໔. ສມຈິຕ຺ຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໓໓. ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ປຐເມ ຠວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕີຕິ ຠູມິ, ອສປ຺ປຸຣິສານໍ ຠູມິ ອສປ຺ປຸຣິສຠູມິ. ສປ຺ປຸຣິສຠູມິຍມ຺ປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກຕໍ ນ ຊານາຕີຕິ ອກຕຎ຺ຎູ, ອສມຕ຺ຖສມາໂສຍໍ ຄມກຕ຺ຕາ ‘‘ອສູຣິຍປສ຺ສາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ເຕນາຫ ‘‘ກຕໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ. ອກຕເວທີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ນ ຊານາຕີຕິ ‘‘ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ມຍ຺ຫໍ ອິມິນາ ກຕ’’ນ຺ຕິ ສງ຺ຆມຊ຺ຌຄຓມຊ຺ຌາທີສຸ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ນ ຊານາຕິ, ນ ປກາເສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຸປຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ໂຖມນາວເສນ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ຎາຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ວຓ຺ຓິຕ’’ນ຺ຕິອາທິ.

໓໔. ທຸຕິເຍ ວສ຺ສສຕປຣິມາຓມາຍຸ ອສ຺ສາຕິ ວສ຺ສສຕາຍຸໂກ, ວສ຺ສສຕາຍຸກຕຎ຺ຈ ວສ຺ສສຕາຍຸກກາເລ ຊາຕສ຺ເສວ ໂຫຕິ, ນາຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ອາຫ ‘‘ວສ຺ສສຕາຍຸກກາເລ ຊາໂຕ’’ຕິ. ວສ຺ສສຕໍ ຊີວຕິ ສີເລນາຕິ ວສ຺ສສຕຊີວີ. ວສ຺ສສຕນ຺ຕິ ຈ ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສກລໍ ວສ຺ສສຕໍ ຊີວນ຺ໂຕ’’ຕິ. ມາຕາປິຕູນໍ ມາຕາວ ພຫູປກາຣຕຣາຕິ ຕສ຺ສາເຍວ ປຘານຠາເວນ ປຏິກາຕພ຺ພຕ຺ຕາ ທກ຺ຂິຓໍ ອໍສກູຏໍ ວທນ຺ຕິ. ຫທຍໂລຫິຕໍ ປາເຍຕ຺ວາຕິ ຂີຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ໂລຫິຕຎ຺ຫິ ຂີຣຠາເວນ ປຣິຓາມໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕ຺ຍາສ຺ສາຕິ ເຕ ອສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໓໕. ຕຕິເຍ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ເອຕ຺ຖ ເຍນາຘິປ຺ປາເຍນ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິ, ຕໍ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂສ ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິອາທິມາຫ. ວິຣຊ຺ຌນປຎ຺ຫນ຺ຕິ ຍໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ກເຖສິ, ອວິປຣີຕໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ປາເທຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕາທິສໍ ປຎ຺ຫນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຠໂຕໂກຏິກໍ ປຎ຺ຫນ຺ຕິ ອຸໂຠຫິ ໂກຏີຫິ ຍຸຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຫໍ. ‘‘ກິໍວາທີ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ ຫິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ກິຣິຍວາທິມ຺ຫີ’’ຕິ ວາ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ອກິຣິຍວາທິມ຺ຫີ’’ຕິ ວາ, ຕສ຺ມາ ອິມສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ‘‘ກິຣິຍວາທິມ຺ຫີ’’ຕິ ເອກາ ໂກຏິ, ‘‘ອກິຣິຍວາທິມ຺ຫີ’’ຕິ ທຸຕິຍາຕິ ໂກຏິທ຺ວຍຍຸຕ຺ໂຕ ອຍໍ ປຎ຺ໂຫ. ອຸຄ຺ຄິລິຕຸນ຺ຕິ ທ຺ເວ ໂກຏິໂຍ ໂມເຈຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ພຫິ ນີຫຣິຕຸໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອປເນຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ. ທ຺ເວ ໂກຏິໂຍ ໂມເຈນ຺ໂຕ ຫິ ຕໍ ພຫິ ນີຫຣຕິ ນາມ. ນິຄ຺ຄິລິຕຸນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ໂທສໍ ທຕ຺ວາ ຫາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປເວເສຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂທສໍ ທຕ຺ວາ ຫາເຣນ຺ໂຕ ຫິ ຄິລິຕ຺ວາ ວິຍ ອທສ຺ສນໍ ຄເມນ຺ໂຕ ປເວເສຕິ ນາມ. ກິໍລທ຺ຘິໂກຕິ ກິໍທ຺ທິຏ຺ຐິໂກ. ວທນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ວາໂທ, ທິຏ຺ຐິ. ໂກ ວາໂທ ເອຕສ຺ສາຕິ ກິໍວາທີ. ກິມກ຺ຂາຍີຕິ ກິມຠິຘາຍີ, ກີທິສີ ຘມ຺ມກຖາ. ເຕນາຫ ‘‘ກິໍ ນາມ…ເປ… ປຸຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໓໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ທກ຺ຂິຓໍ ອຣຫນ຺ຕີຕິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ. ອາຫຸນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ທານໍ, ຕໍ ອຣຫນ຺ຕີຕິ ອາຫຸເນຍ຺ຍາ.

