ໂມຫວິຈ຺ເຉທນີ

ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠກຖາ

໑. ກາຣຸຎ຺ຎຠາວິຕໍ ຍສ຺ສ, ຎາຓຈກ຺ຂຸ ມໂຫທຍໍ.

ອນ຺ຘຠູຕສ຺ສ ໂລກສ຺ສ, ຊາຕໍ ສາມຎ຺ຎໂລຈນໍ.

໒. ຕໍ ພຸທ຺ຘໍ ສຸຄຕໍ ຘີຣໍ, ສສທ຺ຘມ຺ມໍ ສສາວກໍ.

ວນ຺ທິຕ຺ວານຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ຈ, ໂຖເມຕ຺ວາ ຈ ວິນາຍກໍ.

໓. ເຖເຣ ຈ ຖິຣສີລາທິ-ຄຸຓາລງ຺ກາຣໂສຠິເຕ.

ສາສນຸຊ຺ໂຊຕເກ ຘີເຣ, ປຸພ຺ພເກ ວໍສປາລເກ.

໔. ວິສຸທ຺ຘິເທວເທໂວ ຍໍ, ເທວານໍ ຕິທສາລເຍ.

ປຎ຺ຎາຍ ເທສຍີ ຕສ຺ສ, ອຠິຘມ຺ມສ຺ສ ມາຕິກາ.

໕. ຍາ ຕສ຺ສາ ວິປຸລຕ຺ຖາຍ, ຘມ຺ມສງ຺ຄຓິອາທິຫິ.

ອເນເກຫິ ປກາເຣຫິ, ປາຬິອຏ຺ຐກຖາຫິ ຈ.

໖. ອຕ຺ໂຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເຈວ,

ວິຠຕ຺ໂຕ ສາຄຣູປໂມ;

ອນນ຺ຕນຍໂວກິຓ຺ໂຓ,

ທຸກ຺ໂຂຄາໂຫ ຍໂຕ ຕໂຕ.

໗. ສມາເສນາຠິຘມ຺ມຕ຺ຖໍ, ມາຕິກາມຸຂໂຕຂິລໍ.

ຎາຕຸກາເມຫິ ສຸທ຺ເຘຫິ, ອນ຺ເຕວາສີຫິ ຍາຈິໂຕ.

໘. ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວານ ນຍໂຕ, ປາຬິອຏ຺ຐກຖາຄຕໍ.

ອຕ຺ຖໍ ວິນິຈ຺ຉຍຎ຺ເຈວ, ສມາເສນ ນິຣາກຸລໍ.

໙. ສາມຕ຺ຖິຍຄຕໍ ອຕ຺ຖໍ, ນິກາຍນ຺ຕຣນິສ຺ສຏໍ.

ມຫາວິຫາຣວາສີນໍ, ກມາຠຕນຍານຸຄໍ.

໑໐. ທີປຍນ຺ໂຕ ນຍຎ຺ຎູນໍ, ສທາ ສມ຺ໂມທກາຣິນິໍ.

ໂມຫວິຈ຺ເຉທນິໍ ນາມ, ກຣິສ຺ສາມຕ຺ຖວຓ຺ຓນນ຺ຕິ.

ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑. ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີມາຕິກາ

ຕິກປທຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ

ຕຕ຺ຖ ອຠິຘມ຺ມສ຺ສ ມາຕິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ເກນຏ຺ເຐນ ອຠິຘມ຺ໂມ? ຘມ຺ມາຕິເຣກຘມ຺ມວິເສສຏ຺ເຐນ. ອຕິເຣກວິເສສຕ຺ຖທີປໂກ ຫິ ເອຕ຺ຖ ອຠິ-ສທ຺ໂທ ‘‘ພາຬ຺ຫາ ເມ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕິ, ໂນ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໘໗; ໕.໑໙໕, ໑໐໒໒; ມ. ນິ. ໓.໓໘໔, ໓໘໙), ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໑; ຂຸ. ປາ. ໕.໑; ສຸ. ນິ. ມງ຺ຄລສຸຕ຺ຕ; ວິ. ວ. ໘໕໗) ວິຍ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ສມຸສ຺ສິເຕສຸ ພຫູສຸ ຉຕ຺ເຕສຸ ເຈວ ຘເຊສຸ ຈ ຍໍ ອຕິເຣກປ຺ປມາຓໍ, ວິເສສວຓ຺ຓສຓ຺ຐານຎ຺ຈ ຉຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອຕິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ, ໂຍ ອຕິເຣກປ຺ປມາໂຓ, ວິເສສວຓ຺ຓສຓ຺ຐາໂນ ຈ ຘໂຊ, ໂສ ອຕິທ຺ຘໂຊຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວເມວ ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ຘມ຺ມາຕິເຣກຘມ຺ມວິເສສຏ຺ເຐນ ‘‘ອຠິຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຠຄວຕາ ຫິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸສຈ຺ຈອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາກາຣາທໂຍ ຘມ຺ມາ ເອກເທເສນ ວິຠຕ຺ຕາ, ນ ນິປ຺ປເທເສນ, ອຠິຘມ຺ມໍ ປຕ຺ວາ ປນ ອເນເກຫິ ນຍວິເສເສຫິ ນິປ຺ປເທສໂຕວ ວິຠຕ຺ຕາ. ເອວໍ ຘມ຺ມາຕິເຣກຘມ຺ມວິເສສຏ຺ເຐນ ‘‘ອຠິຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເກນຏ຺ເຐນ ມາຕິກາ? ມາຕຸສມຏ຺ເຐນ. ມາຕາ ວິຍາຕິ ຫິ ມາຕິກາ ຍຖາ ປທຸມິກໍ ມຸຂນ຺ຕິ. ຍຖາ ຫິ ມາຕາ ນານາວິເຘ ປຸຕ຺ເຕ ປສວຕິ, ເຕ ປາເລຕິ, ໂປເສຕິ ຈ, ເອວມຍມ຺ປິ ນານາວິເຘ ຘມ຺ເມ, ອຕ຺ເຖ ຈ ປສວຕິ, ເຕ ຈ ອວິນສ຺ສມາເນ ປາເລຕິ, ໂປເສຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ‘‘ມາຕິກາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ມາຕິກໍ ຫິ ນິສ຺ສາຍ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີອາທິສຕ຺ຕປ຺ປກຣຓວເສນ ວິຕ຺ຖາຣິຍມານາ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓາ ຘມ຺ມາ, ອຕ຺ຖາ ຈ ຕາຍ ປສຸຕາ, ປາລິຕາ, ໂປສິຕາ ວິຍ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓິປ຺ປກຣເຓ ຈຕສ຺ໂສ ວິຠຕ຺ຕິໂຍ ຈິຕ຺ຕວິຠຕ຺ຕິ ຣູປວິຠຕ຺ຕິ ນິກ຺ເຂປຣາສິ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາໂຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ນານານເຍຫິ ເອກູນນວຸຕິຈິຕ຺ຕວິຠາວິນີ ຈິຕ຺ຕວິຠຕ຺ຕິ ວິຕ຺ຖາຣິຍມານາ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓຠາຓວາຣາ ໂຫຕິ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ເອກວິຘາທິນາ ຣູປວິຠາວິນີ ຣູປວິຠຕ຺ຕິ ວິຕ຺ຖາຣິຍມານາ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓຠາຓວາຣາ ໂຫຕິ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ມູລຂນ຺ຘທ຺ວາຣາທີນິ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເທສິໂຕ ນິກ຺ເຂປຣາສິ ວິຕ຺ຖາຣິຍມາໂນ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓຠາຓວາໂຣ ໂຫຕິ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ເຕປິຏກສ຺ສ ພຸທ຺ຘວຈນສ຺ສ ອຏ຺ຐກຖາຠູໂຕ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາໂຣ ວິຕ຺ຖາຣິຍມາໂນ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓຠາຓວາໂຣ ໂຫຕິ. ເອວມິທໍ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓິປ຺ປກຣຓໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ອຕິເຣກເຕຣສມຕ຺ຕຠາຓວາຣມ຺ປິ ສມານໍ ວິຕ຺ຖາຣິຍມານໍ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓຠາຓວາຣໍ ໂຫຕິ.

ຕຖາ ວິຠງ຺ຄປ຺ປກຣເຓ ຂນ຺ຘວິຠງ຺ໂຄ ອາຍຕນຘາຕຸສຈ຺ຈອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາກາຣສຕິປຏ຺ຐານສມ຺ມປ຺ປຘານອິທ຺ຘິປາທໂພຊ຺ຌງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄຌານອປ຺ປມຎ຺ຎາສິກ຺ຂາປທປຏິສມ຺ຠິທາຎາຓຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸຘມ຺ມຫທຍວິຠງ຺ຄາຕິ ອຏ຺ຐາຣສ ວິຠງ຺ຄາ ວິຠຕ຺ຕາ, ເຕ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍາທິນານານເຍຫິ ວິຕ຺ຖາຣິຍມານາ ປຈ຺ເຈກໍ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓຠາຓວາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວມິທໍ ວິຠງ຺ຄປ຺ປກຣຓໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ປຎ຺ຈຕິໍສມຕ຺ຕຠາຓວາຣມ຺ປິ ສມານໍ ວິຕ຺ຖາຣິຍມານໍ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓຠາຓວາຣໍ ໂຫຕິ.

ຕຖາ ຘາຕຸກຖາປກຣຓໍ ‘‘ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫ’’ຕິອາທິນາ ຈຸທ຺ທສວິເຘນ ວິຠຕ຺ຕໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ອຕິເຣກຉຠາຓວາຣມຕ຺ຕມ຺ປິ ສມານໍ ວິຕ຺ຖາຣິຍມານໍ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓຠາຓວາຣໍ ໂຫຕິ.

ຕຖາ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິປ຺ປກຣຓໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອາຍຕນຘາຕຸສຈ຺ຈອິນ຺ທ຺ຣິຍປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ຉພ຺ພິເຘນ ວິຠຕ຺ຕໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ອຕິເຣກປຎ຺ຈຠາຓວາຣມຕ຺ຕມ຺ປິ ວິຕ຺ຖາຣິຍມານໍ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓຠາຓວາຣໍ ໂຫຕິ.

ຕຖາ ກຖາວຕ຺ຖຸປ຺ປກຣຓໍ ສກວາເທ ປຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕສຕານິ, ປຣວາເທ ປຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕສຕານີຕິ ສຸຕ຺ຕສຫສ຺ສໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ວິຠຕ຺ຕໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ສງ຺ຄີຕິອາໂຣປິຕນເຍນ ທີຆນິກາຍປ຺ປມາຓມ຺ປິ ວິຕ຺ຖາຣິຍມານໍ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓຠາຓວາຣໍ ໂຫຕິ.

ຕຖາ ຍມກປ຺ປກຣຓໍ ມູລຍມກໍ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸສຈ຺ຈສງ຺ຂາຣອນຸສຍຈິຕ຺ຕຘມ຺ມອິນ຺ທ຺ຣິຍຍມກນ຺ຕິ ທສວິເຘນ ວິຠຕ຺ຕໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ວີສຠາຓວາຣສຕມ຺ປິ ວິຕ຺ຖາຣິຍມານໍ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓຠາຓວາຣໍ ໂຫຕິ.

ປຏ຺ຐານປ຺ປກຣຓໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທິຈຕຸວີສຕິປຈ຺ຈເຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕິກປຏ຺ຐານາທິຈຕຸວີສຕິວິເຘນ ວິຠຕ຺ຕໍ ປຈ຺ເຈກໍ ກຕິປຍຠາຓວາຣມ຺ປິ ວິຕ຺ຖາຣິຍມານໍ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓຠາຓວາຣໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓານໍ ຘມ຺ມານໍ, ອຕ຺ຖານຎ຺ຈ ປສວນໂຕ, ປາລນໂຕ, ໂປສນໂຕ ຈ ‘‘ມາຕາ ວິຍາຕິ ມາຕິກາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປາລນໂປສນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ສມ຺ມຸຏ຺ຐານໍ, ວິຣທ຺ຘານຎ຺ຈ ປາຬິອຕ຺ຖານໍ ມາຕິການຸສາເຣນ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສມານຍນໂຕ, ຣກ຺ຂຓໂຕ ຈ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສາ ປນາຍໍ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີມາຕິກາ ວິຠງ຺ຄມາຕິກາ ຘາຕຸກຖາມາຕິກາ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິມາຕິກາ ກຖາວຕ຺ຖຸມາຕິກາ ຍມກມາຕິກາ ປຏ຺ຐານມາຕິກາຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ປກຣຓານໍ ອາທິມ຺ຫິ ຐປິຕາ ສຕ຺ຕວິຘາ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີມາຕິກາ ອາທິ, ສາປິ ຕິກມາຕິກາ ທຸກມາຕິກາຕິ ທຸວິຘາ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວາວີສຕິ ຕິກາ ຕິກມາຕິກາ ນາມ. ທ຺ເວຈຕ຺ຕາລີສສຕທຸກາ ທຸກມາຕິກາ ນາມ, ສາ ປຸນ ອາຫຈ຺ຈຠາສິຕາ ສາວກຠາສິຕາຕິ ທຸວິຘາ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວາວີສຕິ ຕິກາ ເຈວ, ‘‘ເຫຕູ ຘມ຺ມາ ນ ເຫຕູ ຘມ຺ມາ…ເປ… ສຣຓາ ຘມ຺ມາ ອຣຓາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ອິເມ ຈ ສຕໍ ທຸກາຕິ ອຍໍ ອາຫຈ຺ຈຠາສິຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘເທສິຕາ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ປກຣຓານໍ ມາຕິກາ ນາມ, ຕທນນ຺ຕຣາ ‘‘ວິຊ຺ຊາຠາຄິໂນ ຘມ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາຠາຄິໂນ ຘມ຺ມາ…ເປ… ຂເຍຎາຓໍ ອນຸປ຺ປາເທຎາຓ’’ນ຺ຕິ ອິເມ ທ຺ວາຈຕ຺ຕາລີສ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກທຸກາ ຘມ຺ມເສນາປຕິສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖເຣນ ຐປິຕຕ຺ຕາ ສາວກຠາສິຕາ ນາມ. ອິເມ ຐເປນ຺ໂຕ ປນ ເຖໂຣ ນ ສາມຸກ຺ກໍສິເກນ ອຕ຺ຕໂນ ຎາເຓນ ຐເປສິ, ເອກຸຕ຺ຕຣິຍໍ ປນ ເອກກນິປາຕທຸກນິປາຕສງ຺ຄີຕິສຸຕ຺ຕທສຸຕ຺ຕຣສຸຕ຺ເຕຫິ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ອາຠິຘມ຺ມິກຕ຺ເຖຣານໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອກິລມນຕ຺ຖໍ ຐເປສິ.

ສາ ປຸນ ສປ຺ປເທສນິປ຺ປເທສວເສນ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາສາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ນວ ຕິກາ, ເອກສຕ຺ຕຕິ ຈ ທຸກາ ສປ຺ປເທສານໍ ສາວເສສານໍ ນາມຣູປານໍ ປຣິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສປ຺ປເທສາ ນາມ, ອວເສສາ ເຕຣສ ຕິກາ, ເອກສຕ຺ຕຕິ ຈ ທຸກາ ນິປ຺ປເທສານໍ ນິຣວເສສານໍ ນາມຣູປານໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ນິປ຺ປເທສາ ນາມ. ເຕສໍ ວິຠາໂຄ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ຕຖາ ນາມລາຠວເສນ ທ຺ວິຘາ. ສພ຺ເພວ ຫິ ເອເຕ ຕິກທຸກາ ອາທິປທວເສນ, ສພ຺ພປທວເສນ ຈາຕິ ທ຺ວິຘາ ນາມໍ ລຠນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ອພ຺ຍາກຕາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ອຍໍ ຕາວ ອາທິປທວເສນ ລທ຺ຘນາໂມ ກຸສລຕ຺ຕິໂກ ນາມ. ‘‘ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຘມ຺ມາ…ເປ… ຘມ຺ມາ’’ຕິ ອຍໍ ສພ຺ພປທວເສນ ລທ຺ຘນາໂມ ເວທນາຕ຺ຕິໂກ ນາມ. ເອວໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຕິກທຸການໍ ນາມໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສາ ປເນສາ ປຎ຺ຈທສຫິ ປຣິຈ຺ເຉເທຫິ ວວຕ຺ຖິຕາ. ຕິການໍ ຫິ ເອໂກ ປຣິຈ຺ເຉໂທ, ທຸການໍ ຈຸທ຺ທສ. ‘‘ເຫຕູ ຘມ຺ມາ ນເຫຕູ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທໂຍ ຫິ ຉ ທຸກາ ຄນ຺ຖໂຕ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສມ຺ພນ຺ເຘນ ກຓ຺ຓິກາ ວິຍ, ຆຏາ ວິຍ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ ‘‘ເຫຕຸໂຄຈ຺ຉໂກ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໂຕ ອປເຣ ‘‘ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທໂຍ ສຕ຺ຕ ທຸກາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອສມ຺ພນ຺ຘາ ເກວລໍ ທຸກສາມຎ຺ເຎນ ອຸຈ຺ຈິນິຕ຺ວາ ໂຄຈ຺ຉກນ຺ຕເຣ ຐປິຕຕ຺ຕາ, ອຎ຺ເຎຫິ ຈ ອນ຺ຕຣທຸເກຫິ ຈູຬກຕ຺ຕາ ‘‘ຈູຬນ຺ຕຣທຸກາ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕໂຕ ປຣໍ ອາສວທຸກາທີນໍ ຉນ຺ນໍ ທຸການໍ ວເສນ ອາສວໂຄຈ຺ຉໂກ ນາມ. ຕໂຕ ສໍໂຍຊນທຸກາທີນໍ ຉນ຺ນໍ ວເສນ ສໍໂຍຊນໂຄຈ຺ຉໂກ ນາມ. ຕຖາ ຄນ຺ຖໂອຆໂຍຄນີວຣຓທຸກາທີນໍ ຉນ຺ນໍ ຉນ຺ນໍ ວເສນ ຄນ຺ຖໂອຆໂຍຄນີວຣຓໂຄຈ຺ຉກາ ນາມ. ປຣາມາສທຸກາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ວເສນ ປຣາມາສໂຄຈ຺ຉໂກ ນາມ. ຕໂຕ ປຣໍ ສາຣມ຺ມຓທຸກາທໂຍ ຈຕຸທ຺ທສ ທຸກາ ມຫນ຺ຕຣທຸກາ ນາມ. ຕໂຕ ປຣໍ ອຸປາທານທຸກາທໂຍ ຉ ທຸກາ ອຸປາທານໂຄຈ຺ຉໂກ ນາມ. ຕໂຕ ກິເລສທຸກາທໂຍ ອຏ຺ຐທຸກາ ກິເລສໂຄຈ຺ຉໂກ ນາມ. ຕໂຕ ປຣໍ ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພທຸກາທໂຍ ອຏ຺ຐາຣສ ທຸກາ ອຠິຘມ຺ມມາຕິກາຍ ປຣິໂຍສາເນ ຐປິຕຕ຺ຕາ ປິຏ຺ຐິທຸກາ ນາມ. ວິຊ຺ຊາຠາຄິຍທຸກາທໂຍ ປນ ທ຺ວາຈຕ຺ຕາລີສ ທຸກາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກທຸກາ ນາມ. ເອວເມຕິສ຺ສາ ປຎ຺ຈທສຫິ ປຣິຈ຺ເຉເທຫິ ວວຕ຺ຖິຕາຍ ຕາວ ອຍໍ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ຠວິສ຺ສຕິ.

ກຸສລຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ

ຍສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ຕິກມາຕິກາ ອາທິ, ຕຕ຺ຖາປິ ກຸສລຕ຺ຕິໂກ ອາທິ, ຕສ຺ມາ ກຸສລຕ຺ຕິກສ຺ສ ຕາວ –

ອຕ຺ຖໂຕ ຠູມິເຠທາ ຈ, ປຈ຺ເຈກໍ ສມ຺ປໂຍຄໂຕ;

ອຸທ຺ເທສໂຕ ຈ ຘມ຺ມານໍ, ລກ຺ຂຓາທິວິຠາຄໂຕ.

ສງ຺ຄຫາ ສຸຎ຺ຎໂຕ ເຈວ, ວິສຍາທິປ຺ປເຠທໂຕ;

ຍຖານຸຣູປໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ, ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ຕາວ ກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸສລສທ຺ໂທ ອາໂຣຄ຺ຍານວຊ຺ຊເຉກສຸຂວິປາເກສຸ ທິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ຫິ ‘‘ກຈ຺ຈິ ນຸ ໂຠໂຕ ກຸສລໍ, ກຈ຺ຈິ ໂຠໂຕ ອນາມຍ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຊາ. ໑.໑໕.໒໔໖; ໒.໒໐.໑໒໙) ອາໂຣຄ຺ເຍ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ກຕໂມ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກາຍສມາຈາໂຣ ກຸສໂລ? ໂຍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ກາຍສມາຈາໂຣ ອນວຊ຺ໂຊ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໓໖໑) ອນວຊ຺ເຊ. ‘‘ກຸສໂລ ຕ຺ວໍ ຣຖສ຺ສ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໘໗) ເຉເກ. ‘‘ກຸສລສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຸປຈິຕຕ຺ຕາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໔໓໑) ສຸຂວິປາເກ. ສ຺ວາຍມິຘ ອາໂຣຄ຺ເຍປິ ອນວຊ຺ເຊປິ ສຸຂວິປາເກປິ ວຕ຺ຕຕິ. ຍເຖວ ຫິ ຣູປກາເຍ ນິພ຺ຍາຘິຕາຍ ອາໂຣຄ຺ຍຏ຺ເຐນ ກຸສລໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ອຣູປຘມ຺ເມປິ ກິເລສພ຺ຍາຘິໂນ ອຠາເວນ ອາໂຣຄ຺ຍຏ຺ເຐນ ກຸສລໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກິເລສວຊ຺ຊສ຺ສ ປນ ອຠາວາ ອນວຊ຺ຊຏ຺ເຐນ ກຸສລໍ.

ຘມ຺ມ-ສທ຺ໂທ ປນາຍໍ ປຣິຍຕ຺ຕິເຫຕຸຄຸຓນິສ຺ສຕ຺ຕນິຊ຺ຊີວຕາທີສຸ ທິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ຫິ ‘‘ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ເຄຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໔.໑໐໒) ປຣິຍຕ຺ຕິຍໍ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ເຫຕຸມ຺ຫິ ຎາຓໍ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາ’’ຕິອາທີສຸ (ວິຠ. ໗໒໐) ເຫຕຸມ຺ຫິ. ‘‘ນ ຫິ ຘມ຺ໂມ ອຘມ຺ໂມ ຈ, ອຸໂຠ ສມວິປາກິໂນ’’ຕິອາທີສຸ (ເຖຣຄາ. ໓໐໔) ຄຸເຓ. ‘‘ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໓໗໓) ນິສ຺ສຕ຺ຕນິຊ຺ຊີວຕາຍໍ, ສ຺ວາຍມິຘາປິ ນິສ຺ສຕ຺ຕນິຊ຺ຊີວຕາຍເມວ ວຏ຺ຏຕິ.

ວຈນຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ – ກຸຈ຺ຉິເຕ ປາປຘມ຺ເມ ສລຍນ຺ຕິ ຈລຍນ຺ຕິ ກມ຺ເປນ຺ຕິ ວິທ຺ຘໍເສນ຺ຕີຕິ ກຸສລາ. ກຸຈ຺ຉິເຕນ ວາ ອາກາເຣນ ສຍນ຺ຕີຕິ ກຸສາ, ເຕ ກຸເສ ລຸນນ຺ຕິ ຉິນ຺ທນ຺ຕີຕິ ກຸສລາ. ກຸຈ຺ຉິຕານໍ ວາ ສານໂຕ ຕນຸກຣຓໂຕ ຎາຓໍ ກຸສໍ ນາມ, ເຕນ ກຸເສນ ລາຕພ຺ພາ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພາຕິ ກຸສລາ. ອຖ ວາ ໂກສລ຺ລໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ, ຕໂຕ ໂກສລ຺ລໂຕ ສມ຺ຠູຕຕ຺ຕາ ກຸສລາ. ອິທໍ ປນ ອນນ຺ຕເຣ ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ນິພ຺ພຈນທ຺ວຍໍ ກິຎ຺ຈາປິ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານເມວ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຣຸຬ຺ຫີວເສນ ປນ ຕໍສທິສຕາຍ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານມ຺ປີຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ວາ ກຸສາ ອຸຠຍຠາຄຄຕໍ ຫຕ຺ຖປ຺ປເທສໍ ລຸນນ຺ຕິ, ເອວມິເມປິ ອຸປ຺ປນ຺ນານຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ ອຸຠຍຠາຄຄຕໍ ສໍກິເລສປກ຺ຂໍ ລຸນນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ກຸສາ ວິຍ ລຸນນ຺ຕີຕິ ກຸສລາ. ອຕ຺ຕໂນ ປນ ສຠາວໍ ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ຘມ຺ມາ, ຘາຣີຍນ຺ຕິ ວາ ປຈ຺ຈເຍຫິ, ຘາຣີຍນ຺ຕິ ວາ ຍຖາສຠາວໂຕ ອາຘາຣີຍນ຺ຕີຕິປິ ຘມ຺ມາ. ນ ກຸສລາ ອກຸສລາ, ມິຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂາ ອມິຕ຺ຕາ ວິຍ ກຸສລປຏິປກ຺ຂາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ພ຺ຍາກຕາຕິ ອພ຺ຍາກຕາ, ກຸສລາກຸສລຠາເວນ ອກຖິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສຸ ອນວຊ຺ຊສຸຂວິປາກລກ຺ຂຓາ ກຸສລາ, ສາວຊ຺ຊທຸກ຺ຂວິປາກລກ຺ຂຓາ ອກຸສລາ, ອວິປາກລກ຺ຂຓາ ອພ຺ຍາກຕາ.

ກິໍ ປເນຕານິ ກຸສລາຕິ ວາ ຘມ຺ມາຕິ ວາຕິອາທີນິ ເອກຕ຺ຖານິ, ອຸທາຫຸ ນານຕ຺ຖານີຕິ? ກິຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຍທິ ຕາວ ເອກຕ຺ຖານິ, ‘‘ກຸສລາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ກຸສລາ ກຸສລາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສທິສໍ ໂຫຕິ. ອຖ ນານຕ຺ຖານິ, ຕິກທຸການໍ ຉກ຺ກຈຕຸກ຺ກຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປທານຎ຺ຈ ອສມ຺ພນ຺ໂຘ ‘‘ກຸສລາ ຣູປໍ ຈກ຺ຂຸມາ’’ຕິອາທີນໍ ວິຍ. ອຖາປິ ຍທິ ເອຕານິ ເອກຕ຺ຖານິ, ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕປທານໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ຘມ຺ມານໍ ຘມ຺ມສຠາເວນ ເອກຕ຺ຕາ ກຸສລາທີນມ຺ປິ ເອກຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຖ ‘‘ກຸສລປທໂຕ ອກຸສລາທິປທສ຺ສ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ສິຍາ’’ຕິ ວທຖ, ນ ເອຕານິ ເອກຕ຺ຖານິ. ຕທາ ຘມ຺ໂມ ນາມ ຠາໂວ. ຠາວໂຕ ຈ ອຎ຺ໂຎ ອຠາໂວຕິ. ເອວໍ ອຎ຺ໂຎຎ຺ຎາເປກ຺ຂາຍ ອຠາວຕ຺ຕມາປນ຺ເນຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອນຎ຺ເຎ ກຸສລາທໂຍປິ ອຠາວາ ເອວ ສິຍຸນ຺ຕິ? ສພ຺ພເມຕໍ ອກາຣຓໍ, ກສ຺ມາ? ຍຖານຸມຕິໂວຫາຣສິທ຺ຘິໂຕ, ນ ຫິ ‘‘ກຸສລາ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທີນິ ປທານິ ຍຖາ ກຸສລາ ກຸສລາຕິ, ເອວໍ ອຕ຺ຖວິເສສາຠາເວນ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ອນຸມຕານິ, ນາປິ ກຸສລາ ຣູປໍ ຈກ຺ຂຸມາ-ສທ຺ທາ ວິຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອໂນໂລກິຕຕ຺ຖຠາເວນ, ອຖ ໂຂ ອນວຊ຺ຊອິຏ຺ຐວິປາກຕ຺ຕາທິສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຕ຺ຖວິເສສສ຺ສ, ສຠາວສາຘາຣຓາທິອຕ຺ຖສາມຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ໂຊຕກຕ຺ເຕນ ຍຖາກ຺ກມໍ ອນຸມຕານິ. ກຸສລ-ສທ຺ໂທ ຫິ ຘມ຺ມ-ສທ຺ທສ຺ສ ປຸຣໂຕ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ກຸສລາກຸສລາທິສພ຺ພສາຘາຣຓສາມຎ຺ຎຕ຺ຖທີປກໍ ຘມ຺ມ-ສທ຺ທໍ ອກຸສລາທິໂຕ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖວິເສສວິສິຏ຺ຐຕ຺ຖທີປກໍ ກໂຣຕິ. ເອວໍ ປຈ຺ເຈກໍ ຠິນ຺ນວິສຍານມ຺ປິ ເນສໍ ວິເສສນວິເສສິຕພ຺ພຠາເວນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ເອກຕ຺ຖຕາຍ ປຓ຺ຑິຕານຸມຕຕາຍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂທສາໂຣປເນ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ສພ຺ພເມຕໍ ອກາຣຓໍ. ເອວໍ ຕໂຕ ປເຣສຸປິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຍຖານຸຣູປໂຕ ຎາຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ຕາວ ປທຕ຺ຖໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ກຸສລປທຕ຺ໂຖ

ຠູມິເຠທາຕິ ເຕສຸ ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກຸສລາ ຕາວ ຘມ຺ມາ ຠູມິເຠທໂຕ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ໂຫນ຺ຕິ – ກາມາວຈຣາ ຣູປາວຈຣາ ອຣູປາວຈຣາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາຕິ. ອຍໍ ຠູມິເຠທໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ສມ຺ປໂຍຄໂຕຕິ ເອວໍ ຠູມິເຠທໂຕ ຈຕຸພ຺ພິຘານມ຺ປິ ເນສໍ ປຈ຺ເຈກໍ ສມ຺ປໂຍຄໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ກາມາວຈຣາ ຕາວ ສມ຺ປໂຍຄໂຕ ອຏ຺ຐວິຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ? ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໍ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອສງ຺ຂາຣໍ, ຕຖາ ສສງ຺ຂາຣໍ. ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕໍ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອສງ຺ຂາຣໍ, ຕຖາ ສສງ຺ຂາຣໍ. ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໍ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອສງ຺ຂາຣໍ, ຕຖາ ສສງ຺ຂາຣໍ. ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕໍ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອສງ຺ຂາຣໍ, ຕຖາ ສສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓຕາ, ສທ຺ຘາພາຫຸລ຺ລຕາ, ວິສຸທ຺ຘທິຏ຺ຐິຕາ, ອານິສໍສທສ຺ສາວິຕາ ຈ ເອກາທສ ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄກາຣຓານິ ຈາຕິ ອິເມຫິ ຕາວ ກາຣເຓຫິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຎາຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປນ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ກຕກມ຺ມໂຕ, ພ຺ຣຫ຺ມາທິອຸປປຕ຺ຕິໂຕ, ປຎ຺ຎາທສກວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຣິປາກໂຕ, ວິກ຺ຂມ຺ຠເນນ ກິເລສທູຣິຠາວໂຕ ຈ ສຕ຺ຕວິຘຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄກາຣຓໂຕ ຈ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຕ຺ຕໂນ ວາ ປເຣສໍ ວາ ວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ປຸພ຺ພປໂຍໂຄ ສງ຺ຂາໂຣ ນາມ.

ເຕນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສສງ຺ຂາຣໍ, ຕທຠາວາ ອສງ຺ຂາຣຎ຺ຈ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອເຕສຸ ຫິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂສມນສ຺ສຎາຓເຫຕຸໍ ອາຄມ຺ມ ປຫຏ຺ໂຐ ‘‘ອຕ຺ຖິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ອສໍສີທນ຺ໂຕ, ປເຣຫິ ຈ ອນຸສ຺ສາຫິໂຕ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ, ຕທາສ຺ສ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໍ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ປຐມໍ ກຸສລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍທາ ປນ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ໂຐ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ອມຸຕ຺ຕຈາຄິຕາທິວເສນ ສໍສີທມາໂນ, ອຕ຺ຕໂນ ປຏິສງ຺ຂາເຣນ ວາ ປເຣຫິ ວາ ອຸສ຺ສາຫິໂຕ ກໂຣຕິ, ຕທາສ຺ສ ຕເທວ ສສງ຺ຂາຣໍ ທຸຕິຍໍ ກຸສລໍ ໂຫຕິ. ຍທາ ປນ ຎາຕິຊນາທິປຏິປຕ຺ຕິທສ຺ສເນນ ຊາຕປຣິຈຍາ ພາລທາຣກາທໂຍ ຠິກ຺ຂຸອາທິທສ຺ສເນນ ໂສມນສ຺ສຊາຕາ ສຫສາ ທານວນ຺ທນາທີນິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕທາ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຕຕິຍໍ ກຸສລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍທາ ປນ ຎາຕິອາທີຫິ ອຸສ຺ສາຫິຕາ ເອວໍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕທາ ຕເທວ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ສສງ຺ຂາຣຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍທາ ປນ ໂສມນສ຺ສເຫຕຸໂນ ອຠາເວນ ວິສຸໍ ຈຕູສຸປິ ວິກປ຺ເປສຸ ໂສມນສ຺ສຣຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕທາ ເສສານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕານິ ກຸສລານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອວໍ ປຈ຺ເຈກໍ ສມ຺ປໂຍຄໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຸທ຺ເທສໂຕ ຈ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເອວໍ ສມ຺ປໂຍຄໂຕ ອຏ຺ຐວິເຘສຸ ກຸສເລສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸທ຺ເທສໂຕປິ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ປຐມກຸສເລ ຕາວ ປາຬິຍາ ສຣູເປນ ອາຄຕາ ຕິໍສ ຘມ຺ມາ, ເຍວາປນກາ ນວາຕິ ເອກູນຈຕ຺ຕາລີສ ຘມ຺ມາ ໂຫນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຜສ຺ໂສ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ເຈຕນາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຕກ຺ໂກ ວິຈາໂຣ ປີຕິ ວີຣິຍໍ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຊີວິຕໍ ສທ຺ຘາ ສຕິ ຫິຣີ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ອໂລໂຠ ອໂທໂສ ອໂມໂຫ ກາຍປສ຺ສທ຺ຘິ ຈິຕ຺ຕປສ຺ສທ຺ຘິ ກາຍລຫຸຕາ ຈິຕ຺ຕລຫຸຕາ ກາຍມຸທຸຕາ ຈິຕ຺ຕມຸທຸຕາ ກາຍກມ຺ມຎ຺ຎຕາ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມຎ຺ຎຕາ ກາຍປາຄຸຎ຺ຎຕາ ຈິຕ຺ຕປາຄຸຎ຺ຎຕາ ກາຍຸຊຸກຕາ ຈິຕ຺ຕຸຊຸກຕາຕິ ອິເມ ສຣູເປນ ອາຄຕາ ຕິໍສຘມ຺ມາ. ຉນ຺ໂທ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ມນສິກາໂຣ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ ກຣຸຓາ ມຸທິຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕວິຣຕິ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕວິຣຕິ ມິຈ຺ຉາຊີວວິຣຕີຕິ ອິເມ ເຍວາປນກາ ນວາຕິ.

