໒. ນາຖວຄ຺ໂຄ

໑-໔. ເສນາສນສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໑-໑໔. ທຸຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ນາຕິທູຣນ຺ຕິ ໂຄຈຣຏ຺ຐານໂຕ ອຑ຺ຒຄາວຸຕໂຕ ໂອຣຠາຄຕາຍ ນາຕິທູຣໍ. ນາຈ຺ຈາສນ຺ນນ຺ຕິ ປຈ຺ຉິເມນ ປມາເຓນ ໂຄຈຣຏ຺ຐານໂຕ ປຎ຺ຈຘນຸສຕິກຕາຍ ນ ອຕິອາສນ຺ນໍ. ຕາຍ ຈ ປນ ນາຕິທູຣນາຈ຺ຈາສນ຺ນຕາຍ ໂຄຈຣຏ຺ຐານປຏິປຣິສ຺ສຍາທິຣຫິຕມຄ຺ຄຕາຍ ຈ ຄມນສ຺ສ ຈ ອາຄມນສ຺ສ ຈ ຍຸຕ຺ຕຣູປຕ຺ຕາ ຄມນາຄມນສມ຺ປນ຺ນໍ. ທິວສຠາເຄ ມຫາຊນສໍກິຓ຺ຓຕາຠາເວນ ທິວາ ອປ຺ປາກິຓ຺ຓໍ. ອຠາວຕ຺ໂຖ ຫິ ອຍໍ ອປ຺ປ-ສທ຺ໂທ ‘‘ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ຣຕ຺ຕິຍໍ ມນຸສ຺ສສທ຺ທາຠາເວນ ຣຕ຺ຕິໍ ອປ຺ປສທ຺ທໍ. ສພ຺ພທາປິ ຊນສນ຺ນິປາຕນິຄ຺ໂຆສາຠາເວນ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສໍ.

ອປ຺ປກສິເຣນາຕິ ອກສິເຣນ ສຸເຂເນວ. ສີລາທິຄຸຓານໍ ຖິຣຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເຖຣາ. ສຸຕ຺ຕເຄຍ຺ຍາທິ ພຫຸ ສຸຕໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ພຫຸສ຺ສຸຕາ. ຕມຸຄ຺ຄຫຘາຣເຓນ ສມ຺ມເທວ ຄຣູນໍ ສນ຺ຕິເກ ອາຄມິຕຠາເວນ ຈ ອາຄໂຕ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມສງ຺ຂາໂຕ ອາຄໂມ ເອເຕສນ຺ຕິ ອາຄຕາຄມາ. ສຸຕ຺ຕາຠິຘມ຺ມສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຘາຣເຓນ ຘມ຺ມຘຣາ. ວິນຍສ຺ສ ຘາຣເຓນ ວິນຍຘຣາ. ເຕສໍ ຘມ຺ມວິນຍານໍ ມາຕິກາຍ ຘາຣເຓນ ມາຕິກາຘຣາ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມປຣິປຸຈ຺ຉາຍ ປຣິປຸຈ຺ຉຕິ. ອຕ຺ຖປຣິປຸຈ຺ຉາຍ ປຣິປຎ຺ຫຕິ ວີມໍສຕິ ວິຈາເຣຕິ. ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຖໍ, ອິມສ຺ສ ໂກ ອຕ຺ໂຖຕິ ປຣິປຸຈ຺ຉາປຣິປຎ຺ຫາກາຣທສ຺ສນໍ. ອວິວຏຎ຺ເຈວ ປາຬິຍາ ອຕ຺ຖໍ ປເທສນ຺ຕຣປາຬິທສ຺ສເນນ ອາຄມໂຕ ວິວຣນ຺ຕິ. ອນຸຕ຺ຕານີກຕຎ຺ຈ ຍຸຕ຺ຕິວິຠາວເນນ ອຸຕ຺ຕານິໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ກງ຺ຂາຐານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສໍສຍຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເຫຕຸຕາຍ ຄຓ຺ຐິຏ຺ຐານຠູເຕສຸ ປາຬິປ຺ປເທເສສຸ ຍາຖາວໂຕ ວິນິຈ຺ຉຍປ຺ປທາເນນ ກງ຺ຂໍ ປຏິວິໂນເທນ຺ຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ນາຕິທູຣໍ ນາຈ຺ຈາສນ຺ນໍ ຄມນາຄມນສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ເອກໍ ອງ຺ຄໍ, ທິວາ ອປ຺ປາກິຓ຺ຓໍ, ຣຕ຺ຕິໍ ອປ຺ປສທ຺ທໍ, ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສນ຺ຕິ ເອກໍ, ອປ຺ປຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສນ຺ຕິ ເອກໍ, ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ເສນາສເນ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ…ເປ… ປຣິກ຺ຂາຣາຕິ ເອກໍ, ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ເສນາສເນ ເຖຣາ…ເປ… ກງ຺ຂໍ ປຏິວິໂນເທນ຺ຕີຕິ ເອກໍ. ເອວໍ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ທຸຕິຍາທີນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖານິ.

ເສນາສນສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕-໖. ອປ຺ປມາທສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໕-໑໖. ປຎ຺ຈເມ ກາຣາປກອປ຺ປມາໂທ ນາມ ‘‘ອິເມ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຫາຕພ຺ພາ, ອິເມ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພາ’’ຕິ ຕໍຕໍປຣິວຊ຺ເຊຕພ຺ພວຊ຺ຊນສມ຺ປາເທຕພ຺ພສມ຺ປາທນວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ອປ຺ປມາໂທ. ເອສາຕິ ອປ຺ປມາໂທ. ໂລກິໂຍວ ນ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ. ອຍຎ຺ຈາຕິ ຈ ເອສາຕິ ຈ ອປ຺ປມາທເມວ ວທຕິ. ເຕສນ຺ຕິ ຈາຕຸຠູມກຘມ຺ມານໍ. ປຏິລາຠກຕ຺ເຕນາຕິ ປຏິລາຠາປນກຕ຺ເຕນ.

ຊງ຺ຄລານນ຺ຕິ ຊງ຺ຄລຈາຣີນໍ. ຊງ຺ຄລ-ສທ຺ໂທ ເຈຕ຺ຖ ຂຣຠາວສາມຎ຺ເຎນ ປຖວີປຣິຍາໂຍ, ນ ອນຸປຏ຺ຐານວິທູຣເທສວາຈີ. ເຕນາຫ ‘‘ປຖວີຕລຈາຣີນ’’ນ຺ຕິ. ປທານໍ ວຸຈ຺ຈມານຕ຺ຕາ ‘‘ສປາທກປາຓານ’’ນ຺ຕິ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສໂມຘານນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕຄຘຠາວໍ. ເຕນາຫ ‘‘ໂອຘານໍ ປກ຺ເຂປ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອຸປກ຺ເຂປ’’ນ຺ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ອຸປເນຕ຺ວາ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວສ຺ສິກາຍ ປຸປ຺ຜໍ ວສ຺ສິກໍ ຍຖາ ‘‘ອາມລກິຍາ ຜລໍ ອາມລກ’’ນ຺ຕິ. ມຫາຕລສ຺ມິນ຺ຕິ ອຸປຣິປາສາເທ. ຉຏ຺ຐໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ອປ຺ປມາທສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗-໘. ປຐມນາຖສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໗-໑໘. ສຕ຺ຕເມ ເຍຫິ ສີລາທີຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມສຣຓຕາຍ ຘມ຺ເມເນວ ນາຖຕິ ອາສີສຕິ ອຠິຠວຕີຕິ ນາໂຖ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເຕ ຕສ຺ສ ນາຖຠາວກຣາ ຘມ຺ມາ ນາຖກຣຓາຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສນາຖຠາວກຣາ ປຕິຏ຺ຐກຣາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐກຣາຕິ ຍສ຺ສ ນາຖຠາວກຣາ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐາວິຘາຍິໂນ. ອປ຺ປຕິຏ຺ໂຐ ອນາໂຖ, ສປ຺ປຕິຏ຺ໂຐ ສນາໂຖຕິ ປຕິຏ຺ຐຕ຺ໂຖ ນາຖ-ສທ຺ໂທ. ກລ຺ຍາຓຄຸຓໂຍຄໂຕ ກລ຺ຍາຓາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສີລາທິຄຸຓສມ຺ປນ຺ນາ’’ຕິ ອາຫ. ມິຊ຺ຊນລກ຺ຂຓາ ເມຕ຺ຕາ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ມິຕ຺ໂຕ. ໂສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກລ຺ຍາໂຓ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາມຕ຺ຕໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕປເທນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອສ຺ສ ເຕນ ສພ຺ພກາລໍ ອວິຊຫິຕວາໂສຕິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເຕວສ຺ສາ’’ຕິ. ເຕ ເອວ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕາ ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ສຫ ອຍນໂຕຕິ ສຫ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ອສໂມຘາເນ ຈິຕ຺ເຕນ, ສໂມຘາເນ ປນ ຈິຕ຺ເຕນ ເຈວ ກາເຍນ ຈ ສມ຺ປວງ຺ໂກ. ສຸຂໍ ວໂຈ ເອຕສ຺ມິໍ ອນຸກູລຄາຫິມ຺ຫິ ອາທຣຄາຣວວຕິ ປຸຄ຺ຄເລຕິ ສຸວໂຈ. ເຕນາຫ ‘‘ສຸເຂນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ’’ຕິອາທິ. ຂໂມຕິ ຂນ຺ໂຕ. ຕເມວສ຺ສ ຂມຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຄາຬ຺ເຫນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວາມໂຕຕິ ມິຈ຺ຉາ, ອໂຍນິໂສ ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ. ປຏິປ຺ຜຣຕີຕິ ປຏາຓິກຠາເວນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ປທກ຺ຂິຓໍ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສມ຺ມາ, ໂຍນິໂສ ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ.

ອຸຈ຺ຈາວຈານີຕິ ວິປຸລຂຸທ຺ທການິ. ຕຕ຺ຣຸປຄມນິຍາຍາຕິ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ມຫນ຺ເຕ ຂຸທ຺ທເກ ຈ ກມ຺ເມ ສາຘນວເສນ ອຸປາເຍນ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ນິປ຺ຜາທເນ ສມຕ຺ຖາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຣຸປາຍາຍາຕິ ວາ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ກມ຺ເມ ສາເຘຕພ຺ເພ ອຸປາຍຠູຕາຍ.

ຘມ຺ເມ ອສ຺ສ ກາໂມຕິ ຘມ຺ມກາໂມຕິ ພ຺ຍຘິກຣຓານມ຺ປິ ພາຫິຣຕ຺ໂຖ ສມາໂສ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາເມຕພ຺ພໂຕ ວາ ປິຍາຍິຕພ຺ພໂຕ ກາໂມ, ຘມ຺ໂມ. ຘມ຺ໂມ ກາໂມ ອສ຺ສາຕິ ຘມ຺ມກາໂມ. ຘມ຺ໂມຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ປິຍາຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ສມຸທາຫຣຓໍ ກຖນໍ ສມຸທາຫາໂຣ, ປິໂຍ ສມຸທາຫາໂຣ ເອຕສ຺ສາຕິ ປິຍສມຸທາຫາໂຣ. ສຍຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ-ສທ຺ເທນ ‘‘ສກ຺ກຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ອນຸກຑ຺ຒຕິ. ເຕນ ສຍຎ຺ຈ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ເທເສຕຸກາໂມ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອຠິຘມ຺ໂມ ສຕ຺ຕ ປກຣຓານິ ‘‘ອຘິໂກ ອຠິວິສິຏ຺ໂຐ ຈ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ’’ຕິ ກຕ຺ວາ. ວິນໂຍ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄາ ວິນຍນໂຕ ກາຍວາຈານໍ. ອຠິວິນໂຍ ຂນ຺ຘກປຣິວາຣາ ວິເສສໂຕ ອາຠິສມາຈາຣິກຘມ຺ມກິຕ຺ຕນໂຕ. ອາຠິສມາຈາຣິກຘມ຺ມປາຣິປູຣິວເສເນວ ຫິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກຘມ຺ມປາຣິປູຣີ. ຘມ຺ໂມ ເອວ ປິຏກທ຺ວຍສ຺ສປິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມຠາວໂຕ. ມຄ຺ຄຜລານິ ອຠິຘມ຺ໂມ ‘‘ນິພ຺ພານຘມ຺ມສ຺ສ ອຠິມຸໂຂ’’ຕິ ກຕ຺ວາ. ກິເລສວູປສມກຣຓໍ ປຸພ຺ພຠາຄິຍາ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ສງ຺ເຂປໂຕ ວິວຏ຺ຏນິສ຺ສິໂຕ ສມໂຖ ວິປສ຺ສນາ ຈ. ອຸຬາຣປາໂມຊ຺ໂຊຕິ ພລວປາໂມຊ຺ໂຊ. ກາຣຓຕ຺ເຖຕິ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ. ກຸສລຘມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ຫິສ຺ສ ວີຣິຍາຣມ຺ໂຠ. ເຕນາຫ ‘‘ເຕສໍ ອຘິຄມຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ວາ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ເພ ຠຸມ຺ມໍ ຍຖາ ‘‘ເຈຕໂສ ອວູປສເມ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐເມ ນຕ຺ຖິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ປຐມນາຖສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ປຐມອຣິຍາວາສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙. ນວເມ ອຣິຍານໍ ເອວ ອາວາສາຕິ ອຣິຍາວາສາ ອນຣິຍານໍ ຕາທິສານໍ ອສມ຺ຠວໂຕ. ອຣິຍາຕິ ເຈຕ຺ຖ ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທເສນ ຂີຓາສວາ ຄຫິຕາ. ເຕ ຈ ຍສ຺ມາ ເຕຫິ ສພ຺ພກາລໍ ອວິຊຫິຕວາສາ ເອວ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕ ອາວສິໍສຸ ອາວສນ຺ຕິ ອາວສິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາວສິໍສູຕິ ນິສ຺ສາຍ ອາວສິໍສຸ. ປຎ຺ຈງ຺ຄວິປ຺ປຫີນຕາທໂຍ ຫິ ອຣິຍານໍ ອປສ຺ສຍາ. ເຕສຸ ປຎ຺ຈງ຺ຄວິປ຺ປຫານປຈ຺ເຈກສຈ຺ຈປໂນທນເອສນາໂອສຏ຺ຐານິ, ‘‘ສງ຺ຂາເຍກໍ ປຏິເສວຕິ, ອຘິວາເສຕິ ປຣິວຊ຺ເຊຕິ ວິໂນເທຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໐໘; ມ. ນິ. ໒.໑໖໘; ອ. ນິ. ໑໐.໒໐) ວຸຕ຺ເຕສຸ ອປສ຺ເສເນສຸ ວິໂນທນຎ຺ຈ ມຄ຺ຄກິຈ຺ຈາເນວ, ອິຕເຣ ມຄ຺ເຄນ ຈ ສມິຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ.

ປຐມອຣິຍາວາສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ທຸຕິຍອຣິຍາວາສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐. ທສເມ ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ກຸຣຸສຸ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອຠາສີຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ກຸຣຸຣຏ຺ຐໍ ກິຣ ຕທາ ຕນ຺ນິວາສິສຕ຺ຕານໍ ໂຍນິໂສມນສິກາຣວນ຺ຕຕາທິນາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນຕາຍ ປຸພ຺ເພ ຈ ກຕປຸຎ຺ຎຕາພເລນ ວາ ຕທາ ອຸຕຸອາທິສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕເມວ ອໂຫສິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ປຸພ຺ເພ ປວຕ຺ຕກຸຣຸວຕ຺ຕຘມ຺ມານຸຏ຺ຐານວາສນາຍ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸ ວິຍ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອຸຕຸອາທິສມ຺ປນ຺ນເມວ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ກາເລ ສາຕິສຍໍ ອຸຕຸສປ຺ປາຍາທິຍຸຕ຺ຕໍ ຣຏ຺ຐໍ ອໂຫສີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸປາສກາ ອຸປາສິກາໂຍ ອຸຕຸປຈ຺ຈຍາທິສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ຣຏ຺ຐສ຺ສ ສປ຺ປາຍອຸຕຸປຈ຺ຈຍເສວເນນ ນິຈ຺ຈໍ ກລ຺ລສຣີຣາ ກລ຺ລຈິຕ຺ຕາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ຈິຕ຺ຕສຣີຣກລ຺ລຕາຍ ອນຸຄ຺ຄຫິຕປຎ຺ຎາພລາ ຄມ຺ຠີຣກຖໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນິສ຺ສິຕານໍ ຄມ຺ຠີຣປຎ຺ຎານຎ຺ຈ ກາຣກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ກຸຣຸຣຏ຺ຐວາສິໂນ ຠິກ຺ຂູ ຄມ຺ຠີຣປຎ຺ຎາກາຣກາ’’ຕິອາທິ.

ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ຕາຕິ ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນາຍ ຍຸຕ຺ຕາ ເຈວ ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໗໓; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໐໖) ຊນປເທ ຈຕສ຺ໂສ ປຣິສາ ປກຕິຍາວ ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ອນ຺ຕມໂສ ທາສກມ຺ມກຣປຣິຊນາປິ ສຕິປຏ຺ຐານປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕເມວ ກຖໍ ກເຖນ຺ຕິ. ອຸທກຕິຕ຺ຖສຸຕ຺ຕກນ຺ຕນຏ຺ຐານາທີສຸປິ ນິຣຕ຺ຖກກຖາ ນາມ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ. ສເຈ ກາຈິ ອິຕ຺ຖີ, ‘‘ອມ຺ມ, ຕ຺ວໍ ກຕຣໍ ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນໍ ມນສິ ກໂຣສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕາ ‘‘ນ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ ວທຕິ, ຕໍ ຄຣຫນ຺ຕິ ‘‘ຘີຣຕ຺ຖຸ ຕວ ຊີວິຕໍ, ຊີວມານາປິ ຕ຺ວໍ ມຕສທິສາ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ‘‘ມາ ທານິ ປຸນ ເອວມກາສີ’’ຕິ ໂອວທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປນ຺ຕິ. ຍາ ປນ ‘‘ອຫໍ ອສຸກໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ນາມ ມນສິ ກໂຣມີ’’ຕິ ວທຕິ, ຕສ຺ສາ ‘‘ສາຘຸ ສາຘູ’’ຕິ ສາຘຸກາຣໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ຕວ ຊີວິຕໍ ສຸຊີວິຕໍ, ຕ຺ວໍ ນາມ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ, ຕວຕ຺ຖາຍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິອາທີຫິ ປສໍສນ຺ຕິ. ນ ເກວລຎ຺ເຈຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສຊາຕິກາເຍວ ສຕິປຏ຺ຐານມນສິກາຣຍຸຕ຺ຕາ, ເຕ ນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕາ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາປິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອໂກ ກິຣ ນຏໂກ ສຸວໂປຕກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສິກ຺ຂາເປນ຺ໂຕ ວິຈຣຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸນິອຸປສ຺ສຍໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວສິຕ຺ວາ ຄມນກາເລ ສຸວໂປຕກໍ ປມຸສ຺ສິຕ຺ວາ ຄໂຕ. ຕໍ ສາມເຓຣິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິຊຄ຺ຄິໍສຸ, ‘‘ພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິໂຕ’’ຕິ ຈສ຺ສ ນາມໍ ອກໍສຸ. ຕໍ ເອກທິວສໍ ປຸຣໂຕ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ມຫາເຖຣີ ອາຫ ‘‘ພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິຕາ’’ຕິ. ກິໍ, ອຍ຺ໂຍຕິ. ອຕ຺ຖິ ເຕ ໂກຈິ ຠາວນາມນສິກາໂຣຕິ? ນຕ຺ຖຍ຺ເຍຕິ. ອາວຸໂສ, ປພ຺ພຊິຕານໍ ສນ຺ຕິເກ ວສນ຺ເຕນ ນາມ ວິສ຺ສຏ຺ຐອຕ຺ຕຠາເວນ ຠວິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ໂກຈິເທວ ມນສິກາໂຣ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ, ຕ຺ວໍ ປນ ອຎ຺ຎໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສສິ, ‘‘ອຏ຺ຐິ ອຏ຺ຐີ’’ຕິ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຫີຕິ. ໂສ ເຖຣິຍາ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ‘‘ອຏ຺ຐິ ອຏ຺ຐີ’’ຕິ ສຊ຺ຌາຍນ຺ໂຕ ຈຣຕິ.