໓໗. ປຎ຺ຈເມ ກຖມຍໍ ມິຄາຣມາຕາ ນາມ ຊາຕາຕິ ອາຫ ‘‘ສາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ສພ຺ພເຊຏ຺ຐກສ຺ສ ປຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ເຕສຸ ສພ຺ພປຐມໍ ຊາຕສ຺ສ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ. ອຍ຺ຍກເສຏ຺ຐິໂນວ ສມານນາມກຕ຺ຕາຕິ ມິຄາຣເສຏ຺ຐິນາ ເອວ ສທິສນາມກຕ຺ຕາ. ຕສ຺ສາ ກິຣ ສພ຺ພເຊຏ຺ຐສ຺ສ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ອຍ຺ຍກສ຺ສ ມິຄາຣເສຏ຺ຐິສ຺ເສວ ນາມໍ ອກໍສຸ. ອນິພທ຺ຘວາໂສ ຫຸຕ຺ວາຕິ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ວິຫາເຣ ນິພທ຺ຘວາໂສ ອຫຸຕ຺ວາ. ຘຸວປຣິໂຠຄານີຕິ ນິຍຕປຣິໂຠຄານິ. ນນຸ ຠຄວາ ກທາຈິ ຈາຣິກມ຺ປິ ປກ຺ກມຕິ, ກຖໍ ຕານິ ເສນາສນານິ ຘຸວປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊີຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຕຸວສ຺ສໍ ຈາຣິກໍ ຈຣິຕ຺ວາປີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອຸຕຸວສ຺ສນ຺ຕິ ເຫມນ຺ຕຄິມ຺ເຫ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ມຄ຺ຄໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ເຖຣສ຺ສ ອາຄມນມຄ຺ຄໍ ຐເປຕ຺ວາ. ອຸຓ຺ຫວລາຫກາຕິ ອຸຓ຺ຫອຸຕຸໂນ ປຈ຺ຈຍຠູຕເມຆມາລາສມຸຏ຺ຐາປກາ ເທວປຸຕ຺ຕາ. ເຕສໍ ກິຣ ຕຖາຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສມກາລເມວ ຍຖິຈ຺ຉິຕໍ ຐານໍ ອຸຓ຺ຫໍ ຜຣມານາ, ວລາຫກມາລາ ນາຕິພຫລາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ນຠໍ ຉາເທນ຺ຕີ ວິຘາວຕິ. ເອສ ນໂຍ ສີຕວລາຫກວສ຺ສວລາຫກາສຸ. ອພ຺ຠວລາຫກາ ປນ ເທວຕາ ສີຕຸຓ຺ຫວສ຺ເສຫິ ວິນາ ເກວລໍ ອພ຺ຠປຏລສ຺ເສວ ສມຸຏ຺ຐາປກາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເກວລໍ ວາ ວາຕສ຺ເສວ, ເຕເນວ ເທວຕາ ວາຕວລາຫກາ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ຍໍ ວສ຺ສາເນ ຈ ສິສິເຣ ຈ ອພ຺ຠໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ປາກຕິກເມວ. ຍໍ ປນ ອພ຺ຠມ຺ຫິເຍວ ອຕິອພ຺ຠໍ ສຕ຺ຕາຫມ຺ປິ ຈນ຺ທສູຣິເຍ ຉາເທຕ຺ວາ ເອກນ຺ຘກາຣໍ ກໂຣຕິ, ຍຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕເວສາຂມາເສສຸ ອພ຺ຠໍ, ຕໍ ເທວຕານຸຠາເວນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ຈ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ອຸຕຸມ຺ຫິ ອຸຕ຺ຕຣທກ຺ຂິຓາທິປກຕິວາໂຕ ໂຫຕິ, ອຍໍ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐາໂນ. ວາເຕປິ ວນຣຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘາທິປ຺ປທາລໂນ ອຕິວາໂຕ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ອຍຎ຺ເຈວ, ໂຍ ຈ ອຎ຺ໂຎປິ ອກາລວາໂຕ, ອຍຎ຺ຈ ເທວຕານຸຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ຍໍ ຄິມ຺ຫາເນ ອຸຓ຺ຫໍ, ຕໍ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານິກໍ ປາກຕິເມວ. ຍໍ ປນ ອຸຓ຺ເຫປິ ອຕິອຸຓ຺ຫໍ ສີຕກາເລ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຸຓ຺ຫໍ, ຕໍ ເທວຕານຸຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ຍໍ ວສ຺ສາເນ ຈ ເຫມນ຺ເຕ ຈ ສີຕໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານເມວ. ຍໍ ປນ ສີເຕປິ ອຕິສີຕໍ, ຄິມ຺ເຫ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສີຕໍ, ຕໍ ເທວຕານຸຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ຍໍ ວສ຺ສິເກ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ວສ຺ສໍ, ຕໍ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານເມວ, ຍໍ ປນ ວສ຺ເສເຍວ ອຕິວສ຺ສໍ, ຍຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕເວສາຂມາເສສຸ ວສ຺ສໍ, ຕໍ ເທວຕານຸຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອໂກ ກິຣ ວສ຺ສວລາຫກເທວປຸຕ຺ໂຕ ຕຄຣກູຏວາສິຂີຓາສວຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ເຖໂຣ – ‘‘ໂກສິ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ວສ຺ສວລາຫໂກ ເທວປຸຕ຺ໂຕຕິ. ຕຸມ຺ຫາກໍ ກິຣ ຈິຕ຺ເຕນ ເທໂວ ວສ຺ສຕີຕິ? ອາມ, ຠນ຺ເຕຕິ. ປສ຺ສິຕຸກາມາ ມຍນ຺ຕິ. ເຕມິສ຺ສຖ, ຠນ຺ເຕຕິ. ເມຆສີສໍ ວາ ຄຊ຺ຊິຕໍ ວາ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ກຖໍ ເຕມິສ຺ສາມາຕິ? ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ຈິຕ຺ເຕນ ເທໂວ ວສ຺ສຕິ, ຕຸມ຺ເຫ ປຓ຺ຓສາລໍ ປວິສຖາຕິ. ສາຘຸ ເທວປຸຕ຺ຕາຕິ ປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ປຓ຺ຓສາລໍ ປາວິສິ. ເທວປຸຕ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍ ປວິສນ຺ເຕເຍວ ເອກໍ ຄີຕໍ ຄາຍິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖໍ ອຸກ຺ຂິປິ, ສມນ຺ຕາ ຕິໂຍຊນຏ຺ຐານໍ ເອກເມຆໍ ອໂຫສິ. ເຖໂຣ ອຑ຺ຒຕິນ຺ໂຕ ປຓ຺ຓສາລໍ ປວິຏ຺ໂຐຕິ.

ກາມໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາປິ ເທວຕາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາວ, ຕາ ປນ ເຕນ ເຕນ ວິເສເສນ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ຕທຎ຺ເຎ ປຐມຠູມິເກ ກາມາວຈຣເທເວ ສາມຎ຺ຎໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ‘‘ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ’’ຕິ ອາຫ. ຘຕຣຏ຺ຐວິຣູຬ຺ຫກວິຣູປກ຺ຂກຸເວຣສງ຺ຂາຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາຊາໂນ ເອເຕສນ຺ຕິ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ, ເຕ ສິເນຣຸສ຺ສ ປພ຺ພຕສ຺ສ ເວມຊ຺ເຌ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ປພ຺ພຕຏ຺ຐກາປິ ອຕ຺ຖິ ອາກາສຏ຺ຐກາປິ. ເຕສໍ ປຣມ຺ປຣາ ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພຕໍ ປຕ຺ຕາ. ຂິຑ຺ຑາປໂທສິກາ ມໂນປໂທສິກາ ຈນ຺ທິມາ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ສູຣິໂຍ ເທວປຸຕ຺ໂຕຕິ ເອເຕ ສພ຺ເພປິ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກເທວໂລກຏ຺ຐາ ເອວ.

