(໑໐) ໕. ໂລຓກປລ຺ລວຄ຺ໂຄ

໑. ອຈ຺ຈາຍິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໓. ປຎ຺ຈມສ຺ສ ປຐເມ ອຕິປາຕິການີຕິ ສີຆໍ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພານິ. ກຣຓີຍານີຕິ ເອຕ຺ຖ ອວສ຺ສເກ ອນີຍສທ຺ໂທ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ອວສ຺ສກິຈ຺ຈານີ’’ຕິ. ນິກ຺ຂນ຺ຕເສຕງ຺ກຸຣານີຕິ ພີຊໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕເສຕງ຺ກຸຣານິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ອຈ຺ຈາຍິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ປວິເວກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໔. ທຸຕິເຍ ສາເຓຫິ ວາເກຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕານິ ສາຓານິ. ມິສ຺ສສາຓານິ ມສາຓານິ ນ ຠງ຺ຄານິ. ເອຣກຕິຓາທີນີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອກ຺ກມກຈິກທລິວາກາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ. ເອຣກາທີຫິ ກຕານິ ຫິ ຉວານິ ລາມການິ ທຸສ຺ສານີຕິ ‘‘ຉວທຸສ຺ສານີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ລຠນ຺ຕິ. ກຸຓ຺ຑກນ຺ຕິ ຕນຸຕຣໍ ຕຓ຺ຑຸລປ຺ປກຣຓໍ. ປຎ຺ຈ ທຸສ຺ສີລ຺ຍານີຕິ ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ປຎ຺ຈ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາຕິ ກາມາສວາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາ. ສີລຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ສີເລນ, ສີລສ຺ສ ວາ ອຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ໂຕ.

ປວິເວກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ສຣທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໕. ຕຕິເຍ ວິທ຺ເຘຕິ ທູຣີຠູເຕ. ທູຣຠາໂວ ຈ ອາກາສສ຺ສ ວລາຫກວິຄເມນ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວລາຫກວິຄເມນ ທູຣີຠູເຕ’’ຕິ. ເຕເນວ ຫິ ‘‘ວິທ຺ເຘ ວິຄຕວລາຫເກ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນຠໍ ອພ຺ຠຸສ຺ສກ຺ກມາໂນຕິ ອາກາສໍ ອຠິລງ຺ຆນ຺ໂຕ. ອິມິນາ ຕຣຸຓສູຣິຍຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ. ນາຕິທູໂຣທິເຕ ຫິ ອາທິຈ຺ເຈ ຕຣຸຓສູຣິຍສມຎ຺ຎາ. ທຸວິຘເມວສ຺ສ ສໍໂຍຊນໍ ນຕ຺ຖີຕິ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍວເສນ ທຸວິຘມ຺ປິ ສໍໂຍຊນໍ ອສ຺ສ ປຐມຊ຺ຌານລາຠິໂນ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ນຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ ປນສ຺ສ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນມ຺ປິ ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂອຣມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນານເມວ ເຫຕ຺ຖ ປຫານໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອິຕຣມ຺ປີ’’ຕິອາທິ, ອິຕຣໍ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນໍ ປຸນ ອິມໍ ໂລກໍ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອາເນຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຌານລາຠິໂນ ຫິ ສພ຺ເພປິ ອຣິຍາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປປນ຺ນາ ເຫຏ຺ຐາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸທ຺ຘໍ ອຸທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕາປິ ເວຫປ຺ຜລໍ ອກນິຏ຺ຐໍ ຠວຄ຺ຄຎ຺ຈ ປຕ຺ວາ ນ ປຸນຎ຺ຎຕ຺ຖ ຊາຍນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຌານານາຄາມີ ນາມ ກຖິໂຕ’’ຕິ. ຌານວເສນ ຫິ ເຫຏ຺ຐາ ນ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ຌານານາຄາມີ.

ສຣທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ປຣິສາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຍພາຫຸລ຺ລິກາຕິ ຈີວຣາທິພາຫຸລ຺ລາຍ ປຏິປນ຺ນາ. ອວີຕຕຓ຺ຫຕາຍ ຫິ ຕໍ ຕໍ ປຣິກ຺ຂາຣຊາຕໍ ພຫຸໍ ລນ຺ຕິ ອາທິຍນ຺ຕີຕິ ພຫຸລາ, ເຕ ເອວ ພາຫຸລິກາ ຍຖາ ‘‘ເວນຍິໂກ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໔໖; ອ. ນິ. ໘.໑໑; ປາຣາ. ໘). ເຕ ປຈ຺ຈຍພາຫຸລ຺ລາຍ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຈີວຣາທິພາຫຸລ຺ລາຍ ປຏິປນ຺ນາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ສິກ຺ຂາຍ ອຄາຣວຠາວໂຕ ສິຖິລໍ ອຄາຬ຺ຫໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ສາຖລິກາ. ສິຖິລນ຺ຕິ ຈ ຠາວນປຸໍສກນິທ຺ເທໂສ. ສິຖິລສທ຺ເທນ ສມານຕ຺ຖສ຺ສ ສຖລສທ຺ທສ຺ສ ວເສນ ສາຖລິກາຕິ ປທສິທ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອວຄມນຏ຺ເຐນາຕິ ອໂຘຄມນຏ຺ເຐນ, ໂອຣມ຺ຠາຄິຍຠາເວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາຕິ ໂອໂຣປິຕຘຸຣາ ອຸຊ຺ຊິຕຸສ຺ສາຫາ. ອຸປຘິວິເວໂກ ນິພ຺ພານໍ. ທຸວິຘມ຺ປິ ວີຣິຍນ຺ຕິ ກາຍິກໍ ເຈຕສິກຎ຺ຈ ວີຣິຍໍ.

ຠຓ຺ຑນໍ ຊາຕໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑນຊາຕາ. ວິເສສນສ຺ສ ປຣນິປາຕວເສນ ເຈຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ວິເສສນສ຺ສ ປຸພ຺ພນິປາຕວເສເນວ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຊາຕຠຓ຺ຑນາ’’ຕິ ອາຫ. ກລໂຫ ຊາໂຕ ເອເຕສນ຺ຕິ ກລຫຊາຕາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກລຫສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາໂຄຕິ ກລຫສ຺ສ ເຫຕຸຠູຕາ ປຏິຠາຄາ ຕໍສທິສີ ຈ ອນິຏ຺ຐກິຣິຍາ. ຫຕ຺ຖປຣາມາສາທິວເສນາຕິ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຄເຫຕ຺ວາ ປລປນອຈ຺ຉິນ຺ທນາທິວເສນ. ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິນາ ວິຣຸທ຺ຘວາທຠູຕໍ ວິວາທໍ ອາປນ຺ນາຕິ ວິວາທປນ຺ນາ. ເຕນາຫ ‘‘ວິຣຸທ຺ຘວາທໍ ອາປນ຺ນາ’’ຕິ. ມຸຂສນ຺ນິສ຺ສິຕຕາຍ ວາຈາ ອິຘ ‘‘ມຸຂ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ຜຣຸສາ ວາຈາ ມຸຂສຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ.

ສຕິປິ ອຸຠເຍສໍ ກລາປານໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ເຠເທ ປຈຸຣຊເນຫິ ປນ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍນານຕ຺ຕໍ ຂີໂຣທກສມ຺ໂມທິຕໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕເມຕໍ ສໍສຏ຺ຐໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຂີໂຣທກໍ ວິຍ ຠູຕາ’’ຕິ. ຍຖາ ຂີຣຎ຺ຈ ອຸທກຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສໍສນ຺ທຕິ, ວິສຸໍ ນ ໂຫຕິ, ເອກຕ຺ຕໍ ວິຍ ອຸເປຕິ, ເອວໍ ສາມຄ຺ຄິວເສນ ເອກຕ຺ຕູປຄຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ໂອໂລກນໍ ຈກ຺ຂູນິ ວິຍ ຈກ຺ຂູນິ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ອຸປສນ຺ເຕຫິ ເມຕ຺ຕຈກ຺ຂູຫີ’’ຕິ. ປິຍຠາວທີປການິ ຫິ ຈກ຺ຂູນິ ປິຍຈກ຺ຂູນິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕີຕິ ປໂມທປຈ຺ຈຍພລວປີຕິມາຫ. ປຎ຺ຈວຓ຺ຓາ ປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຂຸທ຺ທິກາທິເຠເທນ ປຎ຺ຈປ຺ປກາຣາ ປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ປີຕິມນສ຺ສາຕິ ຕາຍ ປີຕິຍາ ປີຓິຕມນສ຺ສ, ປສ຺ສທ຺ຘິອາວເຫຫິ ອຸຬາເຣຫິ ປີຕິເວເຄຫິ ຕິນ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຄຕທຣໂຖຕິ ກິເລສປຣິຬາຫານໍ ທູຣີຠາເວນ ວູປສນ຺ຕທຣໂຖ.