ຕໍ ເອກທິວສໍ ປາໂຕວ ໂຕຣຓຄ຺ເຄ ນິສີທິຕ຺ວາ ພາລາຕປໍ ຕປມານໍ ເອໂກ ສກຸໂຓ ນຂປຎ຺ຊເຣນ ອຄ຺ຄເຫສິ. ໂສ ‘‘ກິຣິ ກິຣີ’’ຕິ ສທ຺ທມກາສິ. ສາມເຓຣິໂຍ ສຸຕ຺ວາ, ‘‘ອຍ຺ເຍ, ພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິໂຕ ສກຸເຓນ ຄຫິໂຕ, ໂມເຈມ ນ’’ນ຺ຕິ ເລຑ຺ຑຸອາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ໂມເຈສຸໍ. ຕໍ ອາເນຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ຐປິຕໍ ເຖຣີ ອາຫ, ‘‘ພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິຕ, ສກຸເຓນ ຄຫິຕກາເລ ກິໍ ຈິນ຺ເຕສີ’’ຕິ. ອຍ຺ເຍ, ນ ອຎ຺ຎໍ ຈິນ຺ເຕສິໍ, ‘‘ອຏ຺ຐິປຸຎ຺ໂຊວ ອຏ຺ຐິປຸຎ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ກຕຣສ຺ມິໍ ຐາເນ ວິປ຺ປກິຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ, ອຍ຺ເຍ, ອຏ຺ຐິປຸຎ຺ຊເມວ ຈິນ຺ເຕສິນ຺ຕິ. ສາຘຸ ສາຘຸ, ພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິຕ, ອນາຄເຕ ຠວກ຺ຂຍສ຺ສ ເຕ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ. ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາປິ ສຕິປຏ຺ຐານມນສິກາຣຍຸຕ຺ຕາ.

ທີຆນິກາຍາທີສຸ ມຫານິທານາທີນີຕິ ທີຆນິກາເຍ ມຫານິທານໍ (ທີ. ນິ. ໒.໙໕ ອາທໂຍ) ສຕິປຏ຺ຐານໍ (ທີ. ນິ. ໒.໓໗໒ ອາທໂຍ) ມຊ຺ຌິມນິກາເຍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ (ມ. ນິ. ໑.໑໐໕ ອາທໂຍ) ສາໂຣປມໍ (ມ. ນິ. ໑.໓໐໗ ອາທໂຍ) ຣຸກ຺ໂຂປມໍ ຣຏ຺ຐປາລໍ ມາຄຓ຺ຑິຍໍ ອາເນຎ຺ຊສປ຺ປາຍນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໖໖ ອາທໂຍ) ເອວມາທີນິ.