ຕາວຕິໍສາຕິ ຕາວຕິໍສານໍ ເທວານໍ ນາມໍ, ເຕປິ ອຕ຺ຖິ ປພ຺ພຕຏ຺ຐກາ, ອຕ຺ຖິ ອາກາສຏ຺ຐກາ, ເຕສໍ ປຣມ຺ປຣາ ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພຕໍ ປຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຍາມາທີນໍ. ເອກເທວໂລເກປິ ຫິ ເທວານໍ ປຣມ຺ປຣາ ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພຕໍ ອປ຺ປຕ຺ຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ມເຆນ ມາຓເວນ ສທ຺ຘິໍ ມຈລຄາເມ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ເຕຕ຺ຕິໍສ ສຫປຸຎ຺ຎກາຣິໂນ ເອຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ຕໍ ສຫຈາຣິຕໍ ຐານໍ ເຕຕ຺ຕິໍສໍ, ຕເທວ ຕາວຕິໍສໍ, ຕໍ ນິວາໂສ ເອເຕສນ຺ຕິ ຕາວຕິໍສາຕິ ວທນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ເສສຈກ຺ກວາເຬສຸປິ ຉກາມາວຈຣເທວໂລກາ ອຕ຺ຖິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ‘‘ສຫສ຺ສໍ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ສຫສ຺ສໍ ຕາວຕິໍສານ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໘໑). ຕສ຺ມາ ນາມປຓ຺ຓຕ຺ຕິເຍເວສາ ຕສ຺ສ ເທວໂລກສ຺ສາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ທຸກ຺ຂໂຕ ຍາຕາ ອປຍາຕາຕິ ຍາມາ. ອຕ຺ຕໂນ ສິຣິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຕຸສໍ ອິຕາ ຄຕາຕິ ຕຸສິຕາ. ນິມ຺ມາເນ ຣຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ນິມ຺ມານຣຕິໂນ. ວສວຕ຺ຕີ ເທວຕາຕິ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕິໂນ ເທວາ. ປຣນິມ຺ມິເຕສຸ ໂຠເຄສຸ ວສໍ ວຕ຺ເຕນ຺ຕີຕິ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕິໂນ.

ພ຺ຣູຫິໂຕ ປຣິວຸທ຺ໂຘ ເຕຫິ ເຕຫິ ຌານາທີຫິ ວິສິຏ຺ເຐຫິ ຄຸເຓຫີຕິ ພ຺ຣຫ຺ມາ. ວຓ຺ຓວນ຺ຕຕາຍ ເຈວ ທີຆາຍຸກຕາຍ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາທີຫິ ມຫນ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ. ຕສ຺ສ ປຣິສາຍໍ ຠວາ ປຣິຈາຣິກາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາ. ຕສ຺ເສວ ປຸໂຣຫິຕຏ຺ຐາເນ ຐິຕາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມປຸໂຣຫິຕາ. ອາຠສ຺ສເຣຫິ ປຣິຕ຺ຕາ ອາຠາ ເອເຕສນ຺ຕິ ປຣິຕ຺ຕາຠາ. ອປ຺ປມາຓາ ອາຠາ ເອເຕສນ຺ຕິ ອປ຺ປມາຓາຠາ. ທີປິກາຍ ອຈ຺ຈິ ວິຍ ເອເຕສໍ ສຣີຣໂຕ ອາຠາ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕນ຺ຕີ ວິຍ ສຣຕິ ວິສ຺ສຣຕີຕິ ອາຠສ຺ສຣາ, ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປຠາຍ ອາຠາສນສີລາ ວາ ອາຠສ຺ສຣາ. ສຸຠາຕິ ໂສຠນາ ປຠາ. ສຸຠາຕິ ຫິ ເອກຄ຺ຆນາ ນິຈ຺ຈລາ ສຣີຣາຠາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສາ ປຣິຕ຺ຕາ ສຸຠາ ເອເຕສນ຺ຕິ ປຣິຕ຺ຕສຸຠາ. ອປ຺ປມາຓາ ສຸຠາ ເອເຕສນ຺ຕິ ອປ຺ປມາຓສຸຠາ. ສຸເຠນ ໂອກິຓ຺ຓາ ວິກິຓ຺ຓາ, ສຸເຠນ ສຣີຣປ຺ປຠາວຓ຺ເຓນ ເອກຄ຺ຆນາ ສຸວຓ຺ຓມຎ຺ຊູສາຍ ຐປິຕສມ຺ປຊ຺ຊລິຕກຎ຺ຈນປິຓ຺ຑສສ຺ສິຣິກາຕິ ສຸຠກິຓ຺ຓາ. ຕຕ຺ຖ ໂສຠນາຍ ປຠາຍ ກິຓ຺ຓາ ສຸຠາກິຓ຺ຓາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຠາ-ສທ຺ທສ຺ສ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ ອນ຺ຕິມ ຓ-ກາຣສ຺ສ ຫ-ກາຣຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ‘‘ສຸຠກິຓ຺ຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປຸລຜລາ ເວຫປ຺ຜລາ. ວິປຸລຜລາຕິ ຈ ວິປຸລສນ຺ຕສຸຂວຓ຺ຓາທິຜລາ. ອປ຺ປເກນ ກາເລນ ອຕ຺ຕໂນ ຐານໍ ນ ວິຊຫນ຺ຕີຕິ ອວິຫາ. ເກນຈິ ນ ຕປນີຍາຕິ ອຕປ຺ປາ. ອກິຈ຺ເຉນ ສຸເຂນ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ ມນຸຎ຺ຎຣູປຕາຍາຕິ ສຸທສ຺ສາ. ສຸປຣິສຸທ຺ຘທສ຺ສນຕາຍ ສມ຺ມາ ປສ຺ສນ຺ຕິ ສີເລນາຕິ ສຸທສ຺ສີ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐສມ຺ປຕ຺ຕີຫິ ໂຍຄໂຕ ນຕ຺ຖິ ເອເຕສໍ ກນິຏ຺ຐາ ສມ຺ປຕ຺ຕີຕິ ອກນິຏ຺ຐາ.