ປທຠາຊນີເຍ ປນ –

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ກາມາວຈຣໍ ກຸສລໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ…ເປ… ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຜສ຺ໂສ ໂຫຕິ, ເວທນາ…ເປ… ສຎ຺ຎາ ເຈຕນາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຕກ຺ໂກ ວິຈາໂຣ ປີຕິ ສຸຂໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ເສກຄ຺ຄຕາ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ສມ຺ມາສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ ສທ຺ຘາພລໍ ວີຣິຍພລໍ ສຕິພລໍ ສມາຘິພລໍ ປຎ຺ຎາພລໍ ຫິຣິພລໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ ອໂລໂຠ ອໂທໂສ ອໂມໂຫ ອນຠິຊ຺ຌາ ອພ຺ຍາປາໂທ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຫິຣີ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ກາຍປສ຺ສທ຺ຘິ ຈິຕ຺ຕປສ຺ສທ຺ຘິ ກາຍລຫຸຕາ ຈິຕ຺ຕລຫຸຕາ ກາຍມຸທຸຕາ ຈິຕ຺ຕມຸທຸຕາ ກາຍກມ຺ມຎ຺ຎຕາ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມຎ຺ຎຕາ ກາຍປາຄຸຎ຺ຎຕາ ຈິຕ຺ຕປາຄຸຎ຺ຎຕາ ກາຍຸຊຸກຕາ ຈິຕ຺ຕຸຊຸກຕາ ສຕິ ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ສມໂຖ ວິປສ຺ສນາ ປຄ຺ຄາໂຫ ອວິກ຺ເຂໂປ ໂຫຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑) –

ເອວໍ ສຣູປໂຕ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ຉປຎ຺ຎາສ ຘມ຺ມາ ‘‘ເຍ ວາ ປນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຎ຺ເຎປິ ອຕ຺ຖິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ອຣູປິໂນ ຘມ຺ມາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑) ເອວໍ ເຍວາປນກວເສນ ສາມຎ຺ຎໂຕ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ຈສ຺ສາ ເຕສຸ ເຕສຸ ສຸຕ຺ຕປ຺ປເທເສສຸ ອາຄເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ສຣູປໂຕ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ຉນ຺ທາທໂຍ ນວາຕິ ປຎ຺ຈສຏ຺ຐິ ຘມ຺ມາ ອາຄຕາ. ຍສ຺ມາ ປນ ເຕສຸ ສຣູເປນ ອາຄຕາ ຌານງ຺ຄອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄງ຺ຄພລມູລາທີນໍ ວເສນ ເອກສ຺ເສວ ພຫຸກິຈ຺ຈຕາທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຍາເຍນ ຉປຎ຺ຎາສວິເຘນ ເທສິຕາປິ ອຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ສມຕິໍເສວ ຘມ຺ມາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ປນ ສວິຠຕ຺ຕິກາ ອວິຠຕ຺ຕິກາຕິ ທຸວິຘາ. ຕຕ຺ຖ ຜສ຺ສາທໂຍ ອຏ຺ຐາຣສ ເອກກຕ຺ຕາ ອວິຠຕ຺ຕິກາ. ເວທນາທໂຍ ທ຺ວາທສ ຘມ຺ມາ ອຏ຺ຐຕິໍສປ຺ປເຠເທນ ຍຖາໂຍຄໍ ວິຠຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສວິຠຕ຺ຕິກາ, ເຍວາປນກາ ປນ ອວິຠຕ຺ຕິກາ ເອວ. ຕສ຺ມາ ເຕ ສພ຺ເພປິ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ເອກູນຈຕ຺ຕາລີສ ຘມ຺ມາວ ໂຫນ຺ຕິ. ໂຫນ຺ຕິ ເຈຕ຺ຖ –

ຜສ຺ສາທິປຎ຺ຈກໍ ປຎ຺ຈຌານງ຺ຄານິນ຺ທ຺ຣິຍຏ຺ຐກໍ;

ມຄ຺ຄງ຺ຄປຎ຺ຈກໍ ສຕ຺ຕພລໍ ມູລຕ຺ຕິກມ຺ປິ ຈ.

ກມ຺ມປຖຕ຺ຕິກຎ຺ເຈວ, ໂລກປາລທຸກໍ ຕຖາ;

ປສ຺ສທ຺ຘິອາທີ ຉ ທຸກາ, ຕີຓິ ປິຏ຺ຐິທຸການິຕິ.

ສຕ຺ຕຣສຫິ ຣາສີຫິ, ຉປຎ຺ຎາເສວ ປາຬິຍໍ;

ວຸຕ຺ຕາ ສຠາວໂຕ ຕິໍສ, ຘມ຺ມາ ອຄຫິຕຄ຺ຄເຫ.

ຜສ຺ໂສ ຊີວິຕສຎ຺ຎາ ຈ, ເຈຕນາ ຈາຣປີຕິໂຍ;

ຉ ທຸກາ ກາຍປສ຺ສທ຺ຘິ-ປມຸຂາຏ຺ຐາຣເສກກາ.

ຈິຕ຺ຕໍ ວິຕກ຺ໂກ ສທ຺ຘາ ຈ, ຫິຣິໂອຕ຺ຕປ຺ປິຍມ຺ປິ ຈ;

ອໂລໂຠ ຈ ອໂທໂສ ຈ, ສຕ຺ຕ ທ຺ວິຘາ ວິຠາວິຕາ.

ເວທນາ ຕິວິຘາ ວີຣິຍໍ, ສຕິ ຈ ຈຕຸຘາ ມຕາ;

ຉທ຺ຘາ ເອກຄ຺ຄຕາ ປຎ຺ຎາ, ສຕ຺ຕຘາວ ວິຠາວິຕາ.

ວິຣຕີ ອປ຺ປມຎ຺ຎາໂຍ, ມນກ຺ກາໂຣ ຉນ຺ທມຊ຺ຌຕ຺ຕາ;

ຘິໂມກ຺ໂຂ ເຍວາປນກາ, ນເວເຕ ປຐເມ ມເນ.

ປຎ຺ຈສຏ຺ຐິວິເຘເນວ, ປຣິຍາເຍນ ເທສິຕາ;

ນວາຘິກາ ຈ ເຕຕ຺ຕິໍສ, ຘມ຺ມາວ ປຣມຕ຺ຖໂຕຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ສຣູເປນ ອາຄຕາ ຕິໍສ ຘມ຺ມາ, ເຍວາປນເກສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈາຕິ ຈຕຸຕ຺ຕິໍສ ຘມ຺ມາ ເອກກ຺ຂເຓ ນິຍຕາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເສສາ ປນ ກຣຸຓາທໂຍ ປຎ຺ຈ ກຣຸຓາປຸພ຺ພຠາຄມຸທິຕາປຸພ຺ພຠາຄວເສນ, ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕມິຈ຺ຉາຊີເວຫິ ວິຣມຓວເສນ ຈ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິກາເລສຸ ເອວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຖານຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ອນິຍຕາ. ເຕ ຈ ຍສ຺ມາ ທຸກ຺ຂິຕສຸຂິຕສຕ຺ຕວເສນ, ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິຕ຺ຕຍວເສນ ຈ ປຈ຺ເຈກໍ ຠິນ຺ນວິສຍຕ຺ຕາ ເອກໂຕ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ກຣຸຓາປຸພ຺ພຠາຄາທິວເສນ ປວຕ຺ເຕສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓສຸ ນິຍຕາ ຈຕຸຕ຺ຕິໍສ, ກຣຸຓາທີສຸ ເອກນ຺ຕິ ປຎ຺ຈຕິໍສ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເກວລໍ ປນ ທານາທິວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ນິຍຕາ ຈຕຸຕ຺ຕິໍເສວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ຘມ຺ມຸທ຺ເທສໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ລກ຺ຂຓາທິວິຠາຄໂຕຕິ ເອວໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐານໍ ຘມ຺ມານໍ ລກ຺ຂຓຣສາທິໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຜຸສຕີຕິ ຜສ຺ໂສ. ສ຺ວາຍໍ ຜຸສນລກ຺ຂໂຓ, ສງ຺ຆຏ຺ຏນຣໂສ, ສນ຺ນິປາຕປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ, ອາປາຖຄຕວິສຍປທຏ຺ຐາໂນ. ອຍໍ ຫິ ອຣູປຘມ຺ໂມປິ ສມາໂນ ອາຣມ຺ມເຓ ຜຸສນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຜຸສນລກ຺ຂໂຓ, ສາ ຈສ຺ສ ຜຸສນາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິ ອມ຺ພິລາທິທສ຺ສເນ ເຂຬຸປ຺ປາທາທິນາ ຎາຕພ຺ພາ. ເອກເທເສນ ປນ ອນລ຺ລີຍມາໂນປິ ຣູປໍ ວິຍ ຈກ຺ຂຸໍ, ສທ຺ໂທ ວິຍ ຈ ໂສຕໍ ຈິຕ຺ຕມາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ສງ຺ຆຏ຺ເຏຕີຕິ ສງ຺ຆຏ຺ຏນຣໂສ. ຕິກສນ຺ນິປາຕສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ກາຣຓສ຺ສ ວເສນ ປເວທິຕຕ຺ຕາ ສນ຺ນິປາຕປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ, ຜລຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາເນນ ປເນສ ເວທນາປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຊ຺ຊາສມນ຺ນາຫາເຣນ ເຈວ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍນ ຈ ປຣິກ຺ຂເຕ ວິສເຍ ອນນ຺ຕຣາເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ອາປາຖຄຕວິສຍປທຏ຺ຐາໂນຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເວທນາຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ ປເນສ ນິຈ຺ຈມ຺ມາ ຄາວີ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ລກ຺ຂຓາທີສຸ ຈ ເຕສໍ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ສຠາໂວ ວາ ສາມຎ຺ຎໍ ວາ ລກ຺ຂຓໍ ນາມ, ກິຈ຺ຈໍ ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ວາ ຣໂສ ນາມ, ອຸປຏ຺ຐານາກາໂຣ ວາ ຜລໍ ວາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ ນາມ, ອາສນ຺ນກາຣຓໍ ປທຏ຺ຐານໍ ນາມ. ເອວໍ ອຸປຣິປິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓາທີນໍ ນານຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເວທຍຕີຕິ ເວທນາ, ສາ ເວທຍິຕລກ຺ຂຓາ, ສຠາວເຠທໂຕ ປເນສາ ປຎ຺ຈວິຘາ ໂຫຕິ – ສຸຂໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ໂທມນສ຺ສໍ ອຸເປກ຺ຂາຕິ. ຕຕ຺ຖ ອິຏ຺ຐໂຜຏ຺ຐພ຺ພານຸຠວນລກ຺ຂຓໍ ສຸຂໍ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ອຸປພ຺ຣູຫນຣສໍ, ກາຍິກອສ຺ສາທປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍປທຏ຺ຐານໍ. ອນິຏ຺ຐໂຜຏ຺ຐພ຺ພານຸຠວນລກ຺ຂຓໍ ທຸກ຺ຂໍ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ມິລາປນຣສໍ, ກາຍິກາພາຘປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍປທຏ຺ຐານໍ. ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓານຸຠວນລກ຺ຂຓໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ຍຖາ ຕຖາ ວາ ອິຏ຺ຐາກາຣສມ຺ໂຠຄຣສໍ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ອຸປພ຺ຣູຫນຣສໍ ວາ, ເຈຕສິກອສ຺ສາທປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ອິຏ຺ຐາກາຣທສ຺ສນປທຏ຺ຐານໍ. ອນິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓານຸຠວນລກ຺ຂຓໍ ໂທມນສ຺ສໍ, ຍຖາ ຕຖາ ວາ ອນິຏ຺ຐາກາຣສມ຺ໂຠຄຣສໍ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ມິລາປນຣສໍ ວາ, ເຈຕສິກາພາຘປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ເອກນ຺ເຕນ ຫທຍວຕ຺ຖຸປທຏ຺ຐານໍ. ມຊ຺ຌຕ຺ຕເວທຍິຕລກ຺ຂຓາ ອຸເປກ຺ຂາ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ນາຕິອຸປພ຺ຣູຫນມິລາປນຣສາ, ສນ຺ຕຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ນິປ຺ປີຕິກຈິຕ຺ຕປທຏ຺ຐານາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສຸຂໍ, ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ເອກນ຺ຕມພ຺ຍາກຕໍ, ໂທມນສ຺ສເມກນ຺ຕມກຸສລໍ, ໂສມນສ຺ສຸເປກ຺ຂາ ປນ ສິຍາ ກຸສລາ, ສິຍາ ອກຸສລາ, ສິຍາ ອພ຺ຍາກຕາ. ອິຘ ປນ ກຸສລາ ໂສມນສ຺ສເວທນາ ອຘິປ຺ເປຕາ.

ນີລາທິເຠທໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ສຎ຺ຊານາຕີຕິ ສຎ຺ຎາ. ສາ ສຎ຺ຊານນລກ຺ຂຓາ, ປຈ຺ຈາຠິຎ຺ຎາຓຣສາ, ປຸນສຎ຺ຊານນປຈ຺ຈຍນິມິຕ຺ຕກຣຓຣສາ ວາ ທາຣຸອາທີສຸ ຕຈ຺ຉກາທໂຍ ວິຍ, ຍຖາຄຫິຕນິມິຕ຺ຕວເສນ ອຠິນິເວສກຣຓປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ ຫຕ຺ຖິທສ຺ສກອນ຺ຘາ ວິຍ, ອາຣມ຺ມເຓ ອໂນຄາຬ຺ຫວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອຈິຣຏ຺ຐານປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ ວາ ວິຊ຺ຊຸ ວິຍ, ຍຖາອຸປຏ຺ຐິຕວິສຍປທຏ຺ຐານາ ຕິຓປຸຣິເສສຸ ມິຄໂປຕການໍ ປຸຣິສາຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎາ ວິຍ.

ເຈເຕຕີຕິ ເຈຕນາ, ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ອາຣມ຺ມເຓ ອຠິສນ຺ທຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາ ເຈຕນາຠາວລກ຺ຂຓາ, ອາຍູຫນຣສາ, ສາ ຈ ກຸສລາກຸສເລສຸ ເອວ ໂຫຕິ. ອິຕເຣສຸ ປນ ຕໍສທິສຕາຍ ສໍວິທຫນປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ ສກິຈ຺ຈປຣກິຈ຺ຈສາຘກາ ເຊຏ຺ຐສິສ຺ສມຫາວຑ຺ຒກິອາທໂຍ ວິຍ. ອຈ຺ຈາຍິກກມ຺ມານຸສ຺ສຣຓາທີສຸ ປນາຍໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ອຸສ຺ສາຫນຠາເວນ ປວຕ຺ຕມານາ ປາກຏາ ໂຫຕິ.

ອາຣມ຺ມຓໍ ຈິນ຺ເຕຕີຕິ ຈິຕ຺ຕໍ, ວິຎ຺ຎາຓໍ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນສ຺ສ ວຈນຕ຺ໂຖ ຈິຕ຺ຕທຸເກ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ຕເທຕໍ ວິຊານນລກ຺ຂຓໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ປຸພ຺ພງ຺ຄມຣສໍ, ນິຣນ຺ຕຣປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ສນ຺ຘານປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ນາມຣູປປທຏ຺ຐານໍ.

ວິຕກ຺ເກຕິ ອູເຫຕິ, ວິຕກ຺ກນມຕ຺ຕເມວ ວາ ໂສຕິ ວິຕກ຺ໂກ. ສ຺ວາຍມາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຠິໂຣປນລກ຺ຂໂຓ, ອາຫນນປຣິຍາຫນນຣໂສ, ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອານຍນປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ.

ອາຣມ຺ມເຓ ເຕນ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຈຣຕິ, ວິຈຣຓມຕ຺ຕເມວ ວາ ໂສຕິ ວິຈາໂຣ. ສ຺ວາຍມາຣມ຺ມຓານຸມຊ຺ຊນລກ຺ຂໂຓ, ຕຕ຺ຖ ສຫຊາຕານຸໂຍຊນຣໂສ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸປ຺ປພນ຺ຘນປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ. ອຠິນິໂຣປນານຸມຊ຺ຊນວເສນ ປເນສໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ໂອຬາຣິກສຸຂຸມຕາຍ ຆຓ຺ຏາຠິຆາໂຕ ວິຍ ເຈຕໂສ ປຐມາຠິນິປາໂຕ ວິຕກ຺ໂກ, ຆຓ຺ຏານຸຣໂວ ວິຍ ອນຸປ຺ປພນ຺ໂຘ ວິຈາໂຣ. ວິປ຺ຜາຣວາ ເຈຕ຺ຖ ວິຕກ຺ໂກ ອາກາເສ ອຸປ຺ປຕິຕຸກາມປກ຺ຂິໂນ ປກ຺ຂວິກ຺ເຂໂປ ວິຍ, ສນ຺ຕວຸຕ຺ຕິ ວິຈາໂຣ ອາກາເສ ອຸປ຺ປຕິຕສ຺ສ ປກ຺ຂິໂນ ປກ຺ຂປສາຣຓໍ ວິຍ. ໂສ ປນ ເນສໍ ວິເສໂສ ປຐມທຸຕິຍຊ຺ຌາເນສຸ ປາກໂຏ ໂຫຕິ. ອຸໂຠປິ ປເນເຕ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມປທຏ຺ຐານາ.

