໒. ວິຠງ຺ຄມາຕິກາ

ອິທານິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີມາຕິການນ຺ຕຣໍ ວິຠງ຺ຄມາຕິກາຍ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ. ຕສ຺ສາ ປນ –

ອຕ຺ຖໂຕ ຘມ຺ມເຠເທນ, ວິຠງ຺ຄນຍທສ຺ສນາ;

ປາຬິມຸຕ຺ຕນຍາ ຈາປິ, ໂຫຕິ ສໍວຓ຺ຓນານໂຍ.

ສາ ປເນສາ ອຏ຺ຐາຣສນ຺ນໍ ວິຠງ຺ຄານໍ ອາທິມ຺ຫິ ຐປິຕາ ອຏ຺ຐາຣສວິຘາ ໂຫຕິ – ຂນ຺ຘວິຠງ຺ຄມາຕິກາ-ອາຍຕນ-ຘາຕຸ-ສຈ຺ຈ-ອິນ຺ທ຺ຣິຍ-ປຈ຺ຈຍາກາຣ-ສຕິປຏ຺ຐານ-ສມ຺ມປ຺ປຘານ-ອິທ຺ຘິປາທໂພຊ຺ຌງ຺ຄ-ມຄ຺ຄງ຺ຄຌານ-ອປ຺ປມຎ຺ຎາ-ສິກ຺ຂາປທ-ປຏິສມ຺ຠິທາ-ຎາຓ-ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸ-ຘມ຺ມຫທຍວິຠງ຺ຄມາຕິ

ຂນ຺ຘວິຠງ຺ຄມາຕິກຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ

ຕຕ຺ຖ ອາທິຠູຕາຍ ຂນ຺ຘວິຠງ຺ຄມາຕິກາຍ ອຕ຺ຖໂຕ ຕາວ – ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຈາຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ, ເຕນ ນ ຕໂຕ ເຫຏ຺ຐາ, ນ ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຂນ຺ຘາຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຘມ຺ມນິທສ຺ສນໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ຂນ຺ຘ-ສທ຺ໂທ ສມ຺ພຫຸເລສຸ ຐາເນສຸ ນິປຕຕິ ຣາສິມ຺ຫິ ຄຸເຓ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິຍໍ ຣຸຬ຺ຫິຍນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ມຫາອຸທກກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໓໗; ອ. ນິ. ໔.໕໑; ໕.໔໕; ໖.໓໗) ຫິ ຣາສິໂຕ ຂນ຺ໂຘ ນາມ. ‘‘ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໓.໓໕໕) ຄຸຓໂຕ. ‘‘ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ມຫນ຺ຕໍ ທາຣຸກ຺ຂນ຺ຘ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໔໑) ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໂຕ. ‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໖໓) ເອກມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ຣຸຬ຺ຫິໂຕ ຂນ຺ໂຘ ນາມ, ສ຺ວາຍມິຘ ຣາສິໂຕ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຣາສຏ຺ໂຐ ຫິ ຂນ຺ຘ-ສທ຺ໂທ, ໂກຏ຺ຐາສຏ຺ໂຐຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ໂລກສ຺ມິໍ ຫິ ອິຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຈທິຍມານາ ‘‘ທ຺ວີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ທສ຺ສາມ, ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຂນ຺ໂຘຕິ ໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ເອຕ຺ຖ ຣຸປ຺ປຕີຕິ ຣູປໍ, ສີຕຸຓ຺ຫາທີຫິ ປສິທ຺ຘາກາເຣນ ຣຸປ຺ປຕິ ຆຏ຺ຏີຍຕິ, ປີຬິຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຸຕ຺ຕໍ ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ຣຸປ຺ປຕີຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ມາ ຣູປນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເກນ ຣຸປ຺ປຕິ? ສີເຕນປິ ຣຸປ຺ປຕິ, ອຸຓ຺ເຫນປິ ຣຸປ຺ປຕິ, ຊິຆຈ຺ຉາຍປິ ຣຸປ຺ປຕິ, ປິປາສາຍປິ ຣຸປ຺ປຕີ’’ຕິອາທິ (ສໍ. ນິ. ໓.໗໙).

ຣູປຎ຺ຈ ຕໍ ຂນ຺ໂຘ ຈາຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຣູປຣາສິ ຣູປໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ສໍວຓ຺ຓນານໂຍ.

ຘມ຺ມເຠທໂຕ ປເນຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ວິຠຕ຺ຕາ ອຕີຕາທິເຠທຠິນ຺ນາ ສພ຺ເພ ຣູປຘມ຺ມາ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມ. ຕຖາ ຈຕຸຠູມກາ ເວທນາສຎ຺ຎາໂຍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມ, ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມ. ເວທນາສຎ຺ຎາ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ເສສາ ຜສ຺ສາທໂຍ ປຎ຺ຎາສ ເຈຕສິກາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມ. ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ນິພ຺ພານເມວ ອສງ຺ຄຫິຕໍ, ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ປນ ສພ຺ເພ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມາ. ອຍເມວ ຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘານໍ ວິເສໂສ. ຂນ຺ຘາ ອວິເສສໂຕ ວຸຕ຺ຕາ, ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ສາສໂວປາທານິຍຠາເວນ ວິເສເສຕ຺ວາ. ອິຘ ປນ ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ພານໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຍໍ ຘມ຺ມເຠທໂຕ ສໍວຓ຺ຓນານໂຍ.

ວິຠງ຺ຄນຍທສ຺ສນາຕິ ວິຠງ຺ຄປາຬິຍາ ອາຄຕອຕ຺ຖນຍທສ຺ສນໂຕ. ວິຠງ຺ຄປາຬິຍໍ ຫິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍໍ ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍໍ ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉກນ຺ຕິ ຕີຫິ ນເຍຫິ ຂນ຺ຘວິຠງ຺ໂຄ ວິຠຕ຺ໂຕ. ຕຖາ ອາຍຕນວິຠງ຺ຄາທໂຍ. ເກວລໍ ຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິຠງ຺ເຄ, ສິກ຺ຂາປທວິຠງ຺ເຄ ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍໍ ນຕ຺ຖິ. ປຈ຺ຈຍາກາຣວິຠງ຺ເຄ ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉກໍ ນຕ຺ຖິ. ຎາຓວິຠງ຺ຄາທີສຸ ປນ ຕີສຸ ຕໂຍປິ ນຍາ ນ ສນ຺ຕິ. ເຕສຸ ຫິ ຎາຓວິຠງ຺ໂຄ ເອກວິຘໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ທສວິຘາ ວິຠຕ຺ໂຕ, ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸວິຠງ຺ໂຄ ເອກວິຘໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ທ຺ວາສຏ຺ຐິປເຠທາ ວິຠຕ຺ໂຕ, ຘມ຺ມຫທຍວິຠງ຺ໂຄ ປນ ສພ຺ພສງ຺ຄຫາທີຫິ ທສຫິ ວາເຣຫິ ວິຠຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ເຕສໍ ນຍານໍ ມຸຂມຕ຺ຕທສ຺ສນວເສນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສໍວຓ຺ຓນາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣິທໍ ຂນ຺ຘວິຠງ຺ເຄ ຕິຓ຺ຓໍ ນຍານໍ ມຸຂມຕ຺ຕທສ຺ສນໍ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີເຍ ຕາວ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ –

‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ? ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ໂອຬາຣິກໍ ວາ ສຸຂຸມໍ ວາ ຫີນໍ ວາ ປຓີຕໍ ວາ ຍໍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ວາ, ຕເທກຊ຺ຌໍ ອຠິສຎ຺ຎູຫິຕ຺ວາ ອຠິສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ (ວິຠ. ໒) –

ເອວໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຠຕ຺ໂຕ, ຕຖາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍປິ. ຕຕ຺ຖ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ນາມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ນາມ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ປຣປຸຄ຺ຄລຄຕໍ, ອວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ພຫິທ຺ຘາ ນາມ, ຕຖາ ເວທນາທໂຍປິ. ປສາທວິສຍຣູປໍ ປນ ໂອຬາຣິກໍ ນາມ, ເສສໍ ສຸຂຸມໍ ນາມ. ອນິຏ຺ຐຣູປໍ ຫີນໍ ນາມ, ອິຏ຺ຐຣູປໍ ປຓີຕໍ ນາມ.

ນນຸ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐໍ ນາມ ປາເຏກ຺ກໍ ປຏິວິຠຕ຺ຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ເອກໍ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ອິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ ມນາປໍ, ຕເທວ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ອນິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ວຕ຺ຖາທີນິ ຫິ ສູກຣາທີນໍ ນປ຺ປິຍານິ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ມນຸສ຺ສາທີນໍ, ເຕສຎ຺ຈ ວຕ຺ຖາຠຣຓາທີນິ ປິຍານິ, ນ ສູກຣາທີນນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຣຸຈິວເສເນວ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐຕາ ຄເຫຕພ຺ພາ? ນ, ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐານໍ ປາເຏກ຺ກໍ ວິຠຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ກຸສລກມ຺ມຊໍ ຫິ ກຸສລວິປາກວິສໂຍວ ອິຏ຺ຐໍ ນາມ, ອກຸສລກມ຺ມຊໍ ອກຸສລວິປາກວິສໂຍວ ອນິຏ຺ຐໍ ນາມ, ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາເສນ ປນ ໂກຈິ ອິຏ຺ຐເມວ ພຸທ຺ຘຣູປາທິໍ ຊວນກ຺ຂເຓ ອນິຏ຺ຐໂຕ ມນສິ ກໂຣຕິ, ອນິຏ຺ຐຎ຺ຈ ນິຣຍຄ຺ຄິສຕ຺ຖວິສາທິໍ ອິຏ຺ຐໂຕ ມນສິ ກໂຣຕິ. ຊວເນຫິ ເອວ ວິປລ຺ລາສຠາໂວ, ນ ວິປາເກຫີຕິ ວິປາກວເສນ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐໍ ນິຍຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສມ຺ໂມຫວິໂນທນິຍາ ປນ ວິຠງ຺ຄຏ຺ຐກຖາຍ –

‘‘ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສໍ ຫິ ຄູຖກລລໍ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣຆານທ຺ວາເຣສຸ ອນິຏ຺ຐໍ, ກາຍທ຺ວາເຣ ອິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ມຓິຣຕເນນ ໂປຖິຍມານສ຺ສ, ສຸວຓ຺ຓສູເລ ອຸຕ຺ຕາສິຍມານສ຺ສ ຈ ມຓິຣຕນສຸວຓ຺ຓສູລານິ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ອິຏ຺ຐານິ ໂຫນ຺ຕິ, ກາຍທ຺ວາເຣ ອນິຏ຺ຐານີ’’ຕິ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໖) –

