ຌານວິຠງ຺ຄມາຕິກຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ

ຌານວິຠງ຺ຄມາຕິກາຍ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ຕາວ – ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕຕິອາທີສຸ ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ສິກ຺ຂາປທສີລໍ. ຕໍ ຫິ ໂຍ ນໍ ປາຕິ ຣກ຺ຂຕິ, ຕໍ ໂມກ຺ເຂຕິ ໂມເຈຕິ ອາປາຍິກາທີຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສໍວຣຓໍ, ສໍວຣນ຺ຕິ ວາ ເຕນາຕິ ສໍວໂຣ, ປາຕິໂມກ຺ຂເມວ ສໍວໂຣ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ, ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ອິຊ຺ຌນກສ຺ສ ອຕ຺ຖໂຕ ເຈຕນາທິຣູປສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລສ຺ເສເວຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເຕນ ສໍວຸໂຕ ປິຫິຕກາຍວຈີປໂຍໂຄຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ. ວິຫຣຕີຕິ ອິຣິຍຕິ ປວຕ຺ເຕຕິ. ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຈຣິຕພ຺ພໂຕ ອາຈາໂຣ, ຄາໂວ ຈຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ໂຄຈໂຣ, ຄຸນ຺ນໍ ຈຣຓຏ຺ຐານໍ. ຕໍສທິສຕາຍ ປນ ສພ຺ໂພປິ ປວຕ຺ຕິວິສໂຍ ໂຄຈໂຣຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕສໍ ວິຠາໂຄ ນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ນິທ຺ເທເສ ຫິ –

‘‘ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ອຕ຺ຖິ ອາຈາໂຣ, ອຕ຺ຖິ ອນາຈາໂຣ. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອນາຈາໂຣ? ກາຍິໂກ ວີຕິກ຺ກໂມ, ວາຈສິໂກ ວີຕິກ຺ກໂມ, ກາຍິກວາຈສິໂກ ວີຕິກ຺ກໂມ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອນາຈາໂຣ, ສພ຺ພມ຺ປິ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ອນາຈາໂຣ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ເວຬຸທາເນນ ວາ ປຕ຺ຕ…ເປ… ປຸປ຺ຜຜລສິນານທນ຺ຕກຏ຺ຐທາເນນ ວາ ຈາຏຸກມ຺ຍຕາຍ ວາ ມຸຄ຺ຄສຸປ຺ຍຕາຍ ວາ ປາຣິຠຏຸຕາຍ ວາ ຊງ຺ຆເປສນິເກນ ວາ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ພຸທ຺ຘປຕິກຸຏ຺ເຐນ ມິຈ຺ຉາອາຊີເວນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອນາຈາໂຣ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອາຈາໂຣ? ກາຍິໂກ ອວີຕິກ຺ກໂມ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໕໑໓) –

ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ອາຈາໂຣ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ.

‘‘ໂຄຈໂຣຕິ ອຕ຺ຖິ ໂຄຈໂຣ, ອຕ຺ຖິ ອໂຄຈໂຣ. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອໂຄຈໂຣ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ເວສິຍາໂຄຈໂຣ ວາ ໂຫຕິ, ວິຘວາ…ເປ… ຖຸລ຺ລກຸມາຣີປຓ຺ຑກຠິກ຺ຂຸນີປານາຄາຣໂຄຈໂຣ ວາ, ສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ຣາຊູຫິ ຣາຊມຫາມຕ຺ເຕຫິ ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ຕິຕ຺ຖິຍສາວເກຫິ ອນນຸໂລມິເກນ ສໍສຄ຺ເຄນ, ຍານິ ວາ ປນ ຕານິ ກຸລານິ ອສ຺ສທ຺ຘານິ ອປ຺ປສນ຺ນານິ…ເປ… ຕຖາຣູປານິ ກຸລານິ ເສວຕິ ຠຊຕິ ປຍິຣຸປາສຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອໂຄຈໂຣ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ໂຄຈໂຣ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ນ ເວສິຍາໂຄຈໂຣ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໕໑໔) –

ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ໂຄຈໂຣ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ.

ອປິເຈຕ຺ຖ ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຸຣໂຕ ຄມນນິສີທນຈງ຺ກມນຆຏ຺ຏນາຠິຠວນາທິກາຍິກາຈິຕ຺ຕີກາຣກິຣິຍານຎ຺ເຈວ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອນາປຸຈ຺ຉາ ຘມ຺ມກຖນຂຸໍສນາທິວາຈສິກາຈິຕ຺ຕີກາຣກິຣິຍານຎ຺ຈ ອນາຈາຣານໍ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ກາຍິກວາຈສິໂກ ອາຈາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປິຈ ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸນິວຕ຺ໂຖ ສຸປາຣຸໂຕ ປາສາທິເກນ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາທິນາ ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ ອິຣິຍາປຖສມ຺ປນ຺ໂນ ອາຠິສມາຈາຣິເກສຸ ສກ຺ກຈ຺ຈກາຣີ ຄຣຸຈິຕ຺ຕີກາຣພຫຸໂລ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອາຈາໂຣ. ໂຄຈໂຣ ປນ ຕິວິໂຘ ອຸປນິສ຺ສຍໂຄຈໂຣ ອາຣກ຺ຂໂຄຈໂຣ ອຸປນິພນ຺ຘໂຄຈໂຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ທສກຖາວຕ຺ຖຸຄຸຓສມນ຺ນາຄໂຕ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ອຸປນິສ຺ສຍໂຄຈໂຣ ນາມ. ອນ຺ຕຣຆຣາທີສຸ ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸຕາທີຫິ ທິສາ ວິທິສາ ອໂນໂລເກຕ຺ວາ ຄມນໍ ອາຣກ຺ຂໂຄຈໂຣ ນາມ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ປນ ສຕິປຏ຺ຐານາ ອຸປນິພນ຺ຘໂຄຈໂຣ ນາມ. ຍຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປນິພນ຺ຘຕິ, ອຍໍ ຕິວິໂຘເປຕ຺ຖ ໂຄຈໂຣຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມິນາຕິ ອິມິນາ ອາຈາເຣນ, ໂຄຈເຣນ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ ນາມ.

ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສູຕິ ອຓຸປ຺ປມາເຓສຸ ໂທເສສຸ. ຠຍທສ຺ສາວີຕິ ຠຍທສ຺ສນສີໂລ, ອຓຸມຕ຺ຕໍ ເຣຓຸໍ ສິເນຣຸສທິສໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ວິຍ ສພ຺ພລຫຸກມ຺ປິ ທຸກ຺ກຏທຸພ຺ຠາສິຕມຕ຺ຕໍ ປາຣາຊິກສທິສໍ ກຕ຺ວາ ວຊ຺ຊໂຕ ຠຍໂຕ ທສ຺ສນສີໂລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສູຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ສຸຏ຺ຐຸ ອາທາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ສິກ຺ຂຕິ.

ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣຕິ ມນຈ຺ຉຏ຺ເຐສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓນິມິຕ຺ຕາທີນໍ ອຄ຺ຄຫຓສງ຺ຂາຕສຕິສໍວເຣນ ປິຫິຕທ຺ວາໂຣ. ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູຕິ ປິຓ຺ຑປາເຕ ປຏິຄ຺ຄຫຓປຣິໂຠເຄສຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓວເສນ ເຈວ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທີຫິ ຈ ມຕ຺ຕຊານນໂກ, ປິຓ຺ຑປາຕວເສນ ເຈຕ຺ຖ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ໂຠຊນນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຸພ຺ພຣຕ຺ຕາປຣຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຑ຺ຒຣຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຸພ຺ເພ ປຸພ຺ພຣຕ຺ຕໍ, ອິມິນາ ປຐມຍາມຎ຺ເຈວ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຉາ ອປຣຣຕ຺ຕໍ, ອິມິນາ ປຈ຺ຉິມຍາມຎ຺ເຈວ ປຸເຣຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຕິ. ປຈ຺ຉິມຍາໂມ ປນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິທ຺ທາກິລມຖວິໂນທໂນກາໂສຕິ ນ ຄຫິໂຕ.

ຊາຄຣິຍານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ໂຕຕິ ອສຸຠຠາວນາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຠາວນາຣາມສ຺ສ ອນຸໂຍຄສງ຺ຂາຕໍ ອາເສວນຠາວນໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຈງ຺ກມນນິສຊ຺ຊາຫິ ໂຍນິໂສມນສິກາເຣນ ອາວຣຓີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕປຣິໂສຘເນ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາຕຈ຺ຈໍ ເນປກ຺ກນ຺ຕິ ສຕຕໍ ປວຕ຺ຕຍິຕພ຺ພໂຕ ສາຕຈ຺ຈສງ຺ຂາຕໍ ວີຣິຍໍ, ປຣິປາກຄຕຕ຺ຕາ ເນປກ຺ກສງ຺ຂາຕຎ຺ຈ ປຎ຺ຎໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິມິນາ ວີຣິຍປຎ຺ຎາຫິ ຍຸຕ຺ຕສ຺ເສວ ຊາຄຣິຍານຸໂຍຄສິທ຺ຘີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອິທານິ ຕໍ ຊາຄຣິຍານຸໂຍຄໍ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂພຘິປກ຺ຂິການໍ ຘມ຺ມານ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ໂພຘິປກ຺ຂິການໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈາວໂພຘສງ຺ຂາຕສ຺ສ ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ປກ຺ເຂ ຠວານໍ ຈຕຸສຈ຺ຈສຕິປຏ຺ຐານາທິສຕ຺ຕຕິໍສຘມ຺ມານໍ. ນິທ຺ເທເສ ປນສ຺ສ ໂລກິຍຠາວນາຍ ວິເສສໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ເມ ເອກາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕນສມຕ຺ຖຕາຍ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເອວ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ເຕສໍ ຄຫເຓນ ປນ ເສສານມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂສ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕຕິອາທີສຸ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຣໂຕ ຄມນໍ, ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ນິວຕ຺ຕນໍ, ຕທຸຠຍຎ຺ຈ ຐານນິສຊ຺ຊາສຍເນສຸປິ ປຸຣໂຕ, ປຈ຺ຉໂຕ ຈ ກາຍສ຺ສ ອຠິຄມນອປຄມນວເສນ ລພ຺ຠຕິ. ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສພ຺ພກິຈ຺ຈກາຣີ, ສມ຺ປຊຎ຺ຎສ຺ເສວ ວາ ກາຣີ, ສມ຺ປຊຎ຺ຎ-ຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ອວິປ຺ປໂຍຄໂຕ ສຕິປິ ຄຫິຕາວ ໂຫຕິ. ເຕເນວສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ‘‘ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ອຠິກ຺ກມຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອາໂລກິເຕຕິອາທີສຸ ອາໂລກິຕໍ ນາມ ປຸຣໂຕ ເປກ຺ຂນໍ. ວິໂລກິຕໍ ນາມ ອນຸທິສາເປກ຺ຂນໍ. ອິເມສໍ ປນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຄຫເຓນ ເຫຏ຺ຐາ ອຸປຣິ ປຈ຺ຉໂຕ ເປກ຺ຂນສງ຺ຂາຕານິ ໂອໂລກິຕຸລ຺ໂລກິຕາປໂລກິຕານິປິ ຄຫິຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ສມິຎ຺ຊິເຕ ປສາຣິເຕຕິ ປພ຺ພານໍ ສມິຎ຺ຊເນ, ປສາຣເຓ ຈ. ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣເຓຕິ ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຆາຏິຈີວຣານໍ ນິວາສນປາຣຸປນວເສນ, ປຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂາປຏິຄ຺ຄຫຓາທິວເສນ ຈ ປຣິໂຠໂຄ ຘາຣຓໍ ນາມ. ອສິເຕຕິ ປິຓ຺ຑປາຕາທິໂຠຊເນ. ປີເຕຕິ ຍາຄຸອາທິປາເນ. ຂາຍິເຕຕິ ປິຏ຺ຐຂຊ຺ຊາທິຂາທເນ. ສາຍິເຕຕິ ມຘຸຜາຓິຕາທິສາຍິເຕ. ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວກມ຺ເມຕິ ອຸຈ຺ຈາຣສ຺ສ ຈ ປສ຺ສາວສ຺ສ ຈ ກຣເຓ. ຄເຕຕິ ຄມເນ. ຐິເຕຕິ ຐາເນ. ນິສິນ຺ເນຕິ ນິສຊ຺ຊາຍ. ສຸຕ຺ເຕຕິ ສຍເນ. ຊາຄຣິເຕຕິ ຊາຄຣເຓ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຠິກ຺ຂາຈາຣຄມນາທິວເສນ ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຫາເຣ ປນ ຈງ຺ກມນາທິອິຣິຍາປຖວເສເນວ ‘‘ຄເຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຠາສິເຕຕິ ກຖເນ. ຕຸຓ຺ຫີຠາເວຕິ ອກຖເນ.