ກາຍສກ຺ຂີຫີຕິ ນາມກາເຍນ ເທສນາຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນວເສນ ສກ຺ຂິຠູເຕຫິ. ຫລາຫລນ຺ຕິ ໂກລາຫລໍ. ມຫຄ຺ຄຕຈິຕ຺ເຕນາຕິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານປາທເກນ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ເຕນ.

ນນຸ ຈ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ກາມຠໂວ, ພຫິທ຺ຘາຕິ ຣູປາຣູປຠໂວ’’ຕິ ຈ ອຍຸຕ຺ຕເມຕໍ? ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ຠເວ ສຕ຺ຕາ ພຫຸຕຣໍ ກາລໍ ວສນ຺ຕິ, ໂສ ເນສໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ອປ຺ປຕຣໍ ກາລໍ ວສນ຺ຕິ, ໂສ ເນສໍ ພຫິທ຺ຘາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ຣູປາຣູປຠເວ ຈ ສຕ຺ຕາ ຈິຣຕຣໍ ວສນ຺ຕິ, ອປ຺ປຕຣໍ ກາມຠເວ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ກາມຠໂວ, ພຫິທ຺ຘາຕິ ຣູປາຣູປຠໂວ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກິຎ຺ຈາປີ’’ຕິອາທິ. ຈຕຸຕ຺ຖເມວ ໂກຏ຺ຐາສນ຺ຕິ ວິວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍິສງ຺ຂາຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍກປ຺ປໍ. ອິຕເຣສູຕິ ສໍວຏ຺ຏສໍວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍິວິວຏ຺ຏສງ຺ຂາເຕສຸ ຕີສຸ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍກປ຺ເປສຸ. ອາລໂຍຕິ ສງ຺ໂຄ. ປຕ຺ຖນາຕິ ‘‘ກຖໍ ນາມ ຕຕ຺ຣູປປນ຺ນາ ຠວິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອຠິປຕ຺ຖນາ. ອຠິລາໂສຕິ ຕຕ຺ຣູປປຊ຺ຊິຕຸກາມຕາ. ຕສ຺ມາຕິອາທິນາ ຍຖາວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ນິຄເມຕິ.

ເອຕ຺ຖາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ກສ຺ສຈິປິ ກິເລສສ຺ສ ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຕ຺ຕາ ເກນຈິປິ ປກາເຣນ ວິກ຺ຂມ຺ຠນມຕ຺ເຕນປິ ອວິມຸຕ຺ໂຕ ກາມຠໂວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ອຘິກິຈ຺ຈ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປວຕ຺ຕຄ຺ຄາຫສ຺ສ ວິເສສປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ພນ຺ຘນໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊນໍ, ເຕນ ສໍຍຸຕ຺ໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊໂນ. ຕພ຺ພິປຣິຍາຍໂຕ ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊໂນຕິ.

ຉນ຺ທຣາຄວເສເນວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊນໍ ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊນຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄລໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນວເສນປິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ໂອຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມຘາຕຸ, ປຏິສນ຺ຘິຍາ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຕໍ ໂອຣໍ ຠຊນ຺ຕີຕິ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ. ຕຕ຺ຖ ຈ ກມ຺ມຸນາ ວິປາກໍ ສຕ຺ເຕນ ຈ ທຸກ຺ຂໍ ສໍໂຍເຊນ຺ຕີຕິ ສໍໂຍຊນານິ, ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາສີລພ຺ພຕປຣາມາສກາມຣາຄປຏິຆາ. ອຸທ຺ຘໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຣູປາຣູປຘາຕຸ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນຕໍ ອຸທ຺ຘໍ ຠຊນ຺ຕີຕິ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍານິ, ສໍໂຍຊນານິ. ຣູປຣາຄາຣູປຣາຄມານຸທ຺ຘຈ຺ຈາວິຊ຺ຊາ. ອຖ ວາ ໂອຣມ຺ຠາໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມຘາຕຸ ຣູປາຣູປຠວໂຕ ເຫຏ຺ຐາຠູຕຕ຺ຕາ, ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ໂອຣມ຺ຠາຄສ຺ສ ຫິຕານີຕິ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ຍຖາ ‘‘ວຈ຺ຉາໂຍໂຄ ທຸຫໂກ’’ຕິ. ອຸທ຺ຘມ຺ຠາໂຄ ນາມ ມຫຄ຺ຄຕຠາໂວ, ຕສ຺ສ ຫິຕານິ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍານິ. ປາເທສຸ ພທ຺ຘປາສາໂຓ ວິຍ ປຎ຺ໂຈຣມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນານິ ເຫຏ຺ຐາ ອາກຑ຺ຒມານາກາຣານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຫຕ຺ເຖຫິ ຄຫິຕຣຸກ຺ຂສາຂາ ວິຍ ປຎ຺ຈຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນານິ ອຸປຣິ ອາກຑ຺ຒມານາກາຣານິ. ເຍສຎ຺ຫິ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິອາທີນິ ອປ຺ປຫີນານິ, ເຕ ຠວຄ຺ເຄປິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕ ເອຕານິ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ກາມຠເວເຍວ ປາເຕນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອຕານິ ປຎ຺ຈ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ວາເຣນ຺ຕິ, ຄຕໍ ປຸນ ອາເນນ຺ຕິ. ຣູປຣາຄາທີນິ ປຎ຺ຈ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ນ ວາເຣນ຺ຕິ, ອາຄນ຺ຕຸໍ ປນ ນ ເທນ຺ຕິ.

ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ເນສຸ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊເນສຸ ລທ຺ຘປຈ຺ຈເຍສຸ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານິ ອຄຓນູປຄານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ລພ຺ຠມານານມ຺ປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ວເສນ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຣິຍານໍ ໂຍຄວເສນ ວິຠຊິຕຸກາໂມ ‘‘ອຸຠຍມ຺ປິ ເຈຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວຏ຺ຏນິສ຺ສິຕມຫາຊນສ຺ສາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊເນ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ທ຺ເວຘາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນຕິ ກາມສຸຄຕິຣູປາຣູປຠວວເສນ ທ຺ວີຫິ ປກາເຣຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ.