ເກນ ອຸທເກນ ທາຣິໂຕ ປພ຺ພຕປ຺ປເທໂສຕິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ກນ຺ທໂຣ ນາມາ’’ຕິອາທິ. ອຸທກສ຺ສ ຍຖານິນ຺ນໍ ປວຕ຺ຕິຍາ ນທິນິພ຺ພຕ຺ຕນຠາເວນ ‘‘ນທິກຸຎ຺ໂຊ’’ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສາວຏ຺ຏາ ນທິໂຍ ປທຣາ. ອຏ຺ຐ ມາເສຕິ ເຫມນ຺ຕຄິມ຺ຫອຸຕຸວເສນ ອຏ຺ຐ ມາເສ. ຂຸທ຺ທກາ ອຸທກວາຫິນິໂຍ ສາຂາ ວິຍາຕິ ສາຂາ. ຂຸທ຺ທກໂສພ຺ຠາ ກຸສຸພ຺ຠາ ໂອກາຣສ຺ສ ອຸກາຣໍ ກຕ຺ວາ. ຍຕ຺ຖ ອຸປຣິ ອຸນ຺ນຕປ຺ປເທສໂຕ ອຸທກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ ເຈວ ສນ຺ທຕິ ຈ, ເຕ ກຸສຸພ຺ຠາ ຂຸທ຺ທກອາວາຏາ. ຂຸທ຺ທກນທິໂຍຕິ ປພ຺ພຕປາທາທິໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ ຂຸທ຺ທກາ ນທິໂຍ.

ປຣິສາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕-໗. ປຐມອາຊານີຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໙໗-໙໙. ປຎ຺ຈເມ ອນຸຈ຺ຉວິໂກຕິ ຣຎ຺ໂຎ ປຣິຠຸຎ຺ຊນໂຍຄ຺ໂຄ. ຫຕ຺ຖປາທາທິອງ຺ຄສມຕາຍາຕິ ຫຕ຺ຖປາທາທິອວຍວສມຕາຍ, ຣຎ຺ໂຎ ວາ ເສນາຍ ອງ຺ຄຠູຕຕ຺ຕາ ຣຎ຺ໂຎ ອງ຺ຄນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອາເນຕ຺ວາ ຫຸນິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫຸນໍ, ອາຫຸຕີຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອາຫຸຕິສງ຺ຂາຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕ’’ນ຺ຕິ. ທູຣໂຕປິ ອາເນຕ຺ວາ ສີລວນ຺ເຕສຸ ທາຕພ຺ພສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປິຓ຺ຑປາຕນ຺ຕິ ຈ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ. ອາເນຕ຺ວາ ຫຸນິຕພ຺ພານຎ຺ຫິ ຈີວຣາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ ອາຫຸນນ຺ຕິ. ຕໍ ອຣຫຕີຕິ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ. ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ຕສ຺ສ ມຫປ຺ຜລຠາວກຣຓໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ອນຸຈ຺ຉວິໂກ.

ປາຫຸນກຠຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ທິສວິທິສໂຕ ອາຄຕານໍ ປິຍມນາປານໍ ຎາຕິມິຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖາຍ ສກ຺ກາເຣ ປຏິຍຕ຺ຕສ຺ສ ອາຄນ຺ຕຸກຠຕ຺ຕສ຺ສ. ຕຎ຺ຫິ ຐເປຕ຺ວາ ເຕ ຕຖາຣູເປ ປາຫຸນເກ ສງ຺ຆສ຺ເສວ ທາຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ສງ຺ໂຆວ ຕໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕ. ສງ຺ຆສທິໂສ ຫິ ປາຫຸນໂກ ນຕ຺ຖິ. ຕຖາ ເຫສ ເອກສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕເຣ ວີຕິວຕ຺ເຕ ທິສ຺ສຕິ, ກທາຈິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍປິ ກປ຺ເປ ວີຕິວຕ຺ເຕ. ອພ຺ໂພກິຓ຺ຓຎ຺ຈ ປິຍມນາປຕາທິກເຣຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ເອວໍ ປາຫຸນມສ຺ສ ທາຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ປາຫຸນຎ຺ຈ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ ‘‘ຎາຕິມິຕ຺ຕາ ວິປ຺ປວຸຏ຺ຐາ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ສມາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອນວຏ຺ຐິຕາ ຈ ເຕສຸ ປິຍມນາປຕາ, ນ ເອວມຣິຍສງ຺ໂຆ, ຕສ຺ມາ ສງ຺ໂຆວ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ’’ຕິ.

