກິຎ຺ຈິເທວາ’’ຕິອາທິ. ອຕ຺ຕນາເຍວ ວາ ສງ຺ກາຫິ ສຣິຕພ຺ພສມາຈາໂຣຕິ ເອເຕນປິ ກມ຺ມສາຘນຕໍເຍວ ສງ຺ກສ຺ສຣສທ຺ທສ຺ສ ທສ຺ເສຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ສງ຺ກາຍ ປເຣສໍ ສມາຈາຣກິຣິຍໍ ສຣຕິ ອາສງ຺ກຕິ ວິຘາວຕີຕິປິ ສງ຺ກສ຺ສຣສມາຈາໂຣຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ກຕ຺ຕຸສາຘນຕາປິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຕສ຺ສ ຫິ ທ຺ເວ ຕໂຍ ຊເນ ກເຖນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ມມ ໂທສໍ ມຎ຺ເຎ ກເຖນ຺ຕີ’’ຕິ ເຕສໍ ສມາຈາຣໍ ສງ຺ກາຍ ສຣຕິ ຘາວຕິ.

ເອວໍປຏິຎ຺ໂຎຕິ ສລາກຄ຺ຄຫຓາທີສຸ ‘‘ກິຕ຺ຕກາ ວິຫາເຣ ສມຓາ’’ຕິ ຄຓນາຍ ອາຣທ຺ຘາຍ ‘‘ອຫມ຺ປິ ສມໂຓ, ອຫມ຺ປິ ສມໂຓ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎໍ ທຕ຺ວາ ສລາກຄ຺ຄຫຓາທີນິ ກໂຣຕີຕິ ສມໂຓ ອຫນ຺ຕິ ເອວໍສມຓປ຺ປຏິຎ຺ໂຎ. ສຸມ຺ຠກປຕ຺ຕຘເຣຕິ ມຕ຺ຕິກາປຕ຺ຕຘເຣ. ປູຕິນາ ກມ຺ເມນາຕິ ສໍກິລິຏ຺ຐກມ຺ເມນ, ນິຄ຺ຄຸຓຕາຍ ວາ ຄຸຓສາຣວິຣຫິຕຕ຺ຕາ ອນ຺ໂຕປູຕິ. ກສມ຺ພຸກຈວໂຣ ຊາໂຕ ສຎ຺ຊາໂຕ ອສ຺ສາຕິ ກສມ຺ພຸຊາໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ສຎ຺ຊາຕຣາຄາທິກຈວໂຣ’’ຕິ. ອຖ ວາ ກສມ຺ພຸ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕິນ຺ຕກຸຓປກສຏໍ ອຸທກໍ, ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ສາສເນ ທຸສ຺ສີໂລ ນາມ ຊິຄຸຈ຺ຉນີຍຕ຺ຕາ ຕິນ຺ຕກຸຓປອຸທກສທິໂສ, ຕສ຺ມາ ກສມ຺ພຸ ວິຍ ຊາໂຕຕິ ກສມ຺ພຸຊາໂຕ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມອຸປນິສ຺ສຍສ຺ສ ນຕ຺ຖິຕາຍາຕິ ຍຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ສກ຺ກາ ຠເວຍ຺ຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ລທ຺ຘຸໍ, ຕສ຺ສາ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາສີລສ຺ມິໍ ປຣິປູຣກາຣິຕາຍາຕິ ຍຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ສກ຺ກາ ຠເວຍ຺ຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸໍ, ຕສ຺ມິໍ ປຣິປູຣກາຣິຕາຍ.

ອາສໍສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຈຕູຫິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູຫີຕິ ທານປິຍວຈນອຕ຺ຖຈຣິຍາສມານຕ຺ຕຕາສງ຺ຂາເຕຫິ ຈຕູຫິ ສງ຺ຄຫກາຣເຓຫິ. ຈກ຺ກໍ ວຕ຺ເຕຕີຕິ ອາຓາຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ. ຈກ຺ກນ຺ຕິ ວາ ອິຘ ຣຕນຈກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍຎ຺ຫິ ຈກ຺ກສທ຺ໂທ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ, ລກ຺ຂເຓ, ຣຖງ຺ເຄ, ອິຣິຍາປເຖ, ທາເນ, ຣຕນຘມ຺ມຂຸຣຈກ຺ກາທີສຸ ຈ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ການິ, ເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕານໍ ເທວມນຸສ຺ສານ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໔.໓໑) ຫິ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ປາທຕເລສຸ ຈກ຺ການິ ຊາຕານີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໓໕; ໓.໒໐໔) ເອຕ຺ຖ ລກ຺ຂເຓ. ‘‘ຈກ຺ກໍວ ວຫໂຕ ປທ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ປ. ໑) ເອຕ຺ຖ ຣຖງ຺ເຄ. ‘‘ຈຕຸຈກ຺ກໍ ນວທ຺ວາຣ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໙) ເອຕ຺ຖ ອິຣິຍາປເຖ. ‘‘ທທໍ ຠຸຎ຺ຊ ມາ ຈ ປມາໂທ, ຈກ຺ກໍ ວຕ຺ຕຍ ສພ຺ພປາຓິນ’’ນ຺ຕິ (ຊາ. ໑.໗.໑໔໙) ເອຕ຺ຖ ທາເນ. ‘‘ທິພ຺ພໍ ຈກ຺ກຣຕນໍ ປາຕຸຣໂຫສີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໒໔໓) ເອຕ຺ຖ ຣຕນຈກ຺ເກ. ‘‘ມຍາ ປວຕ຺ຕິຕໍ ຈກ຺ກ’’ນ຺ຕິ (ສຸ. ນິ. ໕໖໒) ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ມຈກ຺ເກ. ‘‘ອິຈ຺ຉາຫຕສ຺ສ ໂປສສ຺ສ, ຈກ຺ກໍ ຠມຕິ ມຕ຺ຖເກ’’ຕິ (ຊາ. ໑.໕.໑໐໓) ເອຕ຺ຖ ຂຸຣຈກ຺ເກ. ‘‘ຂຸຣປຣິຍນ຺ເຕນ ຈກ຺ເກນາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໖໖) ເອຕ຺ຖ ປຫຣຓຈກ຺ເກ. ‘‘ອສນິວິຈກ຺ກ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໖໑) ເອຕ຺ຖ ອສນິມຓ຺ຑເລ. ອິຘ ປນາຍໍ ຣຕນຈກ຺ເກ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ກິຕ຺ຕາວຕາ ປນາຍໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ນາມ ໂຫຕິ? ເອກງ຺ຄຸລທ຺ວງ຺ຄຸລມຕ຺ຕມ຺ປິ ຈກ຺ກຣຕນໍ ອາກາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ. ສພ຺ພຈກ຺ກວຕ຺ຕີນຎ຺ຫິ ນິສິນ຺ນາສນໂຕ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຈກ຺ກຣຕນສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິໂສຓ຺ຑສທິສປນາຬິໍ ສຸວຓ຺ຓຠິງ຺ຄາຣໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຸທເກນ ອພ຺ຠຸກ຺ກິຣິຕ຺ວາ ‘‘ອຠິວິຊິນາຕຸ ຠວໍ ຈກ຺ກຣຕນ’’ນ຺ຕິ ວຈນສມນນ຺ຕຣເມວ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຈກ຺ກຣຕນໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ. ຍສ຺ສ ປວຕ຺ຕິສມກາລເມວ, ໂສ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ນາມ ໂຫຕິ.

ຘມ຺ໂມຕິ ທສກຸສລກມ຺ມປຖຘມ຺ໂມ, ທສວິຘໍ ວາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ຕໍ. ທສວິເຘ ວາ ກຸສລຘມ຺ເມ ອຄຣຫິເຕ ວາ ຣາຊຘມ຺ເມ ນິຍຸຕ຺ໂຕຕິ ຘມ຺ມິໂກ. ເຕນ ຈ ຘມ຺ເມນ ສກລໂລກໍ ຣຎ຺ເຊຕີຕິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ຘມ຺ເມນ ວາ ລທ຺ຘຣຊ຺ຊຕ຺ຕາ ຘມ຺ມຣາຊາ. ຈກ຺ກວຕ຺ຕີຫິ ຘມ຺ເມນ ຎາເຍນ ຣຊ຺ຊໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ, ນ ອຘມ຺ເມນ. ທສວິເຘນ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ເຕນາຕິ ທສປ຺ປເຠເທນ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີນໍ ວຕ຺ເຕນ.

ກິໍ ປນ ຕໍ ທສວິຘໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ຕນ຺ຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ –

‘‘ກຕມໍ ປນ ຕໍ, ເທວ, ອຣິຍໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ຕນ຺ຕິ? ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ຕາຕ, ຘມ຺ມໍເຍວ ນິສ຺ສາຍ ຘມ຺ມໍ ສກ຺ກໂຣນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ມາເນນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ປູເຊນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ອປຈາຍມາໂນ ຘມ຺ມທ຺ຘໂຊ ຘມ຺ມເກຕຸ ຘມ຺ມາຘິປເຕຍ຺ໂຍ ຘມ຺ມິກໍ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິໍ ສໍວິທຫສ຺ສຸ ອນ຺ໂຕຊນສ຺ມິໍ ພລກາຍສ຺ມິໍ ຂຕ຺ຕິເຍສຸ ອນຸຍນ຺ເຕສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ເນຄມຊານປເທສຸ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ມິຄປກ຺ຂີສຸ. ມາ ຈ ເຕ, ຕາຕ, ວິຊິເຕ ອຘມ຺ມກາໂຣ ປວຕ຺ຕິຕ຺ຖ. ເຍ ຈ ເຕ, ຕາຕ, ວິຊິເຕ ອຘນາ ອສ຺ສຸ, ເຕສຎ຺ຈ ຘນມນຸປ຺ປເທຍ຺ຍາສິ. ເຍ ຈ ເຕ, ຕາຕ, ວິຊິເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ມທປ຺ປມາທາ ປຏິວິຣຕາ ຂນ຺ຕິໂສຣຈ຺ເຈ ນິວິຏ຺ຐາ ເອກມຕ຺ຕານໍ ທເມນ຺ຕິ, ເອກມຕ຺ຕານໍ ສເມນ຺ຕິ, ເອກມຕ຺ຕານໍ ປຣິນິພ຺ພາເປນ຺ຕິ. ເຕ ກາເລນ ກາລໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຣິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາສິ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາສິ – ‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສລໍ ກິໍ ອກຸສລໍ, ກິໍ ສາວຊ຺ຊໍ ກິໍ ອນວຊ຺ຊໍ, ກິໍ ເສວິຕພ຺ພໍ ກິໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ, ກິໍ ເມ ກຣິຍມານໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອສ຺ສ, ກິໍ ວາ ປນ ເມ ກຣິຍມານໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ອສ຺ສາ’ຕິ. ເຕສໍ ສຸຕ຺ວາ ຍໍ ອກຸສລໍ, ຕໍ ອຠິນິວຊ຺ເຊຍ຺ຍາສິ, ຍໍ ກຸສລໍ, ຕໍ ສມາທາຍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍາສິ. ອິທໍ ໂຂ, ຕາຕ, ຕໍ ອຣິຍໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ –

ເອວໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສຸຕ຺ເຕ (ທີ. ນິ. ໓.໘໔) ອາຄຕນເຍນ ອນ຺ໂຕຊນສ຺ມິໍ ພລກາເຍ ເອກໍ, ຂຕ຺ຕິເຍສຸ ເອກໍ, ອນຸຍນ຺ເຕສຸ ເອກໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ເອກໍ, ເນຄມຊານປເທສຸ ເອກໍ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ເອກໍ, ມິຄປກ຺ຂີສຸ ເອກໍ, ອຘມ຺ມກາຣປ຺ປຏິກ຺ເຂໂປ ເອກໍ, ອຘນານໍ ຘນານຸປ຺ປທານໍ ເອກໍ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉນໍ ເອກນ຺ຕິ ເອວເມວໍ ຕໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ຕໍ ທສວິຘໍ ໂຫຕິ. ຄຫປຕິເກ ປນ ປກ຺ຂິຊາເຕ ຈ ວິສຸໍ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວາທສວິຘໍ ໂຫຕິ.

ອຎ຺ຎຖາ ວຕ຺ຕິຕຸໍ ອເທນ຺ໂຕ ໂສ ຘມ຺ໂມ ອຘິຏ຺ຐານໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ຕທຘິຏ຺ຐານໍ. ເຕນ ຕທຘິຏ຺ຐາເນນ ເຈຕສາ. ສກ຺ກໂຣນ຺ໂຕຕິ ອາທຣກິຣິຍາວເສນ ກໂຣນ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຖາ’’ຕິອາທິ. ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ໂຕຕິ ປາສາຓຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ວິຍ ຄຣຸກຣຓວເສນ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ຄາຣວຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ. ຘມ຺ມາຘິປຕິຠູຕາຄຕຠາເວນາຕິ ອິມິນາ ຍຖາວຸຕ຺ຕຘມ຺ມສ຺ສ ເຊຏ຺ຐກຠາເວນ ປຸຣິມຕຣໍ ອຕ຺ຕຠາເວສຸ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສມຸປຈິຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຘມ຺ມວເສເນວ ຈ ສພ຺ພກິຣິຍານໍ ກຣເຓນາຕິ ເອເຕນ ຐານນິສຊ຺ຊາທີສຸ ຍຖາວຸຕ຺ຕຘມ຺ມນິນ຺ນໂປຓປພ຺ຠາຣຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອສ຺ສາຕິ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິຍາ. ປຣໍ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕຕິ ອຎ຺ຎໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາທິອນຕ຺ຖໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ. ເຕເນວ ປຣຣກ຺ຂສາຘເນນ ຂນ຺ຕິອາທິຄຸເຓນ ອຕ຺ຕານໍ ຕໂຕ ເອວ ຣກ຺ຂຕິ. ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕາຕິ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕາຍ. ນິວາສນປາຣຸປນເຄຫາທີນິ ສີຕຸຓ຺ຫາທິປ຺ປຏິພາຫເນນ ອາວຣຓໍ.

ອນ຺ໂຕຊນສ຺ມິນ຺ຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຠູເຕ ປຸຕ຺ຕທາຣາທິຊເນ. ສີລສໍວເຣ ປຕິຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕຕິ ອິມິນາ ຣກ຺ຂໍ ທສ຺ເສຕິ. ວຕ຺ຖຄນ຺ຘມາລາທີນິ ຈສ຺ສ ທທມາໂນຕິ ອິມິນາ ອາວຣຓໍ, ອິຕເຣນ ຄຸຕ຺ຕິໍ. ສມ຺ປທາເນນປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ສີລສໍວເຣສຸ ປຕິຏ຺ຐາປນາທີນໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ເອສ ນໂຍ ປເຣສຸປິ ປິ-ສທ຺ທຄ຺ຄຫເຓ. ນິຄໂມ ນິວາໂສ ເອເຕສນ຺ຕິ ເນຄມາ. ເອວໍ ຊານປທາຕິ ອາຫ ‘‘ຕຖາ ນິຄມວາສິໂນ’’ຕິອາທິນາ.

ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິຍາ ກາຍກມ຺ມາທີສຸ ສໍວິທຫນໍ ຐປນໍ ນາມ ຕທຸປເທໂສເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກເຖຕ຺ວາ’’ຕິ. ເອເຕສູຕິ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ເຕສຸ ສມຓາທີສຸ. ປຏິວຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ ຂີຓານໍ ກິເລສານໍ ປຸນ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ເສສເມຕ຺ຖ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ສເຈຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໕. ປຎ຺ຈເມ ອິສໂຍ ປຕນ຺ຕິ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອິສິປຕນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສງ຺ຂາຕານ’’ນ຺ຕິອາທິ. ສພ຺ພູປກຣຓານິ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາຕິ ສພ຺ພານິ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ເຉທນຕຈ຺ຉນາທິສາຘນານິ ອຸປກຣຓານິ ຣຎ຺ຎາ ອາຓຕ຺ຕທິວເສເຍວ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ນານາ ກຣີຍຕິ ເອເຕນາຕິ ນານາກຣຓໍ, ນານາຠາໂວຕິ ອາຫ ‘‘ນານຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ເນສນ຺ຕິ ສຣໂລເປນາຍໍ ນິທ຺ເທໂສຕິ ອາຫ ‘‘ນ ເອສ’’ນ຺ຕິ. ຕຖາ ອຕ຺ເຖສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປີຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຖິ ເອສ’’ນ຺ຕິ. ປວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ອຠິສງ຺ຂຣຓໍ ອຠິສງ຺ຂາໂຣ, ຕສ຺ສ ຄຕິ ເວຄສາ ປວຕ຺ຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ປໂຍຄສ຺ສ ຄມນ’’ນ຺ຕິ.