ວຈ຺ຉກສາໂລປມໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທເນ ປນ ກສ຺ສຈິ ກິເລສສ຺ສ ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຕ຺ຕາ, ກຖຎ຺ຈິປິ ອວິມຸຕ຺ໂຕ ກາມຠໂວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ວິເສສປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ, ອິເມສໍ ສຕ຺ຕານໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຏ຺ເຐນ ອນ຺ໂຕ ນາມ. ຣູປາຣູປຠໂວ ຕພ຺ພິປຣິຍາຍໂຕ ພຫິ ນາມ. ຕຖາ ຫິ ຍສ຺ສ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານິ ອປ຺ປຫີນານິ, ໂສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊໂນ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍສ຺ສ ຕານິ ປຫີນານິ, ໂສ ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊໂນ. ຕສ຺ມາ ອນ຺ໂຕ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ນພນ຺ຘນຕາຍ ພຫິ ຈ ປວຕ຺ຕມານຠວງ຺ຄສນ຺ຕານຕາຍ ອນ຺ໂຕພທ຺ໂຘ ພຫິສຍິໂຕ ນາມ. ນິຣນ຺ຕຣປ຺ປວຕ຺ຕຠວງ຺ຄສນ຺ຕານວເສນ ຫິ ສຍິຕໂວຫາໂຣ. ກາມໍ ເນສໍ ພຫິພນ຺ຘນມ຺ປິ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ນໍ, ອນ຺ໂຕພນ຺ຘນສ຺ສ ປນ ມູລຕາຍ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສໍໂຍຊນໍ ປນ ເຕສໍ ກາມາວຈຣູປນິພທ຺ຘເມວາ’’ຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ເສສຕ຺ຕເຍປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ກິຣາຕິ ກິຣ-ສທ຺ໂທ ອຣຸຈິສໍສູຈນຕ຺ໂຖ. ເຕເນຕ຺ຖ ອາຈຣິຍວາທສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອຣຸຈ຺ຈນຠາວໍ ທີເປຕິ. ‘‘ສີລວາ’’ຕິ ອນາມຏ຺ຐວິເສສສາມຎ຺ຎໂຕ ສີລສງ຺ເຂເປນ ຄຫິຕໍ, ຕຎ຺ຈ ຈຕຸພ຺ພິຘນ຺ຕິ ອາຈຣິຍຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລສຸ. ເຊຏ຺ຐກສີລນ຺ຕິ ປຘານສີລໍ. ອຸຠຍຕ຺ຖາຕິ ອຸທ຺ເທສນິທ຺ເທເສສຸ, ນິທ຺ເທເສ ວິຍ ອຸທ຺ເທເສປິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣວ ເຖເຣນ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ສີລວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສີລຄ຺ຄຫຓຎ຺ຫິ ປາຬິຍໍ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣວເສເນວ ອາຄຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣເຍວາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອວຘາຣເຓນ ອິຕເຣສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ເອກເທເສນ ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ໂຕຄຘຠາວໍ ທີເປຕິ. ຕຖາ ຫິ ອໂນໂລກິໂຍໂລກເນ ອາຊີວເຫຕຸ ຈ ສິກ຺ຂາປທວີຕິກ຺ກເມ ຄິລານປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕປຣິໂຠເຄ ຈ ອາປຕ຺ຕິ ວິຫິຕາຕິ. ຕີຓີຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສີລາທີນິ. ສີລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ ສີລປຣິຍາເຍນ ເຕສໍ ກຕ຺ຖຈິ ສຸຕ຺ເຕ ຄຫິຕຏ຺ຐານໍ ນາມ ກິໍ ອຕ຺ຖິ ຍຖາ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ’’ຕິ? ອາຈຣິຍສ຺ສ ສມ຺ມຸຂຕາຍ ອປ຺ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອຸປຈາເຣນ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວິຍ ວທຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອນນຸຊານນ຺ໂຕ’’ຕິ. ຉທ຺ວາຣຣກ຺ຂາມຕ຺ຕກເມວາຕິ ຕສ຺ສ ສລ຺ລຫຸກຠາວມາຫ ຈິຕ຺ຕາຘິຏ຺ຐານຠາວມຕ຺ເຕນ ປຏິປາກຕິກຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ. ອິຕຣທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປຕ຺ຕິມຕ຺ຕກນ຺ຕິ ຜເລນ ເຫຕຸໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຸປ຺ປາທນເຫຕຸກາ ຫິ ປຈ຺ຈຍານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ອິທມຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິທໍ ປໂຍຊນໍ ອິມສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ປຣິຠຸຎ຺ຊເນຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນິປ຺ປຣິຍາເຍນາຕິ ອິມິນາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣາທີນິ ຕີຓິ ປຘານສ຺ສ ສີລສ຺ສ ປຣິປາລນວເສນ ປວຕ຺ຕິຍາ ປຣິຍາຍສີລານິ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິທານິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສ຺ເສວ ປຘານຠາວໍ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ອນ຺ວຍໂຕ ຈ ອຸປມາຍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຍສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂສ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ. ເສສານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣາທີນິ.

ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕຕິ ໂຍ ຫິ ນໍ ປາຕິ ຣກ຺ຂຕິ, ຕໍ ໂມກ຺ເຂຕິ ໂມເຈຕິ ອາປາຍິກາທີຫິ ທຸກ຺ເຂຫີຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາເມນ ສິກ຺ຂາປທສີເລນ ປິຫິຕກາຍວຈີທ຺ວາໂຣ. ໂສ ປນ ຍສ຺ມາ ເອວໍຠູໂຕ ເຕນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປາຕີໂມກ຺ຂສໍວເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ກິເລສານໍ ພລວຠາວໂຕ, ປາປກິຣິຍາຍ ຈ ສຸກຣຠາວໂຕ, ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍ ຈ ທຸກ຺ກຣຠາວໂຕ ພຫຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອປາເຍສຸ ປຕນສີໂລຕິ ປາຕີ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ອນິຈ຺ຈຕາຍ ວາ ຠວາທີສຸ ກມ຺ມເວຄກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຆຏິຍນ຺ຕໍ ວິຍ ອນວຏ຺ຐາເນນ ປຣິພ຺ຠມນໂຕ ຄມນໂຕ ຄມນສີໂລຕິ ປາຕີ, ມຣຓວເສນ ຕມ຺ຫິ ຕມ຺ຫິ ສຕ຺ຕນິກາເຍ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ປາຕນສີໂລ ວາ ປາຕີ, ສຕ຺ຕສນ຺ຕາໂນ, ຈິຕ຺ຕເມວ ວາ. ຕໍ ປາຕິໍ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໂຕ ໂມກ຺ເຂຕີຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ວິໂມກ຺ເຂນ ສຕ຺ໂຕ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ‘‘ຈິຕ຺ຕໂວທານາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ, ‘‘ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໒໘) ຈ.

