໓. ໂຄຕມກເຈຕິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໖. ຕຕິເຍ ສມ຺ພຫຸລາຕິ ປຎ຺ຈສຕມຕ຺ຕາ. ປຎ຺ຈສຕາ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ອປຣຠາເຄ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ກາເມສຸ ອາທີນວໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ຈ ອານິສໍສໍ ປສ຺ສມານາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ສພ຺ພໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຣິຍຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ມານໍ ອຸປ຺ປາເທສຸໍ – ‘‘ຍໍ ຍໍ ຠຄວາ ກເຖຕິ, ຕໍ ຕໍ ມຍໍ ຂິປ຺ປເມວ ຊານາມ. ຠຄວາ ຫິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄາທີນິ ຕີຓິ ລິງ຺ຄານິ, ນາມາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປທານິ, ປຐມາທໂຍ ສຕ຺ຕ ວິຠຕ຺ຕິໂຍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ນ ກິຎ຺ຈິ ກເຖຕິ, ເອວໍ ກຖິເຕ ຈ ອມ຺ຫາກໍ ຄຓ຺ຐິປທໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ, ເຕ ຠຄວຕິ ອຄາຣວາ ຫຸຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠຄວໂຕ ອຸປຏ຺ຐານມ຺ປິ ຘມ຺ມສ຺ສວນມ຺ປິ ອຠິຓ຺ຫໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປພ຺ພຊິຕາ…ເປ… ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ. ມຸຂປຏິຎ຺ຎໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິນາ ຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ຠຄວາ’’ຕິ ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ປຏິວຈນໍ ຄເຫຕ຺ວາ. ຕຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ມຸເຂເນວ ປຏິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ‘‘ມຸຂປຏິຎ຺ຎາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ເນວ ອາຄຕຏ຺ຐານໍ ນ ຄຕຏ຺ຐານໍ ອທ຺ທສໍສຸ. ກສ຺ມາ? ອຎ຺ຎາຓໂຕ. ເຕ ກິຣ ຕສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານິໍສຸ. ເຕສຎ຺ຫິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຈິຕ຺ຣນຍໍ ເທສນາວິລາສຍຸຕ຺ຕມ຺ປິ ຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ຆນປຸຖຸເລນ ທຸສ຺ສປຏ຺ເຏນ ມຸຂໍ ພທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ຐປິຕມນຸຎ຺ຎໂຠຊນໍ ວິຍ ອໂຫສິ. ນນຸ ຈ ຠຄວາ ອຕ຺ຕນາ ເທສິຕໍ ຘມ຺ມໍ ປເຣ ຎາເປຕຸໍ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ເຂຍ຺ຍານິ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ, ໂສ ກສ຺ມາ ຍຖາ ເຕ ນ ຊານນ຺ຕິ, ຕຖາ ເທເສຕີຕິ? ເຕສໍ ມານຠຎ຺ຊນຕ຺ຖໍ. ຠຄວາ ຫິ ‘‘ອຠພ຺ພາ ອິເມ ອິມໍ ມານຂິລໍ ອນຸປຫຈ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ວາ ຜລໍ ວາ ສຈ຺ຉິກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ເຕສໍ ສຸຕປຣິຍຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ເທສນາກຸສໂລ ມານຠຎ຺ຊນຕ຺ຖໍ ‘‘ສພ຺ພຘມ຺ມມູລປຣິຍາຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ມູລປຣິຍາຍສຸຕ຺ຕໍ (ມ. ນິ. ໑.໑) ອຠາສິ.

ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ກຖາ ນິຍ຺ຍາຕີ’’ຕິ ມຸຂສມ຺ປຕ຺ຕເມວ ກເຖຕີຕິ ຈິນ຺ຕຍິໍສູຕິ ອິທໍ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣຠາຓການໍ ວຬຎ຺ຊນກຕນ຺ຕິນີຫາເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຊ຺ຌິມຠາຓກາ ປນ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ເອວໍ ມານຠຎ຺ຊນຕ຺ຖໍ ເທສິຕຎ຺ຈ ປນ ຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ຕໍເຍວ ກິຣ ປຖວິໍ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ, ເສໂຂປິ ອຣຫາປິ ຕຖາຄໂຕປິ ອຠິຊານາຕິ, ກິ ນາມິທໍ ກຖໍ ນາມິທ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕາ ‘‘ປຸພ຺ເພ ມຍໍ ຠຄວຕາ ກຖິຕໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຂິປ຺ປເມວ ຊານາມ, ອິທານິ ປນິມສ຺ສ ມູລປຣິຍາຍສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ວາ ໂກຏິໍ ວາ ນ ຊານາມ ນ ປສ຺ສາມ, ອໂຫ ພຸທ຺ຘາ ນາມ ອປ຺ປເມຍ຺ຍາ ອຕຸລາ’’ຕິ ອຸທ຺ຘຕທາຐາ ວິຍ ສປ຺ປາ ນິມ຺ມທາ ຫຸຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘູປຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຘມ຺ມສ຺ສວນຎ຺ຈ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຄມໍສຸ. ເຕນ ສມເຍນ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ອໂຫ ພຸທ຺ຘານໍ ອານຸຠາໂວ, ເຕ ນາມພ຺ຣາຫ຺ມຓປພ຺ພຊິຕາ ຕຖາ ມານມທມຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ມູລປຣິຍາຍເທສນາຍ ນິຫຕມານາ ກຕາ’’ຕິ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ, ປຸພ຺ເພປິ ອຫໍ ເອວໍ ອິເມ ມານປຄ຺ຄຫິຕສີເສ ຈຣນ຺ເຕ ນິຫຕມາເນ ອກາສິ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣນ຺ໂຕ ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ທິສາປາໂມກ຺ໂຂ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພາຣາຓສິຍໍ ປຏິວສຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ສນິຆຓ຺ຏຸເກຏຸຠານໍ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ ປທໂກ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນວໂຍ, ໂສ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ມາຓວກສຕານິ ມນ຺ເຕ ວາເຈຕິ. ປຓ຺ຑິຕມາຓວກາ ພຫຸຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ລຫຸຎ຺ຈ, ສຸຏ຺ຐຸ ຈ ອຸປຘາເຣນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ ຊາຕກໍ ກເຖສິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ປຸພ຺ເພປິ ມຍໍ ມາເນເນວ ອຸປຫຕາ’’ຕິ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ນິຫຕມານາ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປກາຣກມ຺ມຏ຺ຐານປຣາຍຓາ ອເຫສຸໍ. ຕໂຕ ຠຄວາ ເອກໍ ສມຍໍ ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ເວສາລິໍ ປຕ຺ວາ ໂຄຕມເກ ເຈຕິເຍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈສຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຎາຓປຣິປາກໍ ວິທິຕ຺ວາ ອິທໍ ໂຄຕມກສຸຕ຺ຕໍ ກເຖສິ. ອິທຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຕ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ມິໍເຍວ ອາສເນ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ອຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ກຸສລາທິເຠທໍ ຂນ຺ຘາທິເຠທຎ຺ຈ ເທເສຕພ຺ພໍ ຘມ຺ມໍ, ເວເນຍ຺ຍານຎ຺ຈ ອາສຍານຸສຍຈຣິຍາຘິມຸຕ຺ຕິອາທິເຠທໍ, ຕສ຺ສ ຈ ເນສໍ ເທເສຕພ຺ພປ຺ປກາຣໍ ຍາຖາວໂຕ ອຠິຊານິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິເມ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ທ຺ວາທສາຍຕນານີຕິອາທິ ປເນຕ຺ຖ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສປ຺ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ສກາຣຓໍ, ເວເນຍ຺ຍານໍ ອຊ຺ຌາສເຍນ ວາ ປຸຈ຺ຉາຍ ວາ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວາ ສນິມິຕ຺ຕໍ ເຫຕູທາຫຣຓສຫິຕຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣາຄາທີນໍ ປຏິຫຣຓໍ ປຏິຫາຣິຍໍ, ຕເທວ ປາຏິຫາຣິຍໍ, ສຫ ປາຏິຫາຣິເຍນາຕິ ສປ຺ປາຏິຫາຣິຍໍ. ຣາຄາທິປ຺ປຏິເສຘນວເສເນວ ຫິ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຈ຺ຈນີກປຏິຫຣເຓນ ສປ຺ປາຏິຫາຣິຍເມວ ກຕ຺ວາ’’ຕິ. ອປເຣ ປນ ‘‘ຍຖາຣຫໍ ອິທ຺ຘິອາເທສນານຸສາສນິປາຏິຫາຣິຍສຫິຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ ອນຸສາສນິປາຏິຫາຣິຍຣຫິຕາ ເທສນາ ນຕ຺ຖີຕິ ກຕ຺ວາ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ໂຄຕມກເຈຕິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.