ທກ຺ຂນ຺ຕິ ເອຕາຍ ສຕ຺ຕາ ຍຖາຘິປ຺ເປຕາຫິ ສມ຺ປຕ຺ຕີຫິ ວຑ຺ຒນ຺ຕີຕິ ທກ຺ຂິຓາ, ປຣໂລກໍ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ທານໍ. ຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ອຣຫຕິ, ທກ຺ຂິຓາຍ ວາ ຫິໂຕ ຍສ຺ມາ ມຫປ຺ຜລກຣຓຕາຍ ວິໂສເຘຕີຕິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ.

ປຸຎ຺ຎຕ຺ຖິເກຫິ ອຎ຺ຊລິ ກຣຓີໂຍ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ. ອຸໂຠ ເຫຕ຺ຖ ສິຣສິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ສພ຺ພໂລເກນ ກຍິຣມານໍ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມໍ ອຣຫຕີຕິ ວາ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຎ຺ຊລິປຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິໂກ’’ຕິ.

ຍທິປິ ປາຬິຍໍ ‘‘ອນຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນຕ຺ຖິ ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣໍ ວິສິຏ຺ຐນ຺ຕິ ຫິ ອນຸຕ຺ຕຣໍ, ສມມ຺ປິສ຺ສ ປນ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອສທິສ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຂິຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ພີຊໍ ມຫປ຺ຜລຠາວກຣເຓນ ຕາຍຕິ ຣກ຺ຂຕິ, ຂິປນ຺ຕິ ວປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ພີຊານີຕິ ວາ ເຂຕ຺ຕໍ, ເກທາຣາທິ, ເຂຕ຺ຕໍ ວິຍ ເຂຕ຺ຕໍ, ປຸຎ຺ຎານໍ ເຂຕ຺ຕໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຫິ ຣຎ຺ໂຎ ວາ ອມຈ຺ຈສ຺ສ ວາ ສາລີນໍ ວາ ຍວານໍ ວາ ວິຣຸຫນຏ຺ຐານໍ ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ສາລິກ຺ເຂຕໍ ຍວກ຺ເຂຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ສງ຺ໂຆ ສພ຺ພໂລກສ຺ສ ປຸຎ຺ຎານໍ ວິຣຸຫນຏ຺ຐານໍ. ສງ຺ຆໍ ນິສ຺ສາຍ ຫິ ໂລກສ຺ສ ນານປ຺ປກາຣຫິຕສຸຂສໍວຕ຺ຕນິການິ ປຸຎ຺ຎານິ ວິຣຸຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສງ຺ໂຆ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ. ຉຏ຺ຐສຕ຺ຕມານິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

ປຐມອາຊານີຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ໂປຕ຺ຖກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໐. ອຏ຺ຐເມ ນໂວຕິ ນວວາຍິໂມ. ເຕນາຫ ‘‘ກຣຓໍ ອຸປາທາຍ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ວາກມຍວຕ຺ຖນ຺ຕິ ສາຓາທິວາກສາຏກໍ. ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓຕິ ວິວຓ຺ໂຓ. ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ຂຣສມ຺ຜສ຺ໂສ. ອປ຺ປໍ ອຄ຺ຆຕີຕິ ອປ຺ປຄ຺ໂຆ. ອຕິພຫຸໍ ອຄ຺ຆນ຺ໂຕ ກຫາປຓຄ຺ຆນໂກ ໂຫຕິ. ປຣິໂຠຄມຊ຺ຌິໂມຕິ ປຣິໂຠຄກາລວເສນ ມຊ຺ຌິໂມ. ໂສ ຫິ ນວຠາວໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຊິຓ຺ຓຠາວໍ ອປ຺ປຕ຺ໂຕ ມຊ຺ເຌ ປຣິໂຠຄກາເລປິ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ຈ ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ໂສ ຈ ອປ຺ປຄ຺ໂຆເຍວ ໂຫຕິ. ອຕິພຫຸໍ ອຄ຺ຆນ຺ໂຕ ອຑ຺ຒໍ ອຄ຺ຆຕິ, ຊິຓ຺ຓກາເລ ປນ ອຑ຺ຒມາສກໍ ວາ ກາກຓິກໍ ວາ ອຄ຺ຆຕິ. ອຸກ຺ຂລິປຣິປຸຎ຺ຉນນ຺ຕິ ກາຬຸກ຺ຂລິປຣິປຸຎ຺ຉນໍ. ນໂວຕິປິ ອຸປສມ຺ປທາຍ ປຎ຺ຈວສ຺ສກາລໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ຊາຕິຍາ ສຏ຺ຐິວສ຺ໂສປິ ນໂວເຍວ. ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕາຍາຕິ ສຣີຣວຓ຺ເຓນປິ ຄຸຓວຓ຺ເຓນປິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕາຍ. ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ຫິ ປຣິສມຊ຺ເຌ ນິຕ຺ເຕຊຕາຍ ສຣີຣວຓ຺ໂຓປິ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຄຸຓວຓ຺ເຓນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ສຣີຣວຓ຺ເຓນ ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕາປິ ຄຸຓວຓ຺ຓສ຺ສ ອຠາເວນ ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເຍ ໂຂ ປນສ຺ສາຕິ ເຍ ໂຂ ປນ ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາກາ ວາ ຎາຕິມິຕ຺ຕາທໂຍ ວາ ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເສວນ຺ຕິ. ເຕສນ຺ຕິ ເຕສໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ຉ ສຕ຺ຖາເຣ ເສວນ຺ຕານໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິການໍ ວິຍ. ເທວທຕ຺ເຕ ເສວນ຺ຕານໍ ໂກກາລິກາທີນໍ ວິຍ ຈ ຕໍ ເສວນໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ໂຫຕິ. ມຊ຺ຌິໂມຕິ ປຎ຺ຈວສ຺ສກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ນວວສ຺ສກາລາ ມຊ຺ຌິໂມ ນາມ. ເຖໂຣຕິ ທສວສ຺ສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຖໂຣ ນາມ. ເອວມາຫໍສູຕິ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ຕຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ພາລສ຺ສ ຠຓິເຕນ ໂກ ອຕ຺ໂຖຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຖາຣູປນ຺ຕິ ຕຖາຊາຕິກໍ ຕຖາສຠາວໍ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມສ຺ສ ກາຣຓຠູຕໍ.

