(໙) ໔. ສມຓວຄ຺ໂຄ

໑-໕. ສມຓສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໘໒-໘໖. ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ປຐເມ ສມ຺ມາ ອາທານໍ ຄຫຓໍ ສມາທານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສມາທານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຄຫຓ’’ນ຺ຕິ. ອຘິກໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ສີລນ຺ຕິ ອຘິສີລໍ. ໂລກິຍສີລສ຺ສ ອຘິສີລຠາໂວ ປຣິຍາເຍນາຕິ ນິປ຺ປຣິຍາຍເມວ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປິຈ ສພ຺ພມ຺ປິ ໂລກິຍສີລ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໂຕຕິ ອາເສວິຕພ຺ພໂຕ. ປຎ຺ຈປິ ທສປິ ວາ ສີລານິ ສີລໍ ນາມ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ ອຘິສີລໍ ນາມ ອນວເສສກາຍິກເຈຕສິກສໍວຣຠາວໂຕ ມຄ຺ຄສີລສ຺ສ ປທຏ຺ຐານຠາວໂຕ ຈ. ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈິຕ຺ຕໍ, ວິປສ຺ສນາປາທກຊ຺ຌານໍ ອຘິຈິຕ຺ຕໍ ມຄ຺ຄສມາຘິສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ. ກມ຺ມສ຺ສກຕຎາຓໍ ປຎ຺ຎາ, ວິປສ຺ສນາ ອຘິປຎ຺ຎາ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ອຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ. ອປິຈ ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ຖຍນ຺ເຕນ ສມາທິນ຺ນໍ ປຎ຺ຈສີລໍ ທສສີລມ຺ປິ ອຘິສີລເມວ ນິພ຺ພານາຘິຄມສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ. ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ຖຍນ຺ເຕນ ສມາປນ຺ນາ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍປິ ອຘິຈິຕ຺ຕເມວ.

‘‘ກລ຺ຍາຓກາຣີ ກລ຺ຍາຓໍ, ປາປກາຣີ ຈ ປາປກໍ;

ອນຸໂຠຕິ ທ຺ວຍເມຕໍ, ອນຸພນ຺ຘຎ຺ຫິ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ. –

ເອວໍ ອຕີເຕ ອນາຄເຕ ຈ ວຏ຺ຏມູລກທຸກ຺ຂສລ຺ລກ຺ຂຓວເສນ ສໍເວຄວຕ຺ຖຸຕາຍ ວິມຸຕ຺ຕິອາກງ຺ຂາຍ ປຈ຺ຈຍຠູຕາ ກມ຺ມສ຺ສກຕປຎ຺ຎາປິ ອຘິປຎ຺ຎາຕິ ວທນ຺ຕິ. ທຸຕິຍຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈມານິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

ສມຓສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ປຐມສິກ຺ຂາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໗. ຉຏ຺ເຐ ສມຕ຺ຕກາຣີຕິ ອນູເນນ ປຣິປູເຣນ ອາກາເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ສິກ຺ຂາປທານໍ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທກຕ຺ຕໍ ອເປກ຺ຂາສິທ຺ຘນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຣາປິ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ຂຸທ຺ທກ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣມຫານິກາຍວຬຎ຺ຊນກອາຈຣິຍາຕິ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣນິກາຍໍ ປຣິຫຣນ຺ຕາ ອາຈຣິຍາ, ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣຠາຓກາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂລກວຊ຺ຊໍ ນາປຊ຺ຊຕິ ໂລກວຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທານໍ ວີຕິກ຺ກມສາຘກສ຺ສ ກິເລສຄຫນສ຺ສ ສພ຺ພໂສ ປຫີນຕ຺ຕາ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊເມວ ອາປຊ຺ຊຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວີຕິກ຺ກມໍ ວາ ອຊານໂຕປິ ອາປຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ. ຈິຕ຺ເຕນ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຣູປິຍປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕສາທິເຍນ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອາທິຠູຕານິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍານິ, ຕານິ ເອວ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍການິ ຍຖາ ‘‘ວິນໂຍ ເອວ ເວນຍິໂກ’’ຕິ ອາຫ ‘‘ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາສີລສິກ຺ຂາປທານີຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປາຣາຊິການິ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ປຏິປກ຺ຂຘມ຺ມານໍ ອນວເສສໂຕ ສວນໂຕ ປຄ຺ຆຣຓໂຕ ໂສໂຕ, ອຣິຍມຄ຺ໂຄຕິ ອາຫ ‘‘ໂສຕສງ຺ຂາເຕນ ມຄ຺ເຄນາ’’ຕິ. ວິນິປາເຕຕິ ວິຣູປໍ ສທຸກ຺ຂໍ ສອຸປາຍາສໍ ນິປາເຕຕີຕິ ວິນິປາໂຕ, ອປາຍທຸກ຺ເຂ ຂິປນໂກ. ຘມ຺ໂມຕິ ສຠາໂວ. ນາສ຺ສ ວິນິປາໂຕ ຘມ຺ໂມຕິ ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມ, ນ ອຕ຺ຕານໍ ອປາເຍສຸ ວິນິປາຕນສຠາໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ເຍ ຘມ຺ມາ ອປາຍຄມນີຍາ, ເຕສໍ ປຫີນຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມຕິ ຈຕູສຸ ອປາເຍສຸ ອປຕນສຠາໂວ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອປຕນສຠາໂວຕິ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນສຠາໂວ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄນິຍາເມນ ນິຍໂຕຕິ ອຸປຣິມຄ຺ຄາຘິຄມສ຺ສ ອວສ຺ສໍຠາວີຠາວໂຕ ນິຍໂຕ. ເຕເນວາຫ ‘‘ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ’’ຕິ. ເຫຏ຺ຐິມນ຺ຕໂຕ ສຕ຺ຕມຠວໂຕ ອຸປຣິ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນຘມ຺ມຕາຍ ວາ ນິຍໂຕ. ສມ຺ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ສມ຺ໂພຘິ, ອຣິຍມຄ຺ໂຄ. ໂສ ປນ ປຐມມຄ຺ຄສ຺ສ ອຘິຄຕຕ຺ຕາ ອວສິຏ຺ໂຐ ຈ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພຠາເວນ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍສງ຺ຂາຕາ ສມ຺ໂພຘິ ປຣໍ ອຍນໍ ປຣາ ຄຕິ ອສ຺ສາຕິ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ’’ຕິ.

ຕນຸຠາວາຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐານມນ຺ທຕາຍ ຈ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ຕນຸຠາເວນ. ຕນຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ເວທິຕພ຺ພໍ ອຘິຈ຺ຈຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ປຣິຍຸຏ຺ຐານມນ຺ທຕາຍ ຈ. ສກທາຄາມິສ຺ສ ຫິ ວຏ຺ຏານຸສາຣິມຫາຊນສ຺ສ ວິຍ ກິເລສາ ອຠິຓ຺ຫໍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກທາຈິ ກຣຫຈິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ວິຣຬາກາຣາ ຫຸຕ຺ວາ ວິຣຬວາປິເຕ ເຂຕ຺ເຕ ອງ຺ກຸຣາ ວິຍ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາປິ ຈ ວຏ຺ຏານຸສາຣິມຫາຊນສ຺ເສວ ມທ຺ທນ຺ຕາ ຜຣນ຺ຕາ ຉາເທນ຺ຕາ ອນ຺ຘກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ມນ຺ທມນ຺ທາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕນຸກາກາຣາ ຫຸຕ຺ວາ ອພ຺ຠປຏລມິວ ມກ຺ຂິກາປຕ຺ຕມິວ ຈ. ຕຕ຺ຖ ເກຈິ ເຖຣາ ຠຓນ຺ຕິ ‘‘ສກທາຄາມິສ຺ສ ກິເລສາ ກິຎ຺ຈາປິ ຈິເຣນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ພຫລາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ຈ ຘີຕໂຣ ຈ ທິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອຕໍ ປນ ອປ຺ປມາຓໍ. ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣ ຫິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄປຣາມສນມຕ຺ເຕນປິ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ທ຺ວີຫິເຍວ ກາຣເຓຫິສ຺ສ ກິເລສານໍ ຕນຸຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ ອຘິຈ຺ຈຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ປຣິຍຸຏ຺ຐານມນ຺ທຕາຍ ຈາຕິ.