ປິຓຍຕີຕິ ປີຕິ. ສາ ສມ຺ປິຍາຍນລກ຺ຂຓາ, ກາຍຈິຕ຺ຕປີຓນຣສາ, ຜຣຓຣສາ ວາ, ໂອທຄ຺ຍປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຈິຕ຺ຕປທຏ຺ຐານາ.

ວີຣານໍ ຠາໂວ, ກມ຺ມໍ ວາ ວີຣິຍໍ, ວິວິເຘນ ວາ ອຸປາເຍນ ອີຣຍິຕພ຺ພໍ ປວຕ຺ຕຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວີຣິຍໍ. ຕຎ຺ຈ ອຸສ຺ສາຫລກ຺ຂຓໍ, ສຫຊາຕານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຣສໍ, ອສໍສີທນຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ‘‘ສໍວິຄ຺ໂຄ ໂຍນິໂສ ປທຫຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໑໑໓) ວຈນໂຕ ສໍເວຄປທຏ຺ຐານໍ, ວີຣິຍາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸປທຏ຺ຐານໍ ວາ. ອິທໍ ປນ ກຸສລປກ຺ເຂ ປທຏ຺ຐານໍ, ອກຸສລາທິປກ຺ເຂ ປນ ສາຘາຣຓວເສນ ຍຖາ ຕຖາ ວາ ທຸກ຺ຂວິໂນທນກາມຕາປທຏ຺ຐານໍ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມປທຏ຺ຐານໍ ວາ. ຕໍ ສມາຣທ຺ຘໍ ສພ຺ພາສໍ ສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ມູລໍ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ເອໂກ ອຄ຺ໂຄ ວິສໂຍ ອສ຺ສາຕິ ເອກຄ຺ຄໍ, ຈິຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ເອກຄ຺ຄຕາ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕາ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ, ສມາຘິສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ສາ ອວິສາຣຓລກ຺ຂຓາ, ສຫຊາຕານໍ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຣສາ ນຫານີຍຈຸຓ຺ຓານໍ ອຸທກໍ ວິຍ, ອຸປສມປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ຎາຓປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ ວາ, ສຸຂປທຏ຺ຐານາ, ອກຸສລາທິສາຘາຣຓວເສນ ປເນຕ຺ຖາປິ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານປທຏ຺ຐານານິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຎາຕພ຺ພານິ. ນິວາເຕ ທີປຈ຺ຈີນໍ ຐິຕິ ວິຍ ເຈຕໂສ ຐິຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸປວິສນ຺ຕາ ວິຍ ກຸສລປກ຺ເຂ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂອຄາຫນ຺ຕິ ສທ຺ຘາ ສຕິ ເອກຄ຺ຄຕາ ປຎ຺ຎາຕິ, ເຕເນວ ສທ຺ຘາ ‘‘ໂອກປ຺ປນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ສຕິ ຈ ‘‘ອປິລາປນາ’’ຕິ, ເອກຄ຺ຄຕາ ‘‘ອວຏ຺ຐິຕີ’’ຕິ, ປຎ຺ຎາ ‘‘ປຣິໂຍຄາຫນາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕາ. ອກຸສລປກ຺ເຂ ຈ ຕໂຍ ຕຓ຺ຫາ ທິຏ຺ຐິ ອວິຊ຺ຊາຕິ. ເຕນ ເຕ ເອວ ‘‘ໂອຆາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຖາປິ ເນສໍ ລກ຺ຂຓາທິໂຕ ນານຕ຺ຕມ຺ປິ ສິທ຺ຘເມວ. ອກຸສລປກ຺ເຂ ປນ ເອກຄ຺ຄຕາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສມາຄຕຕ຺ຕາ ‘‘ໂອຄາຫນາ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕາ. ອກຸສລຘມ຺ມາ ຫິ ເອກວິສເຍ ສມ຺ປິຓ຺ຑນກິຈ຺ເຈນ ສມາຘິນາ ຍຸຕ຺ຕາປິ ອຸທກສິຕ຺ຕຣຊຸຏ຺ຐານໍ ວິຍ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ວິກິຣຓສຠາວາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕເນວ ເຫຕ຺ຖ ອຸປຈາຣປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕິ ນ ໂຫຕິ, ກຸສລຘມ຺ມາ ປນ ຍສ຺ມາ ອຸທກໍ ອາສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອາສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອາໂກຏນມຊ຺ຊນາທີນິ ກຕ຺ວາ ອຸປລິຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ວິຍ ສກລມ຺ປິ ທິວສໍ ນິຈ຺ຈລປວຕ຺ຕນສມຕ຺ຖາຕິ ອຸປຈາຣປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕາປິ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ໂອຄາຫນາຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ຊີວນ຺ຕິ ເຕນ, ຊີວນມຕ຺ຕໍ ວາ ຕນ຺ຕິ ຊີວິຕໍ, ຕໍ ສຫຊາຕານຸປາລນລກ຺ຂຓໍ, ເຕສໍ ປວຕ຺ຕນຣສໍ, ເຕສຎ຺ເຎວ ຐປນປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ຍາປຍິຕພ຺ພຘມ຺ມປທຏ຺ຐານໍ. ອຕ຺ຕໂນ ຐິຕິກ຺ຂເຓ ເອວ ເຈຕໍ ເຕ ຘມ຺ເມ ອນຸປາເລຕິ ອຸທກໍ ວິຍ ອຸປ຺ປລາທີນິ, ນ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ. ສຍໍ ຠິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ສຍໍ ປວຕ຺ຕິຕຘມ຺ມສມ຺ພນ຺ເຘເນວ ປວຕ຺ຕຕິ ນິຍາມໂກ ວິຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ສທ຺ທຫນ຺ຕິ ເອຕາຍ, ສຍໍ ວາ ສທ຺ທຫຕິ, ສທ຺ທຫນມຕ຺ຕໍ ວາ ເອສາຕິ ສທ຺ຘາ. ສາ ສທ຺ທຫນລກ຺ຂຓາ, ໂອກປ຺ປນລກ຺ຂຓາ ວາ, ປສາທນຣສາ ອຸທກປ຺ປສາທກມຓິ ວິຍ, ປກ຺ຂນ຺ທນຣສາ ວາ ໂອຆຸຕ຺ຕາຣກວີຣປຸຣິໂສ ວິຍ, ອກາລຸສິຍປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ອຘິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ ວາ, ສທ຺ເຘຍ຺ຍວຕ຺ຖຸປທຏ຺ຐານາ, ສທ຺ຘມ຺ມສວນາທິໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ຄປທຏ຺ຐານາ ວາ, ຫຕ຺ຖວິຕ຺ຕພີຊານິ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ສຣນ຺ຕິ ຕາຍ, ສຍໍ ວາ ສຣຕິ, ສຣຓມຕ຺ຕເມວ ວາ ເອສາຕິ ສຕິ. ສາ ອປິລາປນລກ຺ຂຓາ, ອສມ຺ໂມສນຣສາ, ອາຣກ຺ຂປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ວິສຍາຠິມຸຂຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ ວາ, ຖິຣສຎ຺ຎາປທຏ຺ຐານາ, ກາຍາທິສຕິປຏ຺ຐານປທຏ຺ຐານາ ວາ. ອາຣມ຺ມເຓ ທຬ຺ຫປຕິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ປນ ເອສິກາ ວິຍ, ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທິຣກ຺ຂຓໂຕ ໂທວາຣິໂກ ວິຍ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີຫິ ຫິຣີຍຕີຕິ ຫິຣີ, ລຊ຺ຊາເຍຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເຕຫິເຍວ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕີຕິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ, ປາປໂຕ ອຸພ຺ເພຄສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕຕ຺ຖ ປາປໂຕ ຊິຄຸຈ຺ຉນລກ຺ຂຓາ ຫິຣີ, ອຸຕ຺ຕາສລກ຺ຂຓໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ. ລຊ຺ຊນາກາເຣນ ປາປການໍ ອກຣຓຣສາ ຫິຣີ, ອຸຕ຺ຕາສາກາເຣນ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ. ອສຸຈິມກ຺ຂິຕສ຺ສ, ອຄ຺ຄິສນ຺ຕຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອໂຍຄຸຬສ຺ສ ຄເຫຕຸໍ ອວິສຫນໍ ວິຍ ເອເຕສໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ຊິຄຸຈ຺ຉນສນ຺ຕາສາກາເຣຫິ ປາປາກຣຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕາກາເຣເນວ ຈ ປາປໂຕ ສໍໂກຈນປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານານິ ເອຕານິ, ອຕ຺ຕປຣຄາຣວປທຏ຺ຐານານິ ກຸລວຘູເວສິຍາ ຠາໂວ ວິຍ, ໂລກປາລການິ ຈາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ປເນສໍ ສມຸຏ຺ຐານໍ ອຘິປຕິ ສຠາໂວ ລກ຺ຂເຓນ ຈາຕິ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ຍຖາກ຺ກມໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາສມຸຏ຺ຐານຕາ, ອຕ຺ຕໂລກາຘິປຕິຕາ, ລຊ຺ຊາຠຍສຠາວສຓ຺ຐິຕຕາ, ສປ຺ປຕິສ຺ສວວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວິຕາລກ຺ຂຓຕາ ຈ ອຏ຺ຐສາລິນິຍໍ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑ ພລຣາສິວຓ຺ຓນາ) ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຠຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຖິເກຫິ ຕໍ ຕຕ຺ເຖວ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ນ ລຸພ຺ຠຕິ ເອເຕນ, ສຍໍ ວາ ນ ລຸພ຺ຠຕິ, ອລຸພ຺ຠນມຕ຺ຕເມວ ວາ ຕນ຺ຕິ ອໂລໂຠ. ອໂທສາໂມເຫສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຕສຸ ອໂລໂຠ ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອເຄຘລກ຺ຂໂຓ, ອລຄ຺ຄຠາວລກ຺ຂໂຓ ວາ ກມລທເລ ຊລພິນ຺ທຸ ວິຍ, ອປຣິຄ຺ຄຫຣໂສ ມຸຕ຺ຕຠິກ຺ຂຸ ວິຍ, ອນລ຺ລີນຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ ອສຸຈິມ຺ຫິ ປຕິຕປຸຣິໂສ ວິຍ.

ອໂທໂສ ອຈຓ຺ຑິກ຺ກລກ຺ຂໂຓ, ອວິໂຣຘລກ຺ຂໂຓ ວາ ອນຸກູລມິຕ຺ໂຕ ວິຍ, ອາຆາຕວິນຍນຣໂສ, ປຣິຬາຫວິນຍນຣໂສ ວາ ຈນ຺ທນໍ ວິຍ, ໂສມ຺ມຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ໂທ ວິຍ.

ອໂມໂຫ ຍຖາສຠາວປ຺ປຏິເວຘລກ຺ຂໂຓ, ອກ຺ຂລິຕປ຺ປຏິເວຘລກ຺ຂໂຓ ວາ ກຸສລິສ຺ສາສກ຺ຂິຕ຺ຕອຸສຸປ຺ປຏິເວໂຘ ວິຍ, ວິສໂຍຠາສນຣໂສ ອນຸທ຺ຘໂຏ ປທີໂປ ວິຍ, ອສມ຺ໂມຫປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ ອຣຎ຺ຎຄຕສຸເທສໂກ ວິຍ. ຕໂຍປິ ເຈເຕ ສພ຺ພກຸສລານໍ ມູລຠູຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ອປິຈ ອໂລໂຠ ເຈຕ຺ຖ ທານເຫຕຸ, ອໂທໂສ ສີລເຫຕຸ, ອໂມໂຫ ຠາວນາເຫຕຸ. ຕີຫິປິ ເຈເຕຫິ ຍຖາປຏິປາຏິຍາ ເນກ຺ຂມ຺ມສຎ຺ຎາ ອພ຺ຍາປາທສຎ຺ຎາ ອວິຫິໍສາສຎ຺ຎາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ອຘິກອູນວິປຣີຕຄ຺ຄຫຓານໍ ອຠາໂວ, ຕຖາ ປິຍວິປ຺ປໂຍຄອປ຺ປິຍສມ຺ປໂຍຄອິຈ຺ຉິຕາລາຠທຸກ຺ຂານໍ, ຊາຕິຊຣາມຣຓທຸກ຺ຂານໍ, ເປຕນິຣຍຕິຣຈ຺ຉານຄຕິທຸກ຺ຂານຎ຺ຈ ອຠາໂວ, ຕຖາ ໂຠຄມິຕ຺ຕອຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍຠາໂວ, ຕຖາ ກາມສຸຂປຣິຈ຺ຈາຄອຕ຺ຕກິລມຖປຣິຈ຺ຈາຄມຊ຺ຌິມປຏິປຕ຺ຕີນໍ ສມ຺ຠໂວ, ຕຖາ ອສຸຠອປ຺ປມາຓຘາຕຸສຎ຺ຎານໍ, ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂອນຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ, ທິພ຺ພພ຺ຣຫ຺ມອຣິຍວິຫາຣານຎ຺ຈ ສມ຺ຠໂວ ໂຫຕີຕິ ເອວມາທີຫິ ນເຍຫິ ເຕສໍ ວິຕ຺ຖາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ອໂມໂຫ ນາມ ປຎ຺ຎາ, ສາ ປຊານນລກ຺ຂຓາ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຊານນລກ຺ຂຓໍ. ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຊານນລກ຺ຂຓາ. ກິໍ ປເນຕາສໍ ສຎ຺ຎາວິຎ຺ຎາຓປຎ຺ຎານໍ ນານຕ຺ຕນ຺ຕິ? ສຎ຺ຊານນວິຊານນປຊານນເມວ. ເອຕາສໍ ຫິ ສມາເນປິ ຊານນຠາເວ ສຎ຺ຎາຍ ‘‘ນີລໍ ປີຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປຸນ ສຎ຺ຎຸປ຺ປາທກມຕ຺ເຕນ ອາກາເຣນ ສຎ຺ຊານນມຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ, ອຊາຕພຸທ຺ຘິທາຣກສ຺ສ ວິຍ ຈິຕ຺ຕວຏ຺ຏາທິຠາວມຕ຺ຕາກາເຣນ ກຫາປຓາທິທສ຺ສນໍ, ນ ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ. ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ຈ ຕໂຕ ວິສິຏ຺ເຐນ ຈ ອນິຈ຺ຈາທິນາ ອາກາເຣນ ຊານນໍ ໂຫຕິ, ຄາມິກປຸຣິສສ຺ສ ວິຍ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ເຈວ ອຸປໂຠຄາຣຫຕາທິນາ ຈ ອາກາເຣນ ກຫາປຓາທິທສ຺ສນໍ, ນ ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ. ປຎ຺ຎາຍ ປນ ເຕຫິ ຈ ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ຈ ມຄ຺ຄປາຕຸຠາວາທິເຫຕູຫິ ສພ຺ເພຫິ ອາກາເຣຫິ ປຊານນໍ ໂຫຕິ, ເຫຣຎ຺ຎິກສ຺ສ ວິຍ ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ເຈວ ເຉກກູຏອທ຺ຘສາຣາທິສພ຺ເພຫິ ອາກາເຣຫິ ຈ ກຫາປຓາທິທສ຺ສນໍ. ປຎ຺ຎາຍ ຫິ ອຊານິຕພ຺ພໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍ ສຎ຺ຊານນວິຊານນປຊານນາກາເຣຫິ ເອຕາສໍ ນານຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ວິຕກ຺ກວີຣິຍາທິສຫຊາຕປຈ຺ຈຍວິຣຫໂຕ ຣູປາທີສຸ ສຎ຺ຎາກິຈ຺ຈໂຕ ອຘິກວິຊານນກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ພລປຣິຓາຍການິ ວິຍ ເສນງ຺ຄານິ ປຎ຺ຎານຸວຕ຺ຕກາເນວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ປຎ຺ຈຫິ ວິຎ຺ຎາເຓຫິ ນ ກຎ຺ຈິ ຘມ຺ມໍ ປຏິວິຊານາຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຠິນິປາຕມຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ (ວິຠ. ໗໖໖).

ກາຍປສ຺ສມ຺ຠນໍ ກາຍປສ຺ສທ຺ຘິ. ຈິຕ຺ຕປສ຺ສມ຺ຠນໍ ຈິຕ຺ຕປສ຺ສທ຺ຘິ. ກາໂຍຕິ ປເນຕ຺ຖ ເວທນາທໂຍ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ. ອຸໂຠປິ ປເນຕາ ກາຍຈິຕ຺ຕທຣຖວູປສມລກ຺ຂຓາ, ກາຍຈິຕ຺ຕທຣຖນິມ຺ມທ຺ທນຣສາ, ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ອປຣິປ຺ຜນ຺ທສີຕິຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ກາຍຈິຕ຺ຕປທຏ຺ຐານາ. ກາຍຈິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອວູປສມກຣອຸທ຺ຘຈ຺ຈາທິກິເລສປຏິປກ຺ຂຠູຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ກາຍລຫຸຠາໂວ ກາຍລຫຸຕາ. ຈິຕ຺ຕລຫຸຠາໂວ ຈິຕ຺ຕລຫຸຕາ. ເອວໍ ອຸປຣິປິ ປທຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ຄຣຸຠາວວູປສມລກ຺ຂຓາ ກາຍລຫຸຕາ, ຈິຕ຺ຕລຫຸຕາ ຈ, ເຕສໍ ຄຣຸຠາວນິມ຺ມທ຺ທນຣສາ, ເຕສໍ ອທນ຺ຘຕາປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ເຕສໍ ຄຣຸຠາວກຣຖິນມິທ຺ຘາທິກິເລສປຏິປກ຺ຂຠູຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ຖທ຺ຘຠາວວູປສມລກ຺ຂຓາ ກາຍມຸທຸຕາ, ຈິຕ຺ຕມຸທຸຕາ ຈ, ເຕສໍ ຖທ຺ຘຠາວນິມ຺ມທ຺ທນຣສາ, ອປ຺ປຏິຆາຕປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ກາຍຈິຕ຺ຕປທຏ຺ຐານາ, ເຕສໍ ຖທ຺ຘຠາວກຣທິຏ຺ຐິມານາທິກິເລສປຏິປກ຺ຂຠູຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ອກມ຺ມຎ຺ຎຠາວວູປສມລກ຺ຂຓາ ກາຍກມ຺ມຎ຺ຎຕາ, ຈິຕ຺ຕກມ຺ມຎ຺ຎຕາ ຈ, ເຕສໍ ອກມ຺ມຎ຺ຎຠາວນິມ຺ມທ຺ທນຣສາ, ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ອາຣມ຺ມຓກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ເຕສໍ ອກມ຺ມຎ຺ຎຠາວກຣາວເສສນີວຣຓປຏິປກ຺ຂຠູຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ປສາທນີຍວຕ຺ຖູສຸ ປສາທາວຫາ, ຫິຕກິຣິຍາສຸ ວິນິໂຍຄກ຺ຂມຠາວາວຫາ ສຸວຓ຺ຓວິສຸທ຺ຘິ ວິຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ອເຄລຎ຺ຎຠາວລກ຺ຂຓາ ກາຍປາຄຸຎ຺ຎຕາ, ຈິຕ຺ຕປາຄຸຎ຺ຎຕາ ຈ, ເຕສໍ ເຄລຎ຺ຎນິມ຺ມທ຺ທນຣສາ, ນິຣາທີນວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ເຕສໍ ເຄລຎ຺ຎກຣອສ຺ສທ຺ຘິຍາທິກິເລສປຏິປກ຺ຂຠູຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ອຊ຺ຊວລກ຺ຂຓາ ກາຍຸຊຸກຕາ, ຈິຕ຺ຕຸຊຸກຕາ ຈ, ເຕສໍ ກຸຏິລຠາວນິມ຺ມທ຺ທນຣສາ, ອຊິມ຺ຫຕາປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ເຕສໍ ກຸຏິລຠາວກຣມາຍາສາເຐຍ຺ຍາທິປຏິປກ຺ຂຠູຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ສພ຺ເພເປເຕ ປສ຺ສທ຺ຘິອາທໂຍ ຘມ຺ມາ ກາຍຈິຕ຺ຕປທຏ຺ຐານາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ກິໍ ປເນຕ຺ຖ ປສ຺ສທ຺ຘາທໂຍ ຘມ຺ມາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈາທິໍ ວິໂນເທຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ເຍນ ອິເມ ປສ຺ສທ຺ຘາທໂຍ ຘມ຺ມາ ນ ວິສຸໍ ວິຠຕ຺ຕາຕິ? ໂນ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ອິເມ ປນ ສຫິຕາ ເອວ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ອິຕຣຖາ ເຕສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເອວ ອສມ຺ຠວໂຕ. ຍຖາ ວາ ປສ຺ສທ຺ຘາທີສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ໂມຫາຫິຣິກາທີນໍ ອຸຊຸປຏິປກ຺ຂຠາເວນ ອໂມຫຫິຣິອາທໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວເມເຕປິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈາທິອຸຊຸປຏິປກ຺ຂຠາເວນ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາຕິ ຄເຫຕພ຺ພາ. ຍສ຺ມາ ເຈຕ຺ຖ ທ຺ວີຫິ ທ຺ວີຫິ ເອວ ຍຖາສກໍ ປຏິປກ຺ຂາ ຫຣິຕພ຺ພາ, ຕສ຺ມາ ເຕ ເອເຕ ເອວ ທ຺ວິຘາ ວິຠຕ຺ຕາ, ນ ອໂມຫາທໂຍຕິ ຎາຕພ຺ພາ.

ເຍວາປນເກສຸ ຉນ຺ໂທຕິ ກຕ຺ຕຸກາມຕາເຍຕໍ ອຘິວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ໂສ ກຕ຺ຕຸກາມຕາລກ຺ຂໂຓ, ອາຣມ຺ມຓປຣິເຍສນຣໂສ, ອາຣມ຺ມເຓນ ອຕ຺ຖິກຕາປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ, ຕເທວສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫເຓ ຈາຍໍ ເຈຕໂສ ຫຕ຺ຖປ຺ປສາຣຓໍ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຍຎ຺ຈ ຍສ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊິຕພ຺ພາທີສຸປິ ເນກ຺ຂມ຺ມາທິນາ ສຫ ໂລຠວິສທິເສນ ກຕ຺ຕຸກາມຕາກາເຣນ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ອເສຂານມ຺ປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ໂລໂຠ ປນ ສຸຠສຸຂາທິວິປລ຺ລາສປຸພ຺ພເກນ ອຠິສງ຺ຄາກາເຣເນວ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ. ເອວໍ ເມຕ຺ຕາກຣຸຓາທີນມ຺ປິ ໂລຠາທີຫິ ວິເສໂສ ຍຖານຸຣູປໍ ຎາຕພ຺ໂພ.

ອຘິມຸຈ຺ຈນໍ ອຘິໂມກ຺ໂຂ. ໂສ ສນ຺ນິຏ຺ຐານລກ຺ຂໂຓ, ອສໍສປ຺ປນຣໂສ, ນິຈ຺ຉຍປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ, ສນ຺ນິຏ຺ຐາຕພ຺ພຘມ຺ມປທຏ຺ຐາໂນ, ອາຣມ຺ມເຓ ນິຈ຺ຈລຠາເວນ ອິນ຺ທຂີໂລ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ນນຸ ຈ ສທ຺ຘາປິ ອຘິໂມກ຺ໂຂຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຖາ ຫິ ອຘິໂມກ຺ຂລກ຺ຂເຓ ອິນ຺ທຏ຺ຐໍ ກາເຣຕີຕິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ? ສຈ຺ຈໍ, ສາ ຈ ໂຂ ສມ຺ປສາທນຠາເວນ ອຘິໂມກ຺ໂຂ, ອຍໍ ປນ ຍຖາ ຕຖາ ວາ ນິຈ຺ຉຍຠາເວນາຕິ ນ ໂກຈິ ວິໂຣໂຘ.

ກິຣິຍາ ກາໂຣ, ມນສ຺ມິໍ ກາໂຣ ມນສິກາໂຣ, ປຸຣິມມນໂຕ ວິສທິສໍ ມນໍ ກໂຣຕີຕິປິ ມນສິກາໂຣ, ສ຺ວາຍໍ ອາຣມ຺ມຓປຏິປາທໂກ ວີຖິປຏິປາທໂກ ຊວນປຏິປາທໂກຕິ ຕິປ຺ປກາໂຣ, ຕຕ຺ຖ ອາຣມ຺ມຓປຏິປາທໂກ ອິຘ ມນສິກາໂຣ. ໂສ ສາຣຓລກ຺ຂໂຓ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປໂຍຊນຣໂສ, ອາຣມ຺ມຓາຠິມຸຂຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ, ອາຣມ຺ມຓປທຏ຺ຐາໂນ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ໂນ. ອາຣມ຺ມຓປຏິປາທກຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ສາຣຖິ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ວີຖິປຏິປາທໂກຕິ ປນ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຊວນປຏິປາທໂກຕິ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນສ຺ສ, ນ ເຕ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈາຍໍ ມນສິກາໂຣ ສມນ຺ນາຫາຣມຕ຺ຕາກາເຣນ ອາຣມ຺ມເຓ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ປໂຍຊໂກ, ເຈຕນາ ເຈໂຕກິຣິຍາຠາເວນ, ວິຕກ຺ໂກ ປນ ສງ຺ກປ຺ປາກາເຣນ, ອຸປນິຊ຺ຌາຍນາກາເຣນ ຈ ອຠິນິໂຣປໂກ. ເຕເນວ ເຫຕ຺ຖ ປທຠາຊນີເຍ ‘‘ຕກ຺ໂກ ສງ຺ກປ຺ໂປຕິ ຈ, ຌານງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ.

ເຕສຸ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ. ສາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ສມວາຫິຕລກ຺ຂຓາ, ອູນາຘິກຕານິວາຣຓຣສາ, ປກ຺ຂປາຕຸປຈ຺ເຉທນຣສາ ວາ, ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ສມປ຺ປວຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມປທຏ຺ຐານາ. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂເຓນ ສມປ຺ປວຕ຺ຕານໍ ອາຊານີຍານໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂກສາຣຖິ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ປຣທຸກ຺ເຂ ສຕິ ສາຘູນໍ ຫທຍກມ຺ປນໍ ກໂຣຕີຕິ ກຣຸຓາ, ກິຣຕິ ວາ ປຣທຸກ຺ຂໍ ຫິໍສຕິ ຈ, ກິຣີຍຕິ ວາ ທຸກ຺ຂິເຕສຸ ປສາຣີຍຕີຕິ ກຣຸຓາ. ສາ ປຣທຸກ຺ຂາປນຍນາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິລກ຺ຂຓາ, ປຣທຸກ຺ຂາສຫນຣສາ, ອວິຫິໍສາປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ທຸກ຺ຂາຠິຠູຕານໍ ອນາຖຠາວທສ຺ສນປທຏ຺ຐານາ. ໂມທນ຺ຕິ ຕາຍ ຕໍສມງ຺ຄິໂນ, ສຍໍ ວາ ໂມທຕິ, ໂມທນມຕ຺ຕເມວ ວາ ຕນ຺ຕິ ມຸທິຕາ. ສາ ປໂມທລກ຺ຂຓາ, ອນິສ຺ສາຍນຣສາ, ອຣຕິວິຆາຕປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ສຕ຺ຕານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນປທຏ຺ຐານາ.

ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ເມຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາ ນ ວຸຕ຺ຕາຕິ? ປຸພ຺ເພ ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ອໂທໂສ ເອວ ຫິ ສຕ຺ເຕສຸ ຫິຕຜຣຓວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ເມຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ ເອວ ຈ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐສຕ຺ເຕສຸ ມຊ຺ຌຕ຺ຕາກາເຣນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອຸເປກ຺ຂາ. ເຕ ຈ ຘມ຺ມາ ນິຍຕາ, ເກວລໍ ປນ ເນສໍ ສຕ຺ເຕສຸ ເມຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາຠາເວນ ປວຕ຺ຕິ ອນິຍຕາຕິ. ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໂຕ ວິຣຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕວິຣຕິ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ລກ຺ຂຓາທິໂຕ ປເນຕາ ຕິສ຺ໂສປິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິວຕ຺ຖູນໍ ອວີຕິກ຺ກມລກ຺ຂຓາ, ຕໂຕ ສໍໂກຈນຣສາ, ເຕສໍ ອກິຣິຍປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ສທ຺ຘາຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທິຄຸຓປທຏ຺ຐານາ, ປາປກິຣິຍໂຕ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິມຸຂຠາວຠູຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເອວໍ ລກ຺ຂຓາທິໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສງ຺ຄຫາຕິ ເອວໍ ເຍ ອິເມ ອິມສ຺ມິໍ ກາມາວຈຣປຐມກຸສເລ ວິຠຕ຺ຕາ ເອກູນຈຕ຺ຕາລີສ ຘມ຺ມາ, ສພ຺ເພເຕ ຂນ຺ຘໂຕ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ໂຫນ຺ຕິ – ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣາສຏ຺ເຐນ ໂສມນສ຺ສເວທນາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຕຖາ ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຈິຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ, ອວເສສາ ຜສ຺ສາທໂຍ ຉຕ຺ຕິໍສ ຘມ຺ມາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ນນຸ ຈ ຍທິ ຣາສຏ຺ເຐນ ຂນ຺ໂຘ, ຜສ຺ສາທີນໍ ຕາວ ອເນກຕ຺ຕາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘຕາ ຍຸຕ຺ຕາ, ກຖໍ ປນ ເວທນາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຂນ຺ຘຕາຕິ? ອຸປຈາຣໂຕ. ປຈ຺ເຈກໍ ຫິ ອຕີຕາທິເຠທຠິນ຺ເນສຸ ເວທນາສຎ຺ຎາວິຎ຺ຎາເຓສຸ ນິຣຸຬ຺ໂຫປິ ຂນ຺ຘ-ສທ຺ໂທ ຕເທກເທເສສຸ ເອເກກເວທນາທີສຸປິ ສມຸທາໂຍປຈາເຣນ ໂວຫຣີຍຕີຕິ ຕເທກເທເສປິ ຕພ຺ໂພຫາໂຣ, ຍຖາ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສາຂາຍ ຉິຊ຺ຊມານາຍ ‘‘ຣຸກ຺ໂຂ ຉິຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍາຕິ. ເອວໍ ຂນ຺ຘໂຕ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ໂຫນ຺ຕິ.

ເຕ ປຸນ ອາຍຕນໂຕ ທຸວິຘາ ໂຫນ຺ຕິ – ມນາຍຕນໍ ຘມ຺ມາຍຕນນ຺ຕິ. ສຎ຺ຊາຕິສໂມສຣຓຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ເຫຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ມນາຍຕນໍ, ເສສາ ປນ ອຏ຺ຐຕິໍສ ຘມ຺ມາ ຘມ຺ມາຍຕນນ຺ຕິ. ເອວໍ ອາຍຕນໂຕ ທຸວິຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ປຸນ ຘາຕຸວເສນ ທຸວິຘາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຘມ຺ມຘາຕູຕິ. ນິສ຺ສຕ຺ຕນິຊ຺ຊີວຏ຺ເຐນ ເຫຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ເສສາ ຘມ຺ມຘາຕູຕິ. ເອວໍ ຘາຕຸວເສນ ທຸວິຘາ.

ຕຖາ ອາຫາຣານາຫາຣວເສນ. ຕຕ຺ຖ ຜສ຺ໂສ ເຈຕນາ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິເມ ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ວິເສສປຈ຺ຈຍຕ຺ເຕນ ຍຖາກ຺ກມໍ ‘‘ຜສ຺ສາຫາໂຣ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາໂຣ ວິຎ຺ຎາຓາຫາໂຣ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອວເສສາ ນ ອາຫາຣາຕິ. ກິໍ ປເນເຕ ປຈ຺ຈຍາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ນ ອາຫາຣາຕິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍຸນ຺ຕິ? ໂນ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ວິເສສປຈ຺ຈຍາ ປນ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຜສ຺ສາທໂຍ ປນ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ວິເສສປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ວິເສສໂຕ ເວທນາທໂຍ ຈ ອາຫຣນ຺ຕິ. ຜສ຺ສາຫາໂຣ ຫິ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາໂຍ ອາຫຣຕິ, ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາໂຣ ຕໂຍ ຠເວ, ວິຎ຺ຎາຓາຫາໂຣ ປຏິສນ຺ຘິນາມຣູປໍ. ນນຸ ຈ ໂສ ວິປາໂກ, ອິທໍ ປນ ກຸສລວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ? ກິຎ຺ຈາປິ ເອວໍ, ຕໍສຣິກ຺ຂຕາຍ ປນ ວິຎ຺ຎາຓາຫາໂຣຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ວາ ອິເມ ‘‘ອຣູປິໂນ ອາຫາຣາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໑໕) ວຈນໂຕ ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ວິຍ ຣູປກາຍສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຏ຺ເຐນ ນາມກາຍສ຺ສ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອິເມວ ‘‘ອາຫາຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ອາຫາຣານາຫາຣວເສນ ທຸວິຘາ.

ຕຖາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິນ຺ທ຺ຣິຍໂຕ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘາ ວີຣິຍໍ ສຕິ ເອກຄ຺ຄຕາ ອໂມໂຫ ຈິຕ຺ຕໍ ໂສມນສ຺ສເວທນາ ຊີວິຕນ຺ຕິ ອິເມ ອຏ຺ຐ ຘມ຺ມາ ອຘິປຕິຍຏ຺ເຐນ ຍຖາກ຺ກມໍ ‘‘ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອວເສສາ ນ ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີ’’ຕິ. ເອວໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິນ຺ທ຺ຣິຍໂຕ ທຸວິຘາ.

ຕຖາ ຌານງ຺ຄາຌານງ຺ຄວເສນ. ຕຕ຺ຖ ວິຕກ຺ໂກ ວິຈາໂຣ ປີຕິ ໂສມນສ຺ສໍ ເອກຄ຺ຄຕາຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນຏ຺ເຐນ ‘‘ຌານງ຺ຄານີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອິຕເຣ ‘‘ອຌານງ຺ຄານີ’’ຕິ. ເອວໍ ຌານງ຺ຄາຌານງ຺ຄວເສນ ທຸວິຘາ.

ຕຖາ ມຄ຺ຄງ຺ຄາມຄ຺ຄງ຺ຄວເສນ. ຕຕ຺ຖ ອໂມໂຫ ວິຕກ຺ໂກ ວິຣຕິຕ຺ຕຍໍ ວີຣິຍໍ ສຕິ ເອກຄ຺ຄຕາຕິ ອິເມ ອຏ຺ຐ ຘມ຺ມາ ນິຍ຺ຍານຏ຺ເຐນ, ວິໂມກ຺ຂຏ຺ເຐນ ຈ ຍຖາກ຺ກມໍ ‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ສມ຺ມາວາຈາ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ສມ຺ມາສຕິ ສມ຺ມາສມາຘີ’’ຕິ ນາເມນ ‘‘ມຄ຺ຄງ຺ຄານີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອິຕເຣ ‘‘ອມຄ຺ຄງ຺ຄານີ’’ຕິ. ປາຬິຍໍ ປນ ໂລກິຍຈິຕ຺ເຕ ວິຣຕີນໍ ອນິຍຕຕ຺ຕາ, ເຍວາປນກຕ຺ຕາ ຈ ຕາ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘‘ປຎ຺ຈງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໕໘, ໑໒໑) ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ມຄ຺ຄງ຺ຄາມຄ຺ຄງ຺ຄວເສນ ທຸວິຘາ.

ຕຖາ ພລາພລວເສນ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘາວີຣິຍໍ ສຕິ ສມາຘິ ປຎ຺ຎາ ຫິຣີ ໂອຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ອິເມ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ພລານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອິຕເຣ ອພລານີຕິ. ເອວໍ ພລາພລວເສນ ທຸວິຘາ.

ຕຖາ ເຫຕຸນເຫຕຸວເສນ. ຕຕ຺ຖ ອໂລໂຠ ອໂທໂສ ອໂມໂຫຕິ ອິເມ ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ມູລຏ຺ເຐນ ເຫຕູຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອິຕເຣ ນເຫຕູຕິ. ເອວໍ ເຫຕຸນເຫຕຸວເສນ ທຸວິຘາ. ເອວໍ ຜສ຺ສາຜສ຺ສເວທນາເວທນາ ສຎ຺ຎາສຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕາຈິຕ຺ຕາທິວເສນປິ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ຍຖາໂຍຄໍ ສງ຺ຄຫວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ປທຠາຊນີຍສງ຺ຄຫວາເຣ (ຘ. ສ. ໑໐໓ ອາທໂຍ), ຕທຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໕໘-໑໒໐) ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ສງ຺ຄຫໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສຸຎ຺ຎໂຕ ເຈວາຕິ ເອວໍ ຂນ຺ຘາທີຫິ ສງ຺ຄຫິເຕສຸ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຕພ຺ພິນິມຸຕ຺ໂຕ ກາຣກເວທກາທິສຠາໂວ ອຕ຺ຕາ ວາ ສສ຺ສໂຕ ວາ ຠາໂວ ນ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ສຸຎ຺ຎາ ເຕ ຘມ຺ມາ ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາ, ເກວລໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ, ສລກ຺ຂຓຘາຣຓໂຕ ຘມ຺ມມຕ຺ຕາ, ນິຈ຺ຈສຸຂາທິສາຣວິຣຫໂຕ ອສາຣາ, ປວຕ຺ຕກນິຍາມກາຠາວໂຕ ອປຣິຓາຍກາ ອນິຈ຺ຈາ, ທຸກ຺ຂາ, ອນຕ຺ຕາ, ອນຕ຺ຕນິຍາ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ປທຠາຊນີຍສຸຎ຺ຎຕວາເຣ, ຕທຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ. ເອວໍ ສຸຎ຺ຎໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ປຐມກຸສລສ຺ສ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ.

ທຸຕິຍາທີສຸປິ ປຐມກຸສເລ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຘມ຺ມຸທ຺ເທສາທິນາ ສພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ເອຕ຺ເຖວ, ອິໂຕ ປເຣສຸປິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສທິສານໍ ປທານໍ, ຘມ຺ມານຎ຺ຈ ອຕ຺ໂຖ, ສພ຺ໂພ ຈ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິໂຕ ປຣໍ ປນ ອປຸພ຺ພເມວ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ. ທຸຕິຍຈິຕ຺ເຕ ຕາວ ສສງ຺ຂາຣຠາວມຕ຺ຕເມວ ປຐມຈິຕ຺ຕໂຕ ວິເສໂສ, ເສສໍ ຕາທິສເມວ. ທຸຕິຍກຸສລໍ.

ຕຕິເຍປິ ຘມ຺ມຸທ຺ເທເສ ອໂມຫາຠາວາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄງ຺ຄພລມູລສງ຺ຄເຫສຸ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍສມ຺ມາທິຏ຺ຐິມຄ຺ຄງ຺ຄປຎ຺ຎາພລອໂມຫມູລານໍ ປຣິຫານິຍາ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນໍ ຠາໂວວ ວິເສໂສ, ເສສໍ ຕາທິສເມວ. ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ເຖ ສສງ຺ຂາຣຠາວມຕ຺ຕເມວ ວິເສໂສ. ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖານິ.

ປຎ຺ຈມຉຏ຺ຐສຕ຺ຕມຏ຺ຐເມສຸ ປນ ສຸຂໂສມນສ຺ສຏ຺ຐາເນສຸ ອຸເປກ຺ຂາຠາໂວ, ປີຕິຍາ ຈ ອຠາໂວ. ເຕເນວ ຌານງ຺ຄສງ຺ຄຫວາເຣ ຈຕຸຣງ຺ຄຊ຺ຌານຕາວ ວິເສໂສ, ເສສໍ ປຐມທຸຕິຍຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖຈິຕ຺ຕສທິສເມວ. ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕສຸ ເຈຕ຺ຖ ຈຕູສຸ ກຣຸຓາມຸທິຕາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ, ປຣິກມ຺ມຠູຕານໍ ປເນຕ຺ຖ ຕາສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ອຸປຈາຣປ຺ປຕ຺ຕາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ອິຕຣາຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ປຎ຺ຈມຉຏ຺ຐສຕ຺ຕມຏ຺ຐມານິ.

ວິສຍາທິປ຺ປເຠທໂຕຕິ ເອວໍ ຘມ຺ມຸທ຺ເທສາທິນາ ວິຠຕ຺ຕານິ ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣກຸສລານິ ອາຣມ຺ມຓວິຠາຄໂຕ ປຈ຺ເຈກໍ ຉພ຺ພິຘານິ ໂຫນ຺ຕິ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ…ເປ… ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ນີລາທິເຠທຠິນ຺ນາ, ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣໂອຬາຣິກສຸຂຸມາທິເຠທຠິນ຺ນາ ຈ ວຓ຺ຓຘາຕຸ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ນາມ. ເອວໍ ສທ຺ທາຣມ຺ມຓາທີສຸປິ ຍຖານຸຣູປໍ ເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ອາໂປຘາຕຸວຊ຺ຊິຕຠູຕຕ຺ຕຍໍ, ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓານິ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອວເສສາ ຣູປາຣູປປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ, ເສສໍ ຕາທິສເມວ. ເກຈິ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນມາປາຖຄຕານິ ເອຕານາຣມ຺ມຓານິ ຣູປາຣມ຺ມຓາທິໂວຫາຣໍ ລຠນ຺ຕິ, ອນາປາຖຄຕານິ ປນ ອຕີຕານາຄຕທູຣສຸຂຸມາທິເຠທຠິນ຺ນານິ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓາເນວາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂາທີນໍ ຣູປາຣມ຺ມຓຕາທິວຈນໂຕ.

ອນາປາຖຄຕາ ເອວ ຫິ ຕານິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸອາທີນໍ ອາຣມ຺ມຓໍ, ນ ຈ ຕານິ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓານິ. ຣູປາທໂຍ ຫິ ປຎ຺ຈ ປຈ຺ເຈກໍ ທ຺ວີສຸ ທ຺ວີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ເອກສ຺ມິໍ ຂເຓ ອາປາຖມາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍຕໍທ຺ວາຣິກຊວນານໍ, ຕທນນ຺ຕເຣ ມໂນທ຺ວາຣິການຎ຺ຈ ອປຣຠາເຄ ຈ ທິຏ຺ຐສຸຕາທິວເສນານຸສ຺ສຣນ຺ຕສ຺ສ ສຸທ຺ຘມໂນທ຺ວາຣິການຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ນານາວຓ຺ຓວິຈິຕ຺ຕເຈຕິຍາທິທສ຺ສນໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ, ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕສ຺ສ, ເຠຣິສທ຺ທາທີຫິ ວາ ປູຊາທິໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຈ ຄນ຺ຘມາລາທີນິ ຆາຍິຕ຺ວາ, ຂາທນີຍໂຠຊນີຍາທິຎ຺ຈ ສາຍິຕ຺ວາ, ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສານິ ອຕ຺ຖຣຓປາວຸຣຓາທີນິ ຈ ຜຸສິຕ຺ວາ ມນາປຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ເຕຫິ ເຈຕິຍປູຊໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອກຸສລໍ ວາ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ, ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຄຍ຺ຫມານານິ ຣູປາທິປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓານິ ສາຂາຍ ອກ຺ກມນໍ, ປຖວິຍໍ ຉາຍາຜຣຓຎ຺ຈ ເອກກ຺ຂເຓ ກຸຣຸມານໍ ຣຸກ຺ຂຄ຺ເຄ ນິລີຍມານໍ ປກ຺ຂິໂນ ສຣີຣໍ ວິຍ ຍຖາສກໍ ປສາທຎ຺ຈ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຂເຓ ຠວງ຺ຄຈລນປຈ຺ຈຍຠາເວນ ມໂນທ຺ວາເຣປິ ອາປາຖມາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໂຕ ຠວງ຺ຄໍ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອາວຊ຺ຊນາທິໂວຏ຺ຐພ຺ພນປຣິໂຍສານານໍ, ວີຖິຈິຕ຺ຕານໍ, ຕທນນ຺ຕຣານຎ຺ຈ ກຸສລາກຸສລາທິຊວນານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ຕທນນ຺ຕຣາສຸ ມໂນທ຺ວາຣວີຖີສຸ ຈ ອປຣຠາເຄ ຕຖາຣູປໍ ປຈ຺ຈຍໍ ອາຄມ຺ມ ອຕ຺ຕນາ ປູຊາທິກຣຓກາເລສຸ, ທິຏ຺ຐສຸຕຆາຍິຕສາຍິຕຜຸຏ຺ຐວເສນານຸສ຺ສຣນ຺ຕສ຺ສ, ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ອນຸຠຸຍ຺ຍມານານິ ວິຍ ມໂນທ຺ວາເຣ ຈ ອາຣມ຺ມຓານິ ໂຫນ຺ຕິ.

ອຖາປິ ປຎ຺ຈຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ອຄຫິຕປຸພ຺ພານິ ພຸທ຺ຘຣູປາທີນິ, ທິພ຺ພຣູປາທີນິ ຈ ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓານິ ສວນວເສນ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຊວນກ຺ຂເຓ ວາ ອປຣຠາເຄ ສຸຕວເສເນວ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ວາ ປສາທໍ, ກມ຺ມຜລສທ຺ຘາທິໍ, ໂລຠາທິຎ຺ຈ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສາປິ ມໂນທ຺ວາເຣ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຠິຎ຺ຎານໍ ປນ ສຸທ຺ຘມໂນທ຺ວາເຣ ເອວ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ, ມໂນທ຺ວາເຣ, ສຸທ຺ຘມໂນທ຺ວາເຣ ຈ ອາປາຖຄຕານິ ອຕີຕາທິເຠທຠິນ຺ນານິ ສພ຺ພານິປິ ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓານິ ກທາຈິປິ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕທິຕຣາ ນາມຣູປປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນນຸ ເຈຕານິ ອິຏ຺ຐກນ຺ຕມນາປານິ ອາຣມ຺ມຓານິ ໂລຠສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ, ກຖເມຕ຺ຖ ກຸສລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ? ນິຍມາທິກາຣຓໂຕ. ຈິຕ຺ຕໍ ຫິ ‘‘ກຸສລເມວ ມຍາ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ນິຍມິຕວເສນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອກຸສລປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກຸສເລ ປຣິຓາມນວເສນ ຈ ອຠິຓ຺ຫໍ ອາເສວິຕກຸສລສມຸທາຈາຣວເສນ ຈ ສປ຺ປຸຣິສູປນິສ຺ສຍາທິອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ຈ ໂຍນິໂສອາຠຸຊິຕວເສນ ຈາຕິ ອິເມຫິ ກາຣເຓຫິ ກຸສລໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວມິເມສຸ ຉສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ປຈ຺ເຈກໍ ຉພ຺ພິຘານິ ໂຫນ຺ຕິ. ອາຣມ຺ມຓວວຕ຺ຖານກຖາ.

ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓເຠທຠິນ຺ເນສຸ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ຕາວ ກຸສລໍ ທສປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸວເສນ ທສວິຘໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເອເກກໍ ປນ ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ມໂນກມ຺ມນ຺ຕິ ຕິວິຘໍ. ຕຕ຺ຖ ກາຍທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕໍ ວຈີກມ຺ມໍ, ມໂນທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕໍ ມໂນກມ຺ມໍ. ຕຕ຺ຖ ກາຍທ຺ວາຣນ຺ຕິ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ວຈີທ຺ວາຣນ຺ຕິ ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຕາສໍ ວິຠາໂຄ ຣູປວິຠຕ຺ຕິຍໍ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ມໂນທ຺ວາຣນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ເຈຕນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ວິເສສໂຕ ກຸສລາກຸສລໍ. ຕໍ ຫິ ສຫຊາຕານໍ ເຈຕນານໍ, ກາຍງ຺ຄວາຈງ຺ຄໂຈປນໍ ອສມ຺ປາປຸຓິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕານໍ ສຸທ຺ຘມໂນກມ຺ມານໍ ປວຕ຺ຕິໂອກາສທານໂຕ ທ຺ວາຣນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອິເມສຸ ປນ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ປວຕ຺ຕາ ເຈຕນາ ກາຍກມ຺ມາທໂຍ ນາມ. ອປິຈ ປາຓາຕິປາຕາທໂຍ, ປາຓາຕິປາຕາເວຣມຓິອາທໂຍ ຈ ກາຍກມ຺ມໍ ນາມ, ມຸສາວາທາທໂຍ, ມຸສາວາທາເວຣມຓິອາທໂຍ ຈ ວຈີກມ຺ມໍ ນາມ, ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ, ອນຠິຊ຺ຌາທໂຍ ຈ ມໂນກມ຺ມໍ ນາມ.

ກຸສລປກ຺ເຂ ປນ ທານາທິທສປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນິ ຈ ຍຖາຣຫໍ ກາຍວຈີມໂນກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ເຍຠຸຍ຺ຍວຸຕ຺ຕິໂຕ ເຈສ ກາຍກມ຺ມາທິຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ ປາຓາຕິປາຕາທີນມ຺ປິ ວຈີທ຺ວາຣາທີສຸ ປວຕ຺ຕິໂຕ ເກສຎ຺ຈິ ປຸຣິສານໍ ວນຈຣກາທິຠາໂວ ວິຍ, ທ຺ວາຣານຎ຺ຈ ກາຍກມ຺ມທ຺ວາຣາທິຠາໂວ ເກສຎ຺ຈິ ຄາມານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາມາທິຠາໂວ ວິຍ. ອກຸສເລ ຕາວ ເອຕ຺ຖ ປາຓາຕິປາຕາທິກາຍກມ຺ມໍ ກາຍທ຺ວາເຣ, ວຈີທ຺ວາເຣ ຈ ຍຖາຣຫໍ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ໂນ ມໂນທ຺ວາເຣ. ຕຖາ ມຸສາວາທາທິວຈີກມ຺ມໍ. ປາຓາຕິປາຕາທິນິປ຺ຜາທນຕ຺ຖໍ ຫິ ມໂນທ຺ວາເຣ ເອວ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ເຈຕນາພ຺ຍາປາທາທີສຸ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ເຕສຸ ວາ ກມ຺ມປຖໍ ອປ຺ປຕ຺ເຕສຸ ວາ ມໂນກມ຺ເມສຸ ເອວ ປວິສນໂຕ ກາຍກມ຺ມາທິຠາວໍ ນ ປາປຸຓາຕິ. ນນຸ ວິຊ຺ຊາມເຍນາປິ ເກວລໍ ມໂນກມ຺ເມນ ປາຓາຕິປາຕາທິໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ? ນ ອໂລຓໂຠຊນທພ຺ຠສຍນມນ຺ຕປຣິຊປ຺ປນາທິກາຍວຈີປໂຍຄໍ ວິນາ ຕສ຺ສາສິຊ຺ຌນໂຕ. ອຠິຊ຺ຌາທິມໂນກມ຺ມໍ ປນ ຕີສຸປິ ທ຺ວາເຣສຸ ສມຸຏ຺ຐາຕິ. ອຠິຊ຺ຌາຍ ຫິ ກາເຍນ ປຣຠຓ຺ຑຄ຺ຄາຫາທີນໍ, ພ຺ຍາປາເທນ ທຓ຺ຑປຣາມສນາທີນໍ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ຕິຕ຺ຖິຍວນ຺ທນາທີນໍ ກຣຓກາເລ, ວາຈາຍ ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິປຕ຺ຖນາຍ ‘‘ຫຎ຺ຎນ຺ຕຸ ພຊ຺ຌນ຺ຕູ’’ຕິ ອນຕ຺ຖປຕ຺ຖນາຍ ຈ ຕິຕ຺ຖິຍຕ຺ຖຸຕິຕທຕ຺ຖທີປນາທີນຎ຺ຈ ຍຖາກ຺ກມໍ ປວຕ຺ຕິກາເລ ຈ ຕສ຺ສ ມໂນກມ຺ມສ຺ສ ກາຍວາຈາສຸ ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ກາມາວຈຣກຸສລໍ ປນ ປາຓາຕິປາຕາເວຣມຓິອາທິກໍ ກາຍວຈີມໂນກມ຺ມໍ ປຈ຺ເຈກໍ ທ຺ວາຣຕ຺ຕເຍປິ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ປາຓາຕິປາຕາທີຫິ ສມ຺ຜປ຺ປລາປປຣິໂຍສາເນຫິ ສຕ຺ຕຫິ ວິຣມນ຺ຕສ຺ສ ຕາວ ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາຍ, ວຈີເຠເທນ ຈ ສມາທິຍນກາເລ, ມນສາ ວິຣມຓກາເລ ຈ ເຕສໍ ກາຍວຈີກມ຺ມານໍ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອນຠິຊ຺ຌາທີຫິ ສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ຕຊ຺ຊສ຺ສ ກາຍປໂຍຄສ຺ສ, ‘‘ປຣວິຕ຺ຕຸປກຣຓໍ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ໂຫຕຸ, ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອເວຣາ ໂຫນ຺ຕຸ, ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິອາທິນາ ວຈີປໂຍຄສ຺ສ, ເກວລໍ ມໂນປໂຍຄສ຺ສ ຈ ກຣຓກາເລ ມໂນກມ຺ມສ຺ສ ຕີສຸປິ ທ຺ວາເຣສຸ ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ຊວນານິ ກາຍວຈີກມ຺ມານິ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ມໂນກມ຺ມານິ ເອວ. ຕານິ ຈ ນ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ຕານິ, ເກວລໍ ກຸສລາທີນິ ໂຫນ຺ຕິ. ມໂນທ຺ວາເຣ ປຏຸຕຣປ຺ປວຕ຺ຕານິ ເອວ ຫິ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ຕານິ ມໂນກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຣູປາຣູປຊວນານິ ປນ ເອກນ຺ຕໍ ຠາວນາມຍໍ ມໂນກມ຺ມເມວ ມໂນທ຺ວາເຣ ເອວ ຈ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ກິຎ຺ຈາປິ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓານິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິທ຺ວຍຊນການິ, ຕຖາປິ ກາຍວຈີກມ຺ມໂວຫາຣໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໍ ປນ ກາຍວຈີທ຺ວາເຣສຸ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊມານມ຺ປິ ມິຈ຺ຉາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາຊີວານໍ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານກາຣີນໍ ວິຣຕີນໍ ວເສນ ກາຍວຈີກມ຺ມມ຺ປິ ໂຫຕິ, ຕທິຕຣມຄ຺ຄງ຺ຄວເສນ ມໂນກມ຺ມມ຺ປີຕິ ເອກກ຺ຂເຓ ຕີຓິປິ ກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຎ຺ຈ ຠາວນາມຍໍ, ທ຺ວາຣໍ ປນສ຺ສ ມໂນທ຺ວາຣເມວ. ຍຖາ ຈ ປາຓາຕິປາຕາເວຣມຓິຍາທີນໍ ວເສນ ກຸສລສ຺ສ ທ຺ວາຣຕ຺ຕເຍ ປວຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ເອວໍ ທສປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນມ຺ປິ ວເສນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ອຏ຺ຐກຖາສຸ ປນ ນ ວິຈາຣິຕາ, ຕຖາປິ ນຍໂຕ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເຕສຸ ທານໍ ກາຍກມ຺ມເມວ, ວຈີກມ຺ມມ຺ປິ ວາ. ປຕ຺ຕານຸປ຺ປທານໍ, ອພ຺ຠນຸໂມທນໍ, ເທສນາ ວຈີກມ຺ມເມວ. ສີລໍ ອປຈິຕິສຫຄຕໍ, ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈສຫຄຕຎ຺ຈ ກາຍກມ຺ມມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ, ວຈີກມ຺ມມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ສີລສ຺ສ ກາຍວຈີກມ຺ມຠາໂວ ສິທ຺ໂຘ ເອວ. ອປຈິຕິຍາ ປນ ປຸປ຺ຜປູຊາທິນາ, ວນ຺ທນາທິນາ ວາ ປວຕ຺ຕິກາເລ ກາຍກມ຺ມຠາໂວ, ຖຸຕິມຍປູຊາທິນາ ປວຕ຺ຕິກາເລ ວຈີກມ຺ມຠາໂວ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈສ຺ສາປິ ສຫຕ຺ຖາ ກຣຓກາເລ ກາຍກມ຺ມຠາໂວ, ຄິລານາທີນໍ ຈຕຸປຈ຺ຈຍສມາທາປນາທິວເສນ, ຄຣູຫິ ອາຓຕ຺ຕສທ຺ເທນ ອາໂຣຈນປກ຺ໂກສນາທິວເສນ ວຈີກມ຺ມຠາໂວ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຠາວນາ, ສວນໍ, ທິຏ຺ຐິຊຸກມ຺ມຎ຺ຈ ມໂນກມ຺ມເມວ, ອພ຺ຠນຸໂມທນມ຺ປີຕິ ເກຈິ. ສວນມ຺ປິ ຫິ ໂສຕທ຺ວາຣານຸສາເຣນ ມໂນທ຺ວາເຣ ເອວ ຘມ຺ມຕ຺ຖສລ຺ລກ຺ຂຓວເສນ ປວຕ຺ຕິກາເລ ມໂນກມ຺ມເມວ.

ຕຕ຺ຖ ທານໍ ອປຈິຕິ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ປຕ຺ຕານຸປ຺ປທານໍ ເທສນາຕິ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ກາຍວຈີທ຺ວາເຣສຸ ເອວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ນ ມໂນທ຺ວາເຣ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຕ຺ຕານຸປ຺ປທານເທສນານໍ ກາຍວິກາເຣນ ປຕ຺ຕິໍ ເທນ຺ຕສ຺ສ, ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ຈ ກາຍທ຺ວາເຣປິ ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສີລໍ ຠາວນາ ອພ຺ຠນຸໂມທນໍ ສວນໍ ທິຏ຺ຐິຊຸກມ຺ມນ຺ຕິ ອິມານິ ປນ ປຎ຺ຈ ຕີສຸປິ ທ຺ວາເຣສຸ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ‘‘ນ ປຸເນວໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຈຕ຺ຖ ມນສາວ ທຸຈ຺ຈຣິຕໂຕ ວິຣມນ຺ຕສ຺ສ, ອພ຺ຠນຸໂມທນ຺ຕສ຺ສ ຈ ວເສນ ສີລພ຺ຠນຸໂມທນານໍ ມໂນທ຺ວາເຣປິ ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍໍ ປນ ອຏ຺ຐສາລິນິຍໍ ‘‘ທານມຍໍ ກາຍວຈີມໂນກມ຺ມວເສນ ຕິວິຘໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປຸພ຺ພເຈຕນາວເສນ ມໂນທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຍາຍໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ກາຍວຈີທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕາ ສນ຺ນິຏ຺ຐານເຈຕນາວ. ເຕເນວ ຫິ ຕຕ຺ເຖວ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິນຍປຣິຍາຍໍ ປຕ຺ວາ ຫິ ‘ທສ຺ສາມິ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ວາຈາ ຠິນ຺ນາ ໂຫຕີຕິ. ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ທານໍ ນາມ ໂຫຕິ, ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ປຕ຺ວາ ປນ ວິຊ຺ຊມານກວຕ຺ຖຸໍ ອາຣພ຺ຠ ມນສາ ຈິນ຺ຕິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກຸສລໍ ໂຫຕິ. ອປຣຠາເຄ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑). ອິຕຣຖາ ‘‘ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ຕິຕມຕ຺ເຕນາປິ ທານໍ ນາມ ຠເວຍ຺ຍ, ຕຖາ ຈ ຕາທິສໍ ວຕ຺ຖຸໍ ຍຖາຈິນ຺ຕິຕນິຍາເມນ ອເທນ຺ຕສ຺ສ ຘຸຣນິກ຺ເຂເປ ອທິນ຺ນາທານມ຺ປິ ສິຍາ. ເອວໍ ມນສາ ປາຓາຕິປາຕາທໂຍປິ ສິຍຸໍ, ຕຎ຺ຈ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ‘‘ສພ຺ພໍ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ທິນ຺ນຎ຺ເຎວ ຫຣຕູ’’ຕິ ປຣິຈ຺ຈຊນສມ຺ຠວໂຕ ທານສ຺ສ ມໂນທ຺ວາເຣປິ ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ທານສີລາທິກາຍກມ຺ມານໍ ກາຍທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕິຍໍ ກມ຺ມໍ ກາຍກມ຺ມເມວ, ທ຺ວາຣມ຺ປິ ກາຍທ຺ວາຣເມວ. ວຈີທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕິຍໍ ກມ຺ມໍ ກາຍກມ຺ມເມວ, ທ຺ວາຣໍ ປນ ວຈີທ຺ວາຣໍ. ມໂນທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ກາຍກມ຺ມໍ, ທ຺ວາຣໍ ປນ ມໂນທ຺ວາຣໍ. ເທສນາພ຺ຠນຸໂມທນາທີນໍ ວຈີກມ຺ມານໍ ວຈີທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕິຍໍ ກມ຺ມມ຺ປິ ວຈີກມ຺ມໍ, ທ຺ວາຣມ຺ປິ ວຈີທ຺ວາຣເມວ. ກາຍທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມເມວ, ທ຺ວາຣໍ ປນ ກາຍທ຺ວາຣໍ. ມໂນທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ, ທ຺ວາຣໍ ປນ ມໂນທ຺ວາຣໍ. ຠາວນາທິມໂນກມ຺ມານໍ ມໂນທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕິຍໍ ກມ຺ມມ຺ປິ ມໂນກມ຺ມໍ, ທ຺ວາຣມ຺ປິ ມໂນທ຺ວາຣເມວ. ກາຍທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ມໂນກມ຺ມເມວ, ທ຺ວາຣໍ ປນ ກາຍທ຺ວາຣໍ. ວຈີທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ມໂນກມ຺ມເມວ, ທ຺ວາຣໍ ປນ ວຈີທ຺ວາຣໍ. ເອວໍ ປາຓາຕິປາຕາທີນໍ, ປາຓາຕິປາຕາເວຣມຓິອາທີນຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣນ ກມ຺ມວວຕ຺ຖານໍ, ທ຺ວາຣວວຕ຺ຖານຎ຺ຈ ຍຖານຸຣູປໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອສງ຺ກຣໂຕ ຎາຕພ຺ພໍ.

ທ຺ວາຣກມ຺ມວວຕ຺ຖານກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິທານິ ຍສ຺ມາ ທສວິຘານິ ເຈຕານິ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນິ ຕີສຸ ເອວໍ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ ທານມເຍ ສີລມເຍ ຠາວນາມເຍຕິ. ປຕ຺ຕານຸປ຺ປທານໍ ຫິ ທານມເຍ ສງ຺ຄຍ຺ຫຕິ, ‘‘ອພ຺ຠນຸໂມທນມ຺ປີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑໕໖-໑໕໙ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖາທິກຖາ) ອຏ຺ຐກຖາຍໍ. ອປຈິຕິເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈານິ ສີລມເຍ. ເທສນາສວນທິຏ຺ຐິຊຸກມ຺ມານິ ຠາວນາມເຍ, ຕສ຺ມາ ຣູປາຣມ຺ມຓສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ທານສີລຠາວນາວເສນ ທ຺ວາຣຕ຺ຕຍປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສສ຺ສາມ. ຕທນຸສາເຣເນວ ອິຕເຣສໍ ວເສນາປິ ສກ຺ກາ ຎາຕຸນ຺ຕິ. ກຸສລໍ ຫິ ວຓ຺ຓາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ທານສີລຠາວນາວເສເນວ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ປວຕ຺ຕຕິ. ກຖໍ? ຍທາ ຫິ ນີລປີຕາທິວຓ຺ຓວິຈິຕ຺ຕໍ ປຸປ຺ຜວຕ຺ຖາທິເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ວຓ຺ຓທານໍ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຓ຺ຓວເສນ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ເຈຕິຍາທີສຸ ສຫຕ຺ເຖນ ປູເຊຕິ, ຕທາ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ທານມຍໍ ກາຍທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕຎ຺ຈ ປຸພ຺ພເຈຕນາ ສນ຺ນິຏ຺ຐານເຈຕນາ ອປຣເຈຕນາຕິ ຕິວິຘໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ອຸປຣິປິ ສພ຺ພວາເຣສຸ ຕິວິຘຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍທາ ປນ ຕເທວ ຍຖາວຸຕ຺ຕວຕ຺ຖຸໍ ວາຈາຍ ອາຓາເປຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕທາຣາທີຫິ ທາເປຕິ, ຕທາຣູປາຣມ຺ມຓໍ ທານມຍໍ ວຈີທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕຕິ. ຍທາ ປນ ຕເທວ ວິຊ຺ຊມານກວຕ຺ຖຸໍ ‘‘ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕິ, ປຈ຺ຈາສີສຕິ, ຍຖາຘິປ຺ປາຍໍ ນິປ຺ຜາເທສ຺ສຕິ, ຕທາ ປຸພ຺ພເຈຕນາວເສນ ປຣິຍາຍໂຕ ທານມຍໍ ມໂນທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕຕິ ນາມ. ເອວໍ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ທານມຍໍ ທ຺ວາຣວເສນ ຕິວິຘໍ ໂຫຕິ.

ຍທາ ປນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣວຓ຺ຓໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ເອວໍ ມນາປວຓ຺ຓານໍ ປຣິຈ຺ຈຊນໍ ນາມ ມຍ຺ຫໍ ກຸລວໍສາຄຕວຕ຺ຕເມຕ’’ນ຺ຕິ ສຫຕ຺ຖາ ປູເຊຕິ, ຕາທິສວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ ວາ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕາທິໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ສີລໍ ຣກ຺ຂຕິ, ຕທາ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ສີລໍ ກາຍທ຺ວາເຣ ຈ ປວຕ຺ຕຕິ. ຍທາ ປນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣວຓ຺ຓໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ກຸລວໍສາທິວເສນ ວາຈາຍ ອາຓາເປຕ຺ວາ ປເຣຫິ ທາເປຕິ, ຕາທິສໍ ວາ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕາທິໍ ວາຈາຍ ອປເນຕ຺ວາ ສີລໍ ຣກ຺ຂຕິ, ຕທາ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ສີລໍ ວຈີທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕຕິ. ຍທາ ປນ ຕາທິສໍ ວິຊ຺ຊມານກວຕ຺ຖຸໍ ກຸລວໍສາທິວເສນ ‘‘ທສ຺ສາມີ’’ຕິ, ຕາທິສໍ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕາທິກໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ‘‘ສີລໍ ຣກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ຈິນ຺ເຕຕິ, ຕທາ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ສີລໍ ມໂນທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕຕິ. ເອວໍ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ສີລມຍໍ ທ຺ວາຣວເສນ ຕິວິຘໍ ໂຫຕິ.

ຍທາ ປນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ ທຕ຺ວາ ຕເທວ ວຓ຺ຓໍ, ສພ຺ພໍ ວາ ຣູປາຍຕນໍ ຈງ຺ກມນ຺ໂຕ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ວິປສ຺ສຕິ, ຕທາ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ຠາວນາມຍໍ ກາຍທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕເທວ ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ຠາວນາມຍໍ ວຈີທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕເທວ ກາຍງ຺ຄວາຈງ຺ຄໍ ອໂຈເປຕ຺ວາ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ຠາວນາມຍໍ ມໂນທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕຕິ. ເອວໍ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ຠາວນາມຍໍ ທ຺ວາຣວເສນ ຕິວິຘໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ຣູປາຣມ຺ມຓສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ຕິວິຘປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸວເສນ ນວສຸ ກມ຺ມທ຺ວາເຣສຸ ປວຕ຺ຕິວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມິນາວ ນເຍນ ຣູປາຣມ຺ມຓສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ທສປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸວເສນາປິ ຕິໍສາຍ ກມ຺ມທ຺ວາເຣສຸ ປວຕ຺ຕິວິຠາໂຄ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຎາຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈ ຣູປາຣມ຺ມຓສ຺ສ, ເອວໍ ສທ຺ທາຣມ຺ມຓາທີນມ຺ປິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ກຸສລານໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸທ຺ວາເຣຫິ ວິຠາໂຄ, ໂຍຊນານໂຍ ຈ ຍຖານຸຣູປໍ ຎາຕພ຺ໂພ.

ອປິຈ ສທ຺ທໍ ນາມ ກນ຺ທມູລໍ ວິຍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ຍທາ ປນ ‘‘ສທ຺ທທານໍ ເມ’’ຕິ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ເຠຣິອາທິຕູຣິເຍ ຕິຓ຺ຓໍ ຣຕນານໍ ເທຕິ, ເຕຫິ ອຸປຫາຣໍ ວາ ກໂຣຕິ, ຘມ຺ມກຖິກາທີນໍ ສຣເຠສຊ຺ຊາທິໍ ເທຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ໂຆເສຕິ, ສຣຠຎ຺ຎຘມ຺ມກຖາທິໍ ວາ ກໂຣຕິ, ຕທາ ກຸສລໍ ສທ຺ທາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຄນ຺ຘາທິວຕ຺ຖຸປຣິຈ຺ຈາເຄປິ ຄນ຺ຘາທິອາຣມ຺ມຓໍ. ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ປນ ໂອຊາຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຕທາຍຕ຺ຕານໍ ວເສນ ຎາຕພ຺ພໍ. ຍທາ ຫິ ໂອຊວນ຺ຕານິ ອນ຺ນປານສປ຺ປິນວນີຕາທີນິ ‘‘ໂອຊທານໍ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເທຕິ, ຄິລານານໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ວາ ເວຊ຺ຊໍ ວາ ອຸປເນຕ຺ວາ, ປາໂຓປໂຣຘກໍ ອາວຸຘຊາລກຸມິນາທິໍ ວິນາເສຕ຺ວາ ວາ, ວຊ຺ຌປ຺ປຕ຺ເຕ ປາຓິໂນ ໂມເຈຕ຺ວາ ວາ ‘‘ຊີວິຕທານໍ ເມ ຠວິສ຺ສຕິ ຊີວິຕາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ, ປຎ຺ຈປສາທໂສຬສສຸຂຸມຣູປຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ວເສນ ປສາທາທິທານໍ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈ ມນສິ ກໂຣຕິ, ຕທາ ກຸສລໍ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ເສສໍ ຕາທິສເມວ.