ອຖ ວາ ອວິຊ຺ຊາທິນາ ເຫຕຸນາ ສໍສາເຣ ປຕຕິ ຄຈ຺ຉຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ປາຕິ, ‘‘ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໒໔) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ປາຕິໂນ ສຕ຺ຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫາທິສໍກິເລສຕ຺ຕຍໂຕ ໂມກ຺ໂຂ ເອເຕນາຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ‘‘ກຓ຺ເຐກາໂຬ’’ຕິອາທີນໍ ວິຍສ຺ສ ສມາສສິທ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຖ ວາ ປາເຕຕິ ວິນິປາເຕຕິ ທຸກ຺ເຂຕິ ປາຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ –

‘‘ຈິຕ຺ເຕນ ນີຍເຕ ໂລໂກ, ຈິຕ຺ເຕນ ປຣິກສ຺ສຕີ’’ຕິ; (ສໍ. ນິ. ໑.໖໒);

ຕສ຺ສ ປາຕິໂນ ໂມກ຺ໂຂ ເອເຕນາຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ປຕຕິ ວາ ເອເຕນ ອປາຍທຸກ຺ເຂ ສໍສາຣທຸກ຺ເຂ ຈາຕິ ປາຕິ, ຕຓ຺ຫາທິສໍກິເລໂສ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ –

‘‘ຕຓ຺ຫາ ຊເນຫິ ປຸຣິສໍ, (ສໍ. ນິ. ໑.໕໖-໕໗) ຕຓ຺ຫາທຸຕິໂຍ ປຸຣິໂສ’’ຕິ (ອິຕິວຸ. ໑໕, ໑໐໕; ອ. ນິ. ໔.໙) ຈ ອາທິ;

ຕໂຕ ປາຕິໂຕ ໂມກ຺ໂຂຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ.

ອຖ ວາ ປຕຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ປາຕິ, ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣານິ ອາຍຕນານິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ –

‘‘ຉສຸ ໂລໂກ ສມຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຉສຸ ກຸພ຺ພຕິ ສນ຺ຖວ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໗໐; ສຸ. ນິ. ໑໗໑);

ຕໂຕ ຉອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣາຍຕນສງ຺ຂາຕໂຕ ປາຕິໂຕ ໂມກ຺ໂຂຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ.

ອຖ ວາ ປາໂຕ ວິນິປາໂຕ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ປາຕີ, ສໍສາໂຣ. ຕໂຕ ໂມກ຺ໂຂຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ.

ອຖ ວາ ສພ຺ພໂລກາຘິປຕິຠາວໂຕ ຘມ຺ມິສ຺ສໂຣ ຠຄວາ ‘‘ປຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ມຸຈ຺ຈຕິ ເອເຕນາຕິ ໂມກ຺ໂຂ, ປຕິໂນ ໂມກ຺ໂຂ ປຕິໂມກ຺ໂຂ ເຕນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ, ປຕິໂມກ຺ໂຂ ເອວ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ສພ຺ພຄຸຓານໍ ວາ ມູລຠາວໂຕ ອຸຕ຺ຕມຏ຺ເຐນ ປຕິ ຈ ໂສ ຍຖາວຸຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ໂມກ຺ໂຂ ຈາຕິ ປຕິໂມກ຺ໂຂ, ປຕິໂມກ຺ໂຂ ເອວ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ອາທິເມຕໍ ມຸຂເມຕໍ ປມຸຂເມຕ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໑໓໕) ວິຕ຺ຖາໂຣ.

ອຖ ວາ ປ-ອິຕິ ປກາເຣ, ອຕີຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ຕສ຺ມາ ປກາເຣຫິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ໂມກ຺ເຂຕີຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ອິທຎ຺ຫິ ສີລໍ ສຍໍ ຕທງ຺ຄວເສນ, ສມາຘິສຫິຕໍ ປຎ຺ຎາສຫິຕຎ຺ຈ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ, ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ຈ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ໂມກ຺ເຂຕິ ໂມເຈຕີຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ປຕິ ປຕິ ໂມກ຺ໂຂຕິ ວາ ປຕິໂມກ຺ໂຂ, ຕມ຺ຫາ ຕມ຺ຫາ ວີຕິກ຺ກມໂທສໂຕ ປຈ຺ເຈກໍ ໂມກ຺ໂຂຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຕິໂມກ຺ໂຂ ເອວ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ໂມກ຺ໂຂ ວາ ນິພ຺ພານໍ, ຕສ຺ສ ໂມກ຺ຂສ຺ສ ປຕິພິມ຺ພຠູໂຕຕິ ປຕິໂມກ຺ໂຂ. ສີລສໍວໂຣ ຫິ ສູຣິຍສ຺ສ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນໍ ວິຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອຸທຍຠູໂຕ ຕປ຺ປຏິຠາໂຄ ວິຍ ຍຖາຣຫໍ ກິເລສນິພ຺ພາປນໂຕ ປຕິໂມກ຺ຂໍ, ປຕິໂມກ຺ຂໍເຍວ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ.