ສພ຺ເພສຸ ປນ ເຕສຸ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາທີສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ສາຕ຺ຖກສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ສປ຺ປາຍສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ໂຄຈຣສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ອສມ຺ໂມຫສມ຺ປຊຎ຺ຎນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ອຠິກ຺ກມິຕຸກາມຕາທິຈິຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຈິຕ຺ຕວເສເນວ ຄມນາທິໍ ອກຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ເມ ຕຕ຺ຖ ຄເຕນ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ເຈຕິຍທສ຺ສນາທິໂນ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ສາຕ຺ຖກສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ນາມ. ສາຕ຺ຖເກສຸ ປເນເຕສຸ ຄມນາທີສຸ ຊີວິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕຣາຍານຎ຺ເຈວ ສລ຺ເລຂປຏິປຕ຺ຕິວິຆາຕກຣານໍ ກາຍິກເຈຕສິກປຣິກ຺ກິເລສານຎ຺ຈ ສພ຺ເພສານໍ ສພ຺ຠາວາຠາວໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສປ຺ປາຍປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ສປ຺ປາຍສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ນາມ. ເອວໍ ປຣິຄ຺ຄຫິຕສາຕ຺ຖກສປ຺ປາຍສ຺ສ ປນ ອຏ຺ຐຕິໍສາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ, ວິປສ຺ສນາຍ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຠິຣຸຈິຕໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານສງ຺ຂາຕໍ ໂຄຈຣໍ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາວ ອຠິກ຺ກມາທີນໍ ກຣຓໍ ໂຄຈຣສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ນາມ. ອຠິກ຺ກມາທີສຸ ປນ ອນ຺ຘພາລປຸຖຸຊ຺ຊນາ ‘‘ອຕ຺ຕາ ອຠິກ຺ກມາທີນິ ກໂຣຕິ, ອຫໍ ກໂຣມີ’’ຕິ ວາ ສມ຺ມຸຍ຺ຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ອສມ຺ມຸຍ຺ຫິຕ຺ວາ ‘‘ອຠິກ຺ກມິຕຸກາມຕາທິຈິຕ຺ຕກິຣິຍວາໂຍຘາຕຸ ວິປ຺ຜາຣາທິກາຣຓສາມຄ຺ຄິຍາ ອຍໍ ກາຍສງ຺ຂາໂຕ ອຏ຺ຐິສງ຺ຆາໂຏ ອຠິກ຺ກມາທີນິ ກໂຣຕິ, ຕໂຕ ອຎ຺ໂຎ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອຕ຺ຕາ ວາ ສຕ຺ໂຕ ວາ ອຠິກ຺ກມນ຺ໂຕ ວາ ປຏິກ຺ກມນ຺ໂຕ ວາ…ເປ… ຕຸຓ຺ຫີ ຠວນ຺ໂຕ ວາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ເອວມາທິນາ ຍາຖາວໂຕ ຊານນວເສນ ປຎ຺ຎາຍ ປວຕ຺ຕນໍ ອສມ຺ໂມຫສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ນາມ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ສມ຺ໂມຫວິໂນທນິຍໍ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໕໐໘) ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ອິທານິ ຍສ຺ມາ ຍສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ເອຕ຺ຕກາ ຄຸຓາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ອຣຎ຺ຎວາໂສ ປນ ມກ຺ກຏາທີນໍ ວິຍ ອນຸຈ຺ຉວິໂກ ນ ໂຫຕິ, ອຸປຈາຣມຕ຺ຕມ຺ປິສ຺ສ ຌານໍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍສ຺ສ ປນ ສນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ອຣຎ຺ຎວາໂສ ອນຸຈ຺ຉວິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ຫິ ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພປ຺ປກາຣຊ຺ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ອຣຎ຺ຎວາສຎ຺ເຈວ ອາຣຎ຺ຎເກ ຈ ອຸປໂສເຠຕິ, ສກລຎ຺ຈ ສາສນໍ ປສາເທຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວຣູປສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປາສນຏ຺ຐານໂຍຄປຖໍ ສປ຺ປາຍເສນາສນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂສ ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິວິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຸຎ຺ຎໍ. ເສຕິ ເຈວ ອາສຕິ ຈ ເອຕ຺ຖາຕິ ເສນາສນໍ, ມຎ຺ຈາທິ, ວິຫາຣາທິ ຈ. ເຕເນວສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ‘‘ມຎ຺ໂຈ ປີຐ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອິທານິ ອຎ຺ຎມ຺ປິສ຺ສ ປເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຣຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຣຎ຺ຎນ຺ຕິ ວິນຍປຣິຍາເຍນ ຕາວ ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈ ອວເສສໍ, ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ຈ ອາຣຎ຺ຎກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສນ຺ຘາຍ ປຎ຺ຈຘນຸສຕິກໍ ປຈ຺ຉິມໍ ອຣຎ຺ຎນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນ ປນ ຄາມທ຺ວາຣສ຺ສ ອິນ຺ທຂີລໂຕ ພຫິ ສພ຺ພໍ ‘‘ອຣຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ‘‘ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພຫິ ອິນ຺ທຂີລາ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໒໙) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກນ຺ທຣນ຺ຕິ ກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຸທກໍ, ເຕນ ທຣິຕໍ ອຸທເກນ ຠິນ຺ນໍ ປພ຺ພຕປເທສໍ, ຍໍ ‘‘ນິຕຸມ຺ພ’’ນ຺ຕິປິ ‘‘ນທີກຸຎ຺ຊ’’ນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ຣຊຕປຏ຺ຏສທິສວາລິກາປຸລິເນ ມຓິວິຕານສທິເສ ສນ຺ທຈ຺ຉາເຍ ວນຄຫເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ມຓິກ຺ຂນ຺ຘສທິເສ ອຸທເກ ສນ຺ທມາເນ ສີເຕນ ວາເຕນ ພີຊິຍມານສ຺ສ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ ໂຫຕິ. ຄິຣິຄຸຫນ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປພ຺ພຕານມນ຺ຕຣໍ, ເອກສ຺ມິຎ຺ເຎວ ວາ ອຸມງ຺ຄສທິສໍ ມຫາວິວຣໍ. ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ຄາມນ຺ຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ອນຸປຈາຣຏ຺ຐານໍ, ຍຕ຺ຖ ນ ກສນ຺ຕິ ນ ວປນ຺ຕິ. ເຕເນວສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ‘‘ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ທູຣານເມຕໍ ເສນາສນານໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອພ຺ໂຠກາສນ຺ຕິ ອຈ຺ຉນ຺ນໍ. ອາກງ຺ຂມາໂນ ປເນຕ຺ຖ ຈີວຣກຸຏິໍ ກຕ຺ວາ ວສຕິ. ປລາລປຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ປລາລຣາສິໍ. ມຫາປລາລປຸຎ຺ຊໂຕ ຫິ ປລາລໍ ນິກ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ປພ຺ຠາຣເລຓສທິເສ ອາລເຍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຄຈ຺ຉຄຸມ຺ພາທີນມ຺ປິ ອຸປຣິ ປລາລໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ນິສີທນ຺ຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປສທ຺ທນ຺ຕິອາທີສຸ ວຈນສທ຺ເທນ ວິຣຫິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປສທ຺ທໍ. ນຄຣນິຄ຺ໂຆສສທ຺ເທນ ເຈວ ມິຄປກ຺ຂິນິຄ຺ໂຆເສນ ຈ ຣຫິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສໍ. ວິຊນວາຕນ຺ຕິ ອນຸສຎ຺ຈຣກຊນສ຺ສ ສຣີຣວາເຕນ ວິຣຫິຕຕ຺ຕາ ວິຊນວາຕໍ, ‘‘ວິຊນວາທ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ. ເສນາສນສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຊນວາທສທ຺ເທນ ຣຫິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມນຸສ຺ສານໍ ຣຫສ຺ສ ກິຣິຍາຣຫຕ຺ຕາ ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍກໍ, ຕໂຕ ຕໂຕ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສມ຺ມເທວ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ລີຍນໂຕ ປຏິສລ຺ລານສງ຺ຂາຕສ຺ສ ວິເວກສ຺ສ ຠາວນາຣາມສ຺ສ ອນຸຣູປຕ຺ຕາ ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປໍ. ຠຊຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຣຎ຺ຎຄໂຕຕິອາທີສຸ ອຣຎ຺ຎໍ, ຣຸກ຺ຂມູລຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ເສນາສນໍ ສຸຎ຺ຎາຄາເຣນ ສງ຺ຄຫິຕໍ.

ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ອູຣຸພທ຺ຘາສນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ. ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍາຕິ ອຸປຣິມກາຍໍ ອຸຊຸໍ ຐເປຕ຺ວາ, ອຏ຺ຐາຣສ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏເກ ໂກຏິຍາ ໂກຏິໍ ປຏິປາເທຕ຺ວາ. ເອວໍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຫິ ຈມ຺ມມໍສນຫາຣູນິ ນ ປຓມນ຺ຕິ, ອຖສ຺ສ ເຕສໍ ອປຓມນປຈ຺ຈຍາ ຂເຓ ຂເຓ ເວທນາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ ໂຫຕິ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວຸທ຺ຘິໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ. ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານາຠິມຸຂໍ ສຕິໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ມຸຂສມີເປ ວາ ກຕ຺ວາ. ເຕເນວສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ‘‘ອຍໍ ສຕິ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ ສູປຏ຺ຐິຕາ, ນາສິກຄ຺ເຄ ວາ ມຸຂນິມິຕ຺ເຕ ວາ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໓໗) ວຸຕ຺ຕໍ. ມຸຂນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕໂຣຏ຺ຐສ຺ສ ເວມຊ຺ຌປເທໂສ, ຍຕ຺ຖ ນາສິກາວາໂຕ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ. ອຖ ວາ ‘‘ປຣີຕິ ປຣິຄ຺ຄຫຏ຺ໂຐ, ມຸຂນ຺ຕິ ນິຍ຺ຍານຏ຺ໂຐ, ສຕີຕິ ອຸປຏ຺ຐານຏ຺ໂຐ, ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣິມຸຂໍ ສຕິ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໑໖໔) ວໍ ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນເປຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ ‘‘ປຣິຄ຺ຄຫິຕນິຍ຺ຍານໍ ສຕິໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ.