ເອວໍ ທ຺ວາຣວເສນ ເອກສ຺ເສວ ວຕ຺ຖຸໂນ ອິຏ຺ຐຕາ, ອນິຏ຺ຐຕາ ຈ ວຸຕ຺ຕາ. ສາ ຈ ເອກກ຺ຂເຓ ນ ຍຸຕ຺ຕາ ເອກກລາປຄຕຠູໂຕປາທາຍຣູປານໍ ເອກສາມຄ຺ຄິຍມຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ນ ຫິ ຠູເຕສຸ ອກຸສລວເສນ ອນິຏ຺ເຐສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕສຸ ຕທຸປາທາຍຣູປາທິກຸສເລນ ອິຏ຺ຐານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຠິນ຺ນກ຺ຂເຓ ປນ ອິຏ຺ຐານິ ມຓິຣຕນາທີນິ ເຕຫິ ໂປຖິຍມານສ຺ສ ອກຸສລປຈ຺ຈເຍນ ອຸຕຸນາ ອນິຏ຺ຐານິ ວິປຣິຓມນ຺ຕິ, ກຸສລປຈ຺ຈເຍນ ອນິຏ຺ຐານິ ຄູຖກລລາທີນິ ອິຏ຺ຐານີຕິ, ອຍໍ ໂນ ອຕ຺ຕໂນມຕິ. ເອວໍ ວິຠຕ຺ເຕສຸ ຈ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐສຸ ຕໍ ຕໍ ຣູປໍ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ຫີນໍ, ປຓີຕຎ຺ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສຸຂຸມໍ ປນ ຣູປໍ ທູເຣຣູປໍ ນາມ, ໂອຬາຣິກໍ ສນ຺ຕິເກຣູປໍ ນາມ. ຕໍ ຕໍ ວາ ປນ ຣູປໍ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ຣູປໍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ເວທນາທີສຸ ປນ ອກຸສລາ ເວທນາ ໂອຬາຣິກາ, ອິຕຣາ ສຸຂຸມາ. ກຸສລາກຸສລາ ໂອຬາຣິກາ, ອພ຺ຍາກຕາ ສຸຂຸມາ. ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ໂອຬາຣິກາ, ອິຕຣາ ສຸຂຸມາ. ສຸຂທຸກ຺ຂາ ວາ ໂອຬາຣິກາ, ອິຕຣາ ສຸຂຸມາ. ອສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາ ເວທນາ ໂອຬາຣິກາ, ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຸຂຸມາ. ສາສວາ ໂອຬາຣິກາ, ອນາສວາ ສຸຂຸມາ. ຕໍ ຕໍ ວາ ປນ ເວທນໍ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ໂອຬາຣິກສຸຂຸມຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອກຸສລາ ເວທນາ ກຸສລາພ຺ຍາກຕາຫິ ທູເຣ, ຕາ ຈ ຕາຍ ທູເຣຕິ ເອວໍ ຊາຕິສຠາວປຸຄ຺ຄລຠູມິເຠທໂຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ທູເຣເວທນາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ກຸສລາ ເວທນາ ກຸສລາຍ ສນ຺ຕິເກຕິ ເອວໍ ຊາຕິອາທິສາມຎ຺ຎໂຕ ສນ຺ຕິເກເວທນາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຕໍ ຕໍ ວາ ປນ ເວທນໍ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ເວທນາ ທູເຣສນ຺ຕິເກ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເອວໍ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸປິ ຍຖານຸຣູປໍ ໂອຬາຣິກສຸຂຸມຕາທໂຍ ເວທິຕພ຺ພາຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ວິຠງ຺ຄປາຬິອຏ຺ຐກຖາສຸ (ວິຠ. ໘ ອາທໂຍ; ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໘ ອາທໂຍ) ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ອຍໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍນໂຍ.

ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍນເຍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ຕາວ ເອກວິຘາທິໂຕ ຍາວ ເອກາທສວິຘາ ຣູປກຓ຺ເຑ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພາ. ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ປນ ເອກວິໂຘ ຜສ຺ສສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ, ທຸວິໂຘ ສເຫຕຸກທຸກວເສນ, ຕິວິໂຘ ກຸສລຕ຺ຕິກວເສນ, ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ຈຕຸຠູມກວເສນ, ປຎ຺ຈວິໂຘ ສຠາວເຠເທນ, ຉພ຺ພິໂຘ ຉທ຺ວາຣິກວເສນ, ສຕ຺ຕວິໂຘ ສຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປໂຍຄວເສນ, ອຏ຺ຐວິໂຘ ເຕສຸ ກາຍວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂວເສນ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ, ນວວິໂຘ ເຕສຸ ມໂນວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ກຸສລຕ຺ຕິກວເສນ ຕິຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ, ທສວິໂຘ ເຕສຸ ກາຍວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ທຸວິຘາ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ຕິຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ເອວໍ ສເຫຕຸກທຸກມູລໍ ປຐມວາຣໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ກຸສລຕ຺ຕິກຏ຺ຐາເນ ເວທນາຕ຺ຕິກປີຕິຕ຺ຕິກສນິທສ຺ສນຕ຺ຕິກວຊ຺ຊິເຕ ສພ຺ພຕ຺ຕິເກ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຍາວ ທສວິຘາ, ອປເຣປິ ອຏ຺ຐາຣສ ວາຣາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ ສເຫຕຸກທຸກມູລິກາ ສພ຺ພຕ຺ຕິກໂຍຊນາ, ເອວໍ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕທຸກາທີສຸ ອນຸຣູປທຸກມູລິກາປິ ສຣຓທຸກປຣິໂຍສານາ ປຈ຺ເຈກໍ ສພ຺ພຕ຺ຕິກໂຍຊນາປິ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ອຍໍ ທຸກມູລໂກ ໂຍຊນານໂຍ. ຍຖາ ຈ ເອເກກທຸເກນ ສພ຺ພຕ຺ຕິກໂຍຊນາວເສນ ທຸກມູລໂກ ນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ເອວໍ ເອເກກຕ຺ຕິເກນ ຍຖານຸຣູປໍ ສພ຺ພທຸກໂຍຊນາວເສນ ຕິກມູລໂກ, ຕທຸຠຍມິສ຺ສກວເສນ ອຸຠໂຕວຑ຺ຒນໂກ ຈ ນໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘ, ເອວໍ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸປິ ຍຖາຣຫໍ ທຸກມູລກາທິນຍາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ອຍໍ ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍນໂຍ.

ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉກນເຍ ປນ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຕິ ກຸສລາ, ກຕິ ອກຸສລາ, ກຕິ ອພ຺ຍາກຕາ, ກຕິ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ…ເປ… ກຕິ ສຣຓາ, ກຕິ ອຣຓາຕິ? ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອພ຺ຍາກໂຕ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ສິຍາ ກຸສລາ, ສິຍາ ອກຸສລາ, ສິຍາ ອພ຺ຍາກຕາ, ຣູປໍ, ເວທນາ ຈ ເວທນາຕ຺ຕິເກ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ເສສາ ຕິຘາປິ ໂຫນ຺ຕິ, ຣູປໍ ເນວວິປາກນວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມໍ, ສິຍາ ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍໍ, ສິຍາ ອນຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍໍ, ອສໍກິລິຏ຺ຐສໍກິເລສິກໍ, ເສສາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ຕີຫິ ຕິເກຫິ ຕິຘາປິ ໂຫນ຺ຕິ. ຣູປໍ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣໍ, ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ຕິຘາປິ ໂຫນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ຕິຘາ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ຈ. ຣູປໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເວທນາ ສິຍາ ປີຕິສຫຄຕາ, ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ຕໂຍ ຕິຘາ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ຈ. ຣູປໍ ເນວທສ຺ສເນນນຠາວນາຍປຫາຕພ຺ພໍ, ນທສ຺ສເນນນຠາວນາຍປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກໍ, ເນວາຈຍຄາມິນອປຈຍຄາມິ, ເນວເສຂໍນາເສຂໍ, ປຣິຕ຺ຕໍ, ເສສາ ຕິຘາປິ ໂຫນ຺ຕິ. ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກ ຣູປໍ ອນາຣມ຺ມຓໍ, ເສສາ ຕິຘາ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ຈ. ຣູປໍ ມຊ຺ຌິມໍ, ອນິຍຕໍ, ເສສາ ຕິຘາປິ. ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກ ຈ ຣູປໍ ອນາຣມ຺ມຓໍ, ເສສາ ຕິຘາປິ ວາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ອຸປ຺ປນ຺ນາຕີຕຕ຺ຕິເກສຸ ປຎ຺ຈປິ ຕິຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຕີຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກ ຣູປໍ ອນາຣມ຺ມຓໍ, ເສສາ ຕິຘາ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ຈ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຕ຺ຕິເກ ປຎ຺ຈປິ ຕິຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກ ຣູປໍ ອນາຣມ຺ມຓໍ, ເສສາ ຕິຘາປິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ຈ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ອນິທສ຺ສນອປ຺ປຏິຆາ, ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຕິຘາປິ ໂຫຕິ.

ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ນເຫຕູ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ສິຍາ ເຫຕຸ, ສິຍາ ນ ເຫຕຸ. ຣູປໍ ອເຫຕຸກໍ, ເຫຕຸວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ເສສາ ທ຺ວິຘາປິ. ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ສິຍາ ສເຫຕຸກາ ເຈວ ນ ຈ ເຫຕູ, ສິຍາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ຈ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ທ຺ວິຘາ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ຈ, ຣູປໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ. ຕຖາ ອນນ຺ຕຣທຸເກປິ. ຣູປໍ ນເຫຕຸອເຫຕຸກໍ, ຕໂຍ ທ຺ວິຘາປິ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ທ຺ວິຘາ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ຈ. ປຎ຺ຈປິ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ, ສງ຺ຂຕາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອນິທສ຺ສນາ, ອປ຺ປຏິຆາ, ຣູປໍ ທ຺ວິຘາປິ. ຣູປໍ ຣູປີ, ເສສາ ອຣູປິໂນ. ຣູປໍ ໂລກິຍໍ, ເສສາ ທ຺ວິຘາປິ. ປຎ຺ຈປິ ເກນຈິ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ, ນ ຈ ເກນຈິ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຈ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂນ ອາສວາ, ສງ຺ຂາຣາ ທ຺ວິຘາປິ, ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ຈ. ຣູປໍ ສາສໂວ, ອາສວວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ, ເສສາ ທ຺ວິຘາປິ. ຣູປໍ ສາສວາ ເຈວ ໂນ ຈ ອາສວາ, ຕໂຍ ຕຖາ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ຈ. ສງ຺ຂາໂຣ ທ຺ວິຘາ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ຈ. ຣູປໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ, ຕໂຍ ສິຍາ ອາສວສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເຈວ ໂນ ຈ ອາສວາ, ສິຍາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ສງ຺ຂາໂຣ ທ຺ວິຘາ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ຈ. ຣູປໍ ອາສວວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສາສວຎ຺ຈ, ເສສາ ທ຺ວິຘາ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ຈ. ອິມິນາ ນເຍນ ສໍໂຍຊນໂຄຈ຺ຉກາທີສຸປິ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເກວລໍ ຫິ ປຣາມາສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕທຸເກ ຣູປໍ ປຣາມາສວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ຕໂຍ ທ຺ວິຘາປິ, ສງ຺ຂາໂຣ ທ຺ວິຘາປິ, ທິຏ຺ຐິວເສນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ຈ. ຕຕິເຍ ເອຕ຺ຕກເມວ ວິເສໂສ. ຣູປໍ ອນາຣມ຺ມຓໍ, ເສສາ ສາຣມ຺ມຓາ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ເສສາ ໂນ ຈິຕ຺ຕາ. ຕໂຍ ເຈຕສິກາ, ທ຺ເວ ອເຈຕສິກາ. ຕໂຍ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ຣູປໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕຖາ ຈິຕ຺ຕສໍສຏ຺ຐທຸເກປິ. ຕໂຍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂນ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ. ຣູປໍ ທ຺ວິຘາປິ. ຕຖາ ອນນ຺ຕຣທຸກທ຺ວເຍປິ. ຕໂຍ ຈິຕ຺ຕສໍສຏ຺ຐສມຸຏ຺ຐານາ, ທ຺ເວ ໂນ ຈິຕ຺ຕສໍສຏ຺ຐສມຸຏ຺ຐານາ. ຕຖາ ອນນ຺ຕຣທຸກທ຺ວເຍປິ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກໍ, ຕໂຍ ພາຫິຣາ, ຣູປໍ ທ຺ວິຘາປິ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂນ ອຸປາທາ. ຣູປໍ ທ຺ວິຘາປິ. ປຎ຺ຈປິ ສິຍາ ອຸປາທິນ຺ນາ, ສິຍາ ອນຸປາທິນ຺ນາ, ໂນ ອຸປາທານາ.

ກິເລສໂຄຈ຺ຉໂກ ວຸຕ຺ຕນໂຍວ. ຣູປໍ ເນວທສ຺ສເນນນຠາວນາຍ ປຫາຕພ຺ພໍ, ເສສາ ທ຺ວິຘາປິ. ເອວໍ ຍາວປີຕິທຸກາ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຣູປໍ ນ ເວທນາ, ນ ສຸຂາ, ນ ສຸຂສຫຄຕາ, ເສສາ ທ຺ວິຘາປິ. ຕຖາ ອນນ຺ຕຣທຸເກປິ. ຣູປໍ ກາມາວຈຣໍ, ເສສາ ທ຺ວິຘາປິ. ເອວໍ ຍາວ ສຣຓທຸກາ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍໍ ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉກນໂຍ.