ເຫຏ຺ຐາຠາຄິຍານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາຕິ ມຫຄ຺ຄຕຠູມິໂຕ ເຫຏ຺ຐາ, ກາມຠູມິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ເຫຏ຺ຐາຠາຄສ຺ສ ຫິຕາຕິ ເຫຏ຺ຐາຠາຄິຍາ, ເຕສໍ ເຫຏ຺ຐາຠາຄິຍານໍ, ເຫຏ຺ຐາຠາຄສ຺ສ ກາມຠວສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຄຫິຕານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສໍໂຍເຊນ຺ຕິ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ຂນ຺ຘຄຕິຠວາທີຫິ ຂນ຺ຘຄຕິຠວາທໂຍ, ກມ຺ມໍ ວາ ຜເລນາຕິ ສໍໂຍຊນານີຕິ ອາຫ ‘‘ສໍໂຍຊນານນ຺ຕິ ພນ຺ຘນານ’’ນ຺ຕິ. ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຣາຄາທິກສ຺ສ ຫິ ເອຕຣຫິ ຂນ຺ຘາທີນໍ ອາຍຕິໍ ຂນ຺ຘາທີຫິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຣາຄາທິກສ຺ສ ປນ ຕໍ ນຕ຺ຖິ, ກຕານມ຺ປິ ກມ຺ມານໍ ອສມຕ຺ຖຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ ຣາຄາທີນໍ ອນ຺ວຍໂຕ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ຈ ສໍໂຍຊນຏ຺ໂຐ ສິທ຺ໂຘ. ປຣິກ຺ຂເຍນາຕິ ສມຸຈ຺ເຉເທນ.

ໂອປປາຕິໂກຕິ ອຸປປາຕິກໂຍນິໂກ ອຸປປຕເນ ສາຘຸກາຣີ. ເສສໂຍນິປຏິກ຺ເຂປວຈນເມຕໍ. ເຕນ ຄພ຺ຠວາສທຸກ຺ຂາຠາວມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ອິມິນາ ເສສທຸກ຺ຂາຠາວໍ. ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍິຕາ ຈສ຺ສ ກາມໂລເກ ຂນ຺ຘພີຊສ຺ສ ອປຸນາຄມນວເສເນວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປຣິເຍວາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກເຍວ. ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມຕິ ຕໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ນ ອາວຕ຺ຕນຘມ຺ໂມ. ເຕນາຫ ‘‘ໂຍນິຄຕິວເສນ ອນາຄມນຘມ຺ໂມ’’ຕິ.

ປເທສໍ ປເທສກາຣີ ອາຣາເຘຕີຕິ ສີລກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ ປາຣິປູຣິຍາ ເອກເທສຠູຕໍ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄຕ຺ຕຍໍ ປເທໂສ, ຕໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປເທສໍ ເອກເທສຠູຕໍ ເຫຏ຺ຐິມໍ ຜລຕ຺ຕຍເມວ ອາຣາເຘຕິ, ນິປ຺ຜາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ປເທສກາຣີ ປຸຄ຺ຄໂລ ນາມ ໂສຕາປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິ. ປຣິປູຣໍ ປຣິປູຣກາຣີຕິ ສີລກ຺ຂນ຺ຘາທີຫິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທີຫິ ຈ ປຣິໂຕ ປູຣເຓນ ປຣິປູຣສງ຺ຂາຕໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ປຣິປູຣໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ອາຣາເຘຕິ, ນິປ຺ຜາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ປຣິປູຣກາຣີ ນາມ ອຣຫາ’’ຕິອາທິ.

ປຐມສິກ຺ຂາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗-໑໐. ທຸຕິຍສິກ຺ຂາສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໘໘-໙໑. ສຕ຺ຕເມ ກຸລາ ກຸລໍ ຄມນໂກຕິ ກຸລໂຕ ກຸລໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ. ທ຺ເວ ວາ ຕໂຍ ວາ ຠເວຕິ ເທວມນຸສ຺ສວເສນ ທ຺ເວ ວາ ຕໂຍ ວາ ຠເວ. ມິສ຺ສກຠວວເສນ ເຫຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເທສນາມຕ຺ຕເມວ ເຈຕໍ ‘‘ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ’’ຕິ. ຍາວ ຉຏ຺ຐຠວາ ສໍສຣນ຺ໂຕປິ ໂກລໍໂກໂລວ ໂຫຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອຍຎ຺ຫິ ທ຺ເວ ວາ ຠເວ…ເປ… ເອວເມຕ຺ຖ ວິກປ຺ໂປ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ. ອຸຬາຣກຸລວຈໂນ ວາ ເອຕ຺ຖ ກຸລສທ຺ໂທ, ກຸລໂຕ ກຸລໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂກລໍໂກໂລ. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ນີຈກຸເລ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ມຫາໂຠຄກຸເລສຸ ເອວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກວໂລ ຫິ ກຸລສທ຺ໂທ ມຫາກຸລເມວ ວທຕິ ‘‘ກຸລປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ເອກພີຊີຕິ ເອຕ຺ຖ ຂນ຺ຘພີຊໍ ນາມ ກຖິຕໍ, ຂນ຺ຘພີຊນ຺ຕິ ຈ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍສ຺ສ ຫິ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ເອກໍ ຂນ຺ຘພີຊໍ ອຕ຺ຖິ, ເອກໍ ຠວຄ຺ຄຫຓໍ, ໂສ ເອກພີຊີ ນາມ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກສ຺ເສວ ຠວສ຺ສ ພີຊໍ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ເອກພີຊີ’’ຕິ. ‘‘ມານຸສກໍ ຠວ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປເນຕ຺ຖ ເທສນາມຕ຺ຕເມວ, ‘‘ເທວຠວໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີ’’ຕິປິ ປນ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ.

