ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລວຓ຺ຓນາ

ເອວໍ ຕິວິຘມ຺ປິ ໂລກິຍກຸສລໍ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອິທານິ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໍ ນິທ຺ທິສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອິຕຣໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ລຸຊ຺ຊນປລຸຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ໂລໂກ, ໂສ ຕິວິໂຘ – ສງ຺ຂາຣໂລໂກ ສຕ຺ຕໂລໂກ ຠາຊນໂລໂກຕິ. ຕໂຕ ອິທໍ ອຸຕ຺ຕຣຕີຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ຫິ ມຄ຺ຄາ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕສງ຺ຂາຣໂລກໂຕ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ອນາສວຠາເວນ. ສຕ຺ຕໂລເກສຸ ຈ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ອນຣິຍໂລກໂຕ ອຸຕ຺ຕຣຕິ, ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ ໂສຕາປນ຺ນໂລກໂຕ, ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ສກທາຄາມິໂລກໂຕ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ອນາຄາມິໂລກໂຕ ອຸຕ຺ຕຣຕິ. ຠາຊນໂລເກສຸ ປນ ປຐມມຄ຺ໂຄ ອປາຍໂລກໂຕ ອຸຕ຺ຕຣຕິ, ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ ກາມໂລເກກເທສໂຕ, ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ສກລກາມໂລກໂຕ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ຣູປາຣູປໂລກໂຕ ອຸຕ຺ຕຣຕິ. ອິຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ ຕິວິຘໂລກໂຕ ອຸຕ຺ຕຣຕີຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ, ກຸຈ຺ຉິຕສລນາທິໂຕ ປນ ກຸສລໍ, ຈິນ຺ຕນາທິໂຕ ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລຈິຕ຺ຕໍ. ຜລໍ ປນ ໂລກໂຕ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ, ອຸຠຍມ຺ປິ ວາ ສຫ ນິພ຺ພາເນນ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕໂລກໂຕ ອຸຕ຺ຕຣໍ ວິສິຏ຺ຐຕຣນ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ. ຍຖາຫ ‘‘ຍາວຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ສງ຺ຂຕາ ວາ ອສງ຺ຂຕາ ວາ, ວິຣາໂຄ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໓໔; ອິຕິວຸ. ໙໐).

ນິຍຕານິຍຕວຕ຺ຖຸກເຠທໂຕຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສ຺ສ ປຣໂຕໂຆສປຈ຺ຈເຍນ ວິນາ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ອຣູປຠເວ ສມ຺ຠໂວ ນຕ຺ຖີຕິ ຕໍ ນິຍຕວຕ຺ຖຸກໍ, ອິຕຣໍ ປນ ສຕ຺ຕວິຘມ຺ປິ ປຣໂຕໂຆສໍ ວິນາປິ ວິປສ຺ສນາພເລເນວ ນິປ຺ຜຊ຺ຊນໂຕ ຕຕ຺ຖາປິ ສມ຺ຠວຕີຕິ ອນິຍຕວຕ຺ຖຸກໍ.

ຕີຫິ…ເປ… ຕິວິຘນ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິໂມກ຺ຂານໍ ທ຺ວາຣຠາວໂຕ ວິໂມກ຺ຂມຸຂສງ຺ຂາຕາຫິ ສຸຎ຺ຎຕານຸປສ຺ສນາທີຫິ ຕີຫິ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາຫິ ປຕ຺ຕພ຺ພໂຕ ອິທໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໍ ຕິວິຘໍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ອນິມິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຓິຫິຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ປນ ເຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິໂມກ຺ຂາຕິ? ນວ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມາ. ຍຖາຫ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ອຣິຍມຄ຺ຄາ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ສາມຎ຺ຎຜລານິ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ, ອຍໍ ອນາສໂວ ວິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໑໓). ອິມານິ ຫິ ສໍກິເລສຘມ຺ເມຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາ ນາມ. ຕານິ ປນ ປຈ຺ເຈກໍ ສຸຎ຺ຎໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂ, ອນິມິຕ຺ໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂ, ອປ຺ປຓິຫິໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂຕິ ຕິວິຘານິ. ຍຖາຫ ‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິໂມກ຺ຂາ – ສຸຎ຺ຎໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂ, ອນິມິຕ຺ໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂ, ອປ຺ປຓິຫິໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໐໙). ອິຘ ປນ ກຸສລາຘິກາຣຕ຺ຕາ ຈຕຸມຄ຺ຄສງ຺ຂາຕາເຍວ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມາ ອຘິປ຺ເປຕາ.

ສຸຎ຺ຎຕາທິນາມລາໂຠ ຈ ເນສໍ ອາຄມນໂຕ, ສຄຸຓໂຕ, ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຖາ ຫິ ອາຄຈ຺ຉຕິ ມຄ຺ໂຄ, ຜລຎ຺ຈ ເອເຕນາຕິ ອາຄມນໍ. ຕຎ຺ຫິ ທຸວິຘໍ ມຄ຺ຄາຄມນໍ, ຜລາຄມນຎ຺ຈ. ເຕສຸ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາ ມຄ຺ຄາຄມນໍ, ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ຜລາຄມນໍ. ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ມຄ຺ຄາຄມນໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ຜລສ຺ສ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ຜລາຄມນໍ. ອິຘ ປນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາຄຕຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄາຄມນໍ ຄຫິຕນ຺ຕິ. ຕໂຕ ອາຄມນໂຕ. ສຄຸຓໂຕຕິ ສຠາວໂຕ. ອາຣມ຺ມຓໂຕຕິ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມໂຕ.

ໂຍ ຫິ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓປຏິເວຘວສປ຺ປວຕ຺ຕາຍ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາຍ ວເສນ ມຄ຺ຄໍ ປຏິລຠຕິ, ຕສ຺ສ ສາ ອນຸປສ຺ສນາ ອສຸຎ຺ຎຕ຺ຕກຣານໍ ອຕ຺ຕາຠິນິເວສປຈ຺ຈຍານໍ ທິຏ຺ເຐກຏ຺ຐກິເລສານໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຠາເວນ ເຕຠູມກຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕາຍ ຍາຖາວໂຕ ຄຫຓໂຕ ສຸຎ຺ຎຕານຸປສ຺ສນາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕາຍ ປນ ປຏິລທ຺ຘມຄ຺ໂຄ ສຸຎ຺ຎຕາຍ ອາຄຕຕ຺ຕາ ສຸຎ຺ຎໂຕ ນາມ. ເຕນາຫ ‘‘ອນຕ຺ຕໂຕ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ສຸຎ຺ຎຕວິໂມກ຺ເຂນ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໒໗).