ອິເມ ປນ ນຍາ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປາຬິອຏ຺ຐກຖາຫິ ຎາຕພ຺ພາ. ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ ຈ ເນສໍ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີມາຕິກຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນາຍ ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣນ ຎາຕພ຺ໂພ. ອິໂຕ ປຣໍ ອຕິເຣກໍ ອວຕ຺ວາ ອປຸພ຺ພເມວ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມາຕິ ອຍໍ ວິຠງ຺ຄນຍທສ຺ສນໂຕ ສໍວຓ຺ຓນານໂຍ.

ອິທານິ ປເນຕ຺ຖ –

ກມໂຕນູນາຘິກໂຕ, ທຏ຺ຐພ຺ພສມເຠທໂຕ;

ປາຬິມຸຕ຺ຕນໂຍ ເຎຍ຺ໂຍ, ຂນ຺ຘໂກສລ຺ລມິຈ຺ຉຕາ.

ຕຕ຺ຖ ກມໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ກໂມ ປຫານກ຺ກໂມ ປຏິປຕ຺ຕິກ຺ກໂມ ຠູມິກ຺ກໂມ ເທສນາກ຺ກໂມຕິ ພຫຸວິເຘສຸ ກເມສຸ ຂນ຺ຘານໍ ເທສນາກ຺ກໂມວ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ນ ອິຕເຣ, ອສມ຺ຠວາ. ອເຠເທນ ຫິ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ອຕ຺ຕຄ຺ຄາຫປຕິຕໍ ເວເນຍ຺ຍຊນໍ ສມູຫຆນວິນິພ຺ໂຠຄທສ຺ສເນນ ອຕ຺ຕຄ຺ຄາຫໂຕ ໂມເຈຕຸກາໂມ ຠຄວາ ຫິຕກາໂມ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຊນສ຺ສ ສຸຂຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ຈກ຺ຂຸອາທີນໍ ວິສຍຠູຕໍ ໂອຬາຣິກໍ ປຐມໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໍ ເທເສສິ, ຕໂຕ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐວິສຍສໍເວທກໍ ໂອຬາຣິກໍ ເວທນໍ, ຍໍ ເວເທຕິ, ຕໍ ສຎ຺ຊານາຕີຕິ ເອວໍ ເວທນາວິສຍສ຺ສ ອາກາຣຄ຺ຄາຫິກໍ ສຎ຺ຎໍ, ສຎ຺ຎາວເສນາຠິສງ຺ຂາຣເກ ສງ຺ຂາເຣ, ເຕສໍ ເວທນາທີນໍ ນິສ຺ສຍາຘິປຕິຠູຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ກໂມ.

ອນູນາຘິກໂຕຕິ ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວຕາ ປຎ຺ເຈວ ຂນ຺ຘາ ວຸຕ຺ຕາ ອນູນາ ອນຘິກາຕິ? ສພ຺ພສງ຺ຂຕສຠາເຄກສງ຺ຄຫໂຕ, ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍຄ຺ຄາຫວຕ຺ຖຸສ຺ສ ເອຕປ຺ປຣມໂຕ, ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ຕທວໂຣຘໂຕ. ອເນກປ຺ປເຠເທສຸ ຫິ ສງ຺ຂຕຘມ຺ເມສຸ ສຠາຄວເສນ ສງ຺ຄຍ຺ຫມາເນສຸ ຣູປໍ ຣູປສຠາເຄກສງ຺ຄຫວເສນ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ເວທນາ ເວທນາສຠາເຄກສງ຺ຄຫວເສນ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ເອສ ນໂຍ ສຎ຺ຎາທີສຸປິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພສງ຺ຂຕສຠາເຄກສງ຺ຄຫໂຕ ປຎ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕາ. ເອຕປຣມຎ຺ເຈຕໍ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍຄ຺ຄາຫວຕ຺ຖຸ, ຍທິທໍ ຣູປາທໂຍ ປຎ຺ຈ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍຄ຺ຄາຫວຕ຺ຖຸສ຺ສ ເອຕປຣມໂຕປິ ປຎ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕາ. ເຍປິ ຈຎ຺ເຎ ສີລາທໂຍ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕປິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ເອຕ຺ເຖວ ອວໂຣຘໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອຎ຺ເຎສໍ ຕທວໂຣຘໂຕປິ ປຎ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອຍໍ ອນູນາຘິກໂຕ.

ທຏ຺ຐພ຺ພສມເຠທໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພເຠທໂຕ, ອຸປມາເຠທໂຕ ຈ. ຕຕ຺ຖ ທຏ຺ຐພ຺ພເຠທໂຕ ຕາວ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ສາມຎ຺ຎໂຕ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕາສິກປຈ຺ຈຕ຺ຖິກໂຕ, ຠາຣໂຕ, ຂາທກໂຕ, ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂອນຕ຺ຕສງ຺ຂາຕວຘກໂຕ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ວິເສສໂຕ ປນ ເຜຓປິຓ຺ຑໍ ວິຍ ຣູປໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ອຸທກພຸພ຺ພຸຬມຣີຈິກກທລິກ຺ຂນ຺ຘມາຍາ ວິຍ ຍຖາກ຺ກມໍ ເວທນາທໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຍຖາ ຫິ ເຜຓປິຓ຺ໂຑ ວິມທ຺ທາສໂຫ, ໂສ ຈ ປຕ຺ຕຖາລກາທິອຕ຺ຖໍ ຄຫິໂຕປິ ຕມຕ຺ຖໍ ນ ສາເຘຕິ, ຠິຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ຣູປມ຺ປິ ວິມທ຺ທາສຫໍ, ຕຎ຺ຈ ສຸຠາທິວເສນ ຄຫິຕມ຺ປິ ນ ຕຖາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອສຸຠາທິເຍວ ໂຫຕິ.

ຍຖາ ວາ ເຜຓປິຓ຺ໂຑ ອເນກສນ຺ຘິຆຏິໂຕ ພຫຸນ຺ນໍ ອຸທກສປ຺ປາທິປາຓການໍ ອາວາໂສ, ອາທິໂຕ ເຈສ ພທຣປກ຺ກມຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ພວຑ຺ຒນໂກ ອຸຏ຺ຐິຕມຕ຺ໂຕປິ ເຈສ ຠິຊ຺ຊຕິ, ໂຖກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາປິ, ສມຸທ຺ທໍ ປຕ຺ວາ ປນ ອວສ຺ສເມວ ຠິຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ຣູປມ຺ປິ ຉິທ຺ທາວຉິທ຺ທໍ ອເນກສນ຺ຘິຆຏິຕໍ ອສີຕິກິມິກຸລໂວກິຓ຺ຓໍ, ອາທິໂຕ ເຈຕໍ ກລລມຕ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ພວຑ຺ຒນກໍ, ກລລມຕ຺ເຕປິ ເຈຕໍ ຠິຊ຺ຊຕິ, ອພ຺ພຸທາທິຠາເວປິ ອາຍຸກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ວາ ອວສ຺ສເມວ ຠິຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ເຜຓປິຓ຺ຑສທິສໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຍຖາ ປນ ພຸພ຺ພຸໂຬ ມຸຫຸຕ຺ຕຣມຓີໂຍ ອຄຍ຺ຫຸປໂຄ ນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິໂກວ, ເອວໍ ເວທນາປິ. ຍຖາ ຈ ພຸພ຺ພຸໂຬ ອຸທກຕລໍ, ອຸທກພິນ຺ທຸໍ, ອຸທກຊລ຺ລກໍ ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ປຸຏໍ ກຕ຺ວາ ຄຫຓວາຕຎ຺ຈາຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກາຣຓານິ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ເວທນາປິ ວຕ຺ຖຸໍ, ອາຣມ຺ມຓໍ, ກິເລສຊລ຺ລໍ, ຜສ຺ສສງ຺ຆຏ຺ຏນຎ຺ຈາຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກາຣຓານິ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ສາ ພຸພ຺ພຸຬສທິສາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ຍຖາ ປນ ມຣີຈິກາ ຊລາສຍາທິຠາເວນ ວິປ຺ປລມ຺ຠິກາ, ເອວໍ ສຎ຺ຎາປິ ນິຈ຺ຈາທິຠາເວນາຕິ ມຣີຈິສທິສາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຍຖາ ປນ ກທລິກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຄຍ຺ຫຸປໂຄ ພຫຸວຏ຺ຏິສໂມຘາໂນ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘປິ ອຄຍ຺ຫຸປໂຄນິຈ຺ຈາທິສາຣວິຣຫິໂຕ, ຜສ຺ສາທິພຫຸຘມ຺ມສໂມຘາໂນ ຈ ໂຫຕີຕິ ໂສ ກທລິກ຺ຂນ຺ຘສທິໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍຖາ ປນ ມາຍາ ອສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິຣູປານິປິ ຕຖາ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ມຫາຊນໍ ວຎ຺ເຈຕິ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈາທິຣູປໍ ເຕເນວ ຈິຕ຺ເຕນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ວິຍ ນິຈ຺ຈາທິໂຕ ຈ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຕໍ ມາຍາສທິສໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ –

‘‘ເຜຓປິຓ຺ຑູປມໍ ຣູປໍ, ເວທນາ ພຸພ຺ພຸຬູປມາ;

ມຣີຈິກູປມາ ສຎ຺ຎາ, ສງ຺ຂາຣາ ກທລູປມາ;

ມາຍູປມຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ເທສິຕາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸນາ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໓.໙໕);

ອຍເມຕ຺ຖ ທຏ຺ຐພ຺ພເຠໂທ.

ອຸປມາເຠທໂຕ ຈ ປນ ຄິລານສາລູປໂມ ຣູປຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເຄລຎ຺ຎູປໂມ ເວທນຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເຄລຎ຺ຎສມຸຏ຺ຐານູປໂມ ສຎ຺ຎຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ອສປ຺ປາຍເສວນູປໂມ ສງ຺ຂາຣຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຄິລານູປໂມ ວິຎ຺ຎາຓຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ. ອປິຈ ຈາຣກກາຣຓອປຣາຘກາຣຓກາຣກອປຣາຘິກູປມາ ເອເຕ ຠາຊນໂຠຊນພ຺ຍຎ຺ຊນປຣິເວສກຠຸຎ຺ຊກູປມາ ຈາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຸປມາເຠໂທ. ເອວໍ ປາຬິມຸຕ຺ຕກວິນິຈ຺ຉຍນໂຍ ເຎຍ຺ໂຍ.

ຂນ຺ຘວິຠງ຺ຄມາຕິກຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອາຍຕນວິຠງ຺ຄມາຕິກຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ

ອາຍຕນວິຠງ຺ຄມາຕິກາຍ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ຕາວ – ທ຺ວາທສາຍຕນານີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຍຕນໂຕ, ອາຍານໍ ຕນນໂຕ, ອາຍຕສ຺ສ ຈ ນຍນໂຕ ອາຍຕນານິ. ຈກ຺ຂຸຣູປາທີສຸ ຫິ ຕໍຕໍທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ເສນ ເສນ ອນຸຠວນາທິນາ ກິຈ຺ເຈນ ອາຍຕນ຺ຕິ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ຆເຏນ຺ຕິ ວາຍມນ຺ຕິ, ເຕ ຈ ປນ ອາຍຠູເຕ ຘມ຺ເມ ເອຕານິ ຕໂນນ຺ຕິ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ຕິ, ອິທຎ຺ຈ ອຕີວ ອາຍຕໍ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ນຍນ຺ເຕວ, ປວຕ຺ຕຍນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາຍຕນານີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ອປິຈ ນິວາສຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ, ອາກຣຏ຺ເຐນ, ສໂມສຣຓຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ, ສຎ຺ຊາຠິເທສຏ຺ເຐນ, ກາຣຓຏ຺ເຐນ ຈ ສາສເນ, ໂລເກ ຈ ‘‘ອາຍຕນ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຈກ຺ຂຸອາທີສຸ ຫິ ເຕ ເຕ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ຕທາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ນິວສນ຺ຕິ, ເຕສຸ ຈ ອາກຣຠູເຕສຸ ອາກິຓ຺ຓາ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓວເສນ ຈ ສໂມສຣນ຺ຕິ, ຈກ຺ຂາທໂຍວ ເນສໍ ສຎ຺ຊາຕິເທໂສ, ກາຣຓຎ຺ຈ, ຕສ຺ມາ ນິວາສຏ຺ຐານາທິນາ ອຕ຺ເຖນ ຈກ຺ຂາທີນິ ອາຍຕນານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ຈກ຺ຂາຍຕນນ຺ຕິອາທີສຸ ຈກ຺ຂຕີຕິ ຈກ຺ຂຸ, ຣູປໍ ອສ຺ສາເທຕິ, ວິຠາເວຕິ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣູປຍຕີຕິ ຣູປໍ. ວຓ຺ຓວິກາຣໍ ອາປຊ຺ຊມານໍ ຫທຍງ຺ຄຕຠາວໍ ປກາເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຓາຕີຕິ ໂສຕໍ. ສປ຺ປຕີຕິ ສທ຺ໂທ, ອຸທາຫຣີຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຆາຍຕີຕິ ຆານໍ. ຄນ຺ຘຍຕີຕິ ຄນ຺ໂຘ, ອຕ຺ຕໂນ ວຕ຺ຖຸໍ ສູຈຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊີວິຕໍ ອວ຺ຫາຍຕີຕິ ຊິວ຺ຫາ. ຣສນ຺ຕິ ຕໍ ສຕ຺ຕາຕິ ຣໂສ, ອສ຺ສາເທນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸຈ຺ຉິຕານໍ ສາສວຘມ຺ມານໍ ອາໂຍຕິ ກາໂຍ, ອຸປ຺ປຕ຺ຕິເທໂສ. ຜຸສີຍຕີຕິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ. ມນຕີຕິ ມໂນ. ອຕ຺ຕໂນ ລກ຺ຂຓໍ ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ຘມ຺ມາ. ຈກ຺ຂຸ ຈ ຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນຕ຺ເຖນ ອາຍຕນຎ຺ຈາຕິ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ…ເປ… ຘມ຺ມາ ຈ ເຕ ອາຍຕນຎ຺ຈາຕິ ຘມ຺ມາຍຕນນ຺ຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປທຕ຺ໂຖ.