ຎາຓາທໂຍຕິ ຎາຓຎ຺ເຈວ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ຈ. ເຕນາຫ ‘‘ຎາຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ’’ຕິອາທິ. ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ເຕຫິ ວິນາ ສມ຺ປຊານຕາຍ ອສມ຺ຠວໂຕ. ມຫາຈິຕ຺ຕານີຕິ ອຏ຺ຐປິ ມຫາກິຣິຍຈິຕ຺ຕານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ‘‘ສຕຕວິຫາຣາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຎາຓຸປ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍຣຫິຕກາເລປິ ປວຕ຺ຕິໂຊຕນໂຕ. ທສ ຈິຕ຺ຕານີຕິ ອຏ຺ຐ ມຫາກິຣິຍຈິຕ຺ຕານິ ຫສິຕຸປ຺ປາທໂວຏ຺ຐພ຺ພນຈິຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ທສ ຈິຕ຺ຕານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອຣຊ຺ຊນາທຸສ຺ສນວເສນ ປວຕ຺ຕິ ເຕສມ຺ປິ ສາຘາຣຓາຕິ. ‘‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາວເສນ ອາຄຕານໍ ອິເມສໍ ສຕຕວິຫາຣານໍ ໂສມນສ຺ສໍ ກຖໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອາເສວນວເສນ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຂີຓາສໂວ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐປິ ອາຣມ຺ມເຓ ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕ ວິຍ ພຫຸລໍ ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສຸທ຺ຘປກຕິຠາວາວິຊຫນໂຕ. ກທາຈິ ປນ ຕຖາ ເຈໂຕຠິສງ຺ຂາຣາຠາເວ ຍໍ ຕໍ ສຠາວໂຕ ອິຏ຺ຐໍ ອາຣມ຺ມຓໍ, ຕຕ຺ຖ ຍາຖາວສຠາວຄ຺ຄຫຓວເສນປິ ອຣຫໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕເຕວ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປຸພ຺ພາເສວນວເສນ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາເສວນວເສນ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ອາຣກ຺ຂກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕິ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຈຣໂຕຕິອາທິນາ ນິຈ຺ຈສມາທານໍ ທສ຺ເສຕິ, ຕໍ ວິກ຺ເຂປາຠາເວນ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄຕາຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປຄຕາ, ນ ສມິຕປາປາ. ໂຠວາທິໂນຕິ ຊາຕິມຕ຺ຕພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ວທຕິ. ປາເຏກ຺ກສຈ຺ຈານີຕິ ເຕຫິ ເຕຫິ ທິຏ຺ຐິຄຕິເກຫິ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ຄຫິຕານິ ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ອຠິນິວິຏ຺ຐານິ ທິຏ຺ຐິສຈ຺ຈາທີນິ. ຕານິປິ ຫິ ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ຄຫຓໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ສຈ຺ຈານີ’’ຕິ ໂວຫຣີຍນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອິທເມວາ’’ຕິອາທິ. ນີຫຏານີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕານໂຕ ນີຫຣິຕານິ ອປນີຕານິ. ຄຫິຕຄ຺ຄຫຓສ຺ສາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄາຘິຄມໂຕ ປຸພ຺ເພ ຄຫິຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາຫສ຺ສ. ວິສ຺ສຏ຺ຐຠາວເວວຈນານີຕິ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ສພ຺ພໂສ ປຣິຈ຺ຈາຄຠາວສ຺ສ ອຘິວຈນານິ.

ນຕ຺ຖິ ເອຕາສໍ ວໂຍ ເວກລ຺ລນ຺ຕິ ອວຍາຕິ ອາຫ ‘‘ອນູນາ’’ຕິ, ອນວເສໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສນາຕິ ກາເມສນາທໂຍ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິ ກຖິຕາ ຣາຄາທີນໍ ປຫີນຠາວທີປນໂຕ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຜລໍ ກຖິຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓມຸເຂນ ອຣິຍຜລໍ ກຖິຕໍ. ອຘິຄເຕ ຫິ ອຄ຺ຄຜເລ ສພ຺ພໂສ ຣາຄາທີນໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມຕໍ ປຊານາຕິ, ຕຎ຺ຈ ປຊານນໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓນ຺ຕິ.

ທຸຕິຍອຣິຍາວາສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນາຖວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.