໑໔. ເອຕທຄ຺ຄວຄ຺ໂຄ

(໑໔) ໖. ຉຏ຺ຐເອຕທຄ຺ຄວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

ຕປຸສ຺ສ-ຠລ຺ລິກວຕ຺ຖຸ

໒໔໘. ອຸປາສກປາຬິສໍວຓ຺ຓນາຍ ປຐເມ ສພ຺ພປຐມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ປຐມໍ ຫຸຕ຺ວາ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ. ອິໂຕ ປຣນ຺ຕິ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫໂຕ ປຣໍ. ຄມນູປຈ຺ເຉທໍ ອກາສີຕິ ຄມນວິຈ຺ເຉທໍ ອກາສິ. ຍຖາ ເຕ ໂຄຓາ ຘຸຣໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ໂປຖິຍມານາປິ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕຖາ ອກາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສນ຺ຕິ ຕປຸສ຺ສຠລ຺ລິການໍ. ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ອາວິສິຕ຺ວາ. ຍກ຺ຂສ຺ສ ອາວຏ຺ໂຏ ຍກ຺ຂາວຏ຺ໂຏ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ອຕີຕພຸທ຺ຘານໍ ອາຈິຓ຺ຓໍ ໂອໂລເກສີຕິ ອຕີຕພຸທ຺ຘາ ເກນ ຠາຊເນນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິໍສູຕິ ພຸທ຺ຘາຈິຓ຺ຓໍ ໂອໂລເກສິ. ທ຺ເວວາຈິເກ ສຣເຓ ປຕິຏ຺ຐາຍາຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ອນຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມວເສນ ທ຺ເວວາຈິເກ ສຣເຓ ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ. ເຈຕິຍນ຺ຕິ ປູຊນີຍວຕ຺ຖຸໍ. ຊີວເກສຘາຕຸຍາຕິ ຊີວມານສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເກສຘາຕຸຍາ.

ອນາຖປິຓ຺ຑິກເສຏ຺ຐິວຕ຺ຖຸ

໒໔໙. ທຸຕິເຍ ເຕເນວ ຄຸເຓນາຕິ ເຕເນວ ທາຍກຠາວສງ຺ຂາເຕນ ຄຸເຓນ. ໂສ ຫິ ສພ຺ພກາມສມິທ຺ຘຕາຍ ວິຄຕມຈ຺ເຉຣຕາຍ ກຣຸຓາທິຄຸຓສມງ຺ຄິຕາຍ ຈ ນິຈ຺ຈກາລໍ ອນາຖານໍ ປິຓ຺ຑມທາສິ. ເຕນ ສພ຺ພກາລໍ ອຸປຏ຺ຐິໂຕ ອນາຖານໍ ປິຓ຺ໂຑ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກຕິ ສງ຺ຂໍ ຄໂຕ. ໂຍຊນິກວິຫາເຣ ກາເຣຕ຺ວາຕິ ໂຍຊເນ ໂຍຊເນ ເອກເມກໍ ວິຫາຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ. ‘‘ເອວຣູປໍ ທານໍ ປວຕ຺ເຕສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕເມວ ທານໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເທວສິກໍ ປຎ຺ຈ ສລາກຠຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສລາກາຍ ຄາເຫຕພ຺ພໍ ຠຕ຺ຕໍ ສລາກຠຕ຺ຕໍ. ເອກສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ເອກທິວສໍ ທາຕພ຺ພໍ ຠຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂິກຠຕ຺ຕໍ. ຘຸຣເຄເຫ ຐເປຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ ຠຕ຺ຕໍ ຘຸຣຠຕ຺ຕໍ. ອາຄນ຺ຕຸການໍ ທາຕພ຺ພໍ ຠຕ຺ຕໍ ອາຄນ຺ຕຸກຠຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ປຎ຺ຈ ອາສນສຕານິ ເຄເຫ ນິຈ຺ຈປຎ຺ຎຕ຺ຕາເນວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເຄເຫ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸສຕານໍ ປຎ຺ຈ ອາສນສຕານິ ນິຈ຺ຈປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ.