ຘມ຺ມເຠທໂຕ ປເນຕ຺ຖ ສພ຺ພມ຺ປິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ມນາຍຕນໍ ນາມ. ເຈຕສິກສຸຂຸມຣູປນິພ຺ພານານິ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ນາມ. ເສສານິ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍານິ. ອິເມສຸ ຈ ອາຍຕເນສຸ ອຕີຕາທິເຠທຠິນ຺ນາ, ກາລວິນິມຸຕ຺ຕາ ຈ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາ ສພ຺ເພ ນາມຣູປຘມ຺ມາ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ຈ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘‘ຊາຕິ ທ຺ວີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ເອເກນາຍຕເນນ ເອກາຍ ຘາຕຸຍາ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ຘາຕຸ. ໗໑) ຫິ ຣູປາຣູປລກ຺ຂຓານໍ ຊາຕິຊຣາຠງ຺ຄານໍ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕູສຸ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອິຕຣາສມ຺ປິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ ຍຖາຣຫໍ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຄຫິຕຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມເຠໂທ.

ວິຠງ຺ຄນຍໂຕ ປເນຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີເຍ ຕາວ ‘‘ຈກ຺ຂຸໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ. ຣູປາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ອນຕ຺ຕາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ…ເປ… ຘມ຺ມາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ອນຕ຺ຕາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’’ຕິ (ວິຠ. ໑໕໔) ເອວໍ ວິສຍິວິສຍາຍຕນວເສນ ອາຍຕນານິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ອຍໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍນໂຍ.

ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີເຍ ປນ ປສາທວິສຍາຍຕນານິ ຕາວ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ? ຍໍ ຈກ຺ຂຸ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປາທາຍ ປສາໂທ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໑໕໖) ຣູປກຓ຺ເຑ (ຘ. ສ. ໕໙໗) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິຠຕ຺ຕານິ. ມນາຍຕນໍ ປນ ເອກວິຘໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວທສວິຘາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິຠຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມາຍຕນໍ ປນ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ຘມ຺ມາຍຕນໍ? ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຍຎ຺ຈ ຣູປໍ ອນິທສ຺ສນອປ຺ປຏິຆໍ ຘມ຺ມາຍຕນປຣິຍາປນ຺ນໍ ອສງ຺ຂຕາ ຈ ຘາຕູ’’ຕິ (ວິຠ. ໑໖໗) ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໑໖໗) ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິຠຕ຺ຕໍ. ສຸຂຸມຣູປນິພ຺ພານານິ ຣູປກຓ຺ເຑ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວາຕິ ອຍໍ ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍນໂຍ.

ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉກນຍໍ ປນ ອິໂຕ ປຣໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕິກທຸການໍ ອາທິອນ຺ເຕຫິ ເຈວ ວິເສສຕ຺ຖທີປເກຫິ ຈ ຕິກທຸເກຫິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມ, ເສເສຫິປິ ຕິກທຸເກຫິ ໂຍຊນານໂຍ ຂນ຺ເຘ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສກ຺ກາ ຎາຕຸນ຺ຕິ. ກຖໍ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ອາຍຕນານໍ ກຕິ ກຸສລາ…ເປ… ກຕິ ອຣຓາຕິ? ທສາຍຕນາ ອພ຺ຍາກຕາ, ທ຺ວາຍຕນາ ສິຍາ ກຸສລາ, ສິຍາ ອກຸສລາ, ສິຍາ ອພ຺ຍາກຕາ. ເວທນາຕ຺ຕິເກ ທສາຍຕນານິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ, ມນາຍຕນໍ ຕິຘາປິ, ຘມ຺ມາຍຕນໍ ຕິຘາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພຎ຺ຈ…ເປ… ຣູປາຍຕນໍ ສນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆໍ, ນວາຍຕນານິ ອນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆານິ, ມນາຍຕນຘມ຺ມາຍຕນານິ ອນິທສ຺ສນອປ຺ປຏິຆານິ, ເອກາທສາຍຕນານິ ນ ເຫຕູ, ຘມ຺ມາຍຕນໍ ສິຍາ ເຫຕຸ, ສິຍາ ນ ເຫຕຸ…ເປ… ເອກາທສາຍຕນານິ ສປ຺ປຈ຺ຈຍານິ, ຘມ຺ມາຍຕນໍ ສິຍາ ສປ຺ປຈ຺ຈຍໍ, ສິຍາ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ…ເປ… ທສາຍຕນານິ ຣູປໍ, ມນາຍຕນໍ ອຣູປໍ, ຘມ຺ມາຍຕນໍ ທ຺ວິຘາປິ…ເປ… ທສາຍຕນານິ ອຣຓານິ, ທ຺ວາຍຕນານິ ສິຍາ ສຣຓານິ, ສິຍາ ອຣຓານີຕິ ອຍໍ ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉກນໂຍ.

ອິທານິ ປນ –

ກມໂຕ ຕາວຕ຺ຕໂຕ ຈ, ເຕສໍ ທຏ຺ຐພ຺ພເຠທໂຕ;

ປາຬິມຸຕ຺ຕນເຍເນຕ຺ຖ, ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ກມໂຕຕິ ອິຘາປິ ເທສນາກ຺ກໂມວ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກສຸ ຫິ ອາຍຕເນສຸ ສນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆວິສຍຕ຺ຕາ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ປາກຏນ຺ຕິ ປຐມໍ ເທສິຕໍ, ຕໂຕ ອນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆວິສຍານິ ໂສຕາຍຕນາທີນິ. ອຖ ວາ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍສວນານຸຕ຺ຕຣິຍເຫຕຸຠາວໂຕ ພຫູປກາຣຕ຺ຕາ ຈກ຺ຂຸໂສຕາຍຕນານິ ປຐມໍ ເທສິຕານິ, ຕໂຕ ຆານາຍຕນາທີນິ ຕີຓິ, ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ປນ ໂຄຈຣວິສຍຕ຺ຕາ ອນ຺ເຕ ມນາຍຕນໍ, ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນໍ ໂຄຈຣຕ຺ຕາ ເຕສໍ ອນນ຺ຕຣໍ ຣູປາຍຕນາທີນິ. ອປິຈ ວິຎ຺ຎາຓຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓວວຕ຺ຖານໂຕປິ ອຍເມເຕສໍ ກໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕໍ ເຫຕໍ ‘‘ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ມນຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຘມ຺ເມ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໔໒໑; ສໍ. ນິ. ໔.໖໐, ໑໑໓; ມຫານິ. ໑໐໗) ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ກໂມ.

ຕາວຕ຺ຕໂຕຕິ ຕາວຠາວໂຕ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຈກ຺ຂາທໂຍປິ ຫິ ຘມ຺ມາ ເອວ, ເອວໍ ສຕິ ຘມ຺ມາຍຕນມິຈ຺ເຈວ ອວຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ທ຺ວາທສາຍຕນານິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເຈ? ຉວິຎ຺ຎາຓກາຍຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓວວຕ຺ຖານໂຕ ອຍເມເຕສໍ ເຠໂທ ໂຫຕີຕິ ທ຺ວາທສ ວຸຕ຺ຕານິ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວີຖິປຣິຍາປນ຺ນສ຺ສ ຫິ ວິຎ຺ຎາຓກາຍສ຺ສ ຈກ຺ຂາຍຕນເມວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທ຺ວາຣໍ, ຣູປາຍຕນເມວາຣມ຺ມຓໍ. ຕຖາ ອິຕຣານິ ອິຕເຣສໍ. ຉຏ຺ຐສ຺ສ ປນ ຠວງ຺ຄມນສງ຺ຂາໂຕ ມນາຍຕເນກເທໂສວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທ຺ວາຣໍ, ອສາຘາຣຓຎ຺ຈ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ. ອິຕິ ຉນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓກາຍານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓວວຕ຺ຖານໂຕ ທ຺ວາທສ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ຕາວຕ຺ຕຕາ.

ທຏ຺ຐພ຺ພເຠທໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ສພ຺ພານິ ເຈຕານິ ອາຍຕນານິ ອນາຄມນໂຕ, ອນິຄ຺ຄມນໂຕ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ນ ຫິ ຕານິ ປຸພ຺ເພ ອຸທຍາ ກຸໂຕຈິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນປິ ອຸທ຺ຘໍ ວຍາ ກຸຫິຎ຺ຈິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ປຸພ຺ເພ ອຸທຍາ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສຠາວານິ ອຸທ຺ຘໍ ວຍາ ປຣິຠິນ຺ນສຠາວານິ, ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ຕເວມຊ຺ເຌ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອວສານິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອນາຄມນໂຕ, ອນິຄ຺ຄມນໂຕ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ຕຖາ ນິຣີຫໂຕ, ອພ຺ຍາປາຣໂຕ ຈ. ນ ຫິ ຈກ຺ຂຸຣູປາທີນໍ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ອໂຫ ວຕ ອມ຺ຫາກໍ ສາມຄ຺ຄິຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ, ນ ຈ ຕານິ ວິຎ຺ຎາຓຸປ຺ປາທນຕ຺ຖໍ ທ຺ວາຣຠາເວນ, ວຕ຺ຖຸຠາເວນ, ອາຣມ຺ມຓຠາເວນ ວາ ພ຺ຍາປາຣມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ຘມ຺ມຕາເວສາ ຍໍ ຈກ຺ຂຸຣູປາທິສາມຄ຺ຄິຍໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນິຣີຫໂຕ, ອພ຺ຍາປາຣໂຕ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ອປິຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ສຸຎ຺ໂຎ ຄາໂມ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ ຘຸວສຸຠສຸຂຕ຺ຕຠາວວິຣຫິຕຕ຺ຕາ, ພາຫິຣານິ ຄາມຆາຕກໂຈຣາ ວິຍ. ຕຖາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ຉປາຓກາ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ, ພາຫິຣານິ ເຕສໍ ໂຄຈຣາ ວິຍາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ທຏ຺ຐພ຺ພເຠໂທ. ເອວໍ ປາຬິມຸຕ຺ຕນເຍເນຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອາຍຕນວິຠງ຺ຄມາຕິກຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຘາຕຸວິຠງ຺ຄມາຕິກຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ

ຘາຕຸວິຠງ຺ຄມາຕິກາຍ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ຕາວ – ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ວິທຫຕິ, ຘີຍເຕ, ວິຘານໍ, ວິຘີຍເຕ ເອຕາຍ, ເອຕ຺ຖ ວາ ຘີຍຕີຕິ ຘາຕຸ. ໂລກິຍາ ຫິ ຘາຕຸໂຍ ກາຣຓຠາເວນ ວວຕ຺ຖິຕາ. ອເນກປ຺ປກາຣໍ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ວິທຫນ຺ຕິ ນິປ຺ຜາເທນ຺ຕິ, ສຕ຺ເຕຫິ ຈ ຘີຍນ຺ເຕ ຘາຣີຍນ຺ຕິ, ທຸກ຺ຂວິຘານມຕ຺ຕເມວ ເຈຕາ, ເອຕາຫິ ຈ ກາຣຓຠູຕາຫິ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ສຕ຺ເຕຫິ ອນຸວິຘີຍຕິ, ຍຖາວິຫິຕຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂໍ ເອຕາສ຺ເວວ ຘີຍຕິ ຐປີຍຕີຕິ ເອເຕຫິ ອຕ຺ເຖຫິ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ‘‘ຘາຕຸໂຍ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ຍຖາ ວາ ສຣີຣສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສມຸທາຍສ຺ສ ອວຍວຠູເຕສຸ ຣສໂສຓິຕາທີສຸ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິສຠາຄລກ຺ຂຓປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນສຸ ຘາຕຸສມຎ຺ຎາ, ເອວເມເຕສຸປິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ຈກ຺ຂາທີສຸ ຘາຕຸສມຎ຺ຎາ ເວທິຕພ຺ພາ. ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣສາຘາຣຓຕ຺ຖວເສນ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ຘາຕຸໂຍ. ນິຊ຺ຊີວມຕ຺ຕານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນຕ຺ເຖນ ຈກ຺ຂຸ ຈ ຕໍ ຘາຕຸ ຈາຕິ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ. ເອວໍ ເສເສສຸປີຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປທຕ຺ໂຖ.