ຕີຫິ ກປ຺ປາສອໍສູຫິ ສຸຕ຺ຕໍ ກນ຺ຕິຕ຺ວາ ກຕວຕ຺ຖນ຺ຕິ ຕໂຍ ກປ຺ປາສອໍສູ ຄເຫຕ຺ວາ ກນ຺ຕິຕສຸຕ຺ເຕນ ວາຍິຕໍ ສຸຂຸມວຕ຺ຖໍ, ຕໍ ນວວາຍິມໍ ອນຄ຺ຆໍ ໂຫຕິ, ປຣິໂຠຄມຊ຺ຌິມໍ ວີສມ຺ປິ ຕິໍສມ຺ປິ ສຫສ຺ສານິ ອຄ຺ຆຕິ, ຊິຓ຺ຓກາເລ, ອຏ຺ຐປິ ທສປິ ສຫສ຺ສານິ ອຄ຺ຆຕິ.

ເຕສໍ ຕໍ ໂຫຕີຕິ ເຕສໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາທໂຍ ເສວນ຺ຕາ ວິຍ ຕໍ ເສວນໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘຎ຺ຫິ ເອກໍ ນິສ຺ສາຍ ຍາວຊ຺ຊກາລາ ມຸຈ຺ຈນກສຕ຺ຕານໍ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖເຣ ອວເສເສ ຈ ອສີຕິ ມຫາສາວເກ ນິສ຺ສາຍ ສຄ຺ຄຄຕສຕ຺ຕານໍ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ, ຍາວຊ຺ຊກາລາ ເຕສໍ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ປຏິປນ຺ນສຕ຺ຕານມ຺ປິ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິເຍວ. ອາເຘຍ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຕສ຺ສ ມຫາເຖຣສ຺ສ ຕໍ ອຕ຺ຖນິສ຺ສິຕໍ ວຈນໍ ຍຖາ ຄນ຺ຘກຣຓ຺ຑເກ ກາສິກວຕ຺ຖໍ ອາຘາຕພ຺ພຕໍ ຐເປຕພ຺ພຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ອຸຕ຺ຕມງ຺ເຄ ສິຣສ຺ມິໍ ຫທເຍ ຈ ອາຘາຕພ຺ພຕໍ ຐເປຕພ຺ພຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ໂປຕ຺ຖກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ໂລຓກປລ຺ລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໑. ນວເມ ຍຖາ ຍຖາ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕີຕິ ເຍນ ເຍນ ປກາເຣນ ປາຓຆາຕາທິປາປກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ວິປາກໍ ປຏິສໍເວທິຍເຕວາຕິ ອວຘາຣເຓນ ກມ຺ມສິທ຺ຘິຍໍ ຕພ຺ພິປາກສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ທີເປຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ນ ຫິ ສກ຺ກາ’’ຕິອາທິ. ເອວໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ’’ຕິ. ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓນິໂຣເຘນາຕິ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕາປຊ຺ຊເນນ.

