໑໐. ທຸຕິຍອຣິຍາວາສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐. ທສເມ ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ກຸຣຸສຸ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອຠາສີຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ກຸຣຸຣຏ຺ຐໍ ກິຣ ຕທາ ຕນ຺ນິວາສິສຕ຺ຕານໍ ໂຍນິໂສມນສິກາຣວນ຺ຕຕາທິນາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນຕາຍ ປຸພ຺ເພ ຈ ກຕປຸຎ຺ຎຕາພເລນ ວາ ຕທາ ອຸຕຸອາທິສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕເມວ ອໂຫສິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ປຸພ຺ເພ ປວຕ຺ຕກຸຣຸວຕ຺ຕຘມ຺ມານຸຏ຺ຐານວາສນາຍ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸ ວິຍ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອຸຕຸອາທິສມ຺ປນ຺ນເມວ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ກາເລ ສາຕິສຍໍ ອຸຕຸສປ຺ປາຍາທິຍຸຕ຺ຕໍ ຣຏ຺ຐໍ ອໂຫສີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸປາສກາ ອຸປາສິກາໂຍ ອຸຕຸປຈ຺ຈຍາທິສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ຣຏ຺ຐສ຺ສ ສປ຺ປາຍອຸຕຸປຈ຺ຈຍເສວເນນ ນິຈ຺ຈໍ ກລ຺ລສຣີຣາ ກລ຺ລຈິຕ຺ຕາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ຈິຕ຺ຕສຣີຣກລ຺ລຕາຍ ອນຸຄ຺ຄຫິຕປຎ຺ຎາພລາ ຄມ຺ຠີຣກຖໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນິສ຺ສິຕານໍ ຄມ຺ຠີຣປຎ຺ຎານຎ຺ຈ ກາຣກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ກຸຣຸຣຏ຺ຐວາສິໂນ ຠິກ຺ຂູ ຄມ຺ຠີຣປຎ຺ຎາກາຣກາ’’ຕິອາທິ.

ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ຕາຕິ ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນາຍ ຍຸຕ຺ຕາ ເຈວ ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໗໓; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໐໖) ຊນປເທ ຈຕສ຺ໂສ ປຣິສາ ປກຕິຍາວ ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ອນ຺ຕມໂສ ທາສກມ຺ມກຣປຣິຊນາປິ ສຕິປຏ຺ຐານປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕເມວ ກຖໍ ກເຖນ຺ຕິ. ອຸທກຕິຕ຺ຖສຸຕ຺ຕກນ຺ຕນຏ຺ຐານາທີສຸປິ ນິຣຕ຺ຖກກຖາ ນາມ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ. ສເຈ ກາຈິ ອິຕ຺ຖີ, ‘‘ອມ຺ມ, ຕ຺ວໍ ກຕຣໍ ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນໍ ມນສິ ກໂຣສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕາ ‘‘ນ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ ວທຕິ, ຕໍ ຄຣຫນ຺ຕິ ‘‘ຘີຣຕ຺ຖຸ ຕວ ຊີວິຕໍ, ຊີວມານາປິ ຕ຺ວໍ ມຕສທິສາ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ‘‘ມາ ທານິ ປຸນ ເອວມກາສີ’’ຕິ ໂອວທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປນ຺ຕິ. ຍາ ປນ ‘‘ອຫໍ ອສຸກໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ນາມ ມນສິ ກໂຣມີ’’ຕິ ວທຕິ, ຕສ຺ສາ ‘‘ສາຘຸ ສາຘູ’’ຕິ ສາຘຸກາຣໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ຕວ ຊີວິຕໍ ສຸຊີວິຕໍ, ຕ຺ວໍ ນາມ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ, ຕວຕ຺ຖາຍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິອາທີຫິ ປສໍສນ຺ຕິ. ນ ເກວລຎ຺ເຈຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສຊາຕິກາເຍວ ສຕິປຏ຺ຐານມນສິກາຣຍຸຕ຺ຕາ, ເຕ ນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕາ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາປິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອໂກ ກິຣ ນຏໂກ ສຸວໂປຕກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສິກ຺ຂາເປນ຺ໂຕ ວິຈຣຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸນິອຸປສ຺ສຍໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວສິຕ຺ວາ ຄມນກາເລ ສຸວໂປຕກໍ ປມຸສ຺ສິຕ຺ວາ ຄໂຕ. ຕໍ ສາມເຓຣິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິຊຄ຺ຄິໍສຸ, ‘‘ພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິໂຕ’’ຕິ ຈສ຺ສ ນາມໍ ອກໍສຸ. ຕໍ ເອກທິວສໍ ປຸຣໂຕ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ມຫາເຖຣີ ອາຫ ‘‘ພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິຕາ’’ຕິ. ກິໍ, ອຍ຺ໂຍຕິ. ອຕ຺ຖິ ເຕ ໂກຈິ ຠາວນາມນສິກາໂຣຕິ? ນຕ຺ຖຍ຺ເຍຕິ. ອາວຸໂສ, ປພ຺ພຊິຕານໍ ສນ຺ຕິເກ ວສນ຺ເຕນ ນາມ ວິສ຺ສຏ຺ຐອຕ຺ຕຠາເວນ ຠວິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ໂກຈິເທວ ມນສິກາໂຣ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ, ຕ຺ວໍ ປນ ອຎ຺ຎໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສສິ, ‘‘ອຏ຺ຐິ ອຏ຺ຐີ’’ຕິ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຫີຕິ. ໂສ ເຖຣິຍາ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ‘‘ອຏ຺ຐິ ອຏ຺ຐີ’’ຕິ ສຊ຺ຌາຍນ຺ໂຕ ຈຣຕິ.

ຕໍ ເອກທິວສໍ ປາໂຕວ ໂຕຣຓຄ຺ເຄ ນິສີທິຕ຺ວາ ພາລາຕປໍ ຕປມານໍ ເອໂກ ສກຸໂຓ ນຂປຎ຺ຊເຣນ ອຄ຺ຄເຫສິ. ໂສ ‘‘ກິຣິ ກິຣີ’’ຕິ ສທ຺ທມກາສິ. ສາມເຓຣິໂຍ ສຸຕ຺ວາ, ‘‘ອຍ຺ເຍ, ພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິໂຕ ສກຸເຓນ ຄຫິໂຕ, ໂມເຈມ ນ’’ນ຺ຕິ ເລຑ຺ຑຸອາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ໂມເຈສຸໍ. ຕໍ ອາເນຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ຐປິຕໍ ເຖຣີ ອາຫ, ‘‘ພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິຕ, ສກຸເຓນ ຄຫິຕກາເລ ກິໍ ຈິນ຺ເຕສີ’’ຕິ. ອຍ຺ເຍ, ນ ອຎ຺ຎໍ ຈິນ຺ເຕສິໍ, ‘‘ອຏ຺ຐິປຸຎ຺ໂຊວ ອຏ຺ຐິປຸຎ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ກຕຣສ຺ມິໍ ຐາເນ ວິປ຺ປກິຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ, ອຍ຺ເຍ, ອຏ຺ຐິປຸຎ຺ຊເມວ ຈິນ຺ເຕສິນ຺ຕິ. ສາຘຸ ສາຘຸ, ພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິຕ, ອນາຄເຕ ຠວກ຺ຂຍສ຺ສ ເຕ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ. ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາປິ ສຕິປຏ຺ຐານມນສິກາຣຍຸຕ຺ຕາ.

ທີຆນິກາຍາທີສຸ ມຫານິທານາທີນີຕິ ທີຆນິກາເຍ ມຫານິທານໍ (ທີ. ນິ. ໒.໙໕ ອາທໂຍ) ສຕິປຏ຺ຐານໍ (ທີ. ນິ. ໒.໓໗໒ ອາທໂຍ) ມຊ຺ຌິມນິກາເຍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ (ມ. ນິ. ໑.໑໐໕ ອາທໂຍ) ສາໂຣປມໍ (ມ. ນິ. ໑.໓໐໗ ອາທໂຍ) ຣຸກ຺ໂຂປມໍ ຣຏ຺ຐປາລໍ ມາຄຓ຺ຑິຍໍ ອາເນຎ຺ຊສປ຺ປາຍນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໖໖ ອາທໂຍ) ເອວມາທີນິ.