ອຖ ວາ ໂມກ຺ຂໍ ປຕິ ວຕ຺ຕຕິ, ໂມກ຺ຂາຠິມຸຂນ຺ຕິ ວາ ປຕິໂມກ຺ຂໍ, ປຕິໂມກ຺ຂເມວ ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປາຕິໂມກ຺ຂສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ກາຍິກວາຈສິກອວີຕິກ຺ກມສງ຺ຂາເຕນ ອາຈາເຣນ, ນເວສິຍາທິໂຄຈຣຕາທິສງ຺ຂາເຕນ ໂຄຈເຣນ ສມ຺ປນ຺ໂນ, ສມ຺ປນ຺ນອາຈາຣໂຄຈໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປ຺ປມຕ຺ຕເກສູຕິ ປຣິຕ຺ຕເກສຸ ອນາປຕ຺ຕິຄມນີເຍສຸ. ‘‘ທຸກ຺ກຏທຸພ຺ຠາສິຕມຕ຺ເຕສູ’’ຕິ ອປເຣ. ວຊ຺ເຊສູຕິ ຄາຣຍ຺ເຫສຸ. ເຕ ປນ ເອກນ຺ຕໂຕ ອກຸສລສຠາວາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອກຸສລຘມ຺ເມສູ’’ຕິ. ຠຍທສ຺ສີຕິ ຠຍໂຕ ທສ຺ສນສີໂລ, ປຣມາຓຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ວຊ຺ຊໍ ສິເນຣຸປ຺ປມາຓໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ຠາຍນສີໂລ. ສມ຺ມາ ອາທິຍິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ມເທວ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສພ຺ພໂສວ ອາທິຍິຕ຺ວາ. ສິກ຺ຂາປເທສູຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມນ຺ຕິ ສມຸທາຍໂຕ ອວຍວນິທ຺ຘາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສິກ຺ຂາປເທສຸ ຕໍ ຕໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ສິກ຺ຂຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຖມາຫ, ສິກ຺ຂາປທເມວ ຫິ ສມາທາຕພ຺ພໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພຎ຺ຈາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສິກ຺ຂາປເທສູຕິ ສິກ຺ຂາໂກຏ຺ຐາເສສຸ ມູລປຎ຺ຎຕ຺ຕິອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິສພ຺ພຕ຺ຖປຎ຺ຎຕ຺ຕິປເທສປຎ຺ຎຕ຺ຕິອາທິເຠທໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ປູເຣຕພ຺ພໍ ສີລໍ, ຕໍ ປນ ທ຺ວາຣວເສນ ທຸວິຘເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ກາຍິກໍ ວາ ວາຈສິກໍ ວາ’’ຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖວິກປ຺ເປ ສິກ຺ຂາປເທສູຕິ ອາຘາເຣ ຠຸມ຺ມໍ ສິກ຺ຂາຠາເຄສຸ ກສ຺ສຈິ ວິສຸໍ ອຄ຺ຄຫຓໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຕໍ ສພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ອຎ຺ຎຕຣໍ ເທວຆຏນ຺ຕິ ອຎ຺ຎຕຣໍ ເທວນິກາຍໍ. ອາຄາມີ ໂຫຕີຕິ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອາຄມນສີໂລ ໂຫຕິ. ອາຄນ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິມິນາ ອງ຺ເຄນາຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ.

ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສໂກ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖານມຸເຂນ ກມ຺ມຏ຺ຐານາຠິນິເວສີ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກສ຺ສ ຘາຕຸກມ຺ມຏ຺ຐານິກຠິກ຺ຂຸໂນ’’ຕິ. ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ນິຄເມນ຺ໂຕ ‘‘ປຐເມນ ອງ຺ເຄນາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຂຸມຠາໂວ ອິຘ ສຸຂມຕ຺ຕຠາວມາປນ຺ເນນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພາປິ ຫິ ຕາ’’ຕິອາທິ. ຕນ຺ຕິວເສນາຕິ ເກວລໍ ຕນ຺ຕິຏ຺ຐປນວເສນ, ນ ປນ ເຖຣສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ວາ ຜລສ຺ສ ວາ ອຸປ຺ປາທນຕ຺ຖາຍ, ນາປິ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ໂຍຊນຕ຺ຖາຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໓໘. ຉຏ຺ເຐ ມຫາກຈ຺ຈາໂນຕິ ຄິຫິກາເລ ອຸຊ຺ເຊນິຣຎ຺ໂຎ ປຸໂຣຫິຕປຸຕ຺ໂຕ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ ຈ. ວຣຓາ ນາມ ຣຸກ຺ໂຂ, ຕສ຺ສ ອວິທູເຣ ຠວຕ຺ຕາ ນຄຣມ຺ປິ ວຣຓສທ຺ເທນ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວຣຓາ ນາມ ເອກໍ ນຄຣ’’ນ຺ຕິ. ທ຺ວນ຺ທປທສ຺ສ ປຈ຺ເຈກໍ ອຠິສມ຺ພນ຺ໂຘ ໂຫຕີຕິ ເຫຕຸສທ຺ທໍ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ກາມຣາຄາຠິນິເວສເຫຕູ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຫຕຸສທ຺ເທນ ສມ຺ພນ຺ເຘ ສຕິ ໂຍ ອຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາມຣາເຄນ ອຠິນິວິຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ເອເຕນ ກາມຣາຄາຠິນິເວສເຫຕູຕິ ອິມສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທີເປຕິ, ຕຖາ ວິນິພທ຺ຘຕ຺ຕາຕິອາທີຫິ ກາມຣາຄວິນິພທ຺ຘເຫຕູຕິອາທີນໍ. ຕໂຕ ມຸໂຂຕິ ຕທຠິມຸໂຂ. ມານນ຺ຕິ ອາຬ຺ຫກາທິມານຠຓ຺ຑໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໓໙. ສຕ຺ຕເມ ມຘຸຣາຍນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣມຘຸຣາຍໍ. ຄຸນ຺ທາວເນຕິ ກຓ຺ຫຄຸນ຺ທາວເນ, ກາຬປິປ຺ປລິວເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊຣາຊິຓ຺ເຓຕິ ຊຣາຍ ຊິຓ຺ເຓ, ນ ພ຺ຍາຘິອາທີນໍ ວເສນ ຊິຓ຺ຓສທິເສ ນາປິ ອກາລິເກນ ຊຣາຍ ອຠິຠູເຕ. ວໂຍວຸທ຺ເຘຕິ ຊິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ເອວ ຈສ຺ສ ວໂຍວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວຸທ຺ເຘນ ສີລາທິວຸທ຺ຘິຍາ. ຊາຕິມຫລ຺ລເກຕິ ຊາຕິຍາ ມຫນ຺ຕຕາຍ ຈິຣຣຕ຺ຕຕາຍ ມຫລ຺ລເກ, ນ ໂຠຄປຣິວາຣາທີຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອທ຺ຘຄເຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອທ຺ຘ-ສທ຺ໂທ ທີຆກາລວາຈີຕິ ອາຫ ‘‘ທີຆກາລທ຺ຘານໍ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ’’ຕິ. ວໂຍຕິ ປຸຣິມປທໂລເປນາຍໍ ນິທ຺ເທໂສຕິ ອາຫ ‘‘ປຈ຺ຉິມວຍ’’ນ຺ຕິ, ວສ຺ສສຕສ຺ສ ຕຕິຍໂກຏ຺ຐາສສງ຺ຂາຕໍ ປຈ຺ຉິມວຍໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຠວຕິ ເອຕ຺ຖ ຜລໍ ຕທາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍາຕິ ຠູມິ, ກາຣຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເຍນ ກາຣເຓນາ’’ຕິອາທິ. ປຣິປກ຺ໂກຕິ ປຣິຓໂຕ, ວຸທ຺ຘິຠາວໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂມຆຊິຓ຺ໂຓຕິ ອນ຺ໂຕ ຖິຣກຣຓານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຠາເວນ ຕຸຈ຺ຉຊິຓ຺ໂຓ ນາມ. ພາລທາຣໂກປິ ທຫໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ຕໂຕ ວິເສສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຍຸວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕິກ຺ກນ຺ຕປຐມວຍາ ເອວ ສຕ຺ຕາ ສຠາເວນ ປລິຕສິຣາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ປຐມວເຍ ຐິຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຸສຸກາຬເກໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠທ຺ເຣນາຕິ ລທ຺ຘເກນ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ທຫໂຣປິ ສມາໂນ ກາໂຓ ວາ ໂຫຕິ ກຸຓິອາທີນໍ ວາ ອຎ຺ຎຕໂຣ, ໂສ ນ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ໂຍ ປນ ອຠິຣູໂປ ໂຫຕິ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ໂນ ຍໍ ຍເທວ ອລງ຺ກາຣປຣິຫາຣໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ເຕນ ເຕນ ອລງ຺ກໂຕ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ວິຍ ຈຣຕິ, ອຍໍ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ເຍນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິອາທິ.

