໕. ປຣິສວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ
໔໓. ປຎ຺ຈມສ຺ສ ປຐເມ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ອກປ຺ປິເຍ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາຍ, ກປ຺ປິເຍ ອກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາຍ, ອວຊ຺ເຊ ວຊ຺ຊສຎ຺ຎິຕາຍ, ວຊ຺ເຊ ອວຊ຺ຊສຎ຺ຎິຕາຍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈປ຺ປກຕິກາ. ເຍ ຫິ ວິນເຍ ອປກຕຎ຺ຎຸໂນ ສໍກິເລສໂວທານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ກຸສລາ ສກິຎ຺ຈນກາຣິໂນ ວິປ຺ປຏິສາຣພຫຸລາ, ເຕສໍ ອນຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍຠາວໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສາຣາຠາເວນ ຕຸຈ຺ຉຕ຺ຕາ ນໂຬ ວິຍາຕິ ນໂຬ, ມາໂນຕິ ອາຫ ‘‘ອຸນ຺ນຬາຕິ ອຸຄ຺ຄຕນຬາ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸຏ຺ຐິຕຕຸຈ຺ຉມານາ’’ຕິ. ມາໂນ ຫິ ເສຍ຺ຍສ຺ສ ເສຍ຺ໂຍຕິ ສທິໂສຕິ ຈ ປວຕ຺ຕິຍາ ວິເສສໂຕ ຕຸຈ຺ໂຉ. ຈາປລ຺ເລນາຕິ ຈປລຠາເວນ, ຕຓ຺ຫາໂລລຸປ຺ເປນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຸຂຂຣາຕິ ມຸເຂນ ຜຣຸສາ, ຜຣຸສວາທິໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ວິກິຓ຺ຓວາຈາຕິ ວິສ຺ສຏວຈນາ ສມ຺ຜປ຺ປລາປິຕາຍ ອປຣິຍນ຺ຕວຈນາ. ເຕນາຫ ‘‘ອສໍຍຕວຈນາ’’ຕິອາທິ. ວິສ຺ສຏ຺ຐສຕິໂນຕິ ສຕິວິຣຫິຕາ. ປຈ຺ຈຍເວກລ຺ເລນ ວິຊ຺ຊມານາຍປິ ສຕິຍາ ສຕິກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາ. ນ ສມ຺ປຊານນ຺ຕີຕິ ອສມ຺ປຊານາ, ຕໍໂຍຄນິວຕ຺ຕິຍໍ ຈາຍໍ ອກາໂຣ ‘‘ອເຫຕຸກາ ຘມ຺ມາ (ຘ. ສ. ທຸກມາຕິກາ ໒), ອຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ’’ຕິອາທີສຸ (ຈູຬວ. ໗໖) ວິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ນິປ຺ປຎ຺ຎາ’’ຕິ, ປຎ຺ຎາຣຫິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຬິຍໍ ວິພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ຕາຕິ ອຸພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ. ສມາຘິວິຣເຫນ ລທ຺ໂຘກາເສນ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ເຕສໍ ສມາຘິວິຣຫານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນານາຣມ຺ມເຓສຸ ປຣິພ຺ຠມຕິ ວນມກ຺ກໂຏ ວິຍ ວນສາຂາສຸ. ປາກຕິນ຺ທ຺ຣິຍາຕິ ສໍວຣາຠາເວນ ຄິຫິກາເລ ວິຍ ວິວຏອິນ຺ທ຺ຣິຍາ. ເຕນາຫ ‘‘ປກຕິຍາ ຐິເຕຫີ’’ຕິອາທິ. ວິວເຏຫີຕິ ອສໍວຸເຕຫິ.
໔໔. ທຸຕິເຍ ຠຓ຺ຑນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກລຫສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາໂຄຕິ ກລຫສ຺ສ ເຫຕຸຠູຕາ ປຣິຠາສາ ຕໍສທິສີ ຈ ອນິຏ຺ຐກິຣິຍາ ຠຓ຺ຑນໍ ນາມ. ກລຫຊາຕາຕິ ຫຕ຺ຖປຣາມາສາທິວເສນ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ໂຕ ກລໂຫ ຊາໂຕ ເອເຕສນ຺ຕິ ກລຫຊາຕາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ວິຣຸທ຺ຘວາທນ຺ຕິ ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິນາ ວິຣຸທ຺ຘວາທຠູຕໍ ວິວາທໍ. ມຸຂສນ຺ນິສ຺ສິຕຕາຍ ວາຈາ ອິຘ ‘‘ມຸຂ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ທຸພ຺ຠາສິຕາ ວາຈາ ມຸຂສຕ຺ຕິໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ. ຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ສີມາປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນຫິ ປກຕຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອກໂຕ ກຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ເອກກມ຺ມໍ ນາມ. ປຎ຺ຈວິໂຘປິ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທໂສ ເອກໂຕ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ເອກຸທ຺ເທໂສ ນາມ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ປນ ສິກ຺ຂາປທໍ ສພ຺ເພຫິປິ ລຊ຺ຊີປຸຄ຺ຄເລຫິ ສມໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພຠາວໂຕ ສມສິກ຺ຂຕາ ນາມ. ປາຬິຍໍ ຂີໂຣທກີຠູຕາຕິ ຍຖາ ຂີຣຎ຺ຈ ອຸທກຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສໍສນ຺ທຕິ, ວິສຸໍ ນ ໂຫຕິ, ເອກຕ຺ຕໍ ວິຍ ອຸເປຕິ. ສຕິປິ ຫິ ອຸຠເຍສໍ ກລາປານໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ເຠເທ ປຈຸຣຊເນຫິ ປນ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍນານຕ຺ຕໍ ຂີໂຣທກໍ ສໂມທິຕໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ສໍສຏ຺ຐໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວໍ ສາມຄ຺ຄິວເສນ ເອກຕ຺ຕູປຄຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ວິຍາຕິ ຂີໂຣທກີຠູຕາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເມຕ຺ຕາຈກ຺ຂູຫີຕິ ເມຕ຺ຕາຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ໂອໂລກນຈກ຺ຂູຫິ. ຕານິ ຫິ ປິຍຠາວທີປນໂຕ ‘‘ປິຍຈກ຺ຂູນີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.
໔໕. ຕຕິເຍ ອຄ຺ຄວຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຄ຺ຄ-ສທ຺ໂທ ອຸຕ຺ຕມປຣິຍາໂຍ, ເຕນ ວິສິຏ຺ຐສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ, ວິສິຏ຺ຐາຍ ວາ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຄຫຓໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຄ຺ຄວຕີຕິ ອຸຕ຺ຕມປຸຄ຺ຄລວຕີ’’ຕິອາທິ. ອວິຄຕຕຓ຺ຫຕາຍ ຕໍ ຕໍ ປຣິກ຺ຂາຣຊາຕໍ ພຫຸໍ ລນ຺ຕິ ອາທິຍນ຺ຕີຕິ ພຫຸລາ, ພຫຸລາ ເອວ ພາຫຸລິກາ ຍຖາ ‘‘ເວນຍິໂກ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໘.໑໑; ປາຣາ. ໘; ມ. ນິ. ໑.໒໔໖). ເຕ ປນ ຍສ຺ມາ ປຈ຺ຈຍພຫຸຠາວາຍ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອາຫ ‘‘ຈີວຣາທິພາຫຸລ຺ລາຍ ປຏິປນ຺ນາ’’ຕິ. ສິກ຺ຂາຍ ອາທຣຄາຣວາຠາວໂຕ ສິຖິລໍ ອທຬ຺ຫໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ສາຖລິກາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສິຖິລນ຺ຕິ ຈ ຠາວນປຸໍສກນິທ຺ເທໂສ, ສິຖິລສທ຺ເທນ ວາ ສມານຕ຺ຖສ຺ສ ສາຖລສທ຺ທສ຺ສ ວເສນ ສາຖລິກາຕິ ປທສິທ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອວຄມນຏ຺ເຐນາຕິ ອໂຘຄມນຏ຺ເຐນ, ໂອຣມ຺ຠາຄິຍຠາເວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປຘິວິເວເກຕິ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄຕາຍ ອຸປຘິວິວິຕ຺ເຕ. ໂອໂຣປິຕຘຸຣາຕິ ອຸຊ຺ຌິຕຸສ຺ສາຫາ. ທຸວິຘມ຺ປິ ວີຣິຍນ຺ຕິ ກາຍິກໍ ເຈຕສິກຎ຺ຈ ວີຣິຍໍ.
໔໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຣິຍສຈ຺ຈສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ອຄ຺ຄຫິຕຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຕກເມວ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ອຄ຺ຄຫິຕຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ອິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ທຸກ຺ຂໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອນວເສເສຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຫິຕຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຍຖາສຠາວໂຕ ນປ຺ປຊານນ຺ຕີຕິ ສຣສລກ຺ຂຓປ຺ປຏິເວເຘນ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ນປ຺ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ. ອສມ຺ໂມຫປຏິເວໂຘ ຈ ຍຖາ ຕສ຺ມິໍ ຎາເຓ ປວຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຣູປາທິປຣິຈ຺ເຉເທ ສມ຺ໂມໂຫ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາ ປວຕ຺ຕິ. ອຈ຺ຈນ຺ຕກ຺ຂໂຍຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕກ຺ຂຍນິມິຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພານໍ. ອສມຸປ຺ປຕ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍໍ ນິພ຺ພານໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ກາຣຓຠູຕໍ ອາຄມ຺ມ ຕທຸຠຍມ຺ປິ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ອສມຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.
໔໗. ປຎ຺ຈເມ ວິເສສນສ຺ສ ປຣນິປາເຕນ ‘‘ປຣິສາກສໂຏ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກສຏປຣິສາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ກສຏປຣິສາ’’ຕິ ຫິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ປຣິສາກສໂຏ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິສາມຓ຺ໂຑຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.
໔໘. ຉຏ຺ເຐ ຄມ຺ຠີຣາຕິ ອຄາຘາ ທຸກ຺ໂຂຄາຬ຺ຫາ. ປາຬິວເສນາຕິ ອິມິນາ ໂຍ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາຍ ວິສໂຍ ຄມ຺ຠີຣຠາໂວ, ຕມາຫ. ຘມ຺ມປ຺ປຏິເວຘສ຺ສ ຫິ ທຸກ຺ກຣຠາວໂຕ ຘມ຺ມສ຺ສ ປາຬິຍາ ທຸກ຺ໂຂຄາຬ຺ຫຕາຍ ຄມ຺ຠີຣຠາໂວ. ‘‘ປາຬິວເສນ ຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ສລ຺ລສຸຕ຺ຕສທິສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຕສ຺ສ ‘‘ອນິມິຕ຺ຕມນຎ຺ຎາຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ສຸ. ນິ. ໕໗໙) ປາຬິວເສນ ຄມ຺ຠີຣຕາຍ ລພ຺ຠນໂຕ. ຕຖາ ຫິ ຕຕ຺ຖ ຕາ ຄາຖາ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຣູປາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຎ຺ຫິ ຎາເຓນ ທຸກ຺ໂຂຄາຬ຺ຫນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ຄມ຺ຠີຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຸພ຺ພາປຣມ຺ເປຕ຺ຖ ກາສຎ຺ຈິ ຄາຖານໍ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕາຍ ທຸກ຺ໂຂຄາຬ຺ຫເມວ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ‘‘ປາຬິວເສນ ຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາວ ນເຍນ ‘‘ອຕ຺ຖວເສນ ຄມ຺ຠີຣາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ມຫາເວທລ຺ລສຸຕ຺ຕສ຺ສ (ມ. ນິ. ໑.໔໔໙ ອາທໂຍ) ອຕ຺ຖວເສນ ຄມ຺ຠີຣຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາວ. ໂລກໍ ອຸຕ຺ຕຣຕີຕິ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ, ນວວິໂຘ ອປ຺ປມາຓຘມ຺ໂມ. ໂສ ອຕ຺ຖຠູໂຕ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ. ເຕນາຫ ‘‘ໂລກຸຕ຺ຕຣອຕ຺ຖທີປກາ’’ຕິ.
ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎໍ ຘມ຺ມມຕ຺ຕເມວາຕິ ສຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕນາ ສຸຎ຺ຎໍ ເກວລໍ ຘມ຺ມມຕ຺ຕເມວ. ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ປຣິຍາປຸຓິຕພ຺ພນ຺ຕິ ລິງ຺ຄວຈນວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ເພ ຈ ປຣິຍາປຸຓິຕພ຺ເພ ຈາ’’ຕິ. ກວິໂນ ກມ຺ມໍ ກວິຕາ. ຍໍ ປນສ຺ສ ກມ຺ມໍ, ຕໍ ເຕນ ກຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ກວິຕາຕິ ກວີຫິ ກຕາ’’ຕິ. ອິຕຣນ຺ຕິ ກາເວຍ຺ຍາຕິ ປທໍ, ກາພ຺ຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກາພ຺ຍນ຺ຕິ ຈ ກວິນາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ເສວ ເວວຈນ’’ນ຺ຕິ. ວິຈິຕ຺ຣອກ຺ຂຣາຕິ ວິຈິຕ຺ຕາກາຣກ຺ຂຣາ ວິຎ຺ຎາປນີຍາ. ສາສນໂຕ ພຫິຠູຕາຕິ ນ ສາສນາວຈຣາ. ເຕສໍ ສາວເກຫີຕິ ພຸທ຺ຘານໍ ສາວກາຕິ ອປຎ຺ຎາຕານໍ ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ສາວເກຫິ. ນ ເຈວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຏິປຸຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ເຍ ວາເຈນ຺ຕິ, ເຍ ຈ ສຸຓນ຺ຕິ, ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຖາທິໍ ນປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເກວລໍ ວາຈນສວນມຕ຺ເຕເນວ ປຣິຕຸຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ. ຈາຣິກໍ ນ ວິຈຣນ຺ຕີຕິ ອສຸກສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຕ຺ຖາທິໍ ຊານນ຺ຕາ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖາຍ ຈາຣິກໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ຕາທິສສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຠາວໂຕ ຕສ຺ສ ຈ ປຸພ຺ພາປຣວິໂຣຘໂຕ. ກຖໍ ໂຣເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ເກນ ປກາເຣນ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ໂຖ ນາມ ສຠາວໂຕ ອນຸສນ຺ຘິໂຕ ສມ຺ພນ຺ຘໂຕ ປຸພ຺ພາປຣໂຕ ອາທິປຣິໂຍສານໂຕ ຈ ຎາໂຕ ສມ຺ມາຎາໂຕ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ໂກ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິອາທິ. ອນຸຕ຺ຕານີກຕນ຺ຕິ ອກ຺ຂຣສນ຺ນິເວສາທິນາ ອນຸຕ຺ຕານີກຕໍ. ກງ຺ຂາຍາຕິ ສໍສຍສ຺ສ.
໔໙. ສຕ຺ຕເມ ກິເລເສຫີ ອາມສິຕພ຺ພໂຕ ອາມິສໍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ. ຕເທວ ຄຣຸ ຄຣຸກາຕພ຺ພໍ ເອເຕສໍ, ນ ຘມ຺ໂມຕິ ອາມິສຄຣູ. ເຕນາຫ ‘‘ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ລາມກໂຕ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕປຣິສາ’’ຕິ. ອຸຠໂຕ ຠາຄໂຕ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ. ທ຺ວີຫິ ຠາເຄຫິ ທ຺ເວ ວາເຣ ວິມຸຕ຺ໂຕ. ປຎ຺ຎາຍ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ສມຖສນ຺ນິສ຺ສເຍນ ວິນາ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ວິມຸຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກຂີຓາສໂວ’’ຕິ. ກາເຍນາຕິ ນາມກາເຍນ. ຌານຜສ຺ສໍ ຜຸສິຕ຺ວາຕິ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎິຕໍ ຌານຜສ຺ສໍ ອຘິຄມວເສນ ຜຸສິຕ຺ວາ. ປຈ຺ຉາ ນິໂຣຘໍ ນິພ຺ພານໍ ຍຖາ ອາໂລຈິຕໍ ນາມກາເຍນ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ ກາຍສກ຺ຂີ. ນ ຕຸ ວິມຸຕ຺ໂຕ ເອກຈ຺ຈານໍ ອາສວານໍ ອປຣິກ຺ຂີຓຕ຺ຕາ. ທິຏ຺ຐນ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ທິຏ຺ຐສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອນນ຺ຕໂຣ ກາໂລ ທິຏ຺ຐນ຺ໂຕ, ທສ຺ສນສງ຺ຂາຕສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຐມຜລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ຍາວ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄາ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ອິເມ ທ຺ເວປິ ຉສຸ ຐາເນສຸ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ.
ສທ຺ທຫນ຺ໂຕ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ເອເຕນ ສພ຺ພຖາ ອວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ຘາມຕ຺ເຕນ ວິມຸຕ຺ຕຠາວທສ຺ສເນນ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ເສກ຺ຂຠາວເມວ ວິຠາເວຕິ. ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ວາ ສທ຺ຘາຍ ອວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຉສຸ ຐາເນສູຕິ ປຐມຜລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຉສຸ ຐາເນສຸ. ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣຕີຕິ ປຐມມຄ຺ຄປຎ຺ຎາສງ຺ຂາຕໍ ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ສທ຺ຘໍ ອນຸສ຺ສຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຸໂຠປິ ເຫເຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ຐາເຍວ. ອິມໍ ກສ຺ມາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ເອກນ຺ຕປາສໍເສສຸ ອຣິເຍສຸ ຄຍ຺ຫມາເນສຸ ອິມໍ ເອກນ຺ຕນິນ຺ທິຕໍ ລາມກໍ ທຸສ຺ສີລໍ ກສ຺ມາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ສພ຺ເພສຸ ສພ຺ພຕາ ສທິເສສຸ ລພ຺ຠມາໂນປິ ວິເສໂສ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ວິສຠາເຄ ປນ ສຕິ ເອວ ປຎ຺ຎາຍຕິ ປຏຠາເວນ ວິຍ ຈິຕ຺ຕປຏສ຺ສາຕິ ອາຫ ‘‘ເອກຈ຺ເຈສຸ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຄນ຺ຖິຕາຕິ ອວພທ຺ຘາ. ມຸຈ຺ຉິຕາຕິ ມຸຈ຺ຉໍ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປນ຺ນາ. ຉນ຺ທຣາຄອປກຑ຺ຒນາຍາຕິ ຉນ຺ທຣາຄສ຺ສ ອປນຍນຕ຺ຖໍ. ນິສ຺ສຣຓປຎ຺ຎາຍາຕິ ຕໂຕ ນິສ຺ສຣຓາວຫາຍ ປຎ຺ຎາຍ ວິຣຫິຕາ.
ປຎ຺ຎາຘຸເຣນາຕິ ວິປສ຺ສນາຠິນິເວເສນ. ອຠິນິວິຏ຺ໂຐຕິ ວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ. ຘມ຺ມານຸສາຣີ ນາມ ປຎ຺ຎາສງ຺ຂາເຕນ ຘມ຺ເມນ ອຣິຍມຄ຺ຄໂສຕສ຺ສ ອນຸສ຺ສຣຓໂຕ. ກາຍສກ຺ຂີ ນາມ ນາມກາເຍນ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສຈ຺ຉິກຣຓໂຕ. ວິກ຺ຂມ຺ຠນສມຸຈ຺ເຉທານໍ ວເສນ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ. ອຣູປຊ຺ຌາເນຫິ ຣູປກາຍໂຕ, ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄນ ເສສກາຍໂຕຕິ ທ຺ວີຫິ ຠາເຄຫິ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນຎ຺ເຈຕໍ. ທິຏ຺ຐນ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ, ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ວາ ປຕ຺ໂຕຕິ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐນ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ທສ຺ສນສງ຺ຂາຕສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈທສ຺ສນສງ຺ຂາຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ນິໂຣຘສ຺ສ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ຌານຜສ຺ສຣຫິຕາຍ ສາຕິສຍາຍ ປຎ຺ຎາຍ ເອວ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.
໕໐. ອຏ຺ຐເມ ນ ສມາຕິ ວິສມາ. ກາຍກມ຺ມາທີນໍ ວິສມຕ຺ຕາ ຕໂຕ ເອວ ຕຕ຺ຖ ປກ຺ຂລນໍ ສຸລຠນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສປກ຺ຂລນຏ຺ເຐນາ’’ຕິ. ນິປ຺ປກ຺ຂລນຏ຺ເຐນາຕິ ປກ຺ຂລນາຠາເວນ. ອຸທ຺ຘມ຺ມານີຕິ ຘມ຺ມໂຕ ອເປຕານິ. ອຸພ຺ພິນຍານີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ.
໕໑. ນວເມ ອຘມ຺ມິກາຕິ ອຘມ຺ເມ ນິຍຸຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ນິທ຺ຘມ຺ມາ’’ຕິ, ຘມ຺ມຣຫິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.
໕໒. ທສເມ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕິ. ນ ເຈວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຎາເປນ຺ຕີຕິ ມູລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ຍຖາ ວູປສມ຺ມຕິ, ເອວໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອິຕຣີຕເຣ ນ ສມ຺ມາ ຊານາເປນ຺ຕິ. ສຎ຺ຎາປນຕ຺ຖໍ ສນ຺ນິປາເຕ ສຕິ ຕຕ຺ຖ ຍຸຕ຺ຕປຕ຺ຕກຣເຓນ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຠວິຕພ຺ພໍ, ເຕ ປນ ສຎ຺ຎາປນຕ຺ຖໍ ນ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ. ນ ເປກ຺ຂາເປນ຺ຕີຕິ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ມູລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນ ເປກ຺ຂາເປນ຺ຕິ. ອສຎ຺ຎຕ຺ຕິເຍວ ອຕ຺ຕນາ ຄຫິຕປກ຺ຂສ຺ສ ພລໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ອສຎ຺ຎຕ຺ຕິພລາ. ນ ຕຖາ ມນ຺ເຕນ຺ຕີຕິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສິອາຘານຄ຺ຄາຫິທຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄິຠາເວນ ຕຖາ ນ ມນ຺ເຕນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຖາມສາ’’ຕິອາທິ. ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖເຍວ ກຓ຺ຫປກ຺ເຂ ວຸຕ຺ຕປ຺ປຏິປກ຺ເຂນ ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາ.
ປຣິສວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ປຐມປຓ຺ຓາສກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.