ຘມ຺ມເຠທໂຕ ປເນຕ຺ຖ ອາຍຕເນສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປິຈ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນສມ຺ປຏິຈ຺ຉນທ຺ວຍວິຎ຺ຎາຓໍ ມໂນຘາຕຸ ນາມ. ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓມໂນຘາຕຸວຊ຺ຊິຕໍ ປນ ສພ຺ພມ຺ປິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ນາມ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ວິຠງ຺ຄນຍໂຕ ປເນຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີເຍ ຕາວ – ‘‘ປຖວີຘາຕຸ ອາໂປ ເຕໂຊ ວາໂຍ ອາກາສວິຎ຺ຎາຓຘາຕູ’’ຕິ ຉ ຘາຕຸໂຍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອາທິໂຕ ປຎ຺ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣວເສນ, ປຈ຺ຉິມາ ຈ ຉ ວິຎ຺ຎາຓວເສນ ວິຠຕ຺ຕາ, ອປຣາປິ ‘‘ສຸຂຘາຕຸ ທຸກ຺ຂໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສຸເປກ຺ຂາອວິຊ຺ຊາຘາຕູ’’ຕິ ຉ ຘາຕຸໂຍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ຕຖາ ຕຖາ ວິຠຕ຺ຕາ, ປຸນ ອປຣາປິ ‘‘ກາມຘາຕຸ ພ຺ຍາປາທວິຫິໍສາເນກ຺ຂມ຺ມອພ຺ຍາປາທອວິຫິໍສາຘາຕູ’’ຕິ ຉ ຘາຕຸໂຍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ, ເອວໍ ຕີຫິ ຉກ຺ເກຫິ ປຈ຺ເຈກໍ ເຕຠູມກາ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ ສຣູປໂຕ, ລກ຺ຂຓາຫາຣໂຕ, ນິສ຺ສຍວິສຍປໂຍຄວິນາຠາວາທິໂຕ ຈ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ອຍໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍນໂຍ.

ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີເຍ ປນ ສຣູເປເນວ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ປສາທວິສຍຘາຕຸໂຍ ອາຍຕເນ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິຠຕ຺ຕາ, ສຕ຺ຕ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ປນ –

‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ? ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ…ເປ… ກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ມໂນຘາຕຸ? ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ…ເປ… ກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ…ເປ… ນິຣຸທ຺ຘສມນນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ວາ ປນ ປຐມສມນ຺ນາຫາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມໂນຘາຕຸ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ຘມ຺ມຘາຕຸ? ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຍຎ຺ຈ ຣູປໍ ອນິທສ຺ສນໍ ອປ຺ປຏິຆໍ ຘມ຺ມາຍຕນປຣິຍາປນ຺ນໍ, ອສງ຺ຂຕາ ຈ ຘາຕຸ…ເປ… ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຘມ຺ມຘາຕຸ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ…ເປ… ມໂນຘາຕຸຍາປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘສມນນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ມນຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຘມ຺ເມ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູ’’ຕິ (ວິຠ. ໑໘໔) –

ເອວໍ ວິຠຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ວາ ປນ ປຐມສມນ຺ນາຫາໂຣຕິ ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓວິສເຍສຸ ສພ຺ພຘມ຺ເມສູຕິ ເອວໍ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ມໂນຘາຕຸຍາປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘສມນນ຺ຕຣາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ປິ-ກາໂຣ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ມໂນຘາຕຸຍາປິ ສນ຺ຕີຣຓໂວຏ຺ຐພ຺ພນາທິມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາປີຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ມນຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈາຕິອາທີສຸ ມໂນທ຺ວາເຣ ຠວງ຺ຄມນຎ຺ເຈວ ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ສຫາວຊ຺ຊນກຊວນໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍນໂຍ.

ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉກນເຍ ປນ ອຏ຺ຐາຣສນ຺ນໍ ຘາຕູນໍ ກຕິ ກຸສລາ…ເປ… ກຕິ ອຣຓາຕິ? ໂສຬສ ຘາຕຸໂຍ ອພ຺ຍາກຕາ, ທ຺ເວ ຘາຕຸໂຍ ຕິຘາປິ ໂຫນ຺ຕິ…ເປ… ທສ ຘາຕຸໂຍ ເນວວິປາກນວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມາ, ປຎ຺ຈ ຘາຕຸໂຍ ວິປາກາ, ມໂນຘາຕຸ ສິຍາ ວິປາກາ, ສິຍາ ເນວວິປາກນວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມາ, ທ຺ເວ ຘາຕຸໂຍ ຕິຘາປິ ໂຫນ຺ຕິ. ທສ ຘາຕຸໂຍ ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍາ, ສທ຺ທຘາຕຸໂຍ ອນຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍາ, ປຎ຺ຈ ຘາຕຸໂຍ ສິຍາ ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍາ, ສິຍາ ອນຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍາ, ທ຺ເວ ຘາຕຸໂຍ ຕິຘາປິ…ເປ… ທສ ຘາຕຸໂຍ ສິຍາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ສິຍາ ອຸປ຺ປາທິໂນ, ສທ຺ທຘາຕຸ ສິຍາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ສິຍາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ, ສິຍາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ອຸປ຺ປາທິໂນຕິ, ຉ ຘາຕຸໂຍ ຕິຘາປິ. ຘມ຺ມຘາຕຸ ຕິຘາວ…ເປ… ຣູປຘາຕຸ ສນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆາ, ນວ ຘາຕຸໂຍ ອນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆາ, ອຏ຺ຐ ຘາຕຸໂຍ ອນິທສ຺ສນອປ຺ປຏິຆາ. ສຕ຺ຕຣສ ຘາຕຸໂຍ ນ ເຫຕູ, ຘມ຺ມຘາຕຸ ທ຺ວິຘາວ…ເປ… ໂສຬສ ຘາຕຸໂຍ ອຣຓາ, ທ຺ເວ ຘາຕຸໂຍ ທ຺ວິຘາປີຕິ ອຍໍ ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉກນໂຍ.

ອິທານິ ປເນຕາສໍ –

ກມຕາວຕ຺ຕໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ປຈ຺ຈຍານໍ ວິຠາຄໂຕ;

ຘາຕູນມິຘ ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ, ປາຬິມຸຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ກມໂຕ ຕາວ ອິຘາປິ ເທສນາກ຺ກໂມວ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຈ ປນາຍໍ ເຫຕຸຜລານຸປຸພ຺ພວວຕ຺ຖານວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ຣູປຘາຕູຕິ ອິທໍ ຫິ ທ຺ວຍໍ ເຫຕຸ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຕິ ອິທໍ ຜລໍ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ກໂມ.

ຕາວຕ຺ຕໂຕ ປນ ຍາ ອິຘ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີເຍ ຕີຫິ ຉກ຺ເກຫິ ວຸຕ຺ຕາ ຘາຕຸໂຍ ເຈວ, ເຕສຸ ເຕສຸ ສຸຕ຺ຕາຠິຘມ຺ມປເທເສສຸ ‘‘ອາຠາຘາຕຸ…ເປ… ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸໂລໂກ’’ຕິອາທິນາ ອາຄຕາ ຈາຕິ ອຎ຺ຎາປິ ພຫຸຘາຕຸໂຍ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕາສມ຺ປິ ວເສນ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ອວຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ອຏ຺ຐາຣເສວ ວຸຕ຺ຕາຕິ? ຕາສມ຺ປິ ຕທນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ.

ອປິຈ ວິຊານນສຠາເວ ວິຎ຺ຎາເຓ ຊີວສຎ຺ຎີນໍ ຕສ຺ສາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິເຠເທນ ອເນກຕໍ, ຈກ຺ຂຸຣູປາທິປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອນິຈ຺ຈຕຎ຺ຈ ປກາເສຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ທີຆຣຕ຺ຕານຸສຍິຕຊີວສຎ຺ຎາສມູຫນນຕ຺ຖຎ຺ຈ ອຏ຺ຐາຣເສວ ວຸຕ຺ຕາ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ – ເວເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍວເສນ ຈ. ເວເນຍ຺ຍາ ຫິ ອຣູປມູຬ຺ໂຫ ຣູປມູຬ຺ໂຫ ອຸຠຍມູຬ຺ໂຫຕິ ຕິວິຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ຍຖາກ຺ກມໍ ນາຕິສງ຺ເຂປວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອຣູປເຠທວິຠາວິນີ ຂນ຺ຘເທສນາ, ຣູປເຠທວິຠາວິນີ ອາຍຕນເທສນາ, ຕທຸຠຍເຠທວິຠາວິນີ ຘາຕຸເທສນາ ສປ຺ປາຍາຕິ ເວເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍວເສນ ອຏ຺ຐາຣເສວ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ –

‘‘ສງ຺ເຂປວິຕ຺ຖາຣນເຍນ ຕຖາ ຕຖາ ຫິ,

ຘມ຺ມໍ ປກາສຍຕິ ເອສ ຍຖາ ຍຖາສ຺ສ;

ສທ຺ຘມ຺ມເຕຊວິຫຕໍ ວິລຍໍ ຂເຓນ,

ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ຕຫທເຍສຸ ຕໂມ ປຍາຕີ’’ຕິ. (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໑໘໓);

ອຍເມຕ຺ຖ ຕາວຕ຺ຕຕາ.

ທຏ຺ຐພ຺ພໂຕ ປເນຕາ ສພ຺ພາປິ ສງ຺ຂຕາ ຘາຕຸໂຍ ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ຕວິວິຕ຺ຕໂຕ, ຘຸວສຸຠສຸຂຕ຺ຕຠາວສຸຎ຺ຎໂຕ, ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິໂຕ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ວິເສສໂຕ ປເນຕ຺ຖ ເຠຣິຕລໍ ວິຍ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ທຓ຺ໂຑ ວິຍ ຣູປຘາຕຸ, ສທ຺ໂທ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ຕຖາ ຕິສ຺ໂສປິ ເຈຕາ ຍຖາກ຺ກມໍ ອາທາສຕລມຸຂມຸຂນິມິຕ຺ຕານິ ວິຍ. ຕຖາ ຕິລຍນ຺ຕຈກ຺ກເຕລານິ ວິຍ, ອຘຣາຣຓີອຸຕ຺ຕຣາຣຓີອຄ຺ຄີ ວິຍ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເອສ ນໂຍ ໂສຕຘາຕຸອາທີສຸປິ. ມໂນຘາຕຸ ປນ ຍຖາສມ຺ຠວໂຕ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸອາທີນໍ ປຸເຣຈຣານຸຈຣາ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຘມ຺ມຘາຕຸຍໍ ປນ ເວທນາ ສລ຺ລສູລມິວ, ສຎ຺ຎາ ຣິຕ຺ຕມຸຏ຺ຐິ ວິຍ, ສງ຺ຂາຣາ ວິສຣຸກ຺ຂມິວ, ສຸຂຸມຣູປໍ ຂຸຣຈກ຺ກໍ ວິຍ, ອສງ຺ຂຕາ ຘາຕຸ ເຂມນ຺ຕຠູມິ ວິຍ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ປນ ມກ຺ກໂຏ ວິຍ, ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ວິຍ, ຍຕ຺ຖກາມນິປາຕິໂຕ ເວຫາສກ຺ຂິຕ຺ຕທຓ຺ໂຑ ວິຍ, ຣງ຺ຄນໂຏ ວິຍ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອຍເມຕ຺ຖ ທຏ຺ຐພ຺ພຕາ.