ສຄຓ຺ຑາຕິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທກຄຓ຺ຑາ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸຓ຺ຓໂຕຓຕຏ຺ຐານຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ສກສາວາຕິ ສກສຏາ. ເຕນາຫ ‘‘ປູຕິສາເຣນາ’’ຕິອາທິ. ເອວໍ ຄຸຓປຕເນນ ປຕິຕາຕິ ຍຖາ ຕໍ ຈກ຺ກໍ ນາຠິອຣເນມີນໍ ສໂທສຕາຍ ນ ປຕິຏ຺ຐາສິ, ເອວເມກຈ຺ເຈ ປຸຄ຺ຄລາ ກາຍວງ຺ກາທິວເສນ ສໂທສຕາຍ ຄຸຓປຕເນນ ປຕິຕາ ສກຏ຺ຐາເນ ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຜຣຸສວາຈາທໂຍປິ ອປາຍຄມນີຍາ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄເນວ ປຫີຍນ຺ຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ສເຈຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ອປຓ຺ຓກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໖. ຉຏ຺ເຐ ວິຣຊ຺ຌນກິຣິຍາ ນາມ ປຈ຺ຉາ ສມາທາຕພ຺ພຕາຍ ອປຓ຺ຓກປ຺ປໂຍຄສມາທານາ ວິຍ ໂຫຕິ, ອວິຣຊ຺ຌນກິຣິຍາ ປນ ປຈ຺ຉາ ອສມາທາຕພ຺ພຕາຍ ອນູນາຕິ ຕໍສມງ຺ຄິປຸຄ຺ຄໂລ ອປຓ຺ຓໂກ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ອປຓ຺ຓກຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອປຓ຺ຓກປຏິປທນ຺ຕິ ອວິຣທ຺ຘປຏິປທ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຍສ຺ມາ ສາ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຖສາຘເນນ ເອກໍສິກາ ວຏ຺ຏໂຕ ນິຍ຺ຍານາວຫາ, ຕຕ຺ຖ ຈ ຍຸຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕາ ອສາຣາປຄຕາ ອວິຣຸທ຺ຘຕາຍ ອປຈ຺ຈນີກາ ອນຸໂລມິກາ ອນຸຘມ຺ມຠູຕາ ຈ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອກໍສປຏິປທ’’ນ຺ຕິອາທິ. ນ ຕກ຺ກຄ຺ຄາເຫນ ວາ ນຍຄ຺ຄາເຫນ ວາຕິ ຕກ຺ກຄ຺ຄາເຫນ ວາ ປຏິປນ຺ໂນ ນ ໂຫຕິ ນຍຄ຺ຄາເຫນ ວາ ອປຓ຺ຓກປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ. ຕຕ຺ຖ ຕກ຺ກຄ຺ຄາເຫນ ວາຕິ ອາຈຣິຍໍ ອລຠິຕ຺ວາ ‘‘ເອວໍ ເມ ສຸຄຕິ, ນິພ຺ພານໍ ວາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຕກ຺ກຄ຺ຄຫຓມຕ຺ເຕນ. ນຍຄ຺ຄາເຫນາຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ອທິສ຺ວາ ນຍໂຕ ອນຸມານໂຕ ຄຫເຓນ. ເອວໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິປນ຺ໂນຕິ ຕກ຺ກມຕ຺ເຕນ, ນຍຄ຺ຄາເຫນ ວາ ປຏິປນ຺ໂນ. ປຓ຺ຑິຕສຕ຺ຖວາໂຫ ວິຍ ສມ຺ປຕ຺ຕີຫິ ນ ປຣິຫາຍຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຣິຫານຎ຺ຈ ອປຣິຫານຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ຊາຕເກ (ຊາ. ໑.໑.໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ຄາຖາຍ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ – ອປຓ຺ຓກໍ ຐານໍ ອວິຣທ຺ຘກາຣຓໍ ນິຍ຺ຍານິກກາຣຓໍ ເອເກ ໂພຘິສຕ຺ຕປ຺ປມຸຂາ ປຓ຺ຑິຕມນຸສ຺ສາ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ເຍ ປນ ເຕ ພາລສຕ຺ຖວາຫປຸຕ຺ຕປ຺ປມຸຂາ ຕກ຺ກິກາ ອາຫຸ, ເຕ ທຸຕິຍໍ ສາປຣາຘໍ ອເນກໍສິກໍ ຐານໍ ອນິຍ຺ຍານິກໍ ກາຣຓໍ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ, ເຕ ກຓ຺ຫປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ນາ. ຕຕ຺ຖ ສຸກ຺ກປຏິປທາ ອປຣິຫານິປຏິປທາ, ກຓ຺ຫປຏິປທາ ປຣິຫານິປຏິປທາ, ຕສ຺ມາ ເຍ ສຸກ຺ກປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ອປຣິຫີນາ ໂສຕ຺ຖິຠາວໍ ປຕ຺ຕາ. ເຍ ປນ ກຓ຺ຫປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ປຣິຫີນາ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປນ຺ນາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ວຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣິ ອິທມາຫ ‘‘ເອຕທຎ຺ຎາຍ ເມຘາວີ, ຕໍ ຄຓ຺ເຫ ຍທປຓ຺ຓກ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເອຕທຎ຺ຎາຍ ເມຘາວີຕິ ເມຘາຕິ ລທ຺ຘນາມາຍ ວິສຸທ຺ຘາຍ ອຸຕ຺ຕມາຍ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ເອຕໍ ອປຓ຺ຓກໍ ຐານໍ ທຸຕິຍຎ຺ຈາຕິ ທ຺ວີສຸ ອຕກ຺ກຄ຺ຄາຫຕກ຺ກຄ຺ຄາຫສງ຺ຂາເຕສຸ ຐາເນສຸ ຄຸຓໂທສໍ ວຸທ຺ຘິຫານິໍ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖໍ ຎຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ຄຓ຺ເຫ ຍທປຓ຺ຓກນ຺ຕິ ຍໍ ອປຓ຺ຓກໍ ເອກໍສິກໍ ສຸກ຺ກປຏິປທາອປຣິຫານິຍປຏິປທາສງ຺ຂາຕໍ ນິຍ຺ຍານິກກາຣຓໍ, ຕເທວ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ. ກສ຺ມາ? ເອກໍສິກາທິຠາວໂຕເຍວ. ອິຕຣໍ ປນ ນ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ. ກສ຺ມາ? ອເນກໍສິກາທິຠາວໂຕເຍວ.

ຍວນ຺ຕິ ຕາຍ ສຕ຺ຕາ ອມິສ຺ສິຕາປິ ສມານຊາຕິຕາຍ ມິສ຺ສິຕາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍນິ. ສາ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ອຓ຺ຑາທິອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານວິສິຏ຺ໂຐ ຂນ຺ຘານໍ ຠາຄໂສ ປວຕ຺ຕິວິເສໂສຕິ ອາຫ ‘‘ຂນ຺ຘໂກຏ຺ຐາໂສ ໂຍນິ ນາມາ’’ຕິ. ກາຣຓໍ ໂຍນິ ນາມ, ໂຍນີຕິ ຕໍ ຕໍ ຜລໍ ອນຸປຈິຕຎາຓສມ຺ຠາເຣຫິ ທຸຣວຄາຘເຠທຕາຍ ມິສ຺ສິຕໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ. ຍໂຕ ເອກຕ຺ຕນເຍນ ໂສ ເອວາຍນ຺ຕິ ພາລານໍ ມິຈ຺ຉາຄາໂຫ. ປສ຺ສາວມຄ຺ໂຄ ໂຍນິ ນາມ ຍວນ຺ຕິ ຕາຍ ສຕ຺ຕາ ໂຍນິສມ຺ພນ຺ເຘນ ມິສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ປຄ຺ຄຫິຕາ ອນຸຏ຺ຐາເນນ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາເສວນາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓາ.

‘‘ຈກ຺ຂຸໂຕປີ’’ຕິອາທິມ຺ຫິ ປນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິວີຖີສຸ ຕທນຸຄຕມໂນວິຎ຺ຎາຓວີຖີສຸ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ກຸສລາທີນໍ ປວຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ, ກາມາສວາທໂຍ ເອວ ປນ ວຓໂຕ ຍູສໍ ວິຍ ປຄ຺ຆຣນກອສຸຈິຠາເວນ ສນ຺ທນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ເອວ ‘‘ອາສວາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ປຄ຺ຆຣນກອສຸຈິມ຺ຫິ ອາສວສທ຺ໂທ ນິຣຸຬ຺ໂຫຕິ. ຘມ຺ມໂຕ ຍາວ ໂຄຕ຺ຣຠູຕິ ຕໂຕ ປຣໍ ມຄ຺ຄຜເລສຸ ອປ຺ປວຕ຺ຕນໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອເຕ ຫິ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ຘມ຺ເມ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຕໂຕ ປຣໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ນນຸ ຕໂຕ ປຣໍ ຠວງ຺ຄາທີນິປິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ເຈ? ນ, ເຕສມ຺ປິ ປຸພ຺ເພ ອາລມ຺ພິເຕສຸ ໂລກິຍຘມ຺ເມສຸ ສາສວຠາເວນ ອນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ຕໂຕ ປຣຕາຠາວໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ໂຄຕ຺ຣຠຸວຈເນນ ໂຄຕ຺ຣຠຸໂວທານຜລສມາປຕ຺ຕິປຸເຣຈາຣິກປຣິກມ຺ມານິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ປຐມມຄ຺ຄປຸເຣຈາຣິກເມວ ວາ ໂຄຕ຺ຣຠຸ ອວຘິນິທສ຺ສນຠາເວນ ຄຫິຕໍ, ຕໂຕ ປຣໍ ປນ ມຄ຺ຄຜລສມານຕາຍ ອຎ຺ເຎສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ມຄ຺ຄວີຖິຍໍ ສມາປຕ຺ຕິວີຖີຍໍ ນິໂຣຘານນ຺ຕຣຎ຺ຈ ປວຕ຺ຕມາເນສຸ ຜເລສຸ ນິພ຺ພາເນ ຈ ອາສວານໍ ປວຕ຺ຕິ ນິວາຣິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສວນ຺ຕີຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອວຘິອຕ຺ໂຖ ອາ-ກາໂຣ, ອວຘິ ຈ ມຣິຍາທາຠິວິຘິເຠທໂຕ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ມຣິຍາທໍ ກິຣິຍໍ ພຫິ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ ຍຖາ ‘‘ອາປາຏລີປຸຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ໂຐ ເທໂວ’’ຕິ. ອຠິວິຘິ ປນ ກິຣິຍໍ ພ຺ຍາເປຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ ຍຖາ ‘‘ອາຠວຄ຺ຄໍ ຠຄວໂຕ ຍໂສ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ອຠິວິຘິອຕ຺ໂຖ ຈາຍມາ-ກາໂຣ ອິຘ ຄຫິໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນ຺ໂຕກຣຓຕ຺ໂຖ’’ຕິ.

ມທິຣາທໂຍຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສິນ຺ຘວກາທມ຺ພຣິກາໂປຕິກາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຈິຣປາຣິວາສິຍຏ຺ໂຐ ຈິຣປຣິວຸຏ຺ຐຕາ ປຸຣາຓຠາໂວ. ອວິຊ຺ຊາ ນາໂຫສີຕິອາທີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ປຸຣິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ຠວຕຓ຺ຫາຍາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໖໒) ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ອວິຊ຺ຊາສວຠວາສວານໍ ຈິຣປຣິວຸຏ຺ຐຕາຍ ທສ຺ສິຕາຍ ຕພ຺ຠາວຠາວິໂນ ກາມາສວສ຺ສ ຈິຣປຣິວຸຏ຺ຐຕາ ທສ຺ສິຕາວ ໂຫຕິ. ອຎ຺ເຎສຸ ຈ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ຘມ຺ເມ ໂອກາສຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມາເນສຸ ມານາທີສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍາທິຄ຺ຄາຫວເສນ ອຠິພ຺ຍາປນໍ ມທກຣຓວເສນ ອາສວສທິສຕາ ຈ ເອເຕສໍເຍວ, ນ ອຎ຺ເຎສນ຺ຕິ ເອເຕສ຺ເວວ ອາສວສທ຺ໂທ ນິຣຸຬ຺ໂຫຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອາຍຕໍ ອນາທິກາລິກຕ຺ຕາ. ປສວນ຺ຕີຕິ ຜລນ຺ຕິ. ນ ຫິ ກິຎ຺ຈິ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ອຕ຺ຖິ, ຍໍ ອາສເວຫິ ວິນາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ປຸຣິມານິ ເຈຕ຺ຖາຕິ ເອເຕສຸ ຈຕູສຸ ອຕ຺ຖວິກປ຺ເປສຸ ປຸຣິມານິ ຕີຓິ. ຍຕ຺ຖາຕິ ເຍສຸ ສຸຕ຺ຕາຠິຘມ຺ມປ຺ປເທເສສຸ. ຕຕ຺ຖ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ ກິເລເສສຸເຍວ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖຕ຺ຕຍສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ. ປຈ຺ຉິມໍ ກມ຺ເມປີຕິ ປຈ຺ຉິມໍ ‘‘ອາຍຕໍ ວາ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ສວນ຺ຕິ ປສວນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນິພ຺ພຈນໍ ກມ຺ເມປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ ທຸກ຺ຂປ຺ປສວນສ຺ສ ກິເລສກມ຺ມສາຘາຣຓຕ຺ຕາ.

ທິຏ຺ຐຘມ຺ມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠູຕາ ຂນ຺ຘາ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ຠວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາ. ວິວາທມູລຠູຕາຕິ ວິວາທສ຺ສ ມູລກາຣຓຠູຕາ ໂກຘູປນາຫມກ຺ຂປລາສອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍມາຍາສາເຐຍ຺ຍຖມ຺ຠສາຣມ຺ຠມານາຕິມານາ. ເຍນ ເທວູປປຕ຺ຍສ຺ສາຕິ ເຍນ ກມ຺ມກິເລສປ຺ປກາເຣນ ອາສເວນ ເທເວສຸ ອຸປປຕ຺ຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ອສ຺ສ ມຍ຺ຫນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຄນ຺ຘພ຺ໂພ ວາ ວິຫງ຺ຄໂມ ອາກາສຈາຣີ ອສ຺ສນ຺ຕິ ວິຠຕ຺ຕິໍ ວິປຣິຓາເມຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍກ຺ຂຄນ຺ຘພ຺ພວິນິມຸຕ຺ຕາ ສພ຺ພາ ເທວຕາ ເທວຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕາ. ນໂຬ ວຸຈ຺ຈຕິ ມູລໍ, ຕສ຺ມາ ວິນຬີກຕາຕິ ວິຄຕນຬາ ວິຄຕມູລາ ກຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອວເສສາ ຈ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ ອກຸສລກມ຺ມໂຕ ອວເສສາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອາສວາຕິ ອາຄຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ປຏິຆາຕາຍາຕິ ປຏິເສຘນາຍ. ປຣູປວາທ…ເປ… ອຸປທ຺ທວາຕິ ອິທໍ ຍທິ ຠຄວາ ສິກ຺ຂາປທໍ ນ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ, ຕໂຕ ອສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຏິເສວນອທິນ຺ນາທານປາຓາຕິປາຕາທິເຫຕຸ ເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ປຣູປວາທາທໂຍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາ ນານປ຺ປກາຣາ ອນຕ຺ຖາ, ເຍ ຈ ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕເມວ ນິຣຍາທີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈວິຘພນ຺ຘນກມ຺ມກາຣຓາທິວເສນ ມຫາທຸກ຺ຂານຸຠວາທິປ຺ປກາຣາ ອນຕ຺ຖາ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເຕ ປເນເຕຕິ ເອເຕ ກາມຣາຄາທິກິເລສເຕຠູມກກມ຺ມປຣູປວາທາທິອຸປ຺ປທ຺ທວປ຺ປກາຣາ ອາສວາ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ວິນຍາທິປາຬິປ຺ປເທເສ. ຍຖາຕິ ເຍນ ທຸວິຘາທິປ຺ປກາເຣນ ອວເສເສສຸ ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ຕິຘາ ອາຄຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນິຣຍໍ ຄເມນ຺ຕີຕິ ນິຣຍຄາມິນິຍາ. ຉກ຺ກນິປາເຕຕິ ຉກ຺ກນິປາເຕ ອາຫຸເນຍ຺ຍສຸຕ຺ເຕ (ອ. ນິ. ໖.໕໘). ຕຕ຺ຖ ຫິ ອາສວາ ຉຘາ ອາຄຕາ.

ສຣສເຠໂທຕິ ຂຓິກນິໂຣໂຘ. ຂີຓາກາໂຣຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕາຍ ຂີຓຕາ. ອາສວາ ຂີຍນ຺ຕິ ປຫີຍນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ອາສວກ຺ຂໂຍ, ມຄ຺ໂຄ. ອາສວານໍ ຂຍນ຺ເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ອາສວກ຺ຂໂຍ, ຜລໍ. ອາສວກ຺ຂເຍນ ປຕ຺ຕພ຺ພໂຕ ອາສວາ ຂີຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອາສວກ຺ຂໂຍ, ນິພ຺ພານໍ. ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໕໕໗-໕໖໐) ວິຕ຺ຖາຣິໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ, ຕໍ ສໍວຓ຺ຓນາຍ ຈ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຖາຕິ ອິມິນາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວິຕ຺ຖາຣິຕຕໍ ອຸປສໍຫຣຕິ. ກຸສລປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ອາວຣນ຺ຕິ ນິວາເຣນ຺ຕີຕິ ອາວຣຓີຍາ. ປຸຣິມປ຺ປວຕ຺ຕິວເສນາຕິ ນິທ຺ໂທກ຺ກມນໂຕ ປຸພ຺ເພ ກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ປວຕ຺ຕິວເສນ. ຐເປຕ຺ວາຕິ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ກິຎ຺ຈິ ຐເປນ຺ໂຕ ວິຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎວເສນ ຐເປຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານເມວ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມຕິ, ຌານສມາປນ຺ໂນ ວິຍ ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນເນວ ກາເລນ ປພຸຊ຺ຌມາໂນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຐປິຕຏ຺ຐາເນ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕເຍວ ປພຸຊ຺ຌຕິ ນາມ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕສ຺ມາ…ເປ… ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ. ມູລກມ຺ມຏ຺ຐາເນຕິ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຣິຫຣິຍມານກມ຺ມຏ຺ຐາເນ. ປຣິຄ຺ຄຫກມ຺ມຏ຺ຐານວເສນາຕິ ສຍນໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ປຣິຄ຺ຄຫມານກມ຺ມຏ຺ຐານມນສິກາຣວເສນ. ໂສ ປນ ຘາຕຸມນສິກາຣວເສນ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຍໍ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອປຓ຺ຓກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໗. ສຕ຺ຕເມ ພ຺ຍາພາຘນໍ ທຸກ຺ຂາປນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍາຕິ ອຕ຺ຕທຸກ຺ຂາຍາ’’ຕິ. ມຄ຺ຄຜລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາປິ ກາຍສຸຈຣິຕາທິສງ຺ຄໂຫ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ອວາຣິຕາເນວາ’’ຕິ.

ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ເທວໂລກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໘. ອຏ຺ຐເມ ອິຕີຕິ ປທສນ຺ຘິພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕາຕິ ປຸຣິມປທານໍ ປຈ຺ຉິມປເທຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ສຫິຕຕາຍ ພ຺ຍຎ຺ຊນານໍ ວາກ຺ຍານໍ ສິລິຏ຺ຐຕາຍ ທີປເນ ນິປາໂຕ.

ເທວໂລກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ປຐມປາປຓິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙. ນວເມ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາຕິ ອາສນທ຺ວາຣຎ຺ເຈວ ຠຓ຺ຑປສິພ຺ພເກ ຈ ວິວຣິຕ຺ວາ. ນາຘິຏ຺ຐາຕີຕິ ຕໍຕໍກຍວິກ຺ກເຍ ອຕ຺ຕນາ ໂວໂຍຄໍ ນາປຊ຺ຊຕິ. ທິວາກາເລຕິ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກສມເຍ. ອສ຺ສາມິໂກ ໂຫຕິ ຕີສຸປິ ກາເລສຸ ລທ຺ຘພ຺ພລາຠສ຺ສ ອລຠນໂຕ. ອປຕິວາຕາພາຘໍ ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ. ຉາຍຸທກສມ຺ປນ຺ນໍ ທິວາຏ຺ຐານໍ. ວິປສ຺ສນາປິ ວຏ຺ຏຕິ ວິປສ຺ສນາກມ຺ມິໂກເຍວ. ເຕນປິ ຫິ ນວຘາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕໍ ອາປາເທນ຺ເຕນ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ວິປສ຺ສນານິມິຕ຺ຕໍ ສມາຫິຕາກາຣສລ຺ລກ຺ຂຓາຍ.

ປຐມປາປຓິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ທຸຕິຍປາປຓິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐. ທສເມ ວິສິຏ຺ຐຘຸໂຣຕິ ວິສິຏ຺ຐຘຸຣສມ຺ປຄ຺ຄາໂຫ ວີຣິຍສມ຺ປນ຺ໂນ. ຎາຓວີຣິຍາຍຕ຺ຕາ ຫິ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘິໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸຕ຺ຕມຘຸໂຣ’’ຕິອາທິ. ວິກ຺ກາຍິກຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ວິກ຺ກເຍຕພ຺ພຠຓ຺ຑໍ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘເນນາຕິ ນິທຫິຕ຺ວາ ຐປິຕຘນວເສນ. ວຬຎ຺ຊນກວເສນາຕິ ທິວເສ ທິວເສ ທານູປໂຠຄວເສນ ວຬຎ຺ຊິຕພ຺ພຘນວເສນ. ອຸປໂຠຄປຣິໂຠຄຠຓ຺ເຑນາຕິ ອຸປໂຠຄປຣິໂຠຄູປກຣເຓນ. ນິປຕນ຺ຕີຕິ ນິປາເຕນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຘນຄ຺ຄເຫນ ນິປາຕວຸຕ຺ຕິເກ ກໂຣນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນິມນ຺ເຕນ຺ຕີ’’ຕິ.

ຎາຓຖາເມນາຕິ ຎາຓສ຺ສ ຖິຣຠາເວນ. ຎາຓປຣກ຺ກເມນາຕິ ຎາຓສຫິເຕນ ວີຣິເຍນ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກປຣມຕ຺ຖເຠທຎ຺ຫິ ເຍນ ສຸເຕນ ອິຊ຺ຌຕິ, ຕໍ ສຸຕໍ ນາມ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອກນິກາຍ…ເປ… ພຫຸສ຺ສຸຕາ’’ຕິ ອາຫ. ອາຄໂຕຕິ ສຸປ຺ປວຕ຺ຕິຠາເວນ ສ຺ວາຄໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ປຄຸໂຓ ປວຕ຺ຕິໂຕ’’ຕິ. ອຠິຘມ຺ເມ ອາຄຕາ ກຸສລາທິກ຺ຂນ຺ຘາທິເຠທຠິນ຺ນາ ຘມ຺ມາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏເກປິ ໂອຕຣນ຺ຕີຕິ ‘‘ຘມ຺ມຘຣາຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏກຘຣາ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ອາຠິຘມ຺ມິກຠາເວນ ວິນາ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏກຎ຺ຎຸຕາ ສມ຺ຠວຕິ. ທ຺ເວມາຕິກາຘຣາຕິ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນິມາຕິກາວເສນ ທ຺ເວມາຕິກາຘຣາຕິ ວທນ຺ຕິ, ‘‘ວິນຍາຠິຘມ຺ມມາຕິກາຘຣາ’’ຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ. ປຣິປຸຈ຺ຉຕີຕິ ສພ຺ພຠາເຄນ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕ຺ຖານຕ຺ຖໍ ກາຣຓາກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ວິຈາເຣຕິ.

ນ ເອວໍ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ເອວໍ ເທສນານຸກ຺ກເມນ ອຕ຺ໂຖ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອຎ຺ໂຎ ຫິ ເທສນາກ຺ກໂມ ເວເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍວເສນ ປວຕ຺ຕນໂຕ, ອຎ຺ໂຎ ປຏິປຕ຺ຕິກ຺ກໂມ. ເຫຏ຺ຐິເມນ ວາ ປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາສງ຺ຂາເຕສຸ ຕີສຸ ຠາເຄສຸ ກຕ຺ຖຈິ ເຫຏ຺ຐິມນເຍນ ເທສນາຍ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ເວທິຕພ຺ພໍ ສີເລນ, ກຕ຺ຖຈິ ອຸປຣິເມນ ຠາເຄນ ປຎ຺ຎາຍ, ກຕ຺ຖຈິ ທ຺ວີຫິປິ ຠາເຄຫິ ສີລປຎ຺ຎາວເສນ. ອິຘ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ອຸປຣິເມນ ຠາເຄນ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕສ຺ມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍສ຺ມາ ວາ ຠຄວາ ເວເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍວເສນ ປຐມໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປເວເທຕ຺ວາ ‘‘ຕຍິທໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອິມາຍ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍຕາຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ວີຣິຍາຣມ຺ຠໍ ປເວເທຕ຺ວາ ‘‘ສ຺ວາຍໍ ວີຣິຍາຣມ຺ໂຠ ອິມິນາ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສນ຺ນິສ຺ສເຍນ ຠວຕີ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປເວເທຕິ ເຫຏ຺ຐາ ທສ຺ສິຕນິທສ຺ສນານຸຣູປນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ທຸຕິຍປາປຓິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຣຖກາຣວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.