ຍມ຺ຫິ ສຈ຺ຈຎ຺ຈ ຘມ຺ໂມ ຈາຕິ ຍມ຺ຫິ ປຸຄ຺ຄເລ ໂສຬສຫາກາເຣຫິ ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ສຈ຺ຈໍ, ຎາເຓນ ສຈ຺ຉິກຕຕ຺ຕາ ນວວິຘໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ຈ ອຕ຺ຖິ. ອຫິໍສາຕິ ເທສນາມຕ຺ຕເມຕໍ, ຍມ຺ຫິ ປນ ຈຕຸພ຺ພິຘາປິ ອປ຺ປມຎ຺ຎາຠາວນາ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສໍຍໂມ ທໂມຕິ ສີລຎ຺ເຈວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ຈ. ວນ຺ຕມໂລຕິ ມຄ຺ຄຎາເຓນ ນີຫຏມໂລ. ຘີໂຣຕິ ຘິຕິສມ຺ປນ຺ໂນ. ເຖໂຣຕິ ໂສ ອິເມຫິ ຖິຣຠາວກາຣເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ເຖໂຣຕິ ປວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໐. ອຏ຺ຐເມ ‘‘ໂຈຣາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ປທໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ເຍຫິ ກາຣເຓຫິ ເຕ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ສພ຺ຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປກ຺ຂສມ຺ປນ຺ນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນິວາສຏ຺ຐານສມ຺ປນ຺ນຕາ ຄິຣິທຸຄ຺ຄາທິສພ຺ຠາວໂຕ. ອຕິຍາຕຸນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕ ຍາຕຸໍ, ຄນ຺ຕຸໍ ປວິສິຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ປນ ອນ຺ໂຕປວິສນໍ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ພຫິຄຕສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ພຫິທ຺ຘາ ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ນິຍ຺ຍາຕຸນ຺ຕິ ພຫິ ນິກ຺ຂມິຕຸໍ. ຕຎ຺ຈ ພຫິນິກ຺ຂມນໍ ພຫິທ຺ຘາກຣຓີເຍ ສຕິ ສມ຺ຠວຕີຕິ ອາຫ ‘‘ໂຈຣາ ຊນປທໍ ວິລຸມ຺ປນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ. ອນຸສຎ຺ຎາຕຸນ຺ຕິ ອນຸສຎ຺ຈຣິຕຸໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໔໑. ນວເມ ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕາຘິກຣຓເຫຕູຕິ ເອຕ຺ຖ ອຘິ-ສທ຺ໂທ ອນຕ຺ຖໂກຕິ ອາຫ ‘‘ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ກຣຓເຫຕູ’’ຕິ. ນ ອາຣາຘໂກຕິ ນ ສມ຺ປາທໂກ ນ ປຣິປູຣໂກ. ຎາຍຕິ ປຏິວິຊ຺ຌນວເສນ ນິພ຺ພານໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຎາໂຍ, ໂສ ເອວ ຕໍສມງ຺ຄິນໍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂປາຕໂຕ ຘາຣຓຏ຺ເຐນ ຘມ຺ໂມຕິ ຎາໂຍ ຘມ຺ໂມ, ອຣິຍມຄ຺ໂຄ. ໂສ ປເນຕ຺ຖ ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ສຫວິປສ຺ສນກໍ ມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ. ອາຣາຘນໍ ນາມ ສໍສິທ຺ຘິ, ສາ ປນ ຍສ຺ມາ ສມ຺ປາທເນນ ປຣິປູຣເຓນ ອິຈ຺ຉິຕາ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມ຺ປາເທຕຸໍ ປູເຣຕຸ’’ນ຺ຕິ.

໔໒. ທສເມ ທຸຄ຺ຄຫິເຕຫີຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ຈ ທຸຏ຺ຐຸ ຄຫິເຕຫິ, ອູນາຘິກວິປຣີຕປທປຈ຺ຈາຠຏ຺ຐາທິວເສນ ວິໂລເມຕ຺ວາ ຄຫິເຕຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ຄຫິເຕຫີຕິ ອິທໍ ປນ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ທຸຄ຺ຄຫສ຺ສ ອູນາຘິກາທິວເສນປິ ສມ຺ຠວໂຕ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ທຸຄ຺ຄຫິຕສຸຕ຺ຕນ຺ຕານໍເຍວ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ປາຬິຎ຺ຈ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ຕີ’’ຕິ.

ສມຈິຕ຺ຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.