ໂຍ ປນ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓປຏິເວຘວສປ຺ປວຕ຺ຕາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິລຠຕິ, ຕສ຺ສ ສາ ອນຸປສ຺ສນາ ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕາທິຄາຫກຣານໍ ກິເລສານໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຕ຺ຕາ ຘຸວຠາວູປຏ຺ຐານສງ຺ຂາຕນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕາທິໂນ ອຄ຺ຄຫຓໂຕ ອນິມິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ ນາມ. ຕາຍ ປນ ລທ຺ຘມຄ຺ໂຄ ອນິມິຕ຺ຕາຍ ອາຄຕຕ຺ຕາ ອນິມິຕ຺ໂຕ ນາມ. ເຕນາຫ ‘‘ອນິຈ຺ຈໂຕ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ອນິມິຕ຺ຕວິໂມກ຺ເຂນ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໒໗).

ໂຍ ປນ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓປຏິເວຘວສປ຺ປວຕ຺ຕາຍ ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາຍ ວເສນ ມຄ຺ຄໍ ປຏິລຠຕິ, ຕສ຺ສ ສາ ອນຸປສ຺ສນາ ຕຓ຺ຫາປຓິຘານສ຺ສ ວິກ຺ຂມ຺ຠເນນ ປຓິຘິວິຣຫິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຓິຫິຕານຸປສ຺ສນາ ນາມ. ຕາຍ ປນ ລທ຺ຘມຄ຺ໂຄ ອປ຺ປຓິຫິຕາຍ ອາຄຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຓິຫິໂຕ ນາມ. ເຕນາຫ ‘‘ທຸກ຺ຂໂຕ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ອປ຺ປຓິຫິຕວິໂມກ຺ເຂນ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ອຍໍ ຕາວສ຺ສ ອາຄມນວເສນ ນາມລາໂຠ.

ອຕ຺ຕໂນ ປນ ຣາຄາທີຫິ ສຸຎ຺ຎຕຕ຺ຕາ, ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕາທິວິຣຫິຕຕ຺ຕາ, ຕຓ຺ຫາປຓິຘິອຠາວໂຕ ຈ ສຄຸຓໂຕ, ຣາຄາທິສຸຎ຺ຎສ຺ເສວ, ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕາທິວິຣຫິຕສ຺ສ, ປຓິຘິວິປ຺ປມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓກຣຓໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ ສຸຎ຺ຎຕາທິວິໂມກ຺ໂຂ ນາມ ໂຫຕີຕິ ເອວມສ຺ສ ສຄຸຓາຣມ຺ມເຓຫິ ນາມລາໂຠ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ໂສ ຈ ໂຂ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍເນວ, ໂນ ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕກຖາ ຫິ ປຣິຍາຍເທສນາ, ອິຕຣາ ນິປ຺ປຣິຍາຍເທສນາ, ຕສ຺ມາ ສຄຸຓາຣມ຺ມຓໂຕ ນາມສ຺ສ ສພ຺ພສາຘາຣຓຠາເວນ ອວວຕ຺ຖານກຣຕ຺ຕາ ປຣິຍາຍຠາວໂຕ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍເນວ ລາໂຠ, ອາຄມນໂຕ ປນ ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນປິ ວວຕ຺ຖານກຣຠາເວນ ນິປ຺ປຣິຍາຍຕ຺ຕາ. ເຕເນວ ຫິ ອາຈຣິເຍນ ‘‘ຕີຫິ ວິໂມກ຺ຂມຸເຂຫິ ປຕ຺ຕພ຺ພໂຕ ຕິວິຘ’’ນ຺ຕິ ວິໂມກ຺ຂມຸຂເມວ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ‘‘ສຸຎ຺ຎຕາທິນາມໂຕ ຕິວິຘ’’ນ຺ຕິ. ອນິມິຕ຺ຕນາມໍ ປເນຕ຺ຖ ອາຄມນໂຕປິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍເນວ ລພ຺ຠຕິ ອຠິຘມ຺ເມ ມຄ຺ຄໍ ປຕິ ອນິມິຕ຺ຕນາມສ຺ສ ອນຸທ຺ຘຕຕ຺ຕາ. ອນຸທ຺ຘຏຕ຺ຕໍ ປນ ນ ອນຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພຕາມຕ຺ເຕນ, ອຖ ໂຂ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ຕສ຺ສ ມຄ຺ເຄ ອລພ຺ຠນໂຕ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ອຍໍ ວິປສ຺ສນາ ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຆາເຏນ຺ຕີ ປວຕ຺ຕຕິ, ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ອນິສ຺ສຊ຺ຊນໂຕ ນ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ອນິມິຕ຺ຕນາມໍ ລຠຕິ. ຍໍ ປເນຕໍ ສຸຕ຺ເຕ –

‘‘ອນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠາເວຫິ, ມານານຸສຍມຸຊ຺ຊຫ;

ຕໂຕ ມານາຠິສມຍາ, ອຸປສນ຺ໂຕ ຈຣິສ຺ສສີ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໓໔໔) –

ມຄ຺ຄສ຺ສ ອນິມິຕ຺ຕຠາວວຈນໍ, ຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕປຣິຍາຍວເສນ ລພ຺ຠມານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຠິຘມ຺ເມ ປນ ຍາ ສຍມ຺ປິ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ອນິມິຕ຺ຕນາມໍ ນ ລຠຕິ, ສາ ກຖໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຕໍ ທເທຍ຺ຍາຕິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອນິມິຕ຺ຕນາມໍ ນ ອຸທ຺ຘຏໍ. ຍທິ ເອວໍ ສຸຎ຺ຎຕນາເມນປິ ອິທໍ ສມານໍ. ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາປິ ຫິ ກິຎ຺ຈາປິ ປຸຄ຺ຄລສຸຎ຺ຎຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຘມ຺ມສຸຎ຺ຎຕໍ ປນ ນ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສຍໍ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ສຸຎ຺ຎຕານຸປສ຺ສນາ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ສຸຎ຺ຎຕນາມມ຺ປິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ນ ທເທຍ຺ຍ. ອຖ ປຸຄ຺ຄລສຸຎ຺ຎຕາຄ຺ຄຫຓມຕ຺ເຕນ ສຍໍ ສຸຎ຺ຎຕານຸປສ຺ສນາ ຫຸຕ຺ວາ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຕໍ ທເທຍ຺ຍ, ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາປິ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫເຓປິ ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕາທິອຸຄ຺ຆາຏນໂຕ ສຍໍ ອນິມິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ ຫຸຕ຺ວາ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອນິມິຕ຺ຕນາມໍ ທເທຍ຺ຍາຕິ? ນ ອິທເມວໍ, ນິຈ຺ຈາທິນິມິຕ຺ຕຸຄ຺ຆາຏເນນ ອນິມິຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ມຄ຺ເຄ ອລພ຺ຠນໂຕ ນິຈ຺ຈາທິນິມິຕ຺ຕຸຄ຺ຆາຏນສ຺ສປິ ປຣິຍາຍຠາວໂຕ. ນນຸ ອິທມ຺ປິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມານໍ. ສຸຎ຺ຎຕອປ຺ປຓິຫິຕຠາໂວປິ ຫິ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ອມຄ຺ເຄ ນ ລພ຺ຠຕິ ປຸຄ຺ຄລສຸຎ຺ຎຕຄ຺ຄຫຓສ຺ສ, ປຓິຘິໂສສນສ຺ສ ຈ ອຸຊຸກໍ ມຄ຺ເຄເນວ ນິປ຺ຜຊ຺ຊນໂຕ, ຕສ຺ມາ ສຸຎ຺ຎຕານຸປສ຺ສນາປິ ອປ຺ປຓິຫິຕານຸປສ຺ສນາປິ ປຣິຍາເຍເນວ ຕໍ ຕໍ ນາມໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ນາມໍ ນ ເທນ຺ຕີຕິ? ນ, ຕໂຕ ລທ຺ຘອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມວເສເນວ ສຸຎ຺ຎຕອປ຺ປຓິຫິຕນາມສມ຺ຠວໂຕ. ກຖໍ? ຐເປຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໍ ສຣຠງ຺ຄສຕ຺ຖາຣາທິກາເລປິ ທຸພ຺ພິຊານີຍຠາເວນ ສຸຂຸມສ຺ສ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍ ເອວ ໂຄຈຣຠາວໂຕ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາຍ ອນຸປສ຺ສນໂຕ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ອນຕ຺ຕໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໒໑).

ຕຎ຺ຈ ປນ ສຍໍ ອຕ຺ຕາຠິນິເວສສມຸຄ຺ຆາຏນໂຕ, ອຣິຍມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕວ ສຸຎ຺ຎຕນາມໍ ລຠຕິ. ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາຍ ສມາຘິວິປຈ຺ຈນີກສ຺ສ ປຓິຘິສງ຺ຂາຕຣາຄສ຺ສ ໂສສນໂຕ ຕສ຺ສາ ວເສນ ອນຸປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ທຸກ຺ຂໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕຎ຺ຈ ປນ ສຍໍ ປຓິຘິໂສສນໂຕ, ອຣິຍມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕວ ອປ຺ປຓິຫິຕນາມໍ ລຠຕິ. ສພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ປນ ອນິຈ຺ຈຠາວໍ ອາຄມນໂຕ ສຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສຍໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ປສ຺ສໂຕ ‘‘ອນິຈ຺ຈເມວ ວຕ ໂສ ຠຄວາ ‘ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ອາຫາ’’ຕິ ຠຄວຕິ ສທ຺ຘາພາຫຸລ຺ລປຏິລາຠໂຕ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຍ ມນສິກໂຣໂຕ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ອນິຈ຺ຈໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕໍ ປນ ສຍໍ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕມ຺ປິ ອຣິຍມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນໍ ນ ໂຫຕີຕິ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ອນິມິຕ຺ຕນາມໍ ນ ລຠຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ກາຍກມ຺ມາຘິກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ‘‘ກາຍກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ສຸຎ຺ຎຕສງ຺ຂາຕປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍາຘິມຕ຺ໂຕ ມຄ຺ໂຄ ສຸຎ຺ຎຕນາມໍ ລຠຕິ, ອປ຺ປຓິຫິຕສງ຺ຂາຕສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍາຘິມຕ຺ໂຕ ອປ຺ປຓິຫິຕນາມໍ, ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາຘິມຕ຺ໂຕ ປນ ສທ຺ຘາຍ ອນິມິຕ຺ຕນາມາລາຠໂຕ ສຍມ຺ປິ ຕໍ ນ ລຠຕິ. ຍທິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມວເສນ ສຸຎ຺ຎຕາທິນາມາລາໂຠ, ອຖ ກຖໍ ‘‘ອາຄມນໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ? ສຈ຺ຈໍ, ອາຄມນໂຕ ອຘິມຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ວເສນ ລທ຺ຘນາມມ຺ປິ ອາຄມນໂຕວ ລທ຺ຘໍ ໂຫຕິ.

ອຖ ວາ ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນປິ ສຸຎ຺ຎຕຠາໂວ ນາມ ປຸຄ຺ຄລສຸຎ຺ຎຕາເຍວາຕິ ປຸຄ຺ຄລສຸຎ຺ຎຕຄ຺ຄາຫິຕາຍ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາຍ ສຸຎ຺ຎຕນາມໍ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕວ ລພ຺ຠຕິ. ປຓິຘິ ນາມ ຣາຄາທິກາ ເອວາຕິ ຣາຄາທິໂສສິຕາຍ ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາຍ ອປ຺ປຓິຫິຕນາມມ຺ປິ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕວ ລພ຺ຠຕິ.

ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາຍໍ ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫິຕາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຍ ອນິມິຕ຺ຕນາມໍ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ສຸຎ຺ຎຕອປ຺ປຓິຫິຕນາມິການໍ ອນຕ຺ຕທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນານໍ ວເສນ ປຏິລທ຺ຘມຄ຺ໂຄ ອາຄມນໂຕ ສຸຎ຺ຎຕອປ຺ປຓິຫິຕນາມໍ ລຠຕິ, ອນິມິຕ຺ຕນາມໍ ປນ ປຣິຍາຍໂຕວ ລຠຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອນິມິຕ຺ຕນາມໍ ປເນຕ຺ຖ ອາຄມນໂຕປິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍເນວ ລພ຺ຠຕິ ອຠິຘມ຺ເມ ມຄ຺ຄໍ ປຕິ ອນິມິຕ຺ຕນາມສ຺ສ ອນຸທ຺ຘຏຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອິຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວິໂມກ຺ຂານໍ ປເວສນທ຺ວາຣຠາວໂຕ ສຸຎ຺ຎຕານຸປສ຺ສນາທິນາມິກາ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາທິກາ ຕິສ຺ໂສ ອນຸກ຺ກເມນ ພລວຠາວໍ ປຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາຠູຕາ ຕີຓິ ວິໂມກ຺ຂມຸຂານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ຕີຓິ ໂຂ ປນິມານິ ວິໂມກ຺ຂມຸຂານິ ໂລກນິຍ຺ຍານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣ ປຣິຈ຺ເຉທປຣິວຏຸມໂຕ ສມນຸປສ຺ສນຕາຍ ອນິມິຕ຺ຕາຍ ຈ ຘາຕຸຍາ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປກ຺ຂນ຺ທນຕາຍ, ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ມໂນສມຸຕ຺ເຕຊນຕາຍ ອປ຺ປຓິຫິຕາຍ ຈ ຘາຕຸຍາ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປກ຺ຂນ຺ທນຕາຍ, ສພ຺ພຘມ຺ເມ ປຣໂຕ ສມນຸປສ຺ສນຕາຍ ສຸຎ຺ຎຕາຍ ຈ ຘາຕຸຍາ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປກ຺ຂນ຺ທນຕາຍ, ອິມານິ ຕີຓິ ວິໂມກ຺ຂມຸຂານິ ໂລກນິຍ຺ຍານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໑໙).

ເອຕ຺ຖ ຫິ ປຣິຈ຺ເຉທປຣິວຏຸມໂຕຕິ ອຸທຍພ຺ພຍວເສນ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ເຈວ ປຣິວຏຸມໂຕ ຈ. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ ຫິ ‘‘ອຸທຍໂຕ ປຸພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເຕສໍ ຄຕິໍ ສມນ຺ເນສມານາ ວຍໂຕ ປຣໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເອຕ຺ເຖວ ອນ຺ຕຣຘາຍນ຺ຕີຕິ ປຣິວຏຸມໂຕ ປຣິຍນ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ສມນຸປສ຺ສນຕາຍາຕິ ສມ຺ມເທວ ອນຸປສ຺ສນຕາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ມໂນສມຸຕ຺ເຕຊນຕາຍາຕິ ຈິຕ຺ຕສໍເວຊນຕາຍ. ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສເນນ ຫິ ສງ຺ຂາເຣສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ສໍວິຊ຺ຊຕິ. ປຣໂຕ ສມນຸປສ຺ສນຕາຍາຕິ ‘‘ນາຫໍ, ນ ມມ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອນຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສນຕາຍ. ອິຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ປທານິ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເຕເນວ ຈ ຕທນນ຺ຕເຣ ປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊເນ –

‘‘ອນິຈ຺ຈໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ຂຍໂຕ ສງ຺ຂາຣາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ທຸກ຺ຂໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ຠຍໂຕ ສງ຺ຂາຣາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ອນຕ຺ຕໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ສງ຺ຂາຣາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໑໙) –

ວຸຕ຺ຕໍ. ນນຸ ເຈຕ຺ຖ ອຠິຘມ຺ມາວຕາຣສ຺ສ ຠາສມານຕ຺ຕາ ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍເນວ ວິໂມກ຺ຂມຸຂານິ ຈ ວວຕ຺ຖເປຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ສຈ຺ຈໍ, ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຍປິ ປນ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕີຕິ ປກາສນຕ຺ຖໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນປິ ເອກໍ ວວຕ຺ຖານໍ ກຕໍ, ຕຖາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ປນ ມຄ຺ໂຄ ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນ ສຸທ຺ຘິກປຏິປທາຍເມວ ສງ຺ຄຍ຺ຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຈຕຸມຄ຺ຄໂຍຄເຠທໂຕຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິອາທີຫິ ຈຕູຫິ ອຣິຍມຄ຺ເຄຫິ ສມ຺ປໂຍຄປ຺ປເຠທໂຕ. ອຣິຍມຄ຺ຄານໍ ປນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐາທິອຏ຺ຐງ຺ຄສຠາວຕ຺ຕາ, ເຕສຎ຺ຈ ສພ຺ພໂລກຸຕ຺ຕເຣ ອຕ຺ຖິຕາຍ ຠງ຺ຄວເສນ ອເຠເທປິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອປາຏວປາຏວຕຣຕມຠາເວນ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາວິເສສໂຕ ກິເລສານໍ ປຫານເຠໂທ ໂຫຕີຕິ ຕໍວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາ’’ຕິອາທິ. ສຕິ ວິຊ຺ຊມາເນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາເຕ ກາເຍ ທິຏ຺ຐິ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ, ສຍໍ ວາ ຕຕ຺ຖ ສຕິ ທິຏ຺ຐິ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ, ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍາຠິນິເວສວເສນ ປວຕ຺ຕາຍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສາ ປນ ເອເກກສ຺ມິໍ ຂນ຺ເຘ ຈຕຸຘາ ອຠິນິເວສນວເສນ ວີສຕິວິຘາ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ໂກຈິ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ ‘‘ຍໍ ຣູປໍ, ໂສ ອຕ຺ຕາ, ໂຍ ອຕ຺ຕາ, ຕໍ ຣູປໍ, ຍຖາ ທີປສ຺ສ ວຓ຺ໂຓເຍວ ອຈ຺ຈິ, ອຈ຺ຈິເຍວ ວຓ຺ໂຓ’’ຕິ. ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຉາຍາວນ຺ຕໍ ວິຍ ຣຸກ຺ຂໍ. ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ປຸປ຺ເຜ ວິຍ ຄນ຺ຘໍ. ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ສມຸຄ຺ເຄ ວິຍ ມຓິ. ເອວໍ ເວທນາທີສຸປິ ‘‘ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ປຎ຺ຈວິໂຘ ອພ຺ຍຕິຣິຕ຺ຕອຕ຺ຕາຠິນິເວໂສ, ສາ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ. ໂຍ ປນ ປນ຺ນຣສວິໂຘ ພ຺ຍຕິຣິຕ຺ຕອຕ຺ຕາຠິນິເວໂສ, ສາ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສຠາວໍ ວິຈິນນ຺ໂຕ ຕາຍ ກິຈ຺ຉຕິ ກິລມຕີຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາ, ຕິກິຈ຺ຉິຕຸໍ ທຸກ຺ກຣຕາຍ ວາ ວິຄຕາ ຈິກິຈ຺ຉາ ຎາຓປຕິກາໂຣ ອິມິສ຺ສາຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາ. ສາ ປນ –

‘‘ສຕ຺ຖຣິ ກງ຺ຂຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉຕິ, ຘມ຺ເມ, ສງ຺ເຆ, ສິກ຺ຂາຍ, ປຸພ຺ພນ຺ເຕ, ອປຣນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ເຕ, ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກງ຺ຂຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໐໐໘ ໂຖກໍ. ວິສທິສໍ) –

ເອວໍ ພຸທ຺ຘາທີສຸ ກງ຺ຂາວເສນ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາ,

‘‘ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ ອຫມຕີຕມທ຺ຘານໍ, ນ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ, ກິໍ ຫຸຕ຺ວາ ກິໍ ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ ອຫມຕີຕມທ຺ຘານໍ, ຠວິສ຺ສາມິ ນຸ ໂຂ ອຫມນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ນ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມິ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມິ, ກິໍ ຫຸຕ຺ວາ ກິໍ ຠວິສ຺ສາມິ ນຸ ໂຂ ອຫມນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອຕຣຫິ ວາ ປນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມທ຺ຘານໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ກຖໍກຖີ ໂຫຕິ, ອຫໍ ນຸ ໂຂສ຺ມິ, ໂນ ນຸ ໂຂສ຺ມິ, ກິໍ ນຸ ໂຂສ຺ມິ, ກຖໍ ນຸ ໂຂສ຺ມິ, ອຍໍ ນຸ ໂຂ ສຕ຺ໂຕ ກຸໂຕ ອາຄໂຕ, ໂສ ກຸຫິໍ ຄາມີ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໘; ສໍ. ນິ. ໒.໒໐) –

ເອວໍ ປຸພ຺ພນ຺ຕາທໂຍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິວເສນ ໂສຬສວຕ຺ຖຸກາ ຈ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ.

ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຖຣິ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ຣູປກາຍຘມ຺ມກາຍານໍ ວິຊ຺ຊມານຕໍ, ອວິຊ຺ຊມານຕຎ຺ຈ ກງ຺ຂຕິ, ຘມ຺ເມ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ສ຺ວາກ຺ຂາຕທ຺ວາກ຺ຂາຕຠາເວ ກງ຺ຂຕິ, ສງ຺ເຆ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນວິປ຺ປຏິປນ຺ນຕາທິຠາເວ ກງ຺ຂຕິ, ສິກ຺ຂາຍ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ຕສ຺ສາ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕທຸປ຺ປຎ຺ຎຕ຺ຕຠາວໍ ກງ຺ຂຕິ, ປຸພ຺ພນ຺ເຕ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ສສ຺ສຕາກາຣໍ, ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປຕ຺ຕິອາກາຣຎ຺ຈ ນິສ຺ສາຍ ອຕີເຕ ອຕ຺ຕໂນ ວິຊ຺ຊມານຕໍ, ອວິຊ຺ຊມານຕຎ຺ຈ ກງ຺ຂຕິ, ອປຣນ຺ເຕ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ສສ຺ສຕາກາຣໍ, ອຸຈ຺ເຉທາກາຣຎ຺ຈ ນິສ຺ສາຍ ອນາຄເຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ, ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ກງ຺ຂຕິ, ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ເຕ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖິຠາວໍ, ນຕ຺ຖິຠາວຎ຺ຈ ກງ຺ຂຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ຫິ ອທ຺ຘາ ປຸພ຺ພຠາຄາປຣຠາຄໂກຏ຺ຐາສວນ຺ຕຕາຍ ‘‘ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍຸຕ຺ຕໍ ປນ ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ກງ຺ຂາຊນນນ຺ຕິ? ຍຸຕ຺ຕໍ, ອຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ກາ ເອຕ຺ຖ ຈິນ຺ຕາ. ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ວິຍ ຫິ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ຕສ຺ມາ ໂສ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກງ຺ຂຕິເຍວ. ເຕເນວ ຈ ໂສຬສວຕ຺ຖຸກວິຈິກິຈ຺ຉານິທ຺ເທເສ ‘‘ເອຕຣຫິ ວາ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຈຣິຍາ ປນ ‘‘ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ໂຕຕິ ອຕີຕານາຄເຕ ເອກຊ຺ຌໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕທຸຠຍມາຣພ຺ຠ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ເຕ ກງ຺ຂຕີ’’ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ປນ ອວິຊ຺ຊາທີນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ, ສງ຺ຂາຣາທີນຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ເຫຕຸເຫຕຸສມຸປ຺ປນ຺ນຠາວສ຺ສ ສພ຺ຠາວາສພ຺ຠາວໍ ກງ຺ຂຕີຕິ ເອວໍ ຕາວ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກກງ຺ຂາຍ ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ໂສຬສວຕ຺ຖຸກາ ປນ ‘‘ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ…ເປ… ນ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕີເຕ ອຕ຺ຕໂນ ວິຊ຺ຊມານາວິຊ຺ຊມານຕໍ ກງ຺ຂຕິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິນ຺ຕິ ຊາຕິລິງ຺ຄຸປປຕ຺ຕິໂຍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາທີສຸ ຄຫຏ຺ຐາທີສຸ ເທວາທີສຸ ອຎ຺ຎຕໂຣ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ກງ຺ຂຕິ. ກຖໍ ນຸ ໂຂຕິ ສຓ຺ຐານາກາຣໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ທີໂຆ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ, ຣສ຺ສໂອທາຕກາຬາທີນຎ຺ຈ ອຎ຺ຎຕໂຣ’’ຕິ ກງ຺ຂຕິ. ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານາທີນິ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ປກາເຣນ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນາກາຣໂຕ ກງ຺ຂຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ກິໍ ຫຸຕ຺ວາ ກິໍ ອໂຫສິນ຺ຕິ ຊາຕິອາທີນິ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ນຸ ໂຂ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອໂຫສິໍ…ເປ… ເທໂວ ຫຸຕ຺ວາ ນຸ ໂຂ ມນຸສ຺ໂສ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອປຣາປຣໍ ປວຕ຺ຕິໍ ກງ຺ຂຕິ. ຠວິສ຺ສາມິ ນຸ ໂຂ, ນ ນຸ ໂຂຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອນາຄເຕ ອຕ຺ຕໂນ ວິຊ຺ຊມານາວິຊ຺ຊມານຕໍ ກງ຺ຂຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອຫໍ ນຸ ໂຂສ຺ມິ, ນ ນຸ ໂຂສ຺ມີຕິ ອິທານິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖິຠາວໍ, ນຕ຺ຖິຠາວຎ຺ຈ ກງ຺ຂຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ກິໍ ນຸ ໂຂສ຺ມີຕິ ຂຕ຺ຕິຍາທິໂກວ ສມາໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຂຕ຺ຕິຍາທິຠາວໍ ກງ຺ຂຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ກຖໍ ນຸ ໂຂສ຺ມີຕິ ‘‘ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຊີໂວ ນາມ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ທີຆາທິຠາວໍ ກງ຺ຂຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣສຓ຺ຐານໍ ອຊານນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ກຸໂຕ ອາຄໂຕ, ກຸຫິໍ ຄາມີ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ອາຄຕຄຕຏ຺ຐານານິ ກງ຺ຂຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສີລຎ຺ຈ ວຕຎ຺ຈ ສີລພ຺ພຕໍ, ຕຕ຺ຖ ໂຄສີລາທິອສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ ສມາທານວເສນ ສີລໍ, ອວີຕິກ຺ກມວເສນ ວຕໍ. ອຸຠຍຖາປິ ວາ ສີລໍ, ຕໂປກມ຺ມຠາເວນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ວຕໍ. ຄວາທິປກຕິຠາວໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ຄວາທິຠາວາຘິຏ຺ຐານໍ ສີລໍ, ‘‘ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຠກ຺ເຂຕິ, ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ມຸຕ຺ເຕຕີ’’ຕິອາທິນາ ຄວາທິກິຣິຍາຍ ກຣຓໍ ວຕໍ. ຕໍຕໍອກິຈ຺ຈສມ຺ມສໂຕ ວາ ນິວຕ຺ຕິ ສີລໍ, ຕໍສມາທານວໂຕ ເວສໂຠຊນກິຈ຺ຈຈຣຓາທິວິເສສປຏິປຕ຺ຕິ ວຕໍ. ສຠາວໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ປຣໂຕ ອາມສນໍ ຄຫຓນ຺ຕິ ປຣາມາໂສ, ສີລພ຺ພຕສ຺ສ ປຣາມາໂສ ສີລພ຺ພຕປຣາມາໂສ. ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສີເລນ ສຸທ຺ຘິ, ວເຕນ ສຸທ຺ຘິ, ສີລພ຺ພເຕນ ສຸທ຺ຘີຕິ ເອວໍ ອສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ‘‘ສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຠິນິເວສສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈ ສີລພ຺ພຕປຣາມາໂສ ຈາຕິ ສກ຺ກາຍ…ເປ… ປຣາມາໂສ, ເຕເຍວ ກມ຺ມວິປາເກສຸ, ວຏ຺ຏສ຺ມິໍ ວາ ສຕ຺ເຕ ສໍໂຍເຊນ຺ຕິ ພນ຺ຘນ຺ຕີຕິ ສໍໂຍຊນານິ, ເຕສໍ ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິອາທີຫິ ຕທງ຺ຄວເສນ ປຫີນານໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕາປາທເນນ ອຈ຺ຈນ຺ຕສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານໍ ກໂຣຕີຕິ ສກ຺ກາ…ເປ…ປ຺ປຫານກຣໍ.

ນິພ຺ພານໍ ປຕິ ສວນໂຕ ສນ຺ທນໂຕ ໂສໂຕ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມຄ຺ໂຄ, ຕສ຺ສ ອາທິໂຕ ປຊ຺ຊນໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິ, ນິພ຺ພານໍ ມຄ຺ຄຕິ, ນິພ຺ພານຕ຺ຖິເກຫິ ມຄ຺ຄີຍຕິ, ກິເລເສ ມາເຣນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວາ ມຄ຺ໂຄ, ໂສຕາປຕ຺ຕິ ເອວ ມຄ຺ໂຄ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ. ອຖ ວາ ໂສຕໍ ອາທິໂຕ ປຊ຺ຊຕິ ອຘິຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິ, ປຐໂມ ອຣິຍປຸຄ຺ຄໂລ, ຕສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທີນິ ອຏ຺ຐງ຺ຄານິ, ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ.

ຣຊ຺ຊຕິ ອຠິສຊ຺ຊຕີຕິ ຣາໂຄ, ໂສ ອິຘ ປຎ຺ຈກາມວິສຍາ, ກາມຠວວິສຍາ ຈ ຕຓ຺ຫາ. ທຸສ຺ສຕີຕິ ໂທໂສ, ທສວິຘອາຆາຕວຕ຺ຖຸປທຏ຺ຐາໂນ ພ຺ຍາປາໂທ. ມຸຍ຺ຫຕີຕິ ໂມໂຫ, ທຸກ຺ຂາທີສຸ ອຏ຺ຐສຸ ອຎ຺ຎາຓໍ. ເອເຕສໍ ກິເລສານໍ ຕນຸຕ຺ຕໍ ຕນຸຠາວໍ ກໂຣຕີຕິ ຣາຄ…ເປ… ຕນຸຕ຺ຕກຣໍ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ຕນຸຕ຺ຕໍ ອຠິຓ຺ຫານຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ, ປຣິຍຸຏ຺ຐານມນ຺ທຕາຍ ຈາຕິ. ສກທາຄາມິສ຺ສ ຫິ ວຏ຺ຏານຸສາຣິມຫາຊນສ຺ສ ວິຍ ກິເລສາ ອຠິຓ຺ຫໍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກທາຈິ ວິຣຬາກາຣາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕຖາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕາປິ ມທ຺ທນ຺ຕາ ຉາເທນ຺ຕາ ອນ຺ຘກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ທ຺ວີຫິ ປນ ມຄ຺ເຄຫິ ປຫີນຕ຺ຕາ ມນ຺ທມນ຺ທາ ຕນຸກຕນຸກາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ສກທາຄາມິສ຺ສ ກິເລສາ ຈິເຣນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕາປິ ພຫລາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣ ທິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍ ອກາຣຓໍ, ວຕ຺ຖຸປຏິເສວເນນ ວິນາປິ ຄພ຺ຠຄ຺ຄຫຓສພ຺ຠາວໂຕ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ເນສໍ ຕນຸຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ໂມຫສ຺ສ ຕນຸຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ, ນນຸ ຕຕິຍມຄ຺ຄວຊ຺ຌານເມວ ອິມິນາ ຕນຸຕ຺ຕກຣຓໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອິຕຣຖາ ເຫຏ຺ຐາ ຕີຫິປິ ມຄ຺ເຄຫິ ອຸປຣິມຄ຺ຄວຊ຺ຌກິເລສານໍ ພຫລາພຫລາວຕ຺ຖາຍ ປຫີຍມານຕ຺ຕາ ອິຘ ສພ຺ເພສເມວ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນານໍ ຕນຸຠາໂວ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ເຕເນວ ຈ ປາຬິຍມ຺ປິ ‘‘ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທານໍ ຕນຸຠາວາຍ ທຸຕິຍາຍ ຠູມິຍາ ປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ສຈ຺ຈເມຕໍ, ສຸຕ຺ເຕ ປນ ອຸປຣິມຄ຺ຄວຊ຺ຌານໍ ຕນຸຠາວປຣິຍາຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ຕນຸຕ຺ຕາ ສກທາຄາມີ ໂຫຕີ’’ຕິ ເຫຕຸຕ຺ຕຍຕນຸຠາວສ຺ສ ອາຄຕຕ຺ຕາ ອິຘາປິ ຕທນຸໂລເມນ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທານ’’ມິຈ຺ເຈວ ວາ ປາໂຐ. ຕຖາ ຫິ ເອຕ຺ເຖວ ອຸປຣິ ທຸຕິຍມຄ຺ຄຎາຓນິທ຺ເທເສ ‘‘ພ຺ຍາປາທກາມຣາຄານໍ, ຕນຸຠາວໍ ຕຸ ສາຘຍ’’ນ຺ຕິ (ອຠິຘ. ໑໓໕໓) ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ສກິເທວ ອິມໍ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ສກທາຄາມີ, ຕສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ມຄ຺ຄຏ຺ຐສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອາຄມນາສມ຺ຠວໂຕ ຜລຏ຺ໂຐເຍວ ສກທາຄາມີ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ປນ ອາຄມນຠູໂຕ ມຄ຺ໂຄ ມຄ຺ຄນ຺ຕຣາວຈ຺ເຉທນຕ຺ຖໍ ຕທາຍຕ຺ຕຠາວູປນຍເນນ ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ.

ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ, ກາມຠເວ ຈ ຣາໂຄ ກາມຣາໂຄ. ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ເຕນ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ພ຺ຍາປາໂທ. ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອິມໍ ກາມຘາຕຸໍ ນ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ອນາຄາມີ. ຣູປຠເວ ຉນ຺ທຣາໂຄ ຣູປຣາໂຄ. ອຣູປຠເວ ຉນ຺ທຣາໂຄ ອຣູປຣາໂຄ. ມາໂນ ອິຘ ອຣຫຕ຺ຕາຘິຄມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸຓ຺ຓຕິມຕ຺ຕໍ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈມ຺ປິ ‘‘ໂກ ເມ ຠາໂຣ ກິເລສສມຸຈ຺ເຉທເນ’’ຕິ ເອວມາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອວູປສມມຕ຺ຕໍ. ອວິຊ຺ຊາປິ ອສຸເຂ ສຸຂສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາໂສ. ອາຣກຕ຺ຕາ ກິເລເສຫິ, ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ເນຫິ ວາ, ຣາຄາທິອຣີນໍ, ສໍສາຣຈກ຺ກສ຺ສ ອຣານຎ຺ຈ ຫຕຕ຺ຕາ, ປຈ຺ຈຍາທີນໍ ອຣຫຕ຺ຕາ, ຣໂຫປິ ປາປາກຣເຓນ ປາປກຣເຓ ຣຫສ຺ສ ອຠາວາ, ຣຫິຕພ຺ພໂຕ ຊຫິຕພ຺ພໂຕ ‘‘ຣຫາ’’ຕິ ລທ຺ຘນາມານໍ ວາ ປາປຘມ຺ມານໍ ອຠາວໂຕ, ສາຘູຫິ ອຣຫິຕພ຺ພໂຕ ອປຣິຈ຺ຈຊິຕພ຺ພໂຕ, ຣຫສງ຺ຂາຕສ຺ສ ວາ ຄມນສ຺ສ ສໍສາເຣ ອຠາວໂຕ ອຣຫາ, ອຏ຺ຐໂມ ອຣິຍປຸຄ຺ຄໂລ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ອຣຫຕ຺ຕໍ, ອຄ຺ຄຜລສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕຎ຺ຫິ ‘‘ອຣຫາ’’ຕິ ອຠິຘານສ຺ສ, ພຸທ຺ຘິຍາ ຈ ປວຕ຺ຕິນິພນ຺ຘນຕ຺ຕາ ອຣຫໂຕ ຠາໂວຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສ ອາຄມນຠູໂຕ ມຄ຺ໂຄ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ.

ຌານງ຺ຄໂຍຄເຠທໂຕຕິ ຣູປາວຈຣໍ ວິຍ ປຎ຺ຈຫິ ຌານງ຺ເຄຫິ ສມ຺ປໂຍຄເຠທໂຕ. ກຖໍ ປນສ຺ສ ເຠໂທຕິ? ເອຕ຺ຖ ຕາວ ອຏ຺ຐກຖາວາໂທ, ຕໂຍ ຈ ເຖຣວາທາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາທາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ຕາວ ‘‘ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຠາວໍ ປຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄສ຺ສ ຌານງ຺ຄໍ ນິຍເມຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ມຄ຺ຄາສນ຺ນວິປສ຺ສນາຍ ປທຏ຺ຐານຠູຕໍ ປາທກຊ຺ຌານໍ ນິຍເມຕີ’’ຕິ ອາຫ. ໂມຣວາປິວາສິມຫາທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ວິປສ຺ສນາຍ ອາຣມ຺ມຓຠູຕາ ຂນ຺ຘາ ນິຍເມນ຺ຕິ. ຍຎ຺ຫິ ຌານໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕໍສທິໂສວ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຕິປິຏກຈູຬາຠຍຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສໂຍ ນິຍເມຕິ, ‘ອໂຫ ວຕ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກໍ, ຈຕຸຣງ຺ຄິກໍ ວາ ມຄ຺ຄໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ’ນ຺ຕິອາທິນາ ຍຖາ ຍຖາສ຺ສ ອຊ຺ຌາສໂຍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ຍສ຺ມາ ປນ ອຏ຺ຐກຖາວາໂທ ປມາຓໍ, ຕໂຍ ຈ ເຖຣາ ປຓ຺ຑິຕາ ພ຺ຍຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ວາທາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອປ຺ປຏິພາຫນວເສນ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພາ. ກຖໍ? ກາມາວຈຣຘມ຺ເມ ຕາວ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນມຄ຺ໂຄປິ ສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ຌານໍ ປາທກໍ ອກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິຕມຄ຺ໂຄປິ ວິປສ຺ສນານິຍາເມນ ປຐມຊ຺ຌານິກາວ ໂຫນ຺ຕິ. ສເຈ ປນ ກິຎ຺ຈິ ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ອງ຺ຄປຣິຓາໂມ ໂຫຕີຕິ ຕໍຕໍຌານສທິໂສ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ກາມາວຈຣກ຺ຂນ຺ເຘ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕາ ວິປສ຺ສນາ ກາມາວຈຣຘມ຺ເມສຸ ຈ ມຫຄ຺ຄຕຘມ຺ເມສຸ ວິຍ ຠາວນາວິເສສໂຕ ຌານງ຺ຄວິເສໂສ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ວິປສ຺ສນາຍ ອາຣມ຺ມຓຠູຕາ ຂນ຺ຘາ ນິຍເມນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ໂຕ ທຸຕິຍຕ຺ເຖຣວາໂທ ອິມໍ ວາທໍ ນ ປວິສຕິ. ຌານຘມ຺ເມ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິຕມຄ຺ໂຄ ສເຈ ປາທກຊ຺ຌານໍ ນຕ຺ຖິ, ສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານນິຍາເມນ ຕໍຕໍຌານິໂກ ໂຫຕິ. ສເຈ ປຐມຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ທຸຕິຍາທິຌາເນ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິໂຕ, ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສຍນິຍາເມນ ທ຺ວີສຸ ອຎ຺ຎຕຣຊ຺ຌານສທິໂສ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕຖາວິໂຘ ອຊ຺ຌາສໂຍ ນຕ຺ຖິ, ຕທາ ກຖນ຺ຕິ? ເອຕ຺ຖ ຕາວ ເກຈິ ‘‘ນານາວຊ຺ຊນວີຖິຍເມວ ນິວຕ຺ຕມານປາທກຊ຺ຌານໂຕ ເອກາວຊ຺ຊນວີຖິຍໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຠາວໍ ປຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕມານາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ອາຣມ຺ມຓຠູຕາ ຂນ຺ຘາເຍວ ພລວນ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ສມ຺ມສິຕກ຺ຂນ຺ຘນິຍາເມນ ຕໍສທິໂສ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ‘‘ປາທກຊ຺ຌານນິຍາເມນ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ໂຕ ປຐມຕ຺ເຖຣວາໂທ ປາທກຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ກາມາວຈຣກ຺ຂນ຺ເຘ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິຕມຄ຺ຄເມວ ສນ຺ຘາຍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ.

ອປເຣ ປນ ‘‘ປາທກຊ຺ຌານໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ມູລກາຣຓວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ ອາສນ຺ນກາຣຓວເສນປິ, ສມ຺ມສິຕກ຺ຂນ຺ຘາ ປນ ມູລກາຣຓວເສເນວ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສມ຺ມສິຕກ຺ຂນ຺ຘໂຕ ປາທກຊ຺ຌານເມວ ພລວຕຣນ຺ຕິ ປາທກຊ຺ຌານສທິໂສ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ປນ ‘‘ສມ຺ມສິຕກ຺ຂນ຺ຘນິຍາເມນາ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ໂຕ ທຸຕິຍຕ຺ເຖຣວາໂທ ສມາປຕ຺ຕິໍ ປາທກໍ ອກຕ຺ວາ ເກວລໍ ຌານຘມ຺ເມເຍວ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິຕມຄ຺ຄເມວ ສນ຺ຘາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ເຫຏ຺ຐິມເຫຏ຺ຐິມຊ຺ຌານໂຕ ອຸປຣູປຣິຌານໍ ພລປ຺ປຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເຫຏ຺ຐິມເຫຏ຺ຐິມຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຸປຣູປຣິຌານຘມ຺ເມ ວິປສ຺ສໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນມຄ຺ໂຄ ປາທກຊ຺ຌານໍ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານວເສນ ຕໍຕໍຌານິໂກ ໂຫຕິ. ອຸປຣູປຣິຌານໂຕ ປນ ວຸຏ຺ຐາຍ ເຫຏ຺ຐິມເຫຏ຺ຐິມຊ຺ຌານຘມ຺ເມ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິຕມຄ຺ໂຄ ສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານໍ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ປາທກຊ຺ຌານສທິໂສ ໂຫຕີຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ສາຣຕຣໍ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ເຖຣານໍ ວາທາ ນິປ຺ປເທສວິສຍາ ສມຜລາ ໂຫນ຺ຕິ.

ຕຕິຍຕ຺ເຖຣວາໂທ ເຈຕ຺ຖ ປາທກຊ຺ຌານໍ, ສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານໍ ວາ ວິນາ ອຊ຺ຌາສຍມຕ຺ເຕເນວ ນ ອິຊ຺ຌຕິ. ຕີສຸປິ ວາເທສຸ ຐເປຕ຺ວາ ເສສຌານງ຺ຄປຣິຓາມໍ ເວທນາປຣິຓາໂມ ວິປສ຺ສນານິຍາເມເນວ ໂຫຕິ. ຕໂຍປິ ເຖຣວາທາ ວິປສ຺ສນານິຍາເມນ ວິນາ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນນຸ ຈ ເວທນາປິ ຌານງ຺ຄເມວ, ຕສ຺ມາ ຕາຍປິ ປາທກຊ຺ຌານນິຍາເມເນວ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ? ຕໍ ນ, ເວທນາຍປິ ປາທກຊ຺ຌານນິຍາເມນ ປຣິຓາເມ ສຕິ ວິປສ຺ສນານິຍາມໍ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ປາທກຊ຺ຌານນິຍາເມເນວ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ເສສຌານງ຺ຄານິ ປຣິຓາມຏ຺ຐາເນເຍວ ເວທນາຍປິ ປຣິຓາໂມ ຠເວຍ຺ຍ, ຕຖາ ປນ ອຫຸຕ຺ວາ ເອກາວຊ຺ຊນວີຖິຍາ ອາທິໂຕວ ປຣິຓາມນໂຕ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານວີຖິຍາ ອາສນ຺ນຕຣປ຺ປວຕ຺ຕາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ວເສນ ເວທນານິຍາໂມ ໂຫຕິ.

ອຖ ວາ ປາທກຊ຺ຌານສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານານໍ ສມ຺ຠເວ ເຕສຸ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ເວທນາ ວິປສ຺ສນາຍ ນ ໂຫຕີຕິ ປາທກຊ຺ຌານສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານນິຍາເມນ ປຣິຓມຕີຕິປິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ເອຕ຺ຖ ສິຍາ – ຍຕ຺ຖ ຕາວ ປາທກຊ຺ຌານໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ຕໍ ນິຍເມຕິ. ຍຕ຺ຖ ປນ ຕິກຈຕຸກ຺ກປາທກຊ຺ຌານໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິໍ ອຣູປຠເວ ກິໍ ນິຍເມຕີຕິ? ຕຕ຺ຖາປິ ປາທກຊ຺ຌານເມວ ນິຍເມຕິ. ໂຍ ຫິ ຠິກ຺ຂຸ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ປຐມຊ຺ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຜລານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອປຣິຫີນຊ຺ຌາໂນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອຣູປຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ປຐມຊ຺ຌານິກາຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐາຍ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ຕີຓິ ມຄ຺ຄຜລານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ, ຕສ຺ສ ຕານິ ປຐມຊ຺ຌານິກາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ທຸຕິຍຊ຺ຌານິກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຣູເປປິ ຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຕິກຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ເອເກກສ຺ສ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລສ຺ສ ຌານງ຺ຄໂຍຄເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ມຄ຺ຄາ…ເປ… ນິປ຺ຜາເທຕີຕິ ເຕຠູມກກຸສລໍ ວິຍ ປຏິສນ຺ຘິປ຺ປວຕ຺ຕີສຸ ອວິປຈ຺ຈວນ຺ຕມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູປສ຺ສ ຜລສ຺ສ ນິປ຺ຜາທເນນ ຕໍຕໍຜລປ຺ປຕ຺ເຕ ໂສຕາປນ຺ໂນ ສກທາຄາມີ ອນາຄາມີ ອຣຫາຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣິຍປຸຄ຺ຄເລ ອຠິນິປ຺ຜາເທຕີຕິ. ວິເສສໂຕ ປນ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມຕາທິເກ ອເນເກປິ ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍ ນິປ຺ຜາເທຕິ.

ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.