ຎາຓາທໂຍຕິ ຎາຓຎ຺ເຈວ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ຈ. ເຕນາຫ ‘‘ຎາຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ’’ຕິອາທິ. ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ເຕຫິ ວິນາ ສມ຺ປຊານຕາຍ ອສມ຺ຠວໂຕ. ມຫາຈິຕ຺ຕານີຕິ ອຏ຺ຐປິ ມຫາກິຣິຍຈິຕ຺ຕານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ‘‘ສຕຕວິຫາຣາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຎາຓຸປ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍຣຫິຕກາເລປິ ປວຕ຺ຕິໂຊຕນໂຕ. ທສ ຈິຕ຺ຕານີຕິ ອຏ຺ຐ ມຫາກິຣິຍຈິຕ຺ຕານິ ຫສິຕຸປ຺ປາທໂວຏ຺ຐພ຺ພນຈິຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ທສ ຈິຕ຺ຕານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອຣຊ຺ຊນາທຸສ຺ສນວເສນ ປວຕ຺ຕິ ເຕສມ຺ປິ ສາຘາຣຓາຕິ. ‘‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາວເສນ ອາຄຕານໍ ອິເມສໍ ສຕຕວິຫາຣານໍ ໂສມນສ຺ສໍ ກຖໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອາເສວນວເສນ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຂີຓາສໂວ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐປິ ອາຣມ຺ມເຓ ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕ ວິຍ ພຫຸລໍ ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສຸທ຺ຘປກຕິຠາວາວິຊຫນໂຕ. ກທາຈິ ປນ ຕຖາ ເຈໂຕຠິສງ຺ຂາຣາຠາເວ ຍໍ ຕໍ ສຠາວໂຕ ອິຏ຺ຐໍ ອາຣມ຺ມຓໍ, ຕຕ຺ຖ ຍາຖາວສຠາວຄ຺ຄຫຓວເສນປິ ອຣຫໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕເຕວ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປຸພ຺ພາເສວນວເສນ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາເສວນວເສນ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ອາຣກ຺ຂກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕິ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຈຣໂຕຕິອາທິນາ ນິຈ຺ຈສມາທານໍ ທສ຺ເສຕິ, ຕໍ ວິກ຺ເຂປາຠາເວນ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄຕາຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປຄຕາ, ນ ສມິຕປາປາ. ໂຠວາທິໂນຕິ ຊາຕິມຕ຺ຕພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ວທຕິ. ປາເຏກ຺ກສຈ຺ຈານີຕິ ເຕຫິ ເຕຫິ ທິຏ຺ຐິຄຕິເກຫິ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ຄຫິຕານິ ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ອຠິນິວິຏ຺ຐານິ ທິຏ຺ຐິສຈ຺ຈາທີນິ. ຕານິປິ ຫິ ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ຄຫຓໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ສຈ຺ຈານີ’’ຕິ ໂວຫຣີຍນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອິທເມວາ’’ຕິອາທິ. ນີຫຏານີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕານໂຕ ນີຫຣິຕານິ ອປນີຕານິ. ຄຫິຕຄ຺ຄຫຓສ຺ສາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄາຘິຄມໂຕ ປຸພ຺ເພ ຄຫິຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາຫສ຺ສ. ວິສ຺ສຏ຺ຐຠາວເວວຈນານີຕິ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ສພ຺ພໂສ ປຣິຈ຺ຈາຄຠາວສ຺ສ ອຘິວຈນານິ.

ນຕ຺ຖິ ເອຕາສໍ ວໂຍ ເວກລ຺ລນ຺ຕິ ອວຍາຕິ ອາຫ ‘‘ອນູນາ’’ຕິ, ອນວເສໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສນາຕິ ກາເມສນາທໂຍ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິ ກຖິຕາ ຣາຄາທີນໍ ປຫີນຠາວທີປນໂຕ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຜລໍ ກຖິຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓມຸເຂນ ອຣິຍຜລໍ ກຖິຕໍ. ອຘິຄເຕ ຫິ ອຄ຺ຄຜເລ ສພ຺ພໂສ ຣາຄາທີນໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມຕໍ ປຊານາຕິ, ຕຎ຺ຈ ປຊານນໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓນ຺ຕິ.

ທຸຕິຍອຣິຍາວາສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນາຖວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.