ອຍໍ ນານາວຕ຺ຖູສຸ ຐິຕາຣມ຺ມຓານໍ ໂຍຊນາ. ເອກວຕ຺ຖຸສ຺ມິມ຺ປິ ຉາຣມ຺ມຓໍ ລພ຺ຠເຕວ. ປິຓ຺ຑປາຕສ຺ມິໍ ຫິ ມນາໂປ ວຓ຺ໂຓ, ຂາທນກາເລ ມຸຣຸມຸຣາຍນສທ຺ໂທ, ຄນ຺ໂຘ, ຣໂສ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ, ໂອຊາ, ຕທາຍຕ຺ຕາ ວາ ຊີວິຕປສາທາທໂຍ, ຕພ຺ພິສຍານິ ຈ ວິຎ຺ຎາຓາທີນີຕິ ຉາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ຈີວຣາທີສຸ ເຈວ ວຕ຺ຖາທີສຸ ຈ ຍຖານຸຣູປໍ ຎາຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖປິ ທານສີລຠາວນາມຍຕາ, ກາຍວຈີມໂນກມ຺ມຠາໂວ ຈ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈ ກຸສລານໍ, ເອວໍ ອກຸສລານມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓກມ຺ມທ຺ວາຣວວຕ຺ຖານໍ, ອປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູສຸ ໂຍຊນານໂຍ ຈ ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣນ ຍຖາໂຍຄໍ ຎາຕພ຺ໂພ.

ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓໂຕ, ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸໂຕ, ກມ຺ມໂຕ, ທ຺ວາຣໂຕ ຈ ອເນກສຫສ຺ສປ຺ປເຠເທສຸ ເຈເຕສຸ ກຸສເລສຸ ອຸປຑ຺ຒານິ ປນ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຘິປຕີນໍ ວເສນ ປຈ຺ເຈກໍ ຈຕຸພ຺ພິຘານິ, ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ປນ ອຸປຑ຺ຒານິ ວີມໍສາຘິປຕິວຊ຺ຊິຕາຘິປຕິຕ຺ຕຍວເສນ ປຈ຺ເຈກໍ ຕິວິຘານິ, ຕທຸຠຍານິ ປຸນ ຫີນຕ຺ຕິກວເສນ ປຈ຺ເຈກໍ ຕິວິຘານິ, ຕານິ ປຸນ ອປຣິມາເຓສຸ ປນ ຈກ຺ກວາເຬສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ອປຣິມາເຓສຸ ສຕ຺ເຕສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໂອຬາຣິກສຸຂຸມຕາທີຫິ ອນນ຺ເຕຫິ ປກາເຣຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ສພ຺ພານິ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອນນ຺ເຕນ ພຸທ຺ຘຎາເຓນ ມຫາຕຸລາຍ ຕຸລຍມາໂນ ວິຍ, ມຫາຕຸມ຺ເພ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມິນຍມາໂນ ວິຍ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ມຫາກຣຸຓາຍ ກາມາວຈຣຏ຺ເຐນ ສຣິກ຺ຂຕາຍ ເອກຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕ຺ວາ, ປຸນ ໂສມນສ຺ສຸເປກ຺ຂາສຫຄຕຏ຺ເຐນ, ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຏ຺ເຐນ, ອສງ຺ຂາຣິກສສງ຺ຂາຣິກຏ຺ເຐນ ຈ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ເທເສສິ, ຍຖາ ຕໍ ໂລກວິທູ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓິຍາ (ຘ. ສ. ໑), ຕທຏ຺ຐກຖາຍ ຈ ອຏ຺ຐສາລິນິຍາ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑) ສພ຺ພາກາຣໂຕ ຎາຕພ຺ໂພຕິ. ເອວໍ ວິສຍາທິປ຺ປເຠທໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ກາມາວຈຣກຸສລຘມ຺ມາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຣູປາວຈຣຘມ຺ມາ ປນ ກຸສລາ ຌານງ຺ຄສມ຺ປໂຍຄເຠທໂຕ ປຎ຺ຈວິຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ວິຕກ຺ກວິຈາຣປີຕິສຸເຂກຄ຺ຄຕາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ປຐມຊ຺ຌານິກໍ, ຕໂຕ ວູປສນ຺ຕໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕວິຕກ຺ກໍ ວິຈາຣປີຕິສຸເຂກຄ຺ຄຕາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານິກໍ, ຕໂຕ ວູປສນ຺ຕໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕວິຈາຣໍ ປີຕິສຸເຂກຄ຺ຄຕາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຕຕິຍຊ຺ຌານິກໍ, ຕໂຕ ວູປສນ຺ຕໍ ວິຣຕ຺ຕປີຕິກໍ ສຸເຂກຄ຺ຄຕາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກໍ, ຕໂຕ ວູປສນ຺ຕໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄຕສຸຂໍ ອຸເປກ຺ເຂກຄ຺ຄຕາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານິກນ຺ຕິ. ເອວໍ ສມ຺ປໂຍຄເຠທໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຘມ຺ມຸທ຺ເທສາທິໂຕ ປນ ປຐມຊ຺ຌາເນ ຕາວ ກາມາວຈຣປຐມກຸສເລ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຐເປຕ຺ວາ ວິຣຕິຕ຺ຕຍໍ ເສສາ ຉຕ຺ຕິໍສ ຘມ຺ມາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ກຣຸຓາ, ມຸທິຕາ ຈາຕິ ຉ ເຍວາປນກາ. ເສສໍ ສຸຎ຺ຎຕວາຣປຣິໂຍສານໍ ສພ຺ພໍ ກາມາວຈຣປຐມກຸສເລ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວ. ເກວລໍ ຫິ ວິຣຕີນໍ ອຠາໂວ, ສງ຺ຄຫວາເຣ ປຎ຺ຈມຄ຺ຄງ຺ຄຠາໂວ, ຠູມນ຺ຕຣວເສນ ຣູປາວຈຣຠາໂວ ຈ ວິເສໂສ, ເສສໍ ຕາທິສເມວ. ປຐມຊ຺ຌານໍ.

ຕຖາ ທຸຕິຍຊ຺ຌາເນປິ ເກວລໍ ຘມ຺ມຸທ຺ເທເສ ວິຕກ຺ກາຠາໂວ, ສງ຺ຄຫວາເຣ ຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄຠາໂວ ຈ ວິເສໂສ, ເສສໍ ປຐມສທິສເມວ. ທຸຕິຍໍ.

ຕຖາ ຕຕິຍຊ຺ຌາເນປິ ເກວລໍ ຘມ຺ມຸທ຺ເທເສ ວິຈາຣາຠາໂວ, ສງ຺ຄຫວາເຣ ຕິວງ຺ຄິກຊ຺ຌານຕາ ຈ ວິເສໂສ, ເສສໍ ທຸຕິຍສທິສເມວ. ຕຕິຍໍ.

ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ເຖ ເກວລໍ ຘມ຺ມຸທ຺ເທເສ ປີຕິຍາ ອຠາໂວ, ໂກຏ຺ຐາສວາເຣ ທຸວງ຺ຄິກຊ຺ຌານຠາໂວ ຈ ວິເສໂສ, ເສສໍ ຕຕິຍສທິສເມວ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

ຕຖາ ປຎ຺ຈເມ ເກວລໍ ຘມ຺ມຸທ຺ເທເສ ກຣຸຓາມຸທິຕາທີນໍ ອຠາໂວ, ໂສມນສ຺ສຏ຺ຐາເນ ອຸເປກ຺ຂາຠາໂວ, ໂກຏ຺ຐາສວາເຣ ຌານິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ອຸເປກ຺ຂາຌານງ຺ຄຠາໂວ, ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍຠາໂວ ຈ ວິເສໂສ, ເສສໍ ຈຕຸຕ຺ຖສມເມວ. ປຎ຺ຈມໍ.

ປທຠາຊນີເຍ ປນ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ທຸຕິຍໍ, ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ຕຕິຍໍ, ໂສມນສ຺ສສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ຈຕຸຕ຺ຖນ຺ຕິ ຈຕຸກ຺ກນໂຍປິ ອາຄໂຕ, ໂສ ຕິກ຺ຂປຎ຺ຎານໍ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ວິຕກ຺ກວິຈາຣສມຕິກ຺ກມສມ຺ຠວໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ທຸຕິຍາທີນໍ ສພ຺ພໂສ ປຎ຺ຈກນເຍ ຕຕິຍາທິສມຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ ຕຕ຺ເຖວ ອນ຺ໂຕຄຘຠາໂວ ຈາຕິ. ຈຕຸກ຺ກນໂຍ.

ວິສຍາທິປ຺ປເຠທໂຕ ປນ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ປຎ຺ຈກນເຍເນວ ວກ຺ຂາມ, ຕທນຸສາຣໂຕ ເອວ ຈຕຸກ຺ກນຍວເສນາປິ ສກ຺ກາ ຎາຕຸນ຺ຕິ. ເອວໍ ອຸປຣິ ໂລກຸຕ຺ຕເຣປິ. ປຎ຺ຈວິຘາປິ ເຈເຕ ຣູປາວຈຣກຸສລຘມ຺ມາ ກສິຓາຣມ຺ມຓເຠທໂຕ ປຈ຺ເຈກໍ ອຏ຺ຐວິຘາ ໂຫນ຺ຕິ ປຖວີກສິຓໍ ອາໂປເຕໂຊວາໂຍນີລປີຕໂລຫິໂຕທາຕກສິຓຎ຺ຈາຕິ, ອາໂລກາກາສກສິເຓຫິ ສທ຺ຘິໍ ທສວິຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ປທຠາຊນີເຍ (ຘ. ສ. ໒໐໒) ປນ ອາໂລກກສິຓສ຺ສ ໂອທາຕກສິເຓນ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອຄ຺ຄຫຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ອາກາສກສິຓສ຺ສ ປນ ອຸຄ຺ຆາຏນາສມ຺ຠວໂຕ ອນາຣຸປ຺ປຊ຺ຌານິກຕ຺ຕາ. ຕໍ ຫິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸຄ຺ຆາຏິຍມານມ຺ປິ ອາກາສເມວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖຸປ຺ປນ຺ນໍ ຣູປາວຈຣປຎ຺ຈມຊ຺ຌານໍ ຠວວິເສສາຍ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣາຍ ຈ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຠິຎ຺ຎາຍ, ວິປສ຺ສນາຍ ຈ ປາທກມ຺ປິ ໂຫຕິ, ອນາຣຸປ຺ປຕ຺ຕາ ປນ ນິໂຣຘປາທກໍ ນ ໂຫຕິ. ເສສານິ ປນ ນວ ກສິຓານິ ນິໂຣຘປາທການິປີຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ. ອານາປານຊ຺ຌານສ຺ສາປິ ປເນຕ຺ຖ ວາໂຍກສິເຓ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ. ກສິຓກຖາ.

ເອວໍ ກສິຓວເສນ ອຏ຺ຐວິຘາ ເຈເຕ ອຠິຠາຍຕນວເສນ ປນ ປຈ຺ເຈກໍ ອຏ຺ຐວິຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຠຄວຕາ ຫິ –

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປຣິຕ຺ຕານິ, ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ…ເປ… ອປ຺ປມາຓານິ. ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ …ເປ… ປຣິຕ຺ຕານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ…ເປ… ອປ຺ປມາຓານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ນີລໍ ປີຕໍ ໂລຫິຕໍ ໂອທາຕ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ສ. ໒໑໑ ອາທໂຍ) –

ອຏ຺ຐ ອຠິຠາຍຕນານິ ເທສິຕານິ, ຕານິ ຈ ກສິເຓສ຺ເວວ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ສມາປຊ຺ຊນວເສນ ຌານຸປ຺ປຕ຺ຕິວິເສສໂຕ, ອນາຣມ຺ມຓວິເສສໂຕ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີຕິ ອລາຠິຕາຍ ວາ ອນຕ຺ຖິກຕາຍ ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ກສິຓວເສນ ປຣິກມ຺ມສຎ຺ຎາວິຣຫິໂຕວ. ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີຕິ ພຫິທ຺ຘາ ອຏ຺ຐ ກສິຓຣູປານິ ປຣິກມ຺ມວເສນ ເຈວ ອປ຺ປນາວເສນ ຈ ປສ຺ສຕິ. ປຣິຕ຺ຕານີຕິ ຂຸທ຺ທກປຣິມາຓານິ, ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຈ ສມ຺ປນ຺ນຄຫຓິໂກ ກຏຈ຺ຉຸມຕ຺ຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ເອຕ຺ຖ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ເອກກພຬເມວ ກໂຣຕິ, ເອວເມວ ຎາຓຸຕ຺ຕຣິໂກ ‘‘ກິເມຕ຺ຖ ປຣິຕ຺ຕເກ ອາຣມ຺ມເຓ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖິ, ນາຍໍ ມມ ຠາໂຣ’’ຕິ ຕານິ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ສຫ ນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທເນວ ອປ຺ປນໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ຌານໍ ‘‘ອຠິຠາຍຕນ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອປ຺ປມາຓານີຕິ ມຫນ຺ຕານິ. ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍາຕິ ມຫຄ຺ຆໂສ ເອກໍ ຠຕ຺ຕປາຕິໍ ລຠິຕ຺ວາ ວິຍ ຎາຓຸຕ຺ຕໂຣ ອປ຺ປມາຓໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ເອຕໍ ວາ ໂຫຕຸ ອຎ຺ຎໍ ວາ, ກິເມຕ຺ຖ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອປ຺ປນໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ. ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານີຕິ ປຣິສຸທ຺ຘາປຣິສຸທ຺ຘວຓ຺ຓານິ. ປຣິສຸທ຺ຘານິ ຫິ ນີລາທີນິ, ອປຣິສຸທ຺ຘານິ ຈ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານີຕິ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕານິ, ເອຕານິປິ ‘‘ສຸວຓ຺ຓານິ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ ວາ, ປຣິຕ຺ຕອປ຺ປມາຓວເສເນວ ອຠິຠາຍຕນານີ’’ຕິ ອາຄມຏ຺ຐກຖາສຸ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຏ. ໒.໑໗໓; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໔໙; ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໘.໖໕) ວຓ຺ຓິຕານິ. ວຓ຺ຓາໂຠຄສ຺ສ ຫິ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຸຣິມານິ ອຠິຠາຍຕນານິ ວຓ຺ຓາໂຠຄຣຫິຕສຫິຕຕາຍ ເອຕ຺ຖ ເກວລໂຕ ວິເສສສພ຺ຠາວາ ຈຕຸຘາ ວຸຕ຺ຕານິ, ນີລາທີນິ ປນ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຸວິສຸທ຺ຘວຓ຺ຓວເສນ ສຸຂາໂຣຫຕາຍ ຎາຓຸຕ຺ຕຣິໂກ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອປ຺ປນໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ, ຕສ຺ມາ ອາຣມ຺ມຓວິເສສາຠາເວປິ ຌານຸປ຺ປຕ຺ຕິວິເສສໂຕ ອິເມສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອຠິຠາຍຕນານໍ ວເສນ ປຈ຺ເຈກໍ ອຏ຺ຐວິຘາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຠິຠາຍຕນກຖາ.

ຕານິ ປຸນ ຍຖາ ຈ ອຠິຠາຍຕນວເສນ, ເອວໍ ວິໂມກ຺ຂວເສນາປິ ປຈ຺ເຈກໍ ຕິວິຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຠຄວຕາ ຫິ ‘‘ຣູປີ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ, ສຸຠນ຺ຕ຺ເວວ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໒໔໐ ອາທໂຍ; ທີ. ນິ. ໓.໓໓໙, ໓໕໘; ອ. ນິ. ໘.໖໖) ຕໂຍ ວິໂມກ຺ຂາ ເທສິຕາ. ເຕ ຈ ກສິເຓສ຺ເວວ ອຘິມຸຈ຺ຈນວເສນ ຌານຸປ຺ປຕ຺ຕິວິເສສໂຕ, ຠາວນາຣມ຺ມຓວິເສສໂຕ ກິມິທໍ ອຘິມຸຈ຺ຈນໍ ນາມ? ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ວິມຸຈ຺ຈນໍ, ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຈ ສຸຏ຺ຐຸ ອຠິຣຕິ, ປິຕຸ ມາຕຸ ອງ຺ເກ ວິສ຺ສຏ຺ຐງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄສ຺ສ ທາຣກສ຺ສ ສຍນໍ ວິຍ ອນິຄ຺ຄຫິຕຠາເວນ ນິຣາສງ຺ກຕາຍ ອາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣູປີຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເກສາທີສຸ ອຸປ຺ປາທິຕໍ ຣູປຊ຺ຌານໍ ຣູປໍ ນາມ, ຕທສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຣູປີ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕມ຺ປິ ຫິ ເກສາທີສຸ ນີລໍ, ເມທາທີສຸ ປີຕໍ, ມໍສາທີສຸ ໂລຫິຕໍ, ທນ຺ຕາທີສຸ ໂອທາຕຎ຺ຈ ວຓ຺ຓກສິຓວເສນ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ປຣິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຣູປຊ຺ຌານານິ, ກສິຓໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ຈ ອຣູປຊ຺ຌານານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕວ. ຣູປານິ ປສ຺ສຕີຕິ ພຫິທ຺ຘາປິ ນີລກສິຓາທິຣູປານິ ຌານຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕິ, ອິມິນາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘວຕ຺ຖຸເກສຸ ກສິເຓສຸ ຌານປ຺ປຏິລາໂຠ ທສ຺ສິໂຕ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ເກສາທີສຸ ອນຸປ຺ປາທິຕຣູປາວຈຣຊ຺ຌາໂນ, ອິມິນາ ພຫິທ຺ຘາ ປຏິລທ຺ຘຊ຺ຌານຕາ ທສ຺ສິຕາ. ສຸຠນ຺ຕ຺ເວວ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ສຸວິສຸທ຺ເຘສຸ ນີລາທິວຓ຺ຓກສິເຓສຸ ‘‘ສຸຠ’’ນ຺ຕິ ອຘິມຸຕ຺ຕິວເສນ ປຏິລທ຺ຘຊ຺ຌານຕາ ທສ຺ສິຕາ. ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓວິເສສາຠາເວປິ ອຘິມຸຕ຺ຕິວເສນ ຌານຸປ຺ປຕ຺ຕິວິເສສໂຕ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວິໂມກ຺ຂານໍ ວເສນ ປຈ຺ເຈກໍ ຕິວິຘາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ວິໂມກ຺ຂກຖາ.