ປຈ຺ຈຍານໍ ວິຠາຄໂຕ ປເນຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຈກ຺ຂຸ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ, ຣູປໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ, ກິຣິຍາມໂນຘາຕຸ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ, ຕໂຍ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ. ເອວໍ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓາທີສຸປິ. ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ປນ ມໂນຘາຕຸ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ, ຘມ຺ມຘາຕຸ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນິສ຺ສຍສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຍໍ ປຈ຺ຈຍວິຠາໂຄ. ເອວໍ ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ປາຬິມຸຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຘາຕຸວິຠງ຺ຄມາຕິກຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຈ຺ຈວິຠງ຺ຄມາຕິກຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ

ສຈ຺ຈວິຠງ຺ຄມາຕິກາຍ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ຕາວ – ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານີຕິ ເອຕ຺ຖາຍໍ ສຈ຺ຈ-ສທ຺ໂທ ອເນເກສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ທິສ຺ສຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ຠເຓ ນ ກຸຊ຺ເຌຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໒໒໔) ວາຈາສຈ຺ເຈ. ‘‘ສຈ຺ເຈ ຐິຕາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິອາທີສຸ (ຊາ. ໒.໒໑.໔໓໓) ວິຣຕິສຈ຺ເຈ. ‘‘ກສ຺ມາ ນຸ ສຈ຺ຈານິ ວທນ຺ຕິ ນານາ, ປວາທິຍາເສ ກຸສລາວທານາ’’ຕິອາທີສຸ (ສຸ. ນິ. ໘໙໑) ທິຏ຺ຐິສຈ຺ເຈ. ‘‘ເອກໍ ຫິ ສຈ຺ຈໍ, ນ ທຸຕິຍມຕ຺ຖີ’’ຕິອາທີສຸ (ສຸ. ນິ. ໘໙໐) ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ເຈ, ນິພ຺ພາເນ ເຈວ ມຄ຺ເຄ ຈ. ‘‘ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ກຕິ ກຸສລາ’’ຕິອາທີສຸ (ວິຠ. ໒໑໖) ອຣິຍສຈ຺ເຈ. ສ຺ວາຍມິຘາປິ ອຣິຍສຈ຺ເຈ ວຕ຺ຕຕິ. ເກນຏ຺ເຐນ ສຈ຺ຈານິ? ຕຖຏ຺ເຐນ. ໂກຍໍ ຕຖຏ຺ໂຐ ນາມ? ໂຍ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ອຸປປຣິກ຺ຂມານານໍ ມາຍາວ ວິປຣີໂຕ, ມຣີຈີວ ວິສໍວາທໂກ, ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ອຕ຺ຖາ ວິຍ ອນຸປລພ຺ຠມານສຠາໂວ ຈ ນ ໂຫຕິ, ອຖ ໂຂ ພາຘນປ຺ປຠວສນ຺ຕິນິຍ຺ຍານຠູເຕນ ຕຈ຺ຉາວິປຣີຕຠູຕຠາເວນ ອຣິຍຎາຓສ຺ສ ໂຄຈໂຣ ໂຫຕິ. ອຍໍ ຕຖຏ຺ໂຐ ສຈ຺ຈຏ຺ໂຐຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ –

‘‘ອິຕິ ຕຈ຺ຉາວິປລ຺ລາສຠູຕຠາວໍ ຈຕູສຸປິ;

ທຸກ຺ຂາທີສ຺ວວິເສເສນ, ສຈ຺ຈຏ຺ຐໍ ອາຫຸ ປຓ຺ຑິຕາ’’ຕິ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໑໘໙; ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ມຫາວຄ຺ຄ ໓.໑໔).

ອຣິຍານິ ຈ ຕານິ ສຈ຺ຈານິ ຈາຕິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ. ອຣິຍານີຕິ ອຸຕ຺ຕມານິ, ອວິສໍວາທການີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຣິເຍຫິ ພຸທ຺ຘາທີຫິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕພ຺ພານິ ສຈ຺ຈານິ, ອຣິຍສ຺ສ ວາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕການິ ສຈ຺ຈານິ ເຕນ ອຸປ຺ປາທິຕຕ຺ຕາ, ປກາສິຕຕ຺ຕາ ຈ, ອຣິຍຠາວກຣານິ ວາ ສຈ຺ຈານິ ເຕສໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ອຣິຍຠາວສິທ຺ຘິໂຕຕິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ. ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ປນ ທຸ-ອິຕິ ອຍໍ ສທ຺ໂທ ກຸຈ຺ຉິເຕ ທິສ຺ສຕິ. ກຸຈ຺ຉິຕໍ ຫິ ປຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທຸປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຂໍ-ສທ຺ໂທ ປນ ຕຸຈ຺ເຉ. ຕຸຈ຺ຉໍ ຫິ ອາກາສໍ ‘‘ຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິທຎ຺ຈ ປຐມສຈ຺ຈໍ ກຸຈ຺ຉິຕໍ ອເນໂກປທ຺ທວາຘິຏ຺ຐານໂຕ, ຕຸຈ຺ຉໍ ພາລຊນປຣິກປ຺ປິຕຘຸວສຸຠສຸຂຕ຺ຕຠາວວິຣຫິຕໂຕ, ຕສ຺ມາ ກຸຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ, ຕຸຈ຺ຉຕ຺ຕາ ຈ ‘‘ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສໍ-ອິຕິ ຈ ອຍໍ ສທ຺ໂທ ‘‘ສມາຄໂມ, ສເມຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ສໍໂຍຄໍ ທີເປຕິ. ອຸ-ອິຕິ ອຍໍ ສທ຺ໂທ ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຸທິຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ. ອຍ-ສທ຺ໂທ ປນ ກາຣຓໍ ທີເປຕິ. ອິທຎ຺ຈ ທຸຕິຍສຈ຺ຈໍ ອວເສສປຈ຺ຈຍສມາໂຍເຄ ສຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ສຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓນ຺ຕິ ‘‘ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຕຕິຍສຈ຺ຈໍ ປນ ຍສ຺ມາ ນິ-ສທ຺ໂທ ອຠາວໍ, ໂຣຘ-ສທ຺ໂທ ຈາຣກໍ ທີເປຕິ, ຕສ຺ມາ ອຠາໂວ ເອຕ຺ຖ, ເອຕສ຺ມິໍ ວາ ອຘິຄເຕ ສໍສາຣຈາຣກສງ຺ຂາຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘສ຺ສ ສພ຺ພຄຕິສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ, ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາ ຈາຕິ ‘‘ທຸກ຺ຂນິໂຣຘ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ວາ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣຘປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ປນ ຍສ຺ມາ ເອຕໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສຕ຺ຕໍ ວາ ຕໍ ຄມຍຕິ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ຕທຠິມຸຂຕ຺ຕາ, ປຏິປທາ ຈ ໂຫຕິ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘປ຺ປຕ຺ຕິຍາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ອປິຈ ທຸກ຺ຂາທີນໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຕ຺ຖາ ວິຠຕ຺ຕາ ຕຖາ ອວິຕຖາ ອນຎ຺ຎຖາ, ເຍ ທຸກ຺ຂາທີນິ ອຠິສເມນ຺ເຕຫິ ອຠິສເມຕພ຺ພາ. ຍຖາຫ –

‘‘ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປີຬນຏ຺ໂຐ ສງ຺ຂຕຏ຺ໂຐ ສນ຺ຕາປຏ຺ໂຐ ວິປຣິຓາມຏ຺ໂຐ, ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ທຸກ຺ຂຏ຺ຐາ ຕຖາ ອວິຕຖາ ອນຎ຺ຎຖາ. ສມຸທຍສ຺ສ ອາຍູຫນຏ຺ໂຐ ນິທານຏ຺ໂຐ ສໍໂຍຄຏ຺ໂຐ ປລິໂພຘຏ຺ໂຐ …ເປ… ນິໂຣຘສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓຏ຺ໂຐ ວິເວກຏ຺ໂຐ ອສງ຺ຂຕຏ຺ໂຐ ອມຕຏ຺ໂຐ…ເປ… ມຄ຺ຄສ຺ສ ນິຍ຺ຍານຏ຺ໂຐ ເຫຕ຺ວຏ຺ໂຐ ທສ຺ສນຏ຺ໂຐ ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ໂຐ…ເປ… ອນຎ຺ຎຖາ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໒.໘).

ເອວໍ ວິຠຕ຺ຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຕ຺ຖານໍ ວເສນ ທຸກ຺ຂາທີນິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປທຕ຺ໂຖ.

ຘມ຺ມເຠທໂຕ ປນ ຕຓ຺ຫາວຊ຺ຊິຕາ ສພ຺ພໂລກິຍຘມ຺ມາ, ສໍກິເລສິກວຊ຺ຊິຕາ ວາ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ນາມ, ຕຓ຺ຫາ ປນ ສພ຺ພາ ອກຸສລາ ວາ ໂລກິຍກຸສລາ ວາ ຘມ຺ມາ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ນາມ, ນິພ຺ພານໍ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ ນາມ, ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ອຏ຺ຐມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ນາມ. ອິເມຫິ ປນ ມຄ຺ຄງ຺ເຄຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ເຈວ ສາມຎ຺ຎຜລານິ ເຈຕ຺ຖ ອສງ຺ຄຫິຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຕານິ ຫິ ‘‘ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໑໕) ວຈນໂຕ ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂສງ຺ຄຫິຕານິປິ. ຍາຍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ ຕຖຕ຺ເຕນ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈນ຺ຕິ ນ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕານິ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມາ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອຍໍ ຘມ຺ມເຠໂທ.

ວິຠງ຺ຄນຍໂຕ ປເນຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີເຍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ຕາວ –

‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ? ຊາຕິປິ ທຸກ຺ຂາ, ຊຣາປິ ທຸກ຺ຂາ, ມຣຓມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາປິ ທຸກ຺ຂາ, ອປ຺ປິເຍຫິ ສມ຺ປໂຍໂຄ ທຸກ຺ໂຂ, ປິເຍຫິ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ທຸກ຺ໂຂ, ຍມ຺ປິຈ຺ຉໍ ນ ລຠຕິ, ຕມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ, ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິ (ວິຠ. ໑໙໐) –

ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຠຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂໍ ຕິວິຘໍ ໂຫຕິ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂໍ ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂໍ ທຸວິຘໍ ປຣິຍາຍທຸກ຺ຂໍ ນິປ຺ປຣິຍາຍທຸກ຺ຂນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຍິກເຈຕສິກທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສເວທນາ ນິປ຺ປຣິຍາຍທຸກ຺ຂໍ ນາມ, ຕທວເສສາ ປນ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຠູຕາ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ປຣິຍາຍທຸກ຺ຂໍ ນາມ. ສຸຂໂສມນສ຺ສເວທນາ ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂໍ ນາມ. ສພ຺ເພ ປນ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ, ສພ຺ພສງ຺ຂຕາ ວາ ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂໍ ນາມ. ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ທຸກ຺ຂານໍ ວເສນ ຍຖາໂຍຄໍ ຕີສຸ ຠເວສຸ ຊາຕິອາທີນໍ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ກາມຠວສ຺ມິໍ ຫິ ຊາຕິ ຕາວ ສຍໍ ນ ທຸກ຺ຂາ, ອປາຍຄຕິມນຸສ຺ສຄຕິອາທີສຸ ປນ ນິຣຍຄ຺ຄິສນ຺ຕາປາທິມູລກໍ, ຄພ຺ໂຠກ຺ກນ຺ຕິກາທິມູລກໍ, ຊິຆຈ຺ຉາປິປາສາທິມູລກຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂໍ ຕສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສ ກາຍິກເຈຕສິກທຸກ຺ຂສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຠາເວນ ປຣິຍາຍໂຕ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ. ຕຖາ ຊຣາມຣຓາທໂຍປິ. ເກວລໍ ຊຣາ ກາຍທຸພ຺ພລຕາມູລສ຺ສ, ປຸຕ຺ຕທາຣາທິປຣິຠວມູລສ຺ສ ຈ, ມຣຓໍ ປນ ມາຣຓນ຺ຕິກເວທນາຠູຕສ຺ສ, ນິຣຍາທິຄຕິນິມິຕ຺ຕທສ຺ສນມູລສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ, ໂສກາທໂຍ ໂສກາທິມູລສ຺ສ ກາຍິກເຈຕສິກທຸກ຺ຂສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຠາວຕ຺ຕາ ເຈວ ສຍໍ ທຸກ຺ຂຕ຺ຕາ ຈ ທຸກ຺ຂາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂຕາ ເຈສໍ ປສິທ຺ຘາເຍວ. ເອວໍ ກາມຠເວ ຊາຕິອາທີນໍ ຕີຫິປິ ທຸກ຺ເຂຫິ ທຸກ຺ຂຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຣູປາຣູປຠເວສຸ ປນ ຍສ຺ມາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ນ ສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ຊາຕິອາທີນໍ ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂວເສນ ຈ ທຸກ຺ຂຕາ ເວທິຕພ຺ພາ, ນ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂວເສນາຕິ ອຍໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ເຈ ນໂຍ.

ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ປນ ‘‘ກາມຕຓ຺ຫາ ຠວຕຓ຺ຫາ ວິຠວຕຓ຺ຫາ’’ຕິ (ວິຠ. ໒໐໓) ຕຕ຺ຕກເມວ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ສາ ໂຂ ປເນສາ ຕຓ຺ຫາ ກຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ວິຠ. ໒໐໓) ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຉນ຺ນໍ ຉນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິສຍວິຎ຺ຎາຓຜສ຺ສເວທນາສຎ຺ຎາເຈຕນາຕຓ຺ຫາວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວິສຍຠູຕານໍ ວເສນ ຕຓ຺ຫາຍ ‘‘ເອຕ຺ເຖສາ ຕຓ຺ຫາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ເອວໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ປກາເສຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຠຕ຺ຕໍ.

ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ ປນ ‘‘ຕສ຺ສາ ເອວ ຕຓ຺ຫາຍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣໂຘ ຈາໂຄ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ມຸຕ຺ຕິ ອນາລໂຍ’’ຕິ (ວິຠ. ໒໐໔) ວຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ສາ ໂຂ ປເນສາ ຕຓ຺ຫາ ກຕ຺ຖ ນິຣຸຊ຺ຌມານາ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ (ວິຠ. ໒໐໔) ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສມຸທຍສຈ຺ເຈ ວຸຕ຺ຕອິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນໍ ວເສນ ປຏິໂລມໂຕ ຕຓ຺ຫາຍ ນິໂຣຘໍ ປກາເສຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຠຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອເສສວິຣາຄນິໂຣໂຘຕິອາທີນິ ປທານິ ນິພ຺ພານເວວຈນານິ. ນິພ຺ພານໍ ຫິ ອາຄມ຺ມ ຕຓ຺ຫາ ອເສສາ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຈຊີຍຕິ, ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊີຍຕິ, ມຸຈ຺ຈຕິ, ນ ອລ຺ລີຍຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອເສສວິຣາຄນິໂຣໂຘ ຈາໂຄ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ມຸຕ຺ຕິ ອນາລໂຍ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອກເມວ ຫິ ນິພ຺ພານໍ, ນາມານິ ປນສ຺ສ ສພ຺ພສງ຺ຂຕານໍ ນາມປຏິປກ຺ຂວເສນ ອເນການິ ໂຫນ຺ຕິ.

ນນຸ ປາເຏກ຺ກໍ ນິພ຺ພານໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ກິເລສກ຺ຂຍມຕ຺ຕເມວ ນິພ຺ພານໍ, ເຕເນວ ຈ ຕາສຸ ຕາສຸ ສຸຕ຺ຕາຠິຘມ຺ມເທສນາສຸ ‘‘ຣາຄກ຺ຂໂຍ ໂທສກ຺ຂໂຍ’’ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໔.໓໑໔) ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈ? ນ, ອຣຫຕ຺ຕນິພ຺ພານານໍ ເອກຕາປຊ຺ຊນໂຕ. ອຣຫຕ຺ຕມ຺ປິ ຫິ ‘‘ໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຣາຄກ຺ຂໂຍ ໂທສກ຺ຂໂຍ ໂມຫກ຺ຂໂຍ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຣຫຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໓໑໔) ຣາຄາທີນໍ ປຣິກ຺ຂຍນ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອຸປຈາເຣນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ຣາຄກ຺ຂຍາທິຠາເວນ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖາ ຣາຄາທີນໍ ຂຍເຫຕຸຕ຺ຕາ ນິພ຺ພານມ຺ປິ ຣາຄກ຺ຂຍາທິຠາເວນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອິຕຣຖາ ນິພ຺ພານສ຺ສ ພຫຸຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ຣາຄາທີນໍ ພຫຸນ຺ນໍ ຂຍສ຺ສາປິ ພຫຸຕ຺ຕາ. ສພ຺ພກິເລສານມ຺ປິ ຂຍສ຺ສ ເອກຕ຺ເຕນ ປຐມມຄ຺ເຄນ ທິຏ຺ຐິອາທີນໍ ຂເຍ ສພ຺ພກິເລສກ຺ຂໂຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂອຬາຣິກຕ຺ຕຎ຺ຈສ຺ສ ສິຍາ ຕິຣຈ຺ຉານານມ຺ປິ ອຸປ຺ປນ຺ນຣາຄກ຺ຂຍສ຺ສ ປາກຏຕ຺ເຕນ ນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ, ໂຄຕ຺ຣຠູກ຺ຂເຓປິ ຈ ຣາຄາທິກ຺ຂໂຍ ໂຫຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸໂນ ນິພ຺ພານວິສຍຕ຺ຕາ, ມຄ຺ຄສ຺ສ ປນ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຕາອປ຺ປສງ຺ໂຄ. ນ ຫິ ອຕ຺ຕນາ ເຂປິຍມານກິເລສກ຺ຂຍມາຣພ຺ຠ ມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຠາໂວ ຈສ຺ສ ອາປຊ຺ຊຕິ ຣາຄາທິກ຺ຂຍຠູຕສ຺ສ ປນ ອຠາວສ຺ສ ປກ຺ຂວເສນ ຕຸຈ຺ຉຣູປຕ຺ຕາ, ຕສ຺ສາປິ ຠາວຕ຺ຕາຠາວາວ ວິເວກລກ຺ຂຓໍ ນ ສິຍາ, ສງ຺ຂຕຕາ ຈສ຺ສ ສິຍາ. ນ ຫິ ກທາຈິ ອຸປລພ຺ຠມານໍ ອສງ຺ຂຕໍ ຠວິຕຸມຣຫຕິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອເຫຕຸກຕ຺ຕາປຕ຺ຕິໂຕ, ສງ຺ຂຕຕ຺ເຕປິ ຈສ຺ສ ນ ນິພ຺ພານຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຊຣາຠງ຺ຄສມງ຺ຄິຕາຍ ທຸກ຺ຂຕ຺ຕາ, ຕຖາ ຈ ອຠາວສ຺ສາປິ ອຠາໂວ, ອນວຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຂີຓານມ຺ປິ ຣາຄາທີນໍ ປຸນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໍ ເຍສໍ ເຕສເມວ ອຠາໂວ ອຠາວສ຺ສ ວິນຏ຺ຐຕ຺ຕາ.