ອຠິຊ຺ຌໍ ໂລເກຕິອາທີສຸ ອຠິມຸຂໍ ຌາຍຕິ ຈິນ຺ເຕຕີຕິ ອຠິຊ຺ຌາ, ຣາໂຄ. ລຸຊ຺ຊນປລຸຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ໂລໂກ, ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ. ເຕສຸ ກາມຈ຺ຉນ຺ທໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສເນວ ວິຄຕາຠິຊ຺ເຌນ, ນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິສທິເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຈຕສາຕິ ຈິຕ຺ເຕນ, ອິຕ຺ຖມ຺ຠູໂຕ ວິຫຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຠິຊ຺ຌາຍາຕິ ອຠິຊ຺ຌາໂຕ. ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕີຕິ ຍຖາ ນໍ ສາ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ນ ປຸນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອວໍ ປຣິໂມເຈຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ອິມິນາ ຈິຕ຺ຕໍ ປູຕິກຸມ຺ມາສາທໂຍ ວິຍ ປກຕິໍ ຊຫາຕີຕິ ພ຺ຍາປາໂທ. ວິກາຣປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປທຸສ຺ສຕິ, ປຣໍ ວາ ປທູເສຕິ ວິນາເສຕີຕິ ປໂທໂສ, ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ໂກຘສ຺ເສວາຘິວຈນໍ. ຍສ຺ມາ ເຈຕໍ ສພ຺ພກມ຺ມຏ຺ຐານສາຘາຣຓວເສນ ເທສີຍຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ’’ຕິ ເອວໍ ເມຕ຺ຕາວເສນ ອວຕ຺ວາ ‘‘ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຖິນໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເຄລຎ຺ຎໍ, ມິທ຺ຘໍ ເຈຕສິການໍ. ອາໂລກສຎ຺ຎີຕິ ຣຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ທິວາປິ ທິຏ຺ຐອາໂລກສຎ຺ຊານນສຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ຕາຍ ປນ ອາໂລກສຎ຺ຎາຍ ຖິນມິທ຺ຘວິໂນທນສ຺ສ ວິເສສໂຕ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ’’ຕິ.

ອນຸທ຺ຘໂຕຕິ ອວິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຕຖາ ເອວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ. ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ໂຉຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ອກຖໍກຖີ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ເມສຸ ‘‘ກຖໍ ອິເມ, ກຖໍ ອິເມ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕນໂຕ ກຖໍກຖີສງ຺ຂາຕາຍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ວິຣຫິໂຕ. ເອວໍ ປຎ຺ຈນີວຣຓປ຺ປຫານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຍສ຺ມາ ອປ຺ປຫີນນີວຣຓສ຺ສ ຌານໍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ຫິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທີຫິ ນານາວິສຍວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ເອກຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ ສມາຘິຍຕິ, ນ ກາມຘາຕຸສມຕິກ຺ກມນາຍ ວາ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ໂສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂສຕິ ໂຍ ຍຖາວຸຕ຺ຕສີລາທິຄຸເຓ ປຕິຏ຺ຐາຍ ອຣຎ຺ຎາທິອນຸຣູປເສນາສນຄໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຈຣິຍານຸກຸລກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ລີນຸທ຺ຘຈ຺ຈຣຫິຕາຍ ສາຕຈ຺ຈກິຣິຍາຍ ອຸປ຺ປາທິຕຸປຈາຣຊ຺ຌາເນນ ປຫີນປຎ຺ຈນີວຣໂຓ ປຐມຊ຺ຌານາຘິຄມາຍ ວາຍມຕິ, ໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອປ຺ປຠສ຺ສຣຠາວກຣເຓ. ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓຕິ ຍສ຺ມາ ອິເມ ນີວຣຓາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາຍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ປນ ໂລກິຍອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິຍາ, ອຠິຎ຺ຎາຠູຕາຍ ວາ ມູລໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປາເຕນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣຓາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫີຕິອາທີສຸ ກາເມຫີຕິ ວຕ຺ຖຸກາມກິເລສກາເມຫິ. ວິວິຈ຺ເຈວາຕິ ວິວິຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິນາ ຫຸຕ຺ວາ, ອປກ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິຍມຕ຺ເຖນ ປເນຕ຺ຖ ເອວ-ກາເຣນ ຌານປຏິປກ຺ຂຠູຕານໍ ກາມານໍ ປຣິຈ຺ຈາເຄເນວ ປຐມຊ຺ຌານາຘິຄໂມ, ອນ຺ຘກາຣປຣິຈ຺ຈາເຄເນວ ທີປປ຺ປວຕ຺ຕິ ວິຍາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຸຕ຺ຕຣປເທປິ ເຈສ ເອວ-ກາໂຣ ອາເນຕ຺ວາ ‘‘ວິວິຈ຺ເຈວ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫີ’’ຕິ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ໂພ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ກາມໂຕ ອຎ຺ເຎຫິ ນີວຣຓສງ຺ຂາເຕຫິ ອກຸສລຘມ຺ເມຫິ ອວິວິຈ຺ຈາປິ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິຕຸໍ. ປທທ຺ວເຍປິ ປນ ‘‘ວິວິຈ຺ຈາ’’ຕິ ອິມິນາ ກາຍວິເວກາທີສຸ, ຕທງ຺ຄວິເວກາທີສຸ ຈ ຕທງ຺ຄນິສ຺ສຣຓວິເວກວຊ຺ຊິຕາ ສພ຺ເພປິ ວິເວກາ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາ. ວຕ຺ຖຸກາມວິເວກວຈນໂຕ ຫິ ກາຍວິເວໂກ ວຸຕ຺ໂຕ, ກິເລສກາເມຫິ ປນ ເສສາກຸສເລຫິ ຈ ວິເວກວຈນໂຕ ຈິຕ຺ຕອຸປຘິວິເວກາ, ວິກ຺ຂມ຺ຠນາທິວິເວກາ ຈ ວຸຕ຺ຕາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຊ຺ຌານມ຺ປິ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອວເມເຕນ ປທທ຺ວເຍນ ຍຖາກ຺ກມໍ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓເສສນີວຣຓວິກ຺ຂມ຺ຠນາທິໂກ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອວໍ ໂອຆາທີສຸປິ ຍຖາຣຫໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ປຫານງ຺ຄໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ສມ຺ປໂຍຄງ຺ຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວິຕກ຺ເກນ ຈ ວິຈາເຣນ ຈ ສຫ ວຕ຺ຕຕິ ຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ ປຸປ຺ເຜນ, ຜເລນ ຈາຕິ ອິທໍ ຌານໍ ‘‘ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິເວກຊນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິວິຕ຺ຕິ ວິເວໂກ, ນີວຣຓວິຄໂມຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິວິຕ຺ໂຕຕິ ວາ ວິເວໂກ, ນີວຣຓວິວິຕ຺ໂຕ ຌານສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມຣາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ວິເວກໂຕ, ຕສ຺ມິໍ ວາ ວິເວເກ ຊາຕນ຺ຕິ ວິເວກຊໍ. ປີຕິສຸຂນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປີຕີຕິ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕາ ຜຣຓາປີຕິ, ສຸຂຎ຺ຈ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ອິຕິ ອຍຎ຺ຈ ປີຕິ ອິທຎ຺ຈ ສຸຂໍ ອສ຺ສ ຌານສ຺ສ, ອສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຖີຕິ ອິທໍ ຌານໍ ‘‘ປີຕິສຸຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຖ ວາ ປີຕິ ຈ ສຸຂຎ຺ຈ ປີຕິສຸຂໍ, ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ອສ຺ສ, ອສ຺ມິໍ ວາຕິ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ, ເອວໍ ເອກປທວເສນ ‘‘ວິເວກຊປີຕິສຸຂ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ນິຄ຺ຄຫີຕາຄມໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂ’’ນ຺ຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຍເຖວ ຫິ ຌານໍ, ເອວໍ ປີຕິສຸຂມ຺ປິ ວິເວກຊເມວ ໂຫຕີຕິ. ປຐມໍ ຌານນ຺ຕິ ຄຓນານຸປຸພ຺ພໂຕ ປຐມໍ, ປຐມໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕປິ ປຐມໍ. ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌານໂຕ, ປຈ຺ຈນີກຌາປນໂຕ ວາ ຌານໍ, ອິມິນາ ນເຍນ ອຸປຣິ ‘‘ທຸຕິຍໍ ຌານ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈງ຺ຄວິປ຺ປຫີນໍ ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ຕິວິຘກລ຺ຍາຓໍ ທສລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ນໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຘິຄນ຺ຕ຺ວາ ຕທນຸຣູເປນ ອິຣິຍາປຖວິຫາເຣນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ກິຎ຺ຈາປິ ‘‘ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣ’’ນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປາເຐ ນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ, ຕຖາປິ ວິຠງ຺ເຄ ‘‘ຌານນ຺ຕິ ວິຕກ຺ໂກ ວິຈາໂຣ ປີຕິ ສຸຂໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ເສກຄ຺ຄຕາ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໖໙) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອງ຺ຄເມວ.