‘‘ອຍມ຺ປິ ໂຂ ກາໂຍ ເອວໍຘມ຺ໂມ ເອວໍຠາວີ ເອວໍອນຕີໂຕ’’ຕິອາທິນາ ກາຍສ຺ສ ອສຸຠານິຈ຺ຈາທິອາກາຣອນຸປສ຺ສນາ ກາຍຠາວນາຕິ ອາຫ ‘‘ກາຍານຸປສ຺ສນາສງ຺ຂາຕາຍ ຕາຍ ຠາວນາຍາ’’ຕິ. ຣາຄາທີນນ຺ຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ໂທສໂມຫານໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ‘‘ຣາໂຄ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປມາຓກຣໂຓ, ໂທໂສ ປມາຓກຣໂຓ, ໂມໂຫ ປມາຓກຣໂຓ, ເຕ ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໕໙) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຍຖາ ຫິ ປພ຺ພຕປາເທ ປູຕິປຓ຺ຓສ຺ສ ອຸທກໍ ນາມ ໂຫຕິ, ກາຬວຓ຺ຓໍ ໂອໂລເກນ຺ຕານໍ ພ຺ຍາມສຕໍ ຄມ຺ຠີຣໍ ວິຍ ຂາຍຕິ, ຍຏ຺ຐິໍ ວາ ຣຊ຺ຊຸໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ມິນນ຺ຕສ຺ສ ປິຏ຺ຐິປາໂທທ຺ຘຣຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຍາວ ຣາຄາທໂຍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕາວ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ສຎ຺ຊານິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ, ໂສຕາປນ຺ໂນ ວິຍ ສກທາຄາມີ ວິຍ ອນາຄາມີ ວິຍ ຈ ຂາຍຕິ. ຍທາ ປນສ຺ສ ຣາຄາທໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕທາ ຣຕ຺ໂຕ ທຸຏ຺ໂຐ ມູຬ຺ໂຫຕິ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ອິຕິ ເຕ ຣາຄາທໂຍ ‘‘ເອຕ຺ຕໂກ ອຍ’’ນ຺ຕິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປມາຓໍ ທສ຺ເສນ຺ຕາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປມາຓກຣຓາ ນາມ ວຸຕ຺ຕາ.

ຊາເປຕຸນ຺ຕິ ຊິນຘນໍ ກາຕຸໍ. ໂສຕິ ຣາຊາ, ມຫາມຕ຺ໂຕ ວາ. ອສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຍາຈນ຺ຕສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ໂລຓກປລ຺ລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ປໍສຸໂຘວກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໒. ທສເມ ອນີຫຕໂທສນ຺ຕິ ອນປນີຕຖູລກາຬກໍ. ອນປນີຕກສາວນ຺ຕິ ອນປຄຕສຸຂຸມກາຬກໍ. ປຫຏມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫຏມຕ຺ຕໍ.

ທສກຸສລກມ຺ມປຖວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕເມວ, ວິປສ຺ສນາປາທກອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິຈິຕ຺ຕໍ ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕໂຕ ອຘິກໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຘິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຏິພ຺ຣູຫນວເສນ ອນຸ ອນຸ ຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, ຕຕ຺ຖ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປ຺ປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ນິສີທນໍ ອາທາຍ ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ວາ ວນສຓ຺ເຑ ວາ ປພ຺ຠາເຣ ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖຫິ ວາ ປາເທຫິ ວາ ນິສຊ຺ຊຏ຺ຐານໂຕ ຕິຓປຓ຺ຓານິ ອປເນນ຺ໂຕປິ ອຘິຈິຕ຺ຕໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕເຍວ. ນິສີທິຕ຺ວາ ປນ ຫຕ຺ຖປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ມູລກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠາວນໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ຠາວນາຍ ອປ຺ປນໍ ອປ຺ປຕ຺ຕາຍປິ ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕເຍວ ຕທຕ຺ເຖນປິ ຕໍສທ຺ທໂວຫາຣໂຕ. ຈິຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ຘມ຺ມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ສມ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ. ປຓ຺ຑິຕຊາຕິໂກຕິ ປຓ຺ຑິຕສຠາໂວ.