ອຸທ຺ຘໍວາຫິຠາເວນ ອຸທ຺ຘມສ຺ສ ຕຓ຺ຫາໂສຕໍ ວຏ຺ຏໂສຕໍ ວາຕິ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ, ອຸທ຺ຘໍ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິລຠິຕພ຺ພໂຕ ອຸທ຺ຘມສ຺ສ ມຄ຺ຄໂສຕນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ. ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອກນິຏ຺ຐຠວໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ. ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈີຕິ ອວິຫາທີສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ. ສປ຺ປໂຍເຄນາຕິ ວິປສ຺ສນາຎາຓາຠິສງ຺ຂາຣສງ຺ຂາເຕນ ປໂຍເຄນ ສຫ, ມຫຕາ ວິປສ຺ສນາປໂຍເຄນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປຫຈ຺ຈາຕິ ເອຕສ຺ສ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ເວມຊ຺ຌາຕິກ຺ກໂມ ກາລກິຣິຍາປຄມນຎ຺ຈ ສງ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອາຍຸເວມຊ຺ຌໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ໂຕ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ໂຍ ປນ ກປ຺ປສຫສ຺ສາຍຸເກສຸ ອວິເຫສູ’’ຕິອາທິ. ໂສ ຕິວິໂຘ ໂຫຕີຕິ ຎາຓສ຺ສ ຕິກ຺ຂມຊ຺ຌມຸທຸຠາເວນ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ກປ຺ປສຫສ຺ສາຍຸເກສູ’’ຕິອາທິ.

ສທ຺ຘາຘຸເຣນ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາຕິ ‘‘ສເຈ ສທ຺ຘາຍ ສກ຺ກາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ, ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສາມິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ສທ຺ຘາຘຸຣວເສນ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ປຎ຺ຎາຘຸເຣນ ອຠິນິວິຏ຺ໂຐຕິ ‘‘ສເຈ ປຎ຺ຎາຍ ສກ຺ກາ, ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສາມິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຎາຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ອຠິນິວິຏ຺ໂຐ. ຍຖາວຸຕ຺ຕເມວ ອຏ຺ຐວິຘຕ຺ຕໍ ໂກລໍໂກລສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣເມສຸ ອຕິທິສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຖາ ໂກລໍໂກລາ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມາ ຈາ’’ຕິ ອາຫ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຏ຺ຐ ໂກລໍໂກລາ, ອຏ຺ຐ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຣມາ ຠວູປປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຕຠາວຄ຺ຄຫຓໍ ອສ຺ສ, ຕໂຕ ປຣໍ ອຏ຺ຐມໍ ຠວໍ ນາທິຍຕີຕິ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ. ຠຄວຕາ ຄຫິຕນາມວເສເນວ ເຈຕານິ ອຣິຍາຍ ຊາຕິຍາ ຊາຕານໍ ເຕສໍ ນາມານິ ຊາຕານິ ກຸມາຣານໍ ມາຕາປິຕູຫິ ຄຫິຕນາມານິ ວິຍ. ເອຕ຺ຕກຎ຺ຫິ ຐານໍ ຄໂຕ ເອກພີຊີ ນາມ ໂຫຕິ, ເອຕ຺ຕກໍ ໂກລໍໂກໂລ, ເອຕ຺ຕກໍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມຕິ ຠຄວຕາ ເອເຕສໍ ນາມໍ ຄຫິຕໍ. ນິຍມໂຕ ປນ ອຍໍ ເອກພີຊີ, ອຍໍ ໂກລໍໂກໂລ, ອຍໍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມຕິ ນຕ຺ຖິ. ໂກ ປນ ເນສໍ ເອຕໍ ປເຠທໍ ນິຍເມຕີຕິ? ເກຈິ ຕາວ ເຖຣາ ‘‘ປຸພ຺ພເຫຕຸ ນິຍເມຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເກຈິ ປຐມມຄ຺ໂຄ, ເກຈິ ອຸປຣິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ, ເກຈິ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຸພ຺ພເຫຕຸ ນິຍເມຕີ’’ຕິ ວາເທ ປຐມມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ກໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ‘‘ອຸປຣິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ນິຣຸປນິສ຺ສຍາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ’’ຕິ ວຈນໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘‘ປຐມມຄ຺ໂຄ ນິຍເມຫີ’’ຕິ ວາເທ ອຸປຣິ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ນິຣຕ຺ຖກຕາ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘‘ອຸປຣິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ນິຍເມນ຺ຕີ’’ຕິ ວາເທ ປຐມມຄ຺ເຄ ອນຸປ຺ປນ຺ເນເຍວ ອຸປຣິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ອຸປ຺ປນ຺ນາຕິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ. ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາ ນິຍເມຕີ’’ຕິ ວາໂທ ປນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ຫິ ອຸປຣິ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາ ພລວຕີ ໂຫຕິ, ເອກພີຊີ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ມນ຺ທຕຣາຍ ໂກລໍໂກໂລ, ຕໂຕ ມນ຺ທຕຣາຍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມຕິ.

ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ໂສຕາປນ຺ໂນ ວຏ຺ຏຊ຺ຌາສໂຍ ໂຫຕິ ວຏ຺ຏາຠິຣໂຕ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ວຏ຺ຏສ຺ມິໍເຍວ ຈຣຕິ ສນ຺ທິສ຺ສຕິ. ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ເສຏ຺ຐິ, ວິສາຂາ ອຸປາສິກາ, ຈູຬຣຖມຫາຣຖາ ເທວປຸຕ຺ຕາ, ອເນກວຓ຺ໂຓ ເທວປຸຕ຺ໂຕ, ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ, ນາຄທຕ຺ໂຕ ເທວປຸຕ຺ໂຕຕິ ອິເມ ຫິ ເອຕ຺ຕກາ ຊນາ ວຏ຺ຏຊ຺ຌາສຍາ ວຏ຺ຏາຠິຣຕາ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຉ ເທວໂລເກ ໂສເຘຕ຺ວາ ອກນິຏ຺ເຐ ຐຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ອິເມ ອິຘ ນ ຄຫິຕາ. ນ ເກວລຎ຺ຈິເມວ, ໂຍປິ ມນຸສ຺ເສສຸເຍວ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ, ໂຍປິ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ເທເວສຸເຍວ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອປຣາປຣໍ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ອິເມປິ ອິຘ ນ ຄຫິຕາ, ກາເລນ ເທເວ, ກາເລນ ມນຸສ຺ເສ ສໍສຣິຕ຺ວາ ປນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕວ ອິຘ ຄຫິໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ’’ຕິ ອິທໍ ອິຘຏ຺ຐກໂວກິຓ຺ຓຠວູປປຕ຺ຕິກສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກສ຺ສ ນາມໍ ກຖິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

‘‘ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ’’ຕິ (ປຸ. ປ. ໓໔) ວຈນໂຕ ປຎ຺ຈສຸ ສກທາຄາມີສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເອໂກວ ຄຫິໂຕ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ອິຘ ສກທາຄາມິຜລໍ ປຕ຺ວາ ອິເຘວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຘ ປຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ເທວໂລເກ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ເທວໂລເກ ປຕ຺ວາ ອິຘູປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ອິຘ ນ ຄຫິຕາ. ໂຍ ປນ ອິຘ ປຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ຍາວຕາຍຸກໍ ວສິຕ຺ວາ ປຸນ ອິຘູປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕິ, ອຍໍ ເອໂກວ ອິຘ ຄຫິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອິທານິ ຕສ຺ສ ປເຠທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕີສຸ ປນ ວິໂມກ຺ເຂສູ’’ຕິອາທິມາຫ. ອິມສ຺ສ ປນ ສກທາຄາມິໂນ ເອກພີຊິນາ ສທ຺ຘິໍ ກິໍ ນານາກຣຓນ຺ຕິ? ເອກພີຊິສ຺ສ ເອກາວ ປຏິສນ຺ຘິ, ສກທາຄາມິສ຺ສ ທ຺ເວ ປຏິສນ຺ຘິໂຍ, ອິທໍ ເຕສໍ ນານາກຣຓໍ. ສຸຎ຺ຎຕວິໂມກ຺ເຂນ ວິມຸຕ຺ຕຂີຓາສໂວ ປຏິປທາວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ, ຕຖາ ອນິມິຕ຺ຕອປ຺ປຓິຫິຕວິໂມກ຺ເຂຫີຕິ ເອວໍ ທ຺ວາທສ ອຣຫນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາ ປນ ສກທາຄາມິໂນ, ຕເຖວ ອຣຫນ຺ໂຕ ທ຺ວາທສ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມນວມທສມານິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

ທຸຕິຍສິກ຺ຂາສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໑. ສງ຺ກວາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໒. ເອກາທສເມ ວິຫາຣປຏິພທ຺ຘນວກມ຺ມາທິຠາຣໍ ຫຣຕິ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ຠາຣຫາໂຣ. ເຕເນວາຫ ‘‘ນເວ ອາວາເສ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ປຸຣາເຓ ປຏິຊຄ຺ຄຕີ’’ຕິ. ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໂຕ ສິກ຺ຂາ, ປຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ, ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເອເຕຫີຕິ ວາ ປທານິ, ສິກ຺ຂາເຍວ ປທານິ ສິກ຺ຂາປທານີຕິ ອາຫ ‘‘ສິກ຺ຂາສງ຺ຂາເຕຫິ ປເທຫີ’’ຕິ. ທສ຺ເສຕີຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທສ຺ເສຕິ, ຫຕ຺ຖາມລກໍ ວິຍ ປາກເຏ ວິຠູເຕ ກຕ຺ວາ ວິຠາເວຕິ. ຄຓ຺ຫາເປຕີຕິ ເຕ ຘມ຺ເມ ມນສາ ອນຸປກ຺ຂິເຕ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ເຘ ກາເຣນ຺ໂຕ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຕິ. ສມຸສ຺ສາເຫຕີຕິ ສມາຘິມ຺ຫິ ອຸສ຺ສາຫໍ ຊເນຕິ. ປຏິລທ຺ຘຄຸເຓຫີຕິ ຕາຍ ເທສນາຍ ຕນ຺ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຕ຺ຕປຸຣິສກາເຣນ ຈ ເຕສໍ ປຏິວິທ຺ຘຄຸເຓຫິ. ໂວທາເປຕີຕິ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານໍ ອສ຺ສທ຺ຘິຍາທິກິເລສມລາປຄມເນນ ປຠສ຺ສຣໍ ກໂຣຕິ. ສຓ຺ຫໍ ສຓ຺ຫໍ ກເຖຕີຕິ ອຕິວິຍ ສຸຂຸມໍ ກຕ຺ວາ ກເຖຕິ.

ອຈ຺ຈຍນໍ ສາຘຸມຣິຍາທໍ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກມນໍ ອຈ຺ຈໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ອປຣາໂຘ’’ຕິ. ອຈ຺ເຈຕິ ອຕິກ຺ກມຕິ ເອເຕນາຕິ ວາ ອຈ຺ຈໂຍ, ວີຕິກ຺ກມສ຺ສ ປວຕ຺ຕນໂກ ອກຸສລຘມ຺ໂມ. ໂສ ເອວ ອປຣຊ຺ຌຕິ ເອເຕນາຕິ ອປຣາໂຘ. ໂສ ຫິ ອປຣຊ຺ຌນ຺ຕໍ ປຸຣິສໍ ອຘິຠວິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອຘິຠວິຕ຺ວາ ປວຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕູຕິ ອຘິວາສນວເສນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕູຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ຂມຕູ’’ຕິ. ສເທວເກນ ໂລເກນ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ອຣຓີຍໂຕ ອຣິໂຍ, ຕຖາຄໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍຕິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ’’ຕິ. ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານໍ ກໂຣນ຺ໂຕຕິ ກາມໍ ‘‘ວຸທ຺ຘິ ເຫສາ’’ຕິ ຘມ຺ມາຘິຏ຺ຐານວເສນ ວາກ຺ຍໍ ອາຣທ຺ຘໍ, ຕຖາປິ ເທສນໍ ປນ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອາຫາຕິ ໂຍຊນາ.

ສງ຺ກວາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມຓວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.