ເອວໍ ປຐມຊ຺ຌານາຘິຄມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຘິຄຕປຐມຊ຺ຌານສ຺ສ ຕໍ ອາວຊ຺ຊນສມາປຊ຺ຊນວຸຏ຺ຐານາຘິຏ຺ຐານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓສງ຺ຂາຕາຫິ ປຎ຺ຈຫິ ວສີຫິ ວສີຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ຕຕ຺ຖ ອາສນ຺ນນີວຣຓປຈ຺ຈຕ຺ຖິກຕາຍ ເຈວ ໂອຬາຣິກວິຕກ຺ກວິຈາຣກ຺ໂຂຠສມງ຺ຄິຕາຍ ຈ ໂທສໍ ທິສ຺ວາ ນິກນ຺ຕິໍ ປຣິຍາທາຍ ວິຕກ຺ກາທິເຠໂທຬາຣິກງ຺ຄປ຺ປຫານາຍ, ປີຕິອາທິສນ຺ຕງ຺ຄປຏິລາຠາຍ ຈ ຕເທວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກໂຣໂຕ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕປ຺ປາທກຎ຺ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣຊ຺ຌານໍ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐາເນນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວູປສມາຕິ ສມຕິກ຺ກມາ, ທຸຕິຍຊ຺ຌານກ຺ຂເຓ ອປາຕຸຠາວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນິ ຊາຕໍ, ອຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ປສາທນນ຺ຕິ ສທ຺ຘາສງ຺ຂາຕສມ຺ປສາທນໂຍຄໂຕ ຌານມ຺ປິ ສມ຺ປສາທນໍ ນີລວຓ຺ຓໂຍຄໂຕ ນີລວຕ຺ຖໍ ວິຍ. ເອໂກທິຠາວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣຫິ ອນຊ຺ຌາຣຸຬ຺ຫຕ຺ຕາ ເອໂກ ອຄ຺ໂຄ ເສຏ຺ໂຐ ອຸເທຕີຕິ ເອໂກທິ, ສມາຘິ. ຕໍ ຠາເວຕິ ວຑ຺ເຒຕີຕິ ທຸຕິຍຊ຺ຌານໍ ເອໂກທິຠາວໍ. ໂສ ປນາຍໍ ເອໂກທິ ຍສ຺ມາ ເຈຕໂສ, ນ ສຕ຺ຕສ຺ສ, ນ ຊີວສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ເອຕໍ ‘‘ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ນນຸ ຈາຍໍ ສທ຺ຘາ ປຐມຊ຺ຌາເນປິ ອຕ຺ຖິ, ອຍຎ຺ຈ ເອໂກທິນາມໂກ ສມາຘິ, ອຖ ກສ຺ມາ ອິທເມວ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ຌາເນ ວິຕກ຺ກວິຈາຣກ຺ໂຂຠາຠາເວນ ພລວຕີ ສທ຺ຘາ, ສມາຘິ ຈ, ຕສ຺ມາ ອິທເມວ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣນ຺ຕິ ຠາວນາຍ ປຫີນຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ມິໍ, ເອຕສ຺ສ ວາ ວິຕກ຺ໂກ ວິຈາໂຣ, ນ ຕຕິຍຊ຺ຌານາທິ ວິຍ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິ ວິຍ ຈ ອຠາວປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ, ຕສ຺ມາ ອິມສ຺ສ ‘‘ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ’’ຕິ ອິທໍ ກາຣຓວຈນນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສມາຘິຊນ຺ຕິ ປຐມຊ຺ຌານສມາຘິໂຕ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສມາຘິໂຕ ວາ ຊາຕໍ, ວິຕກ຺ກາທິກ຺ໂຂຠາຠາເວນ ເຈຕສ຺ສ ວຓ຺ຓຠຓນຕ຺ຖໍ ອິທເມວ ‘‘ສມາຘິຊ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີຕິ ເອວໍ ທຸວງ຺ຄວິປ຺ປຫີນໍ ຕິວງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ຕິວິຘກລ຺ຍາຓາທິຍຸຕ຺ຕໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຘິຄນ຺ຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານາຘິຄມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຘິຄຕທຸຕິຍຊ຺ຌານສ຺ສ ຕໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວສີຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອາສນ຺ນວິຕກ຺ກວິຈາຣປຈ຺ຈຕ຺ຖິກຕາຍ ເຈວ ໂອຬາຣິກປີຕງ຺ຄສມງ຺ຄິຕາຍ ຈ ໂທສໍ ທິສ຺ວາ ນິກນ຺ຕິໍ ປຣິຍາທາຍ ຕໂທຬາຣິກງ຺ຄປ຺ປຫານາຍ ເສສສນ຺ຕງ຺ຄປຏິລາຠາຍ ຕເທວາຣມ຺ມຓໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກໂຣໂຕ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕປ຺ປາທກຎ຺ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິຣຊ຺ຊນໍ ວິຣາໂຄ, ສມຕິກ຺ກໂມ, ຕສ຺ມາ ວິຣາຄາ. ຈ-ກາເຣນ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ ‘‘ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ, ວິຕກ຺ກວິຈາຣານຎ຺ຈ ວູປສມາ’’ຕິ. ອິທຎ຺ເຈຕສ຺ສ ອາຄມນມຄ຺ຄປຣິທີປນຕ຺ຖໍ, ວຓ຺ຓຠຓນຕ຺ຖຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປປຕ຺ຕິໂຕ ອິກ຺ຂຕິ ອປກ຺ຂປຕິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ປສ຺ສຕີຕິ ອຸເປກ຺ຂາ, ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ. ຕາຍ ວິສທາຍ ປີຕິວິຣາຄປທຏ຺ຐານາຍ ຖາມຄຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຕຕິຍຊ຺ຌານສມງ຺ຄີ ‘‘ອຸເປກ຺ຂໂກ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ວິຕກ຺ກາທິກ຺ໂຂຠາຠາເວນ ປເນສາ ເອຕ຺ເຖວ ປຣິພ຺ຍຕ຺ຕກິຈ຺ຈາ ຊາຕາ, ນ ປຐມຊ຺ຌານາທີສູຕິ. ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນຕິ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐາເນນ ສຕິ ຈ ສມ຺ປຊຎ຺ຎຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທຎ຺ຈ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎພເລເນວ ຐິຕໍ ຕໍປີຕິສຫຈຣິຕໍ ສຸຂໍ, ຕໂຕ ອປນີຕໍ ວຈ຺ໂຉ ວິຍ ພນ຺ຘນພເລນ ເຘນຸໍ ປີຕິໍ ນ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ, ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ສຕິ ອຕິມຘຸເຣ ສຸເຂ ໂຍຄິໂນ ນ ສາຣຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາຕິ ອິມມ຺ປິ ອຕ຺ຖວິເສສໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິເຘວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຕຕິຍຊ຺ຌານສມງ຺ຄິໂນ ສຸຂປຏິສໍເວທນາໂຠໂຄ ນຕ຺ຖິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຍສ຺ມາ ຕສ຺ສ ນາມກາເຍນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອຕິປຓີຕໍ ສຸຂໍ, ຕໍສມຸຏ຺ຐິເຕນ ຕສ຺ສ ອຕິປຓີເຕນ ຣູເປນ ຣູປກາໂຍ ຜຸຏ຺ໂຐ, ຍສ຺ສ ຜຸຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຌານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕປິ ກາຍິກສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຍໍ ຕນ຺ຕິອາທີສຸ ຍນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ, ຍໍ ຌານເຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕນ຺ຕິ ຕໍ ຕຕິຍຊ຺ຌານສມງ຺ຄິປຸຄ຺ຄລໍ ພຸທ຺ຘາທໂຍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ ປສໍສນ຺ຕິ. ກິນ຺ຕິ? ‘‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’’ຕິ. ເອວໍ ເອກງ຺ຄວິປ຺ປຫີນໍ ທຸວງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ຕິວິຘກລ຺ຍາຓາທິຍຸຕ຺ຕໍ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຘິຄນ຺ຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ປນ ຌານໍ ວິຠງ຺ເຄ ‘‘ຌານນ຺ຕິ ອຸເປກ຺ຂາ ສຕິ ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ເສກຄ຺ຄຕາ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໙໑) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສປຣິກ຺ຂາຣໍ ຌານໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຣິຍາເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປນິຊ຺ຌານລກ຺ຂຓານໍ ປນ ສຸຂຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕານໍ ວເສນ ທຸວງ຺ຄິກເມເວຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຖາຫ – ‘‘ທຸວງ຺ຄິກໍ ຌານໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ (ວິຠ. ໖໒໔).