ກາເມ ອາຣພ຺ຠາຕິ ວຕ຺ຖຸກາເມ ອາຣພ຺ຠ. ກາມຣາຄສງ຺ຂາເຕນ ວາ ກາເມນ ປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິຕກ຺ໂກ ກາມວິຕກ຺ໂກ. ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ເອເຕນາຕິ ພ຺ຍາປາໂທ, ໂທໂສ. ວິຫິໍສນ຺ຕິ ເອຕາຍ ສຕ຺ເຕ, ວິຫິໍສນໍ ວາ ເຕສໍ ເອຕນ຺ຕິ ວິຫິໍສາ, ປເຣສໍ ວິເຫຐນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ກຣຸຓາປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ປາປຘມ຺ມສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຎາຕເກ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວິຕກ຺ໂກຕິ ຎາຕເກ ອາຣພ຺ຠ ເຄຫສ຺ສິຕເປມວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວິຕກ຺ໂກ. ຊນປທມາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວິຕກ຺ໂກຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອໂຫ ວຕ ມໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວິຕກ຺ໂກຕິ ‘‘ອໂຫ ວຕ ມໍ ປເຣ ນ ອວຊາເນຍ຺ຍຸໍ, ນ ເຫຏ຺ຐາ ກຕ຺ວາ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍຸໍ, ປາສາຓຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ວິຍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອຸປ຺ປນ຺ນວິຕກ຺ໂກ. ທສວິປສ຺ສນຸປກ຺ກິເລສວິຕກ຺ກາຕິ ໂອຠາສາທິທສວິປສ຺ສນຸປກ຺ກິເລເສ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນວິຕກ຺ກາ.

ອວສິຏ຺ຐາ ຘມ຺ມວິຕກ຺ກາ ເອຕສ຺ສາຕິ ອວສິຏ຺ຐຘມ຺ມວິຕກ຺ໂກ, ວິປສ຺ສນາສມາຘິ. ນ ເອກຄ຺ຄຠາວປ຺ປຕ຺ໂຕ ນ ເອກຄ຺ຄຕໍ ປຕ຺ໂຕ. ເອກໍ ອຸເທຕີຕິ ຫິ ເອໂກທິ, ປຏິປກ຺ເຂຫິ ອນຠິຠູຕຕ຺ຕາ ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສຏ຺ໂຐປິ ຫິ ໂລເກ ເອໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອກສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ສມາຘານວເສນ ປວຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເອໂກທິສ຺ສ ຠາໂວ ເອໂກທິຠາໂວ, ເອກຄ຺ຄຕາເຍຕໍ ອຘິວຈນໍ.

ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຕສນ຺ຕານສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ໂຄຈຣຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິຘ ນິພ຺ພານໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ນິພ຺ພານໂຄຈເຣເຍວ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ. ສຸຏ຺ຐຸ ນິສີທຕີຕິ ສມາຘິປຏິປກ຺ເຂ ກິເລເສ ສນ຺ນິສີເທນ຺ໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ນິສີທຕິ. ເອກຄ຺ຄໍ ໂຫຕີຕິ ອພ຺ຍຄ຺ຄຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເອກຄ຺ຄໍ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາ ອາຘິຍຕີຕິ ຍຖາ ອາຣມ຺ມເຓ ສຸຏ຺ຐຸ ອປ຺ປິຕໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສມ຺ມາ ສມ຺ມເທວ ອາຘິຍຕິ.

ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຣຓີຍສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອຠິຎ຺ຎາຍ ສຈ຺ຉິກຣຓີຍສ຺ສາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ອຠິຎ຺ຎາ’’ຕິ ຍ-ກາຣໂລເປນ ປນ ປຸນ ກາລກິຣິຍານິທ຺ເທໂສ ກໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອຠິຊານິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກາຕພ຺ພສ຺ສາ’’ຕິ. ອຠິຎ຺ຎາຍ ອິທ຺ຘິວິຘາທິຎາເຓນ ສຈ຺ຉິກິຣິຍໍ ອິທ຺ຘິວິຘປຈ຺ຈນຸຠວນາທິກໍ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກຣຓີຍນ຺ຕິ ເອວໍ ວາ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ສກ຺ຂີ, ສກ຺ຂິໂນ ຠພ຺ພຕາ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕາ, ສກ຺ຂິຠວນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສກ຺ຂີ ຈ ໂສ ຠພ຺ໂພ ຈາຕິ ສກ຺ຂິຠພ຺ໂພ. ອຍຎ຺ຫິ ອິທ຺ຘິວິຘາທີນໍ ຠພ຺ໂພ ຕຕ຺ຖ ຈ ສກ຺ຂີຕິ ສກ຺ຂິຠພ຺ໂພ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕາ, ຕໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຠິຎ຺ຎາປາທກຊ຺ຌານາທິເຠເທຕິ ເອຕ຺ຖ ອຠິຎ຺ຎາປາທາ ຈ ອຠິຎ຺ຎາປາທກຊ຺ຌານຎ຺ຈ ອຠິຎ຺ຎາປາທກຊ຺ຌານານິ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອຣຫຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາ ຈ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕເນວ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໙໘) –