ຈິຕ຺ຕຄຫປຕິວຕ຺ຖຸ

໒໕໐. ຕຕິເຍ ມິຄາ ເອວ ມິຄຣູປານິ. ຠິກ຺ຂໍ ສມາທາເປຕ຺ວາຕິ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ອນຸຄ຺ຄຫໍ ກໂຣຖ, ອິຘ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ຠິກ຺ຂາຄຫຓຕ຺ຖໍ ສມາທາເປຕ຺ວາ. ວິວຏ຺ຏໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຸປຈິຕໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍກຸສລໍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ. ສຬາຍຕນວິຠຕ຺ຕິເມວ ເທເສສີຕິ ສຬາຍຕນວິຠາຄປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕເມວ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖສິ. ເຖເຣນາຕິ ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິຫິຕານໍ ສພ຺ເພສໍ ເຊຏ຺ເຐນ ມຫາເຖເຣນ. ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນາຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ຄຫປຕິນາ ‘‘ຍາ ອິມາ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣ, ອເນກວິຫິຕາ ທິຏ຺ຐິໂຍ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ວາ, ‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ວາ, ‘ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ’ຕິ ວາ, ‘ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ’ຕິ ວາ, ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣ’ນ຺ຕິ ວາ, ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣ’ນ຺ຕິ ວາ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ, ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ, ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ໂຫຕິ ຈ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ, ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ ຍານິ ຈິມານິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ຄຓິຕານິ, ອິມາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ທິຏ຺ຐິໂຍ ກິສ຺ມິໍ ສຕິ ໂຫນ຺ຕິ, ກິສ຺ມິໍ ອສຕິ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວມາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໔.໓໔໕) ປຎ຺ເຫ ປຸຏ຺ເຐ ຕໍ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນ. ອິມໍ ກິຣ ປຎ຺ຫໍ ຍາວຕຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ມຫາເຖໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ອຖ ອິສິທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ເຖໂຣ ເນວ ອຕ຺ຕນາ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ນ ອຎ຺ຎໍ ອຊ຺ເຌສຕິ, ອຸປາສໂກ ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ວິເຫສຕິ, ອຫເມຕໍ ພ຺ຍາກຣິຕ຺ວາ ຜາສຸວິຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເອວໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຈ ອາສນໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ພ຺ຍາກໂຣມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ເອຕໍ ປຎ຺ຫ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໓໔໕) ອາຫ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເຖໂຣ ‘‘ພ຺ຍາກໂຣຫິ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ ອິສິທຕ຺ຕ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ເອຕໍ ປຎ຺ຫ’’ນ຺ຕິ ອິສິທຕ຺ຕໍ ອຊ຺ເຌສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນ ອຊ຺ຌິຏ຺ໂຐ’’ຕິ.

ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາຕິ ‘‘ຍາ ອິມາ, ຄຫປຕິ, ອເນກວິຫິຕາ ທິຏ຺ຐິໂຍ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ວາ, ‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ວາ…ເປ… ຍານິ ຈິມານິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ຄຓິຕານິ, ອິມາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ທິຏ຺ຐິໂຍ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ໂຫນ຺ຕິ, ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ອສຕິ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ຄິຫິສຫາຍກຠາເວ ຎາເຕຕິ ເຖຣສ຺ສ ຄິຫິສຫາຍກຠາເວ ຈິຕ຺ເຕນ ຄຫປຕິນາ ຎາເຕ. ຈິຕ຺ໂຕ ກິຣ, ຄຫປຕິ, ຕສ຺ສ ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣເຓ ຕຸຏ຺ໂຐ ‘‘ກຸໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ອິສິທຕ຺ໂຕ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອວນ຺ຕິຍາ ໂຂ ອຫໍ, ຄຫປຕິ, ອາຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ອວນ຺ຕິຍາ ອິສິທຕ຺ໂຕ ນາມ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອມ຺ຫາກໍ ອທິຏ຺ຐສຫາໂຍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ທິຏ຺ໂຐ ໂສ ອາຍສ຺ມຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ເຖໂຣ ຈ ‘‘ເອວໍ, ຄຫປຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ກຫໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂສ ອາຍສ຺ມາ ເອຕຣຫິ ວິຫຣຕີ’’ຕິ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ອຖ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ‘‘ອຍ຺ໂຍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອິສິທຕ຺ໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ເອວໍ, ຄຫປຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ຄິຫິສຫາຍຠາວໍ ອຎ຺ຎາສິ.

ເຕໂຊສມາປຕ຺ຕິປາຏິຫາຣິຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ເອກສ຺ມິໍ ກິຣ ທິວເສ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ‘‘ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ ທສ຺ເສຕູ’’ຕິ ມຫາເຖຣໍ ຍາຈິ. ເຖໂຣ ‘‘ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ອາຬິນ຺ເທ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕິຓກລາປໍ ໂອກິຣາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ຈ ຕຖາ ກເຕ ສຍໍ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຈ ຆຏິກໍ ທຕ຺ວາ ຕຖາຣູປໍ ອິທ຺ຘາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂາເຣສິ, ຍຖາ ຕາຬຈ຺ຉິຄ຺ຄເຬນ ຈ ອຄ຺ຄຬນ຺ຕຣິກາຍ ຈ ອຈ຺ຈິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕິຓານິ ຌາເປຕິ, ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ນ ຌາເປຕິ. ອຖ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ສໍວິຄ຺ໂຄ ໂລມຫຏ຺ຐຊາໂຕ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ເຖຣໍ ພຫິ ນິກ຺ຂມນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຠິຣມຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ເຑ, ຣມຓີຍໍ ອມ຺ພາຏກວນໍ, ອຫໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກຣິສ຺ສາມິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ເຖໂຣ ‘‘ນ ທານິ ອິຘ ວສິຕຸໍ ສກ຺ກາ’’ຕິ ຕມ຺ຫາ ວິຫາຣາ ປກ຺ກາມິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຕໂຊສມາປຕ຺ຕິ ປາຏິຫາຣິຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘ອິທານິ ອິຘ ວສິຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ຍຖາສຸຂໍ ປກ຺ກາມີ’’ຕິ. ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິນຍປາຬິຍໍ ອາຄຕເມວ.

ສທ຺ໂຘຕິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາຍ ສທ຺ຘາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ສີເລນາຕິ ອຄາຣິຍສີລໍ ອນຄາຣິຍສີລນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ ສີລໍ, ເຕສຸ ອິຘ ອຄາຣິຍໍ ສີລໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ເຕນ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໂສໂຠຄສມປ຺ປິໂຕຕິ ຍາທິໂສ ອນາຖປິຓ຺ຑິກາທີນໍ ປຎ຺ຈອຸປາສກສຕປຣິວາຣສງ຺ຂາໂຕ ອຄາຣິໂຍ ຍໂສ, ຕາທິເສເນວ ຍເສນ, ໂຍ ຈ ຘນຘຎ຺ຎາທິໂກ ເຈວ ສຕ຺ຕວິຘອຣິຍຘນສງ຺ຂາໂຕ ຈາຕິ ທຸວິໂຘ ໂຠໂຄ, ເຕນ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ຍໍ ປເທສນ຺ຕິ ປຸຣຕ຺ຖິມາທີສຸ ທິສາສຸ ເອວຣູໂປ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ຍໍ ຍໍ ປເທສໍ ຠຊຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ເອວຣູເປນ ລາຠສກ຺ກາເຣນ ປູຊິໂຕວ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຫຕ຺ຖກອາຬວກວຕ຺ຖຸ

໒໕໑. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຈຕຸພ຺ພິເຘນ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖຸນາຕິ ທານປິຍວຈນອຕ຺ຖຈຣິຍາສມານຕ຺ຕຕາສງ຺ຂາເຕນ ຈຕຸພ຺ພິເຘນ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖຸນາ. ‘‘ສ຺ເວ ຠຕ຺ຕຈາຏິຍາ ສທ຺ຘິໍ ອາຬວກສ຺ສ ເປເສຕພ຺ໂພ ອໂຫສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ – ‘‘ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸປຸພ຺ພິກຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ມິຄວຕ຺ຖາຍ ອຣຎ຺ຎໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອາຬວໂກ ຣາຊາ ວິວິຘນາຏກູປໂຠຄໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ໂຈຣປ຺ປຏິພາຫນຕ຺ຖຎ຺ຈ ປຏິຣາຊນິເສຘນຕ຺ຖຎ຺ຈ ພ຺ຍາຍາມກຣຓຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຕ຺ຕເມ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ມິຄວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ພລກາເຍນ ສທ຺ຘິໍ ‘‘ຍສ຺ສ ປສ຺ເສນ ມິໂຄ ປລາຍຕິ, ຕສ຺ເສວ ໂສ ຠາໂຣ’’ຕິ ກຕກຕິກວຕ຺ໂຕ ມິຄວຕ຺ຖາຍ ອຣຎ຺ຎໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ເອກໍ ມິຄນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຐິຕຏ຺ຐາເນນ ປລາຕໍ ເອຓິມິຄໍ. ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາຕິ ຕິໂຍຊນມຄ຺ຄໍ ເອກໂກວ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ. ຊວສມ຺ປນ຺ໂນ ຫິ ຣາຊາ ຘນຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຕ຺ຕິໂກວ ຕິໂຍຊນໍ ຕໍ ມິຄມນຸພນ຺ຘິ. ຆາເຕຕ຺ວາຕິ ຍສ຺ມາ ເອຓິມິຄາ ຕິໂຍຊນເວຄາ ເອວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ປຣິກ຺ຂິຓຊວໍ ຕໍ ມິຄໍ ອຸທກໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ຆາເຕຕ຺ວາ. ທ຺ວິຘາ ເຉຕ຺ວາ ຘນຸໂກຏິຍໍ ລເຄຕ຺ວາ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕຕິ ອນຕ຺ຖິໂກປິ ມໍເສນ ‘‘ນາສກ຺ຂິ ມິຄໍ ຄເຫຕຸ’’ນ຺ຕິ ອປວາທໂມຈນຕ຺ຖໍ ທ຺ວິຘາ ຉິນ຺ນໍ ຘນຸໂກຏິຍໍ ລເຄຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ. ສນ຺ທຈ຺ຉາຍນ຺ຕິ ຆນຈ຺ຉາຍໍ ພຫລປຕ຺ຕປລາສໍ.

ຣຸກ຺ເຂ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາຕິ ອາຬວກໍ ຍກ຺ຂໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ໂສ ຫິ ມຫາຣາຊູນໍ ສນ຺ຕິກາ ວຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກສມເຍ ຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຉາຍາຍ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ປວິຏ຺ເຐ ປາຓິໂນ ຂາທນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ປຏິວສຕິ. ອາຬວກສ຺ສ ນິສີທນປລ຺ລງ຺ເກ ນິສີທີຕິ ຍຕ຺ຖ ອຠິລກ຺ຂິເຕສຸ ມງ຺ຄລທິວສາທີສຸ ອາຬວໂກ ນິສີທິຕ຺ວາ ສິຣິໍ ອນຸໂຠຕິ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ທິພ຺ພຣຕນປລ຺ລງ຺ເກ ນິສີທິ. ອຕ຺ຕໂນ ຄມເນ ອສມ຺ປຊ຺ຊມາເນ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ຕາຕິ ຕທາ ກິຣ ສາຕາຄິຣເຫມວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເຊຕວເນເຍວ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ຍກ຺ຂສມາຄມໍ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສປຣິວາຣາ ນານາຍາເນຫິ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອາກາເສ ຈ ຍກ຺ຂານໍ ນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ມຄ຺ໂຄ ອຕ຺ຖິ, ອາກາສຏ຺ຐານິ ວິມານານິ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ມຄ຺ຄຏ຺ຐາເນເນວ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ, ອາຬວກສ຺ສ ປນ ວິມານໍ ຠູມຏ຺ຐໍ ສຸຄຸຕ຺ຕໍ ປາກາຣປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສຸສໍວິຫິຕທ຺ວາຣຏ຺ຏາລກໂຄປຸຣໍ ອຸປຣິ ກໍສຊາລສຎ຺ຉນ຺ນມຎ຺ຊູສາສທິສໍ ຕິໂຍຊນໍ ອຸພ຺ເພເຘນ, ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ, ເຕ ຕໍ ປເທສມາຄມ຺ມ ຄນ຺ຕຸມສມຕ຺ຖາ ອເຫສຸໍ. ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ນິສິນ຺ໂນກາສສ຺ສ ອຸປຣິຠາເຄນ ຍາວ ຠວຄ຺ຄາ ໂກຈິ ຄນ຺ຕຸມສມຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ຄມເນ ອສມ຺ປຊ຺ຊມາເນ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ອາວຊ຺ເຊສຸໍ. ເຕສໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສີຕິ ຍສ຺ມາ ອສ຺ສທ຺ຘສ຺ສ ສທ຺ຘາກຖາ ທຸກ຺ກຖາ ໂຫຕິ ທຸສ຺ສີລາທີນໍ ສີລກຖາທໂຍ ວິຍ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ຍກ຺ຂານໍ ສນ຺ຕິກາ ຠຄວໂຕ ປສໍສໍ ສຸຕ຺ວາ ເອວ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໂລຓສກ຺ຂຣາ ວິຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນໂກເປນ ປຏປຏາຍມານຫທໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ. ປພ຺ພຕກູຏນ຺ຕິ ເກລາສປພ຺ພຕກູຏໍ.

ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອາຬວກຍຸທ຺ຘໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂສ ກິຣ ມໂນສິລາຕເລ ວາມປາເທນ ຐຕ຺ວາ ‘‘ປສ຺ສຖ ທານິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ວາ ສຕ຺ຖາ ມຫານຸຠາໂວ, ອຫໍ ວາ’’ຕິ ທກ຺ຂິຓປາເທນ ສຏ຺ຐິໂຍຊນມຕ຺ຕໍ ເກລາສກູຏປພ຺ພຕໍ ອກ຺ກມິ, ຕໍ ອໂຍກູຏປ຺ປຫໂຕ ວິຍ ນິທ຺ຘນ຺ຕອຍປິຓ຺ໂຑ ປປຏິກາໂຍ ມຸຎ຺ຈິ. ໂສ ຕຕ຺ຣ ຐຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ອາຬວໂກ’’ຕິ ອຸຄ຺ໂຆເສສິ, ສກລຊມ຺ພຸທີປໍ ສທ຺ໂທ ຜຣິ. ຕິໂຍຊນສຫສ຺ສວິຕ຺ຖຕຫິມວາປິ ສມ຺ປກມ຺ປິ ຍກ຺ຂສ຺ສານຸຠາເວນ. ໂສ ວາຕມຓ຺ຑລໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສິ ‘‘ເອເຕເນວ ສມຓໍ ປລາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເຕ ປຸຣຕ຺ຖິມາທິເຠທາ ວາຕາ ສມຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອຑ຺ຒໂຍຊນໂຍຊນທ຺ວິໂຍຊນຕິໂຍຊນປ຺ປມາຓານິ ປພ຺ພຕກູຏານິ ປທາເລຕ຺ວາ ວນຄຈ຺ຉຣຸກ຺ຂາທີນິ ອຸມ຺ມູເລຕ຺ວາ ອາຬວິນຄຣໍ ປກ຺ຂນ຺ທາ ຊິຓ຺ຓຫຕ຺ຖິສາລາທີນິ ຈຸຓ຺ເຓນ຺ຕາ ຉທນິຏ຺ຐກາ ອາກາເສ ຠເມນ຺ຕາ. ຠຄວາ ‘‘ມາ ກສ຺ສຈິ ອຸປໂຣໂຘ ໂຫຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາສິ. ເຕ ວາຕາ ທສພລໍ ປຕ຺ວາ ຈີວຣກຓ຺ຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ຈາເລຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ. ຕໂຕ ມຫາວສ຺ສໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສິ ‘‘ອຸທເກນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ສມຓໍ ມາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕສ຺ສານຸຠາເວນ ອຸປຣູປຣິ ສຕປຏລສຫສ຺ສປຏລາທິເຠທາ ວລາຫກາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປວສ຺ສິໍສຸ. ວຸຏ຺ຐິຘາຣາເວເຄນ ປຖວີ ຉິທ຺ທາ ອໂຫສິ. ວນຣຸກ຺ຂາທີນໍ ອຸປຣິ ມໂຫໂຆ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທສພລສ຺ສ ຈີວເຣ ອຸສ຺ສາວພິນ຺ທຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ເຕເມຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ຕໂຕ ປາສາຓວສ຺ສໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສິ. ມຫນ຺ຕານິ ມຫນ຺ຕານິ ປພ຺ພຕກູຏານິ ຘູມາຍນ຺ຕານິ ປຊ຺ຊລນ຺ຕານິ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ທສພລໍ ປຕ຺ວາ ທິພ຺ພມາລາຄຸຬານິ ສມ຺ປຊ຺ຊິໍສຸ. ຕໂຕ ປຫຣຓວສ຺ສໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສິ. ເອກໂຕຘາຣາ ອຸຠໂຕຘາຣາ ອສິສຕ຺ຕິຂຸຣປ຺ປາທໂຍ ຘູມາຍນ຺ຕາ ປຊ຺ຊລນ຺ຕາ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ທສພລສ຺ສ ປາທມູເລ ທິພ຺ພປຸປ຺ຜານິ ອເຫສຸໍ.

ຕໂຕ ອງ຺ຄາຣວສ຺ສໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສິ. ກິໍສຸກວຓ຺ຓາ ອງ຺ຄາຣາ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ທສພລສ຺ສ ປາທມູເລ ທິພ຺ພປຸປ຺ຜານິ ຫຸຕ຺ວາ ວິກິຣິໍສຸ. ຕໂຕ ກຸກ຺ກຸຬວສ຺ສໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສິ. ອຈ຺ຈຸຓ຺ໂຫ ກຸກ຺ກຸໂຬ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ທສພລສ຺ສ ປາທມູເລ ຈນ຺ທນຈຸຓ຺ຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ນິປຕິ. ຕໂຕ ວາລິກວສ຺ສໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສິ. ອຕິສຸຂຸມາ ວາລິກາ ຘູມາຍນ຺ຕາ ປຊ຺ຊລນ຺ຕາ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ທສພລສ຺ສ ປາທມູເລ ທິພ຺ພປຸປ຺ຜານິ ຫຸຕ຺ວາ ນິປຕິໍສຸ. ຕໂຕ ກລລວສ຺ສໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສິ. ຕໍ ຘູມາຍນ຺ຕໍ ປຊ຺ຊລນ຺ຕໍ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ທສພລສ຺ສ ປາທມູເລ ທິພ຺ພຄນ຺ຘໍ ຫຸຕ຺ວາ ນິປຕິ. ຕໂຕ ອນ຺ຘກາຣໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສິ ‘‘ຠິໍເສຕ຺ວາ ສມຓໍ ປລາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຈຕຸຣງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ອນ຺ຘກາຣສທິສໍ ຫຸຕ຺ວາ ທສພລໍ ປຕ຺ວາ ສູຣິຍປ຺ປຠາວິຫຕມິວນ຺ຘກາຣໍ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ເອວໍ ຍກ຺ໂຂ ອິມາຫິ ນວຫິ ວາຕວສ຺ສປາສາຓປຫຣຓງ຺ຄາຣກຸກ຺ກຸຬວາລິກກລລນ຺ຘກາຣວຸຏ຺ຐີຫິ ຠຄວນ຺ຕໍ ປລາເປຕຸມສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ນານາວິຘປ຺ປຫຣຓຫຕ຺ຖອເນກປ຺ປກາຣຣູປຠູຕຄຓສມາກຸລາຍ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິຍາ ເສນາຍ ສຍເມວ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິຄໂຕ. ເຕ ຠູຕຄຓາ ອເນກປ຺ປກາຣວິກາເຣ ກຕ຺ວາ ‘‘ຄຓ຺ຫຖ ຫນຖາ’’ຕິ ຠຄວໂຕ ອຸປຣິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ວິຍ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ອປິຈ ໂຂ ນິທ຺ຘນ຺ຕໂລຫປິຓ຺ຑໍ ວິຍ ມກ຺ຂິກາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອລ຺ລີຍິຕຸມສມຕ຺ຖາ ເອວ ອເຫສຸໍ.