ເອວໍ ຕຕິຍຊ຺ຌານາຘິຄມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຘິຄຕຕຕິຍຊ຺ຌານສ຺ສ ຕໍ ວສີຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ໂທສໍ ທິສ຺ວາ ນິກນ຺ຕິໍ ປຣິຍາທາຍ ໂອຬາຣິກສຸຂງ຺ຄປ຺ປຫານາຍ, ອຸເປກ຺ເຂກຄ຺ຄຕາສງ຺ຂາຕເສສສນ຺ຕງ຺ຄປຏິລາຠາຍ ຈ ຕເທວ ນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກໂຣໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕປ຺ປາທກຎ຺ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ, ຕໍ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐາເນນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາຕິ ກາຍິກສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ. ປຸພ຺ເພວາຕິ ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປຸພ຺ເພວ, ນ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານກ຺ຂເຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາຕິ ເຈຕສິກສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຸພ຺ເພວ ປຫານາ. ກທາ ປນ ເຕສໍ ປຫານໍ ໂຫຕີຕິ? ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອຸປຈາຣກ຺ຂເຓ. ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສສຸຂໂສມນສ຺ສານິ ຫິ ຍຖາກ຺ກມໍ ປຐມາທິຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອຸປຈາຣກ຺ຂເຓ ເອວ ປຫີຍນ຺ຕິ. ຍທິ ເອວໍ, ກສ຺ມາ ປເນສ ‘‘ວິວິຈ຺ເຈວ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ເອຕ຺ຖຸປ຺ປນ຺ນໍ ທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອປຣິເສສໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ເອຕ຺ຖຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອປຣິເສສໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໕໑໐) ເອວໍ ຌາເນສ຺ເວວ ນິໂຣໂຘ ວຸຕ຺ໂຕຕິ? ອຕິສຍນິໂຣຘສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອຸປຈາຣກ຺ຂເຓສຸ ຫິ ໂຍ ນິໂຣໂຘ, ໂສ ນິໂຣໂຘ ເອວ, ນາຕິສຍນິໂຣໂຘ, ໂສ ປນ ຌານກ຺ຂເຓສຸ ເອວ. ຕໂຕ ເອວ ຫິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອປຣິເສສຄ຺ຄຫຓໍ ກຕນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປນ ປຫີນາປິ ເອຕາ ເວທນາ ເອຕ຺ຖ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍລກ຺ຂຓາຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ທຸກ຺ຂາທິພ຺ຍຕິເຣເກນ ສຸຂຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ, ວຓ຺ຓຠຓນຕ຺ຖຎ຺ຈສ຺ສ ຌານສ຺ສ ສມາຫຏາ, ປຈ຺ຈຍທສ຺ສນຕ຺ຖຎ຺ຈສ຺ສ. ຍຖາຫ – ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຍາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສມາປຕ຺ຕິຍາ, ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ’’ຕິອາທິ (ມ. ນິ. ໑.໔໕໘).

ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາສງ຺ຂາຕາຍ ອຸເປກ຺ຂາຍ ຊນິຕສຕິຍາ ປາຣິສຸທ຺ຘິ. ນິຣຸປກ຺ເລສຕາຍ ຫິ ຕໍ ປຣິສຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ. ນ ເກວລຎ຺ເຈຕ຺ຖ ອຸເປກ຺ຂາຍ ສຕິ ເອວ ປຣິສຸທ຺ຘາ, ອປິຈ ໂຂ ສພ຺ເພປິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ, ສຕິສີເສນ ປນາຍໍ ເທສນາ ກຕາຕິ. ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີຕິ ເອວໍ ເອກງ຺ຄວິປ຺ປຫີນໍ ທຸວງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ຕິວິຘກລ຺ຍາຓາທິຍຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຘິຄນ຺ຕ຺ວາ ຕທນຸຣູເປນ ອິຣິຍາປຖວິຫາເຣນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ຣູປາວຈຣໂລກຸຕ຺ຕຣຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຣູປາວຈຣຊ຺ຌານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ປຐມໍ, ເອວໍ ອຘິຄຕຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສ຺ສ ກຣຊຣູເປ ທຓ຺ຑາທານາທີນຎ຺ເຈວ ຈກ຺ຂຸໂຣຄາທິອາພາຘານຎ຺ຈ ວເສນ ທິຏ຺ຐາທີນວສ຺ສ ກຣຊຣູປສ຺ສ ສມຕິກ຺ກມາຍ ອາກາສກສິຓວິຣຫິເຕສຸ ນວສຸ ກສິເຓສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຕສ຺ສາຣມ຺ມຓຠູຕໍ ກສິຓປຏິຠາຄຣູປມ຺ປິ ກຣຊຣູປປຏິຠາຄຕາຍ, ອຣຎ຺ເຎ ສປ຺ປານຸພນ຺ຘສ຺ສ ຠເຍນ ປລາຍໂຕ ຣຊ຺ຊຸຕາລປຓ຺ຓາທິໍ ສປ຺ປປຏິຠາຄຕາຍ ວິຍ ສມຕິກ຺ກມິຕຸກາມສ຺ສ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ຕໍ ຌານໍ ວສີຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ເພຊນີຍຣູປປຏິຠາຄາຣມ຺ມຓຕາຍ, ອາສນ຺ນໂສມນສ຺ສປຈ຺ຈຕ຺ຖິກຕາຍ ຈ ໂທສໍ ທິສ຺ວາ ນິກນ຺ຕິໍ ປຣິຍາທາຍ ອງ຺ເຄສຸ ສມຕິກ຺ກມິຕພ຺ພາຠາເວນ ອາຣມ຺ມຓສມຕິກ຺ກມຠູຕໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສນ຺ຕໂຕ ມນສິກຣິຕ຺ວາ ຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕໍ ວາ ຍຕ຺ຕກໍ ວາ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ກສິຓໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ວາ ກສິຓໍ ອມນສິກຣິຕ຺ວາ ເຕນ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ‘‘ອາກາໂສ ອາກາໂສ’’ຕິ ວາ ‘‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’’ຕິ ວາ ມນສິກາເຣນ ກສິຓໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ວາ ຕໍ ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາສນິມິຕ຺ຕໍ ‘‘ອາກາໂສ’’ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກໂຣໂຕ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ຕາວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພໂສຕິ ສພ຺ພາກາເຣນ, ສພ຺ພາສໍ ວາ ອນວເສສານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣູປສຎ຺ຎານນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາສີເສນ ວຸຕ຺ຕານໍ ກຸສລວິປາກກິຣິຍວເສນ ປຎ຺ຈທສຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານຎ຺ເຈວ ຕທາຣມ຺ມຓານຎ຺ຈ. ຣູປຊ຺ຌານມ຺ປິ ຫິ ‘‘ຣູເປ ສຎ຺ຎາ ຣູປສຎ຺ຎາ’’ຕິ ເອວໍ ສຎ຺ຎາສີເສນ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕທາຣມ຺ມຓກສິຓມ຺ປິ ຣູປນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາ ນາມມສ຺ສາຕິ ‘‘ຣູປສຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສມຕິກ຺ກມາຕິ ວິຣາຄາ, ນິໂຣຘາ ຈ. ວິຠງ຺ເຄ ປນ ສຎ຺ຎາສຸ ສມຕິກ຺ກນ຺ຕາສຸ ອາຣມ຺ມຓໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ຕເມວ ໂຫຕີຕິ ‘‘ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາ ອຸປປນ຺ນສ຺ສ ວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣິສ຺ສ ວາ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໖໐໒) ສຎ຺ຎານເມວ ສມຕິກ຺ກໂມ ວຸຕ຺ໂຕ, ອາຣມ຺ມເຓ ອວິຣຕ຺ຕສ຺ສ ສຎ຺ຎາສມຕິກ຺ກໂມ ນຕ຺ເຖວາຕິ ຕໍ ສມຕິກ຺ກມວເສນາປິ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ກາຕພ຺ພາວ.

ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາຕິ ຈກ຺ຂາທີນໍ ວຕ຺ຖູນໍ, ຣູປາທີນຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓານໍ ປຏິຆາເຕນ ສມຸປ຺ປນ຺ນາ ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສຎ຺ຎາ ປຏິຆສຎ຺ຎາ, ຕາສໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ. ກິຎ຺ຈາປິ ຕາ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານສມາປນ຺ນສ຺ສາປິ ນ ສນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ນ ປຫີນຕ຺ຕາ ນ ສນ຺ຕິ. ນ ຫິ ຣູປວິຣາຄາຍ ຣູປາວຈຣຠາວນາ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຣູປາຍຕ຺ຕາວ ເອຕາສໍ ປວຕ຺ຕິ, ອຍໍ ປນ ຠາວນາ ຣູປວິຣາຄາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ຕາ ເອຕ຺ຖ ປຫີນາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາຕິ ນານຕ຺ເຕ ໂຄຈເຣ ປວຕ຺ຕານໍ, ນານຕ຺ຕານໍ ວາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວເສນ ປວຕ຺ຕານຎ຺ຈ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສກາມາວຈຣສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ອນາວຊ຺ຊນາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຣູປປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອິມິນາ ຌາເນນ ນິພ຺ພຕ຺ຕຠເວປິ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ‘‘ສມຕິກ຺ກມາ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ’’ຕິ ເອວໍ ອຠາໂວ ເອວ ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ’’ຕິ ອຏ຺ຐກາມາວຈຣກຸສລານໍ ນວກິຣິຍານໍ ທສາກຸສລານໍ ວເສນ ສຕ຺ຕວີສຕິສຎ຺ຎານໍ ອຣູປຠເວປິ ມນສິກາເຣນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ ຕາສໍ ອມນສິກາຣາ ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ນາສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນ຺ໂຕ ວາ ວຍນ຺ໂຕ ວາ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ອນນ຺ໂຕ. ອາກາໂສຕິ ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ, ມນສິກາຣວເສນເປຕ຺ຖ ອນນ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕເນວ ວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ອາກາເສ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕິ…ເປ… ອນນ຺ຕໍ ຜຣຕິ, ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’’ຕິ (ວິຠ. ໖໐໕). ອິທໍ ປນສ຺ສ ຠາວນາກາຣທສ຺ສນໍ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ນາສ຺ສ ອນ຺ໂຕຕິ ອນນ຺ຕໍ ອາກາສເມວ ອນນ຺ຕໍ ອາກາສານນ຺ຕໍ, ອາກາສານນ຺ຕເມວ ອາກາສານຎ຺ຈໍ, ຕເທວ ອາກາສານຎ຺ຈໍ ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ, ສຎ຺ຊາຕິສໂມສຣຓຏ຺ເຐນ ຈ ອາຍຕນໍ, ຕໍ ອາຣມ຺ມຓມສ຺ສ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມສ຺ສ ຌານສ຺ສາຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ. ຕໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິຫຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນາຘິຄມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຍໍ ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຘິຄຕປຐມາຣຸປ຺ປສ຺ສ ຕໍ ວສີຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອາສນ຺ນຣູປຊ຺ຌານປຈ຺ຈຕ຺ຖິກຕາຍ, ຣູປປຏິຠາຄາກາສາຣມ຺ມຓຕາຍ ຈ ໂທສໍ ທິສ຺ວາ ນິກນ຺ຕິໍ ປຣິຍາທາຍ ຕໍ ສມຕິກ຺ກມາຍ ອາກາສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກໂຣໂຕ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຌານມ຺ປິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອາຣມ຺ມຓມ຺ປິ. ອາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ຫິ ປຸຣິມນເຍນ ອາກາສານຎ຺ຈຎ຺ຈ ຕໍ ປຐມາຣຸປ຺ປສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອາຍຕນຎ຺ຈາຕິ ‘‘ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕິ ອຸຠຍສ຺ສາປິ ອປ຺ປວຕ຺ຕິກຣເຓນ, ອມນສິກຣເຓນ ຈ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມາ’’ຕິ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຕຎ຺ເຎວ ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓໍ ອາກາສໍ ອນນ຺ຕໂຕ ຜຣິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕໍ ‘‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ມນສິກໂຣໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ມນສິກາຣວເສນ ວາ ອນນ຺ຕໍ. ວິຠງ຺ເຄປິ ຫິ ‘‘ອນນ຺ຕໍ ຜຣຕີ’’ຕິ (ວິຠ. ໖໑໐) ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອນນ຺ຕເມວ ອານຎ຺ຈໍ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ຕໍ ອານຎ຺ຈຎ຺ຈາຕິ ວິຎ຺ຎາຓານນ຺ຕນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຣຸຬ຺ຫິໂຕ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕເທວ ອາຍຕນມາຣມ຺ມຓມສ຺ສາຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຍໍ ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຘິຄຕທຸຕິຍາຣຸປ຺ປສ຺ສ ຕໍ ວສີຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອາສນ຺ນາກາສານຎ຺ຈາຍຕນປຈ຺ຈຕ຺ຖິກຕາຍ, ຕທາຣມ຺ມຓຕາຍ ຈ ໂທສໍ ທິສ຺ວາ ນິກນ຺ຕິໍ ປຣິຍາທາຍ ຕໍ ສມຕິກ຺ກມາຍ ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓາຠາວໍ ‘‘ນຕ຺ຖິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວາ ‘‘ສຸຎ຺ຎໍ ສຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ວິວິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກໂຣໂຕ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສພ຺ພໂສ’’ຕິອາທິມາຫ. ອິຘາປິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຌານສ຺ສ, ຕທາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຈ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີຕິ ‘‘ນຕ຺ຖິ ນຕ຺ຖິ, ສຸຎ຺ຎໍ ສຸຎ຺ຎໍ, ວິວິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ມນສິກໂຣໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ອກິຎ຺ຈນໍ, ອນ຺ຕມໂສ ຠງ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິສ຺ສ ອວສິຏ຺ຐໍ ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອກິຎ຺ຈນສ຺ສ ຠາໂວ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎໍ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນວິຎ຺ຎາຓາປຄມສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎໍ ອາຍຕນມາຣມ຺ມຓມສ຺ສາຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ເອວໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນາຘິຄມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຍໍ ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຘິຄຕຕຕິຍາຣຸປ຺ປສ຺ສ ຕໍ ວສີຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອາສນ຺ນວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນປຈ຺ຈຕ຺ຖິກຕາຍ ໂທສໍ ທິສ຺ວາ ນິກນ຺ຕິໍ ປຣິຍາທາຍ ຕໍ ສມຕິກ຺ກມາຍ ຕເທວ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ‘‘ສນ຺ຕໍ ສນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກໂຣໂຕ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສພ຺ພໂສ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນນ຺ຕິ ໂອຬາຣິກາຍ ສຎ຺ຎາຍ ອຠາວໂຕ, ສຸຂຸມາຍ ຈ ຠາວໂຕ ເນວສ຺ສ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ນາສຎ຺ຎາຕິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎໍ, ຕເທວ ຘມ຺ມາຍຕນມນາຍຕນປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ອາຍຕນນ຺ຕິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ.