ອປິຈ ກາຣຓນ຺ຕເຣນ ວາ ຠາເວ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຣາຄາທີນໍ ນ ກາຈິ ຫານິ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ອຎ຺ຎສ຺ສຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ອຎ຺ຎໍ ວິຄຈ຺ຉຕິ. ອຠາໂວ ຠາວສ຺ສ ວິໂຣຘິ, ວິໂຣຘິສນ຺ນິຘາເນ ຈ ອິຕຣໍ ວິຄຈ຺ຉຕີຕິ ເຈ? ກິມິທໍ ວິຄມນໍ ນາມ. ຍທິ ຕມ຺ປິ ຠາວຣູປໍ, ສມານໂທສຕາ ຈສ຺ສ ສິຍາ ອນວຏ຺ຐານຎ຺ຈ, ນ ຈ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘິ. ຍທິ ຕຸຈ຺ຉຣູປໍ, ກິໍ ປຐມເມວສ຺ສ ຕຸຈ຺ຉຣູປຕາຍ ອຸປຄຕາຍ ທູຣມ຺ປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພາຕິ ສິທ຺ຘາ, ຣາຄາທິກ຺ຂຍຠູຕສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ຕຸຈ຺ຉຣູປຕາຍ ອຠາໂວ, ນ ຈ ອຠາໂວ ເອວ ນິພ຺ພານໍ. ອຕີຕານາຄຕໂທສານມຠາເວ ນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ ວຕ຺ຕມານານຎ຺ຈ ອຠາໂວ ນາມ. ອຠາໂວ ນາມ ນ ກິເລສວິຄມມຕ຺ໂຕ, ອປິ ຕຸ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຠາເວນ. ອຈ຺ຈນ຺ຕວິຄໂມ ນິພ຺ພາເນນາປິ ສມ຺ປາທີຍຕີຕິ ເຈ? ນ, ຕສ຺ສ ກາຣຓຠາວາ. ວິປສ຺ສນາ ກາຣຓມິຕິ ເຈ? ນ, ອຕ຺ຕາທິວິກປ຺ປຊນກສງ຺ຂຕຘມ຺ມທສ຺ສເນນ ວິນາ ອນຕ຺ຕາທິວິກປ຺ປຠູຕາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ຍທິ ຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕາຍ ສພ຺ເພປິ ສຕ຺ຕາ ວິມຸຕ຺ຕາ ເອວ ສິຍຸໍ, ໂນ ຈ ກທາຈິ ນ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ ວິຣຸທ຺ຘຘມ຺ມທສ຺ສນາຠາວາ. ນ ຫິ ທສ຺ສນໍ ວິນາ ວິກປ຺ໂປ ສມ຺ຠວຕິ, ນ ຈ ອຕ຺ຕາຕິ ວິກປ຺ປຊນກຣູປາທິທສ຺ສນເມວ ຕພ຺ພິຣຸທ຺ຘວິກປ຺ປຊນກໍ ໂຫຕິ. ພຸທ຺ຘານຎ຺ຈ ປຣມ຺ປໂຣປເທເສນ ຣູປາທີສຸ ວິປສ຺ສນາວິກປ຺ໂປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເຈ? ນ, ເຕສມ຺ປິ ວິຣຸທ຺ຘທສ຺ສນາຠາເວນ ວິປສ຺ສນາວິກປ຺ປານຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ນ ຫິ ຍາທິສາຍ ກາຣຓສາມຄ຺ຄິຍາ ຍາທິສໍ ກາຣິຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕາທິສາຍ ເອວ ຕພ຺ພິຣຸທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອເຫຕຸກຕ຺ຕປ຺ປສງ຺ຄໂຕ. ນ ຈ ວິຣຸທ຺ຘທສ຺ສນາຠາເວນ ເອກສ຺ສ ວິປສ຺ສນາວິກປ຺ປຊນກສາມຕ຺ຖິຍາຠາວໂຕ ຕາທິສານໍ ປຣມ຺ປຣາຍປິ ຕພ຺ຠາໂວ, ຕທຸປເທໂສ ຈ ສມ຺ຠວຕິ. ຕິລກ຺ຂຓູປເທສນານນ຺ຕຣິກຕາຍ ປນ ພຸທ຺ຘານໍ ນິພ຺ພານສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ສິທ຺ຘິ, ເຕເນວສ຺ສ ກິເລສານມຈ຺ຈນ຺ຕປ຺ປຫານສ຺ສ, ວິປສ຺ສໂນປເທສສາມຕ຺ຖິຍສ຺ສ ຈ ສິທ຺ຘີຕິ ນິພ຺ພານເມວ ຕທຸຠຍກາຣຓໍ, ນາຎ຺ຎນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ກສ຺ມາ ປນ ນິພ຺ພານທສ຺ສເນນ ຣາຄາທີນໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕປ຺ປຫານໍ, ຕິລກ຺ຂຓຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ທສ຺ສເນນ ອິຕຣຣາຄປ຺ປຫານໍ, ຕິລກ຺ຂຓຎາຓຎ຺ຈ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ນ, ອສງ຺ຂຕທສ຺ສເນນ ສງ຺ຂຕສ຺ສ ວາ ໂທສສ຺ສ ວາ ປາກຏຕ຺ຕາ. ທິຏ຺ຐອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຂານໍ ຫິ ວຏ຺ຏສຸເຂ, ຕນ຺ນິສ຺ສຍາຣມ຺ມຓາທີສຸ ຈ ສຸຂາຠິມາໂນ, ວຏ຺ຏາຠິຣຕິ ຈ ປຫີຍຕິ ທິຏ຺ຐປຣຕີຣສ຺ສ ນາວິກສ຺ສ ນາວາເຍກເທເສ ສຸຂາຠິມານາຠິຣຕິໂຍ ວິຍ. ອປິຈ ສງ຺ຂຕຘມ຺ເມສຸ ອລ຺ລິນາ ຣາຄາທໂຍ ອສງ຺ຂຕຘມ຺ເມ ສຓ຺ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ເຘ ວິຍ ມກ຺ຂິກາ, ຖເລ ວິຍ ຈ ຊລຈຣາ, ນິພ຺ພານທສ຺ສເນນ ປຫີນໂທສສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຍາຖາວໂຕ ເຕສຸ ສງ຺ຂເຕສຸ ຕິລກ຺ຂຓທສ຺ສນໍ ສມ຺ຠວຕິ ເຠສຊ຺ຊາເລເປນ ວິຫຕກາຈຕິມິຣາທິໂທສສ຺ສ ຈກ຺ຂຸໂນ ຆຏາທິຣູປທສ຺ສນໍ ວິຍ, ທິຏ຺ຐໂທເສສຸ ຈສ຺ສ ສງ຺ຂາເຣສຸ ນ ປຸນ ຣາຄາທີນມຸປ຺ປຕ຺ຕິ ຎາຕາ ສຸຈິຠາເວ ວິຍ ວຈ຺ຈກູເປຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ກສ຺ມາ ປນ ເກສຎ຺ຈິ ສຕ຺ຕານໍ ເອວ ນິພ຺ພານສຈ຺ຉິກິຣິຍາສມ຺ຠໂວ, ນ ສພ຺ເພສນ຺ຕິ? ອນາທິພຸທ຺ຘປຣມ຺ປໂຣປເທສສາເປກ຺ຂຕ຺ຕາ, ເຕສຎ຺ຈ ອຸປເທສການໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສພ຺ພທາ ອຠາວໂຕ, ໂສຕູນຎ຺ຈ ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈນ຺ຕທຸລ຺ລຠຕ຺ຕາ, ຈກ຺ກວາຬານຎ຺ຈ ອນນ຺ຕຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ເກຈິ ເອວ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທກາເລ ຕິລກ຺ຂໂຓປເທສລາເຠນ ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກໂຣນ຺ຕິ, ນ ສພ຺ເພຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ກຖໍ ປເນຕ຺ຖ ຣາຄາທີນໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕວິຄໂມ ນິພ຺ພາເນນ ສາຘີຍຕີຕິ? ນ ຕາວ ໂສ, ອຕີຕານາຄຕານໍ ເຕສມິທານິ ອຠາວາ, ປຸພ຺ເພ ຈ ຕສ຺ສ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ, ວຕ຺ຕມານານໍ ສຣສນິໂຣຘໂຕ. ກຖຎ຺ຈສ຺ສ ຕຸຈ຺ຉຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ເຫຕຸຕ຺ເຕ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂທສານມວສໂຣຕິ ເຈ? ນ, ຕສ຺ສ ຠາວຣູປຕ຺ຕາ. ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຫິ ນິພ຺ພານມາຣພ຺ຠ ອນຸສຍາຊນນຠາເວນ ອຸປ຺ປນ຺ນມຄ຺ຄາ ເອວ ກິເລສານມນຸປ຺ປາທນິໂຣໂຘ ຕທຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອາຍຕິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫານໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ອຄ຺ຄິສນ຺ນິຘາເນ ອງ຺ກຸຣາຊນກຠາເວນ ອຸປ຺ປນ຺ນສາລິກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ພີຊຕາຠາວຣູປຕາ ວິຍ. ນ ຫິ ອຠາໂວ ນາມ ໂກຈິ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອຕ຺ຖິ, ໂຍ ກາຣເຓນ ຊນີຍຕິ ຕພ຺ພິຣຸທ຺ຘກ຺ຂຓຸປ຺ປາທນຠາໂວວຸປ຺ປາທນໍ ອເນກກ຺ຂຓຸປ຺ປາທເນນ ຂນ຺ຘກາຣາຠາວຸປ຺ປາທນໍ ວິຍ, ຕສ຺ມາ ກິເລສານໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິນິໂຣຘສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍຕ຺ຕາ ອຸປນິສ຺ສໂຍປຈາເຣນ ນິພ຺ພານໍ ‘‘ອເສສວິຣາຄນິໂຣໂຘ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຣູເປເນວ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈ? ອຠິສຸຂຸມຕ຺ຕາ, ອນຸປລທ຺ຘປຸພ຺ພຕ຺ຕາ ຈ, ສຸຂຸມຕາ ຈສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກຕາວຈນໂຕ, ອຣິເຍນ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສິຕພ຺ພໂຕ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອຕ຺ຖ ປນ ປຣວາທີ ອາຫ – ‘‘ນຕ຺ເຖວ ນິພ຺ພານໍ ອນຸປລພ຺ຠນີຍໂຕ’’ຕິ. ນ ອນຸປລພ຺ຠນີຍໍ ຕສ຺ສ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ. ອຸປລພ຺ຠຕິ ຫິ ຕໍ ຕທນຸຣູປປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອຣິເຍຫິ. ອປິຈ ນິພ຺ພານໍ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ວິຣຸທ຺ຘຘມ຺ມານໍ ຠາເວນ ອປວຄ຺ຄາຠາວປ຺ປສງ຺ຄໂຕ. ນ ຈ ຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ອຸຓ຺ຫາທິປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ສີຕາທິໂນ ວິຍ ຠວປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສປິ ອວສ຺ສໍຠາວາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ –

‘‘ຍຖາປິ ອຸຓ຺ເຫ ວິຊ຺ຊນ຺ເຕ, ອປຣໍ ວິຊ຺ຊຕິ ສີຕລໍ;

ເອວໍ ຕິວິຘຄ຺ຄິ ວິຊ຺ຊນ຺ເຕ, ນິພ຺ພານໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພກ’’ນ຺ຕິ. (ພຸ. ວໍ. ໒.໑໑) –

ອາທິ. ອຈ຺ຈນ຺ຕນິໂຣຘເຫຕຸໂນ ວິປສ຺ສໂນປເທສສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ ຈ ອຕ຺ເຖວ ນິພ຺ພານໍ ຕໍ ວິນາ ຕສ຺ສາສມ຺ຠວໂຕຕິ ວຸຕ຺ໂຕວາຍມຕ຺ໂຖ. ຕເທຕໍ ປຸຣິມາຍ ໂກຏິຍາ ອຠາວໂຕ ອປ຺ປຠວໍ, ຕໂຕວ ອຊຣາມຣຓໍ, ນິຈ຺ຈຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ອຓຸອາທີນມ຺ປິ ນິຈ຺ຈຠາວປຕ຺ຕິ ນິພ຺ພານສ຺ເສວ ນິຈ຺ຈຕ຺ຕາຕິ ເຈ? ນ, ຠິນ຺ນາຘິກຣຓຕ຺ເຕນ ເຫຕຸລກ຺ຂຓສ຺ສານຸປປຕ຺ຕິໂຕ. ອຓຸອາທີນມ຺ປິ ອສງ຺ຂຕຕາ ອິຕິ ເຈ? ນ, ອສງ຺ຂຕຕາສິທ຺ຘິໂຕ ອສງ຺ຂຕານຎ຺ຈາເນກຕ຺ຕານຸປປຕ຺ຕິໂຕ. ຍທິ ຫິ ອສງ຺ຂຕໍ ນາມ ຠເວຍ຺ຍ, ເອເກເນວ ຠວິຕພ຺ພໍ ເທສກາລສຠາວເຠທສ຺ສ ກາຣຓເຠທກຕ຺ຕາ, ຠິນ຺ນສຠາວານມ຺ປິ ອເຫຕຸກຕ຺ເຕ ອຕິປ຺ປສງ຺ຄໂຕ.

ສງ຺ຂເຕຫິ ສຠາວຠິນ຺ນສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ກຖໍ ອເຫຕຸກຕາຕິ ເຈ? ອສງ຺ຂຕສຠາເວນ ສງ຺ຂຕສຠາເວຫິ ຠິນ຺ນສ຺ສ ກາຣຓານເປກ຺ຂຕ຺ຕາ. ອສງ຺ຂຕຕ຺ເຕ ຫິ ສມາເນ ຠວສຠາວເຠໂທ ກາຣຓເຠທໍ ສູຈຍຕິ, ຕສ຺ມາ ເອກເມວ ນິຈ຺ຈໍ ຠວິຕຸມຣຫຕິ, ຕຎ຺ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕຍຸຕ຺ຕິໂຕ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸວຈນໂຕ ຈ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ວິຊ຺ຊມານໍ ນິພ຺ພານເມວ. ວຸຕ຺ຕໍ ເຫຕໍ ຠຄວຕາ ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຊາຕໍ ອຠູຕໍ ອກຕໍ ອສງ຺ຂຕ’’ນ຺ຕິ (ອິຕິວຸ. ໔໓). ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘສຈ຺ເຈ ນໂຍ.

ອິຕຣໍ ປນ ‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘີ’’ຕິ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຠຕ຺ຕໍ. ວິນິຈ຺ຉໂຍ ປເນຕ຺ຖ ມຄ຺ຄງ຺ຄວິຠງ຺ເຄ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຍໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍນໂຍ.

ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີເຍ ປນ –

‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ. ຕຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ. ອວເສສາ ສາສວຘມ຺ມາ…ເປ… ທຸກ຺ຂໍ. ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ. ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ (ວິຠ. ໒໐໖) –

ວຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ອວເສສາ ຘມ຺ມາ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ (ວິຠ. ໒໐໖ ອາທໂຍ) ເອວໍ ປຐມວາເຣ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ວິຠຕ຺ຕານິ. ຕານິ ປຸນ ອປເຣຫິປິ ‘‘ຕຓ຺ຫາ, ອວເສສາ ຈ ກິເລສາ ສມຸທໂຍ, ຕຖາ ຕຓ຺ຫາ, ອວເສສາ ຈ ກິເລສາ, ອວເສສາ ຈ ອກຸສລາ ສມຸທໂຍ, ຕຖາ ຕຓ຺ຫາ, ອວເສສາ ຈ ກິເລສາ, ອວເສສາ ຈ ອກຸສລາ, ຕີຓິ ຈ ກຸສລມູລານິ, ສາສວານິ ສມຸທໂຍ, ຕຖາ ຕຓ຺ຫາ, ອວເສສາ ຈ ກິເລສາ, ອວເສສາ ຈ ອກຸສລາ, ຕີຓິ ຈ ກຸສລມູລານິ, ສາສວານິ, ອວເສສາ ຈ ສາສວກຸສລຘມ຺ມາ ສມຸທໂຍ. ອວເສສາ ສາສວຘມ຺ມາ ທຸກ຺ຂໍ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ສມຸທຍສ຺ສ ປຫານໍ ນິໂຣໂຘ, ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ປຏິປທາ’’ຕິ ອິເມຫິ ວາເຣຫິ ວິຠຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຣິຍສຈ຺ຈານີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ນິປ຺ປເທສໂຕ ປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາຕໍ ສມຸທຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຈ຺ຈານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣິຍສຈ