ອກຸສລວຓ຺ຓນາ

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ຍໍ ‘‘ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕຊາຕິເຠທໂຕ ຕິວິຘ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ກຸສລໍ, ຕໍ ສຣູປໂຕ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອິທານິ ຕທນນ຺ຕຣຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ ອກຸສລໍ ນິທ຺ທິສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອກຸສລໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຠູມິໂຕ ເອກວິຘ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກາມາວຈຣເມວາ’’ຕິ. ນິກາຍນ຺ຕຣິກາ ປນ ຣູປາຣູປາວຈຣມ຺ປິ ອກຸສລໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ເຕສໍ ມຕິນິເສຘນຕ຺ຖໍ ອວຘາຣຓໍ ກຕໍ. ມຫຄ຺ຄຕຠູມິຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕມ຺ປິ ເຫຕໍ ຕຕ຺ຖ ຣູປຘາຕຸຍໍ ປວຕ຺ຕິວິປາກໍ ເທນ຺ຕມ຺ປິ ເອກນ຺ເຕນ ກາມາວຈຣເມວາຕິ. ກຸໂຕ ປເນສ ນິຍໂມຕິ? ກາມຕຓ຺ຫາວິສຍຠາວໂຕ. ກາມຕຓ຺ຫາວິສຍຕາ ຫິ ກາມາວຈຣຠາວສ຺ສ ກາຣຓໍ ຍຖາ ຣູປາຣູປຕຓ຺ຫາວິສຍຕາ ຣູປາຣູປຠາວສ຺ສ. ເອກໍເສນ ເຈຕໍ ເອວໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ອິຕຣຖາ ພ຺ຍາປິຕລກ຺ຂຓໍ ນ ສິຍາ. ຍທິ ຫິ ອາລມ຺ພິຕພ຺ພຘມ຺ມວເສນ ຠູມິວວຕ຺ຖານໍ ກເຣຍ຺ຍ, ເອວໍ ສຕິ ອນາຣມ຺ມຓານໍ ສງ຺ຄໂຫ ນ ສິຍາ. ອຖ ວິປາກທານວເສນ, ເອວມ຺ປິ ອວິປາການໍ ສງ຺ຄໂຫ ນ ສິຍາ, ຕສ຺ມາ ອາລມ຺ພຓຘມ຺ມວເສເນວ ປຣິຍາປນ຺ນານໍ ສາ ກາຕພ຺ພາ. ອປຣິຍາປນ຺ນານໍ ປນ ໂລກໂຕ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓຕາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຕາ, ອຸຕ຺ຕຣິຕຣາຠາວໂຕ ອນຸຕ຺ຕຣຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ໂທມນສ຺ສສ຺ສ ອນີວຣຓາວຕ຺ຖາຍ ອຠາເວນ ຕໍສຫຄຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ກາມຠູມິຍໍເຍວ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ໂສ ນິຍຕວຕ຺ຖຸໂກ, ອິຕເຣ ອຣູປຠູມິຍມ຺ປິ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອນິຍຕວຕ຺ຖຸກາຕິ ອາຫ ‘‘ນິຍຕາ…ເປ… ທຸວິຘ’’ນ຺ຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕານໍ ໂມເຫກເຫຕຸກຕ຺ຕາ, ອິຕເຣສມ຺ປິ ໂລຠໂມຫໂທສໂມຫວເສນ ທ຺ວິເຫຕຸກຕ຺ຕາ ອາຫ ‘‘ເອກເຫຕຸກທຸເຫຕຸກໂຕ’’ຕິ. ອາທິໂຕ ເອກາທສນ຺ນໍ ອກຸສລຈິຕ຺ຕານໍ ປຏິສນ຺ຘິຊນນໂຕ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕສ຺ສ ຕທຠາວໂຕ ອາຫ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິຊນກາຊນກໂຕ’’ຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕຎ຺ຫິ ປວຕ຺ຕິວິປາກໍ ເທນ຺ຕມ຺ປິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ນາກຑ຺ຒຕິ. ຍໂຕ ວກ຺ຂຕິ –

‘‘ເອກາທສວິຘານໍ ຕຸ, ຫິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈມານສໍ;

ເອກາທສວິຘາ ເຈວ, ຠວນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຘິໂຍ’’ຕິ. (ອຠິຘ. ໕໓໖);

ເຍນ ປນ ກາຣເຓນ ຕໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ນາກຑ຺ຒຕິ, ຕໍ ປຏິສນ຺ຘິວິນິຈ຺ຉຍກຖາຫິ ອິມິສ຺ສາ ຄາຖາຍ ວຓ຺ຓນາປເທເສເຍວ ວກ຺ຂາມ. ຕີຫິ ເວທນາຫີຕິ ສຸຂທຸກ຺ໂຂເປກ຺ຂາສງ຺ຂາຕາຫິ ຕີຫິ ເວທນາຫິ. ຍຖາຫ – ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ທຸກ຺ຂາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໔໙). ຍໍ ປນ ກຕ຺ຖຈິ ສຸຕ຺ເຕ ‘‘ທ຺ເວມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ສຸຂາ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໖໗) ວຈນໍ, ຕໍ ກຸສລປກ຺ຂິກໍ ອຸເປກ຺ຂໍ ສຸເຂ, ອກຸສລປກ຺ຂິກຎ຺ຈ ທຸກ຺ເຂ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຣິຍາເຍນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວກາຣຓຕ຺ຕາ ມູລມິວາຕິ ມູລໍ, ໂລໂຠ ມູລໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ໂລຠມູລໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ໂມໂຫປິ ໂລຠມູເລສຸ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ປນ ສພ຺ພາກຸສລສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ວວຕ຺ຖານກໂຣ ນ ໂຫຕີຕິ ອສາຘາຣຓຘມ຺ມວເສນ ‘‘ໂລຠມູລ’’ນ຺ຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ຕໍ ຍຖາ ‘‘ເຠຣິສທ຺ໂທ ຍວງ຺ກຸໂຣ’’ຕິ. ຕຖາ ‘‘ໂທສມູລ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ມູລນ຺ຕຣວິຣຫໂຕ ໂມໂຫ ເອວ ມູລໍ ອິມສ຺ສ, ນາຎ຺ຎນ຺ຕິ ໂມຫມູລໍ.

ມິຈ຺ຉາວເສນ ທສ຺ສນໍ ທິຏ຺ຐິ, ທິຏ຺ຐິເຍວ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ຍຖາ ‘‘ອາກາສຄຕໍ ຖາມຄຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ວິປຣິເຍສຄ຺ຄາຫິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ຄຕເມວ, ນ ເອຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພວຕ຺ຖຸ ຕຖາສຠາວນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ, ທ຺ວາສຏ຺ຐິຍາ ວາ ທິຏ຺ຐີສຸ ອນ຺ໂຕຄຘນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ, ເຕນ ສມໍ ປກາເຣຫິ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ຍທາ ຫີ’’ຕິອາທິ ໂລຠມູລຈິຕ຺ຕານໍ ປວຕ຺ຕິອາກາຣທສ຺ສນໍ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິນ຺ຕິ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິອາທິໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ. ຕາຍ ຫິ ວິປລ຺ລຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ຕາວ ໂກຘວິສໂຍ, ຍາວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໂຄຈໂຣຕິ ປຣໂລກໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ນຕ຺ຖິ ກາເມສຸ ອາທີນໂວ’’ຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ –

‘‘ເອສ ປນ຺ໂຖວິຕໂຖ ເທວຍາເນ,

ເຍນ ຍນ຺ຕິ ປຸຕ຺ຕວນ຺ໂຕ ວິໂສກາ;

ຕໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ ປສໂວ ປກ຺ຂິໂນ ຈ,

ເຕນ ເຕ ມາຕຣິປິ ມິຖຸນໍ ຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ. –

ອາທິນາ ນເຍນ ປຸຕ຺ຕມຸຂທສ຺ສນໍ ສຄ຺ຄໂມກ຺ຂມຄ຺ໂຄຕິ ເອວມາທິກໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ກາເມ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວາ-ສທ຺ໂທ ອນິຍມຕ຺ໂຖ. ເຕນ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສຸວຓ຺ຓຫຣຓເມວ ອທິນ຺ນາທາເນ ສາວຊ຺ຊໍ, ອິຕຣໍ ອນວຊ຺ຊໍ, ຄຸຣູນໍ, ຄຸນ຺ນໍ, ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕສ຺ສ, ວິວາຫສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖາຍ ມຸສາວາໂທ ອນວຊ຺ໂຊ, ອິຕໂຣ ສາວຊ຺ໂຊ, ຄຸຣຸອາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ເປສຸຎ຺ຎກຣຓໍ ອນວຊ຺ຊໍ, ອິຕຣໍ ສາວຊ຺ຊໍ, ຠາຣຕຍຸທ຺ຘສີຕາຫຣຓາທິກຖາ ປາປວູປສມາຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວມາທິເກ ມິຈ຺ຉາຄາເຫ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລາທີນີຕິ ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕມງ຺ຄລານິ. ສາຣໂຕ ປຈ຺ເຈຕີຕິ ວຸຑ຺ຒິຍາ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕຠາເວນ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອິທເມວ ວຸຑ຺ຒິກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ສາຣວເສນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ສຠາວຕິກ຺ເຂເນວາຕິ ໂລຠສ຺ສ, ມິຈ຺ຉາຠິນິເວສສ຺ສ ວາ ວເສນ ສຣເສເນວ ຕິຂິເຓນ ກຸຣຸເຣນ. ມນ຺ເທນາຕິ ທນ຺ເຘນ ອຕິຂິເຓນ. ຕາທິສໍ ປນ ອຕ຺ຕໂນ, ປຣສ຺ສ ວາ ສມຸສ຺ສາຫເນນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສມຸສ຺ສາຫິເຕນາ’’ຕິ. ປຣສ຺ສ ຠຓ຺ຑໍ ວາ ຫຣຕີຕິ ວາ-ສທ຺ເທນ ຕຖາປວຕ຺ຕນກມຸສາວາທາທີນມ຺ປິ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກາມານໍ ວາຕິ ອນຸຠຸຍ຺ຍມານານໍ ກາມຄຸຓານໍ. ວາ-ສທ຺ເທນ ປຣສນ຺ຕກສ຺ສ ອຍຖາຘິປ຺ເປຕຕາຍ ຍໍ ລທ຺ຘໍ, ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ຄຫຓາທິກໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມວເສນ ເຠທາຠາວໂຕ ໂທສມູລໍ ອສງ຺ຂາຣິກສສງ຺ຂາຣິກເຠທໂຕ ທຸວິຘໍ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ‘‘ໂທມນສ຺ສສຫຄຕໍ ປຏິຆສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ? ອສາຘາຣຓຘມ຺ເມຫິ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປລກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ. ປາຓສ຺ສ ອຕີວ, ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວາ ປາຕນໍ ປາຓາຕິປາໂຕ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອທິນ຺ນາທານມຸສາວາທເປສຸຎ຺ຎຜຣຸສສມ຺ຜປ຺ປລາປພ຺ຍາປາເທ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ທສອກຸສລກມ຺ມປເຖສຸ ຫິ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣອຠິຊ຺ຌາມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິສງ຺ຂາຕາ ຕໂຍວ ກມ຺ມປຖາ ອິມິນາ ນ ສິຊ຺ຌນ຺ຕິ. ສຠາວຕິກ຺ຂໍ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອສງ຺ຂາຣເມວ ໂຫຕິ, ອິຕຣໍ ສສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນາຫ ‘‘ຕິກ຺ຂມນ຺ທປ຺ປວຕ຺ຕິກາເລ’’ຕິ. ມນ຺ທໍ ປນ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມານໍ ເອກໍເສນ ສສງ຺ຂາຣເມວາຕິ ນ ສກ຺ກາວ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ. ຍໍ ສສງ຺ຂາເຣນ ສປ຺ປໂຍເຄນ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ມນ຺ທເມວ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ໂມຫມູລໍ ຈິຕ຺ຕໍ ມູລນ຺ຕຣວິຣຫໂຕ ອຕິມູຬ຺ຫໍ ວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈໂຍຄໂຕ ຈຎ຺ຈລຎ຺ຈາຕິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕເມວ ໂຫຕິ, ນ ຕສ຺ສ ກທາຈິປິ ສຠາວຕິກ຺ຂຕາ ອຕ຺ຖິ. ອາຣມ຺ມເຓ ຫິ ສໍສປ຺ປນວເສນ, ວິກ຺ຂິປນວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕມານສ຺ສ ຈິຕ຺ຕທ຺ວຍສ຺ສ ກິໍ ຕາທິເສ ກິຈ຺ເຈ ສຠາວຕິກ຺ຂຕາຍ, ອຸສ຺ສາເຫຕພ຺ພຕາຍ ວາ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ນ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣເຠໂທ ອຕ຺ຖິ. ນນຸ ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ສພ຺ພາກຸສລສາຘາຣຓໍ, ກສ຺ມາ ປນ ເອຕເມວ ເຕນ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕ’’ນ຺ຕິ. ວິເສສໂຕ ພລວຠາວໂຕ. ອິທຎ຺ຫິ ເອຕສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ເຕ ພລວໍ, ຕສ຺ມາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ປຘານໍ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອິທເມວ ເຕນ ວິເສສິຕພ຺ພໍ. ເຕເນວ ຫິ ປາຬິຍໍ ເສສາກຸສເລສຸ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ເຍວາປນກວເສນ ອາຄຕໍ, ອິຘ ປນ ສຣູປໂຕເຍວ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ເອວໍ ອສາຘາຣຓປ຺ປຘານຘມ຺ມວເສນ ໂມຫມູລໍ ວິຈິກິຈ຺ຉາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ສໍສໂຍ, ວິກ຺ເຂໂປ ອວູປສໂມ, ຠນ຺ຕຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ວິຈິກິຈ຺ຉາສຫຄຕສ຺ສ ອສນ຺ນິຏ຺ຐານກາເລ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕສ຺ສ ວິກ຺ເຂປກາເລ ຈ ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຍຖານຸຣູປນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຘິຊນກາຊນກສ຺ສ, ກມ຺ມປຖຠາວປ຺ປຕ຺ຕາປຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອນຸຣູປໂຕ. ອຖ ວາ ຍຖານຸຣູປນ຺ຕິ ໂຍ ຍສ຺ສ ເຫຕຸ, ຕທນຸຣູປໂຕ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຫິ ໂລຠມູລເກນ ຂຸປ຺ປິປາສາທິນິຣນ຺ຕຣເປຕວິສເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂທສມູລເກນ ໂທໂສ ວິຍ ຈຓ຺ຑຊາຕຕາຍ ຕໍສຣິກ຺ຂເກ ນິຣເຍ, ໂມຫມູລເກນ ນິຈ຺ຈສມ຺ມູຬ຺ຫາຍ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍໍ, ຕສ຺ມາ ໂລຠາທິເຫຕຸອນຸຣູປໂຕ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອປາເຍ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ນິປ຺ຜາເທຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖານຸຣູປໍ…ເປ…ອຸປປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ. ອກຸສລວິປາການໍ ທຸກ຺ຂປ຺ປຘານຕາຍ ‘‘ທຸກ຺ຂວິເສສສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໑. ອປາເປນ ອລາມເກນ ປາປາປາປປ຺ປຫີເນນ ປາປາປາເປສຸ ມານເສສຸ ຍໍ ປາປມານສໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ປາປາປາເປສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ອປາເປນ ປາປາປາປປ຺ປຫີເນນ ຍໍ ປາປມານສໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຖ ວາ ປາປາປາເປສຸ ມານເສສຸ ປາເປນ ປາປມານເສນ ປາປວເສນ ປາປາປາປປ຺ປຫີເນນ ຍໍ ປາປມານສໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ອສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ຕາວ ຘມ຺ມສຠາວສ຺ສ ທຸພ຺ພິຊານີຍຕ຺ຕາ ກຸສລມ຺ປິ ອກຸສລໂຕ, ອກຸສລມ຺ປິ ກຸສລໂຕ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ, ຠຄວໂຕ ປນ ສຫ ວາສນາຫິ ວິທ຺ຘໍສິຕາກຸສລສ຺ສ ກມ຺ມກ຺ຂຍກຣຎາເຓນ ປຈ຺ຈຍເວກລ຺ລໂຕ ວິທ຺ຘໍສິຕກຸສລກມ຺ມສ຺ສ ຈ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘຠາວໂຕ ເອກນ຺ເຕເນວ ອກຸສລເທສນາ ອກຸສລຘມ຺ມວເສເນວາຕິ.

ອກຸສລວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.