ອຖ ວາ ຍາຍເມຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາ, ສາ ປຏຸສຎ຺ຎາກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ເນວສຎ຺ຎາ, ສງ຺ຂາຣາວເສສສຸຂຸມຠາເວນ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ນາສຎ຺ຎາຕິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາ ຈ ສາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ອາຍຕນຎ຺ຈາຕິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ. ນ ເກວລຎ຺ເຈຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາວ ເອທິສີ, ອປິ ຕຸ ຜສ຺ໂສປິ ເນວຜສ຺ໂສ ນາຜສ຺ໂສ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ເນວຈິຕ຺ຕໍ ນາຈິຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ເສສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາປິ, ສຎ຺ຎາສີເສນ ປນາຍໍ ເທສນາ ກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣາວເສສສຸຂຸມຠາເວນາຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຂຸມຠາວປ຺ປຕ຺ຕສງ຺ຂາຣຠາເວນ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປິຓ຺ຑຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ – ‘‘ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ’’ຕິອາທິນາ ສາສເນ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣຊ຺ຌານນິພ຺ພຕ຺ຕກປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາຠູຕສີເລສຸ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລວິສຸທ຺ຘິໍ ອຸປທິສຕິ. ‘‘ວິຫຣຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ຕທນຸຣູປວິຫາຣສມງ຺ຄິຠາວໍ. ‘‘ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ, ຕທຸປກາຣເກ ຈ ຘມ຺ເມ. ‘‘ອຓຸມຕ຺ເຕສູ’’ຕິອາທິນາ ຍຖາວຸຕ຺ຕສີເລຫິ ອຈວນໍ, ເຕສຎ຺ຈ ອນວເສສໂຕ ສມາທານໍ. ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ’’ຕິ ອິມິນາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສີລໍ. ‘‘ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ’’ຕິ ອິມິນາ ປຈ຺ຈຍສນ຺ນິສ຺ສິຕສີລໍ, ສນ຺ໂຕສາທິຄຸຓຎ຺ຈ. ‘‘ປຸພ຺ພຣຕ຺ຕາປຣຣຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ສີລຘຸຕງ຺ເຄສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຠາວນາຣາມສ຺ສ ຕທຸປກາຣເກ ຘມ຺ເມ. ‘‘ໂພຘິປກ຺ຂິການ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຕໍ. ‘‘ໂສ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ’’ຕິອາທິນາ ຍຖາວຸຕ຺ຕຄຸຓານໍ ອປຣິຫານາຍ, ວກ຺ຂມານານຎ຺ຈ ປຏິລາຠາຍ ສຕິສມ຺ປໂຍຄໍ. ‘‘ໂສ ວິວິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຠາວນານຸຣູປເສນາສນປຣິຄ຺ຄຫໍ. ‘‘ໂສ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ’’ຕິອາທິນາ ຌານຠາວນາຣມ຺ຠປ຺ປກາຣໍ. ‘‘ໂສ ອຠິຊ຺ຌ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຌານຠາວນາຠິໂຍເຄນ ປຫີນປຎ຺ຈນີວຣຓສ຺ສ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ. ‘‘ໂສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ’’ຕິອາທິນາ ຕສ຺ສ ອຸປຣູປຣິ ວາຍມໂຕ ຣູປາຣູປຊ຺ຌານຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ກມໍ ອຸປທິສຕິ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປທຕ຺ໂຖ.

ຘມ຺ມເຠໂທ ປເນຕ຺ຖ ວິຠງ຺ຄນເຍ ປາກໂຏ ຠວິສ຺ສຕິ. ຕີສຸ ຫິ ນເຍສຸ ມຫຄ຺ຄຕໂລກຸຕ຺ຕຣາ ກຸສລວິປາກກິຣິຍຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວິຕກ຺ກວິຈາຣປີຕິສຸຂອຸເປກ຺ຂາເອກຄ຺ຄຕາສງ຺ຂາຕາ ຌານຘມ຺ມາ ນານານເຍຫິ ວິຠຕ຺ຕາ, ຌານສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ປນ ເສສກາມາວຈຣຘມ຺ມາວ ອິຘ ສງ຺ຄຫິຕາ. ກິຎ຺ຈາປິ ປເນຕ຺ຖ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລາທໂຍປິ ວຸຕ຺ຕາ, ຕຖາປິ ເຕ ຌານານໍ ປຸພ຺ພຠາຄປ຺ປຏິປຕ຺ຕິທສ຺ສນວເສນ ເຈວ ຌານສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມວເສນ ຈ ວຸຕ຺ຕາ, ອິຘ ປນ ນ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉເກ ປນ ສິຍາ ກຸສລາ, ສິຍາ ອພ຺ຍາກຕາ, ຕີຓິ ຌານານິ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ອຸເປກ຺ຂາ ປເນຕ຺ຖ ເວທນາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ສິຍາ ວິປາກາ, ສິຍາ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມາ, ປຐມຊ຺ຌານໍ ວິຕກ຺ກວິຈາຣວຊ຺ຊິຕໍ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣໍ, ວິຕກ຺ໂກ ປເນຕ຺ຖ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ໂຕ, ວິຈາໂຣ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ຕີຓິ ຌານານິ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣາ, ທ຺ເວ ຌານານິ ປີຕິວຊ຺ຊິຕານິ ປີຕິສຫຄຕານິ, ຕີຓິ ສຸຂວຊ຺ຊິຕານິ ສຸຂສຫຄຕານິ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອຸເປກ຺ຂາວຊ຺ຊິຕໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕໍ, ຕຕິຍຊ຺ຌາເນ ສຸຂໍ, ອຸເປກ຺ຂາ ຈ ອິຘ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ…ເປ… ສິຍາ ມຫຄ຺ຄຕາ, ສິຍາ ອປ຺ປມາຓາ, ຕີຓິ ສິຍາ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓາ, ສິຍາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຕິຘາປິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພຎ຺ຈ, ຕີຓິ ສິຍາ ມຄ຺ຄເຫຕຸກາ, ສິຍາ ມຄ຺ຄາຘິປຕິໂນ, ສິຍາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຕິຘາປິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພຎ຺ຈ…ເປ… ປີຕິ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓານິ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຕິຘາປິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພຎ຺ຈ…ເປ… ອນິທສ຺ສນອປ຺ປຏິຆາ ນ ເຫຕູ…ເປ… ໂນຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ອຣຓາຕິ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ. ປາຬິມຸຕ຺ຕນໂຍ ປເນຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ, ອິໂຕ ປຣໍ ປນ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ອວຕ຺ວາ ວິຊ຺ຊມານຏ຺ຐາເນ ເອວ ວກ຺ຂາມ.

ຌານວິຠງ຺ຄມາຕິກຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.