‘‘ສຕິ ສຕິອາຍຕເນຕິ ສຕິ ສຕິກາຣເຓ. ກິຎ຺ເຈຕ຺ຖ ກາຣຓໍ? ອຠິຎ຺ຎາ ວາ ອຠິຎ຺ຎາປາທກຊ຺ຌານໍ ວາ, ອວສາເນ ປນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ວາ ກາຣຓໍ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາ ວາຕິ ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຍຎ຺ຫິ ຕໍ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕາສງ຺ຂາຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘປຈ຺ຈນຸຠວນາທິ, ຕສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາ ກາຣຓໍ. ອຖ ອິທ຺ຘິວິຘປຈ຺ຈນຸຠວນາທິ ອຠິຎ຺ຎາ, ເອວໍ ສຕິ ອຠິຎ຺ຎາປາທກຊ຺ຌານໍ ກາຣຓໍ. ອວສາເນ ຉຏ຺ຐາຠິຎ຺ຎາຍ ປນ ອຣຫຕ຺ຕໍ, ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາ ວາ ກາຣຓໍ. ອຣຫຕ຺ຕຎ຺ຫິ ‘‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫໍ ຕທາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມິ, ຍທຣິຍາ ເອຕຣຫິ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໕; ໓.໓໐໗) ອນຸຕ຺ຕເຣສຸ ວິໂມກ຺ເຂສຸ ປິຫໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຠິຎ຺ຎາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ກາຣຓໍ. ອິທຎ຺ຈ ສາຘາຣຓໍ ນ ໂຫຕິ, ສາຘາຣຓວເສນ ປນ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາ ກາຣຓໍ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ສຸຕ຺ເຕ ອຣຫຕ຺ຕຜລວເສນ ຉຏ຺ຐາຠິຎ຺ຎາ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອາສວານໍ ຂຍາຕິອາທິ ເຈຕ຺ຖ ຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ປໍສຸໂຘວກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໑. ນິມິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໓. ເອກາທສເມ ເຍຫິ ຜລໍ ນິມີຍຕິ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊນຏ຺ຐາເນ ປກ຺ຂິປມານໍ ວິຍ ໂຫຕິ, ຕານິ ນິມິຕ຺ຕານິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕີຓິ ກາຣຓານີ’’ຕິ. ກາເລນ ກາລນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກາເລນາຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ. ກາລນ຺ຕິ ຈ ອຸປໂຍຄວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກາເລ ກາເລ’’ຕິ. ມນສິ ກາຕພ຺ພາຕິ ຈິຕ຺ເຕ ກາຕພ຺ພາ, ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປລກ຺ຂິຕສມາຘານາກາໂຣ ສມາຘິເຍວ ອິຘ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເອກຄ຺ຄຕາ ຫິ ອິຘ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ຐານໍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂກສຊ຺ຊາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຐານໍ ອຕ຺ຖີຕິ ວຈນເສໂສ. ຕໍ ຠາວນາຈິຕ຺ຕໍ ໂກສຊ຺ຊາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ສໍວຕ຺ຕນສ຺ສ ກາຣຓໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ວາ ມນສິກຣຓໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂກສຊ຺ຊາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ເອຕສ຺ສ ຐານໍ ກາຣຓໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ກາຣຓໍ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິ. ຎາຓຊວນ຺ຕິ ສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ປວຕ຺ຕມານໍ ປຎ຺ຎາຊວໍ.

ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສຸວຓ຺ຓຕາປນໂຍຄ຺ຄອງ຺ຄາຣຠາຊນໍ ອິຘ ‘‘ອຸກ຺ກາ’’ຕິ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອງ຺ຄາຣກປລ຺ລ’’ນ຺ຕິ. ສຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ຍຖາ ຕຕ຺ຖ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສຸວຓ຺ຓໍ ຕປ຺ປຕິ, ເອວໍ ປຏິຍາທິເຍຍ຺ຍ. ອາລິມ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ອາທິເຍຍ຺ຍ, ຊເລຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖ ອງ຺ຄາເຣ…ເປ… ຄາຫາເປຍ຺ຍາ’’ຕິ. ມູສາຍ ວາ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍາຕິ ຕຕ຺ຕເກ ວາ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ. ອຸປຘາເຣຕີຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕິ.

ນິມິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂລຓກປລ຺ລວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທຸຕິຍປຓ຺ຓາສກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.