ເອວໍ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ອເນກປ຺ປກາຣວິຠິໍສາກາຣທສ຺ສເນນປິ ຠຄວນ຺ຕໍ ຈາເລຕຸມສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອາຬວໂກ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ຍໍນູນາຫໍ ເກນຈິ ອເຊຍ຺ຍໍ ທຸສ຺ສາວຸຘໍ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ສເຈ ຫິ ໂສ ທຸຏ຺ໂຐ ອາກາເສ ຕໍ ທຸສ຺ສາວຸຘໍ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍ, ທ຺ວາທສ ວສ຺ສານິ ເທໂວ ນ ວສ຺ເສຍ຺ຍ. ສເຈ ປຖວິຍໍ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍ, ສພ຺ພຣຸກ຺ຂຕິຓາທີນິ ສຸສ຺ສິຕ຺ວາ ທ຺ວາທສວສ຺ສນ຺ຕຣໍ ນ ປຸນ ຣຸເຫຍ຺ຍຸໍ. ສເຈ ສມຸທ຺ເທ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຕກປາເລ ອຸທກພິນ຺ທຸ ວິຍ ສພ຺ພໍ ສຸສ຺ເສຍ຺ຍ. ສເຈ ສິເນຣຸປພ຺ພເຕ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍ, ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑໍ ຫຸຕ຺ວາ ວິກິເຣຍ຺ຍ. ໂສ ເອວໍມຫານຸຠາວໍ ທຸສ຺ສາວຸຘໍ ອຸຕ຺ຕຣິສາຏກໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄເຫສິ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸເທວຕາ ເວເຄນ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ ‘‘ອຊ຺ຊ ຠຄວາ ອາຬວກໍ ທເມສ຺ສຕິ, ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມໍ ໂສສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຍຸທ຺ຘທສ຺ສນກາມາປິ ເທວຕາ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ. ເອວໍ ສກລມ຺ປິ ອາກາສໍ ເທວຕາຫິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ອໂຫສິ. ອຖາຬວໂກ ຠຄວໂຕ ສມີເປ ອຸປຣູປຣິ ວິຈຣິຕ຺ວາ ວຕ຺ຖາວຸຘໍ ມຸຎ຺ຈິ. ຕໍ ອສນິຈກ຺ກໍ ວິຍ ອາກາເສ ເຠຣວສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ຕໍ ຘູມາຍນ຺ຕໍ ປຊ຺ຊລນ຺ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຍກ຺ຂສ຺ສ ມານມທ຺ທນຕ຺ຖໍ ປາທປຸຎ຺ຉນໂຈຬໍ ຫຸຕ຺ວາ ປາທມູເລ ນິປຕິ. ອາຬວໂກ ຕໍ ທິສ຺ວາ ຉິນ຺ນວິສາໂຓ ວິຍ ອຸສໂຠ, ອຸທ຺ຘຏທາໂຐ ວິຍ ສປ຺ໂປ ນິຕ຺ເຕໂຊ ນິມ຺ມໂທ ນິປາຕິຕມານທ຺ຘໂຊ ອໂຫສິ. ເອວມິທໍ ອາຬວກຍຸທ຺ຘໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ.

ອຏ຺ຐ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉີຕິ –

‘‘ກິໍ ສູຘ ວິຕ຺ຕໍ ປຸຣິສສ຺ສ ເສຏ຺ຐໍ,

ກິໍ ສຸ ສຸຈິຓ຺ຓໍ ສຸຂມາວຫາຕິ;

ກິໍ ສຸ ຫເວ ສາທຸຕຣໍ ຣສານໍ,

ກຖໍ ຊີວິໍ ຊີວິຕມາຫຸ ເສຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໒໔໖; ສຸ. ນິ. ໑໘໓) –

ອາທິນາ ອຏ຺ຐ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິ. ສຕ຺ຖາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສີຕິ –

‘‘ສທ຺ຘີຘ ວິຕ຺ຕໍ ປຸຣິສສ຺ສ ເສຏ຺ຐໍ,

ຘມ຺ໂມ ສຸຈິຓ຺ໂຓ ສຸຂມາວຫາຕິ;

ສຈ຺ຈໍ ຫເວ ສາທຸຕຣໍ ຣສານໍ,

ປຎ຺ຎາຊີວິໍ ຊີວິຕມາຫຸ ເສຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໒໔໖; ສຸ. ນິ. ໑໘໔) –

ອາທິນາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ວິກ຺ກນ຺ທມານາຍາຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ປຣິເທວມານາຍ.

ມຫານາມສກ຺ກວຕ຺ຖຸ

໒໕໒. ປຎ຺ຈເມ ສຕ຺ຖາ ຕໂຕ ປຣໍ ປຏິຎ຺ຎໍ ນາທາສີຕິ ສໍວຈ຺ຉຣໂຕ ປຣໍ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈຍປ຺ປວາຣຓາສາທິຍນສ຺ສ ວາຣິຕຕ຺ຕາ ‘‘ປຏິຎ຺ຎໍ ນາທາສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິ ຠຄວາ ຕຕິຍວາເຣປິ ມຫານາເມນ ສກ຺ເກນ ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆໍ ຍາວຊີວໍ ເຠສຊ຺ເຊນ ປວາເຣຕຸ’’ນ຺ຕິ (ປາຈິ. ໓໐໔-໓໐໕) ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ມຫານາມ, ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ມຫານາມ, ສງ຺ຆໍ ຍາວຊີວໍ ເຠສຊ຺ເຊນ ປວາເຣຫີ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎໍ ອທາສິເຍວ. ເອວໍ ປຏິຎ຺ຎໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ມຫານາມສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ວິເຫຐິຕຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎເປສິ ‘‘ອຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຈາຕຸມາສປ຺ປຈ຺ຈຍປວາຣຓາ ສາທິຕພ຺ພາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຸນປ຺ປວາຣຓາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນິຈ຺ຈປ຺ປວາຣຓາຍ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ສາທິເຍຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ປຐມໍ ອນຸຊານິຕ຺ວາປິ ປຈ຺ຉາ ສິກ຺ຂາປທພນ຺ຘເນນ ວາຣິຕຕ຺ຕາ ‘‘ປຏິຎ຺ຎໍ ນາທາສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຸຄ຺ຄຄຫປຕ຺ຍາທິວຕ຺ຖຸ

໒໕໓-໒໕໖. ຉຏ຺ຐສຕ຺ຕມອຏ຺ຐມນວມານິ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາເນວ.

ນກຸລປິຕຸຄຫປຕິວຕ຺ຖຸ

໒໕໗. ທສເມ ສຸສຸມາຣຄິຣິນຄເຣຕິ ເອວໍນາມເກ ນຄເຣ. ຕສ຺ສ ກິຣ ນຄຣສ຺ສ ວຕ຺ຖຸປຣິຄ຺ຄຫທິວເສ ອວິທູເຣ ອຸທກຣຫເທ ສຸສຸມາໂຣ ສທ຺ທມກາສິ, ຄິຣໍ ນິຈ຺ຉາເຣສິ. ອຖ ນຄເຣ ອນນ຺ຕຣາເຍນ ມາປິເຕ ຕເມວ ສຸສຸມາຣຄິຣກຣຓໍ ສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ສຸສຸມາຣຄິຣີ’’ຕ຺ເວວສ຺ສ ນາມໍ ອກໍສຸ. ເກຈິ ປນ ‘‘ສຸສຸມາຣສຓ຺ຐານຕ຺ຕາ ສຸສຸມາໂຣ ນາມ ເອໂກ ຄິຣິ, ໂສ ຕສ຺ສ ນຄຣສ຺ສ ສມີເປ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ສຸສຸມາຣຄິຣິ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສຸສຸມາຣຄິຣີຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຠສກຬາວເນຕິ ເຠສກຬານາມເກ ວເນ. ‘‘ເຠສກລາວເນ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ກຖໍ ປນ ຠຄວຕິ ເນສໍ ປຸຕ຺ຕສຎ຺ຎາ ປຕິຏ຺ຐາສີຕິ ອາຫ – ‘‘ອຍໍ ກິຣາ’’ຕິອາທິ. ທຫຣສ຺ເສວ ທຫຣາ ອານີຕາຕິ ເມ ທຫຣສ຺ເສວ ສໂຕ ທຫຣາ ອານີຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕິຈຣິຕາຕິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຈຣນ຺ໂຕ.

(ຉຏ຺ຐເອຕທຄ຺ຄວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.)

ອຸປາສກປາຬິສໍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.