(໑໐) ໕. ພາລວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ
໙໙. ປຎ຺ຈມສ຺ສ ປຐເມ ອນາຄຕໍ ຠາຣໍ ວຫຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອສມ຺ປຕ຺ຕໍ ຠາຣໍ ວຫຕິ. ອເຖໂຣວ ສມາໂນ ເຖເຣຫິ ວຫິຕພ຺ພໍ ພີຊນຄ຺ຄາຫຘມ຺ມຊ຺ເຌສນາທິຠາຣໍ ວຫຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໕໙-໑໖໐) ປນ ຍສ຺ມາ ສມ຺ມຊ຺ຊນາທິນວວິຘໍ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ອາຓຕ຺ເຕເນວ ກາຕພ຺ພໍ, ປາຕິໂມກ຺ຂຎ຺ຈ ອາຓຕ຺ເຕເນວ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ສພ຺ພໍ ວິນາ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ກໂຣນ຺ໂຕ ອນາຄຕໍ ຠາຣໍ ວຫຕິ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສມ຺ມຊ຺ຊນີ ປທີໂປ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຎ຺ຫິ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປາຬິຍໍ ອາຄຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາສຸ ຈ –
‘‘ສມ຺ມຊ຺ຊນີ ປທີໂປ ຈ, ອຸທກໍ ອາສເນນ ຈ;
ອຸໂປສຖສ຺ສ ເອຕານິ, ‘ປຸພ຺ພກຣຓ’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.
‘‘ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິອຸຕຸກ຺ຂານໍ, ຠິກ຺ຂຸຄຓນາ ຈ ໂອວາໂທ;
ອຸໂປສຖສ຺ສ ເອຕານິ, ‘ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ ໑໖໘) –
ເອວໍ ທ຺ວີຫິ ນາເມຫິ ນວວິຘໍ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ທສ຺ສິຕໍ, ຕໍ ອກຕ຺ວາ ອຸໂປສຖໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ນວໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຓາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ເຖເຣນ ອາຓຕ຺ເຕນ ອຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ປານີຍໍ ປຣິໂຠຊນີຍໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕພ຺ພໍ, ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພໍ, ປທີໂປ ກາຕພ຺ໂພ, ອກໂຣນ຺ໂຕ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.
ເຖເຣນປິ ປຕິຣູປໍ ຎຕ຺ວາ ອາຓາເປຕພ຺ພໍ, ອາຓາເປນ຺ເຕນປິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວາ ສທາ ກາລເມວ ເອໂກ ວາ ຠາຣນິຕ຺ຖຣຓໂກ ວາ ສຣຠາຓກຘມ຺ມກຖິກາທີສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕໂຣ ນ ອຸໂປສຖາຄາຣສມ຺ມຊ຺ຊນຕ຺ຖໍ ອາຓາເປຕພ຺ໂພ, ອວເສສາ ປນ ວາເຣນ ອາຓາເປຕພ຺ພາ. ສເຈ ອາຓຕ຺ໂຕ ສມ຺ມຊ຺ຊນິໍ ຕາວກາລິກມ຺ປິ ນ ລຠຕິ, ສາຂາຠງ຺ຄໍ ກປ຺ປິຍໍ ກາເຣຕ຺ວາ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຕມ຺ປິ ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ລທ຺ຘກປ຺ປິຍໍ ໂຫຕິ. ປທີປກຣເຓປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຓາເປຕພ຺ໂພ, ອາຓາເປນ຺ເຕນ ຈ ‘‘ອມຸກສ຺ມິໍ ນາມ ໂອກາເສ ເຕລໍ ວາ ກປລ຺ລິກາ ວາ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ສເຈ ເຕລາທີນິ ນຕ຺ຖິ, ປຣິເຍສິຕພ຺ພານິ. ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ລທ຺ຘກປ຺ປິຍໍ ໂຫຕິ. ອປິ ຈ ກປາເລ ອຄ຺ຄິ ຊາເລຕພ຺ໂພ. ອາສນປຎ຺ຎາປນາຓຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຓາເປຕພ຺ໂພ, ອາຓຕ຺ເຕນ ຈ ສເຈ ອຸໂປສຖາຄາເຣ ອາສນານິ ນຕ຺ຖິ, ສງ຺ຆິກາວາສໂຕ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ປຸນ ອາຫຣິຕພ຺ພານິ, ອາສເນສຸ ອສຕິ ກຏສາຣເກປິ ຕຏ຺ຏິກາໂຍປິ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕາສຸປິ ອສຕິ ສາຂາຠງ຺ຄານິ ກປ຺ປິຍໍ ກາເຣຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພານິ. ກປ຺ປິຍກາຣກໍ ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ລທ຺ຘກປ຺ປິຍໍ ໂຫຕິ.
ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸໂປສຖກຣຓຕ຺ຖໍ ສນ຺ນິປຕິເຕ ສງ຺ເຆ ພຫິ ອຸໂປສຖໍ ກຕ຺ວາ ອາຄເຕນ ສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກາຍສາມຄ຺ຄິໍ ອເທນ຺ເຕນ ຉນ຺ໂທ ທາຕພ຺ໂພ. ໂຍປິ ຄິລາໂນ ວາ ກິຈ຺ຈປ຺ປສຸໂຕ ວາ, ເຕນ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເທນ຺ເຕນ ຉນ຺ໂທ ທາຕພ຺ໂພ. ກຖໍ ທາຕພ຺ໂພ? ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕິເກ ‘‘ຉນ຺ທໍ ທມ຺ມິ, ຉນ຺ທໍ ເມ ຫຣ, ຉນ຺ທໍ ເມ ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ອຸຠເຍນ ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ທິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ຉນ຺ໂທ. ອກຕູໂປສເຖນ ປນ ຄິລາເນນ ວາ ກິຈ຺ຈປ຺ປສຸເຕນ ວາ ປາຣິສຸທ຺ຘິ ທາຕພ຺ພາ. ກຖໍ ທາຕພ຺ພາ? ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕິເກ ‘‘ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ທມ຺ມິ, ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເມ ຫຣ, ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເມ ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ອຸຠເຍນ ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ທິນ຺ນາ ໂຫຕິ ປາຣິສຸທ຺ຘິ. ຕໍ ປນ ເທນ຺ເຕນ ຉນ຺ໂທປິ ທາຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕທຫຸໂປສເຖ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເທນ຺ເຕນ ຉນ຺ທມ຺ປິ ທາຕຸໍ, ສນ຺ຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປາຣິສຸທ຺ຘິທານໍ ສງ຺ຆສ຺ສປິ ອຕ຺ຕໂນປິ ອຸໂປສຖກຣຓໍ ສມ຺ປາເທຕິ, ນ ອວເສສໍ ສງ຺ຆກິຈ຺ຈໍ. ຉນ຺ທທານໍ ສງ຺ຆສ຺ເສວ ອຸໂປສຖກຣຓຎ຺ຈ ເສສກິຈ຺ຈຎ຺ຈ ສມ຺ປາເທຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ປນ ອຸໂປສໂຖ ອກໂຕເຍວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເທນ຺ເຕນ ຉນ຺ໂທປິ ທາຕພ຺ໂພ.
ອຸຕຸກ຺ຂານນ຺ຕິ ‘‘ເຫມນ຺ຕາທີນໍ ອຸຕູນໍ ເອຕ຺ຕກໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ອວສິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອຸຕູນໍ ອາຈິກ຺ຂນໍ. ຠິກ຺ຂຸຄຓນາຕິ ‘‘ເອຕ຺ຕກາ ຠິກ຺ຂູ ອຸໂປສຖຄ຺ເຄ ສນ຺ນິປຕິຕາ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ຄຓນາ. ອິທມ຺ປິ ອຸຠຍໍ ກຕ຺ວາວ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ໂອວາໂທຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນວາໂທ. ນ ຫິ ຠິກ຺ຂູນີຫິ ຍາຈິຕໍ ໂອວາທໍ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາ ອຸໂປສຖໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຫິ ‘‘ສ຺ເວ ອຸໂປສໂຖ’’ຕິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອຸໂປສໂຖ ຈາຕຸທ຺ທໂສ, ປນ຺ນຣໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຸນ ອຸໂປສຖທິວເສ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ, ອຍ຺ຍ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປາເທ ວນ຺ທຕິ, ໂອວາທູປສງ຺ກມນຎ຺ຈ ຍາຈຕິ, ລຠຕຸ ກິຣ, ອຍ຺ຍ, ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ ໂອວາທູປສງ຺ກມນ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ໂອວາທໍ ຍາຈນ຺ຕິ. ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ພາລຄິລານຄມິເຍ ອຎ຺ໂຎ ສເຈປິ ອາຣຎ຺ຎໂກ ໂຫຕິ, ອປ຺ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ນ ລຠຕິ, ຕສ຺ມາ ເຍນ ໂສ ປຏິຄ຺ຄຫິໂຕ, ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸໂປສຖຄ຺ເຄ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໂກ ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປາເທ ວນ຺ທຕິ, ໂອວາທູປສງ຺ກມນຎ຺ຈ ຍາຈຕິ, ລຠຕຸ ກິຣ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ ໂອວາທູປສງ຺ກມນ’’ນ຺ຕິ.
ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສເກນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທໂກ ສມ຺ມໂຕ’’ຕິ. ສເຈ ໂຫຕິ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທໂກ ສມ຺ມໂຕ, ຕໂຕ ເຕນ ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທໂກ ສມ຺ມໂຕ, ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ ອຸປສງ຺ກມຕູ’’ຕິ. ສເຈ ນຕ຺ຖິ, ຕໂຕ ເຕນ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ – ‘‘ໂກ ອາຍສ຺ມາ ອຸສ຺ສຫຕິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂອວທິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ສເຈ ໂກຈິ ອຸສ຺ສຫຕິ, ໂສປິ ຈ ອຏ຺ຐຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ຕໍ ຕຕ຺ເຖວ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ໂອວາທປ຺ປຏິຄ຺ຄາຫໂກ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທໂກ ສມ຺ມໂຕ, ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ ອຸປສງ຺ກມຕູ’’ຕິ. ສເຈ ປນ ນ ໂກຈິ ອຸສ຺ສຫຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສເກນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ນຕ຺ຖິ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທໂກ ສມ຺ມໂຕ, ປາສາທິເກນ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ ສມ຺ປາເທຕູ’’ຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຫິ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍສງ຺ຄຫິຕໍ ສກລໍ ສາສນໍ ອາໂຣຈິຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປາຏິປເທ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ປາຕິໂມກ຺ຂມ຺ປິ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຊ຺ຌິຏ຺ເຐນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ, ໂຍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ອນາຓຕ຺ເຕນ ນ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ. ‘‘ເຖຣາເຘຍ຺ຍໍ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຈນໂຕ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ, ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ປຏິພໂລ, ຕສ຺ສາເຘຍ຺ຍໍ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ນວກຕໂຣ ວາ ເຖເຣນ ອາຓຕ຺ໂຕ. ທຸຕິຍາທີນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.
໑໐໙. ເອກາທສເມ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕີຕິ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕກໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ. ສູກຣມໍສໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ອຈ຺ຉມໍສ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ, ‘‘ສູກຣມໍສ’’ນ຺ຕິ ຊານນ຺ໂຕປິ ‘‘ອຈ຺ຉມໍສ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ, ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ມິຄມໍສໍ ‘‘ທີປິມໍສ’’ນ຺ຕິ, ກາເລ ສນ຺ເຕເຍວ ‘‘ກາໂລ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ, ອປ຺ປວາເຣຕ຺ວາ ‘‘ປວາຣິໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ, ປຕ຺ເຕ ຣຊສ຺ມິໍ ອປຕິເຕເຍວ ‘‘ປຕິຕ’’ນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ມຈ຺ຉມໍເສ ອກເຕເຍວ ‘‘ມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ. ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕີຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ. ອຈ຺ຉມໍສໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ສູກຣມໍສ’’ນ຺ຕິ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ, ‘‘ອຈ຺ຉມໍສ’’ນ຺ຕິ ຊານນ຺ໂຕປິ ‘‘ສູກຣມໍສ’’ນ຺ຕິ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ, ມທ຺ທິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກມຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ທີປິມໍສໍ ມິຄມໍສນ຺ຕິ…ເປ… ອຕ຺ຕານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ມຈ຺ຉມໍເສ ກເຕ ‘‘ມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕ’’ນ຺ຕິ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສງ຺ຆໂຠຄສ຺ສ ອປຏ຺ຐປນໍ ອວິຈາຣຓໍ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ນາມ, ຕໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ. ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ປຏ຺ຐປນໍ ວິຈາຣຓໍ, ຕໍ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆໂຠຄສ຺ສາຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ຈຕຸປຈ຺ຈຍປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ນເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸຕຬາກາທິກສ຺ສ, ຕໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນຘຎ຺ຎຫິຣຎ຺ຎາທິກສ຺ສ ຈ ສງ຺ຆສ຺ສ ໂຠຄສ຺ສ. ອປຏ຺ຐປນນ຺ຕິ ອສໍວິທຫນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອວິຈາຣຓ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ເສວາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ເສວ ສງ຺ຆໂຠຄສ຺ສ.
ພາລວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ທຸຕິຍປຓ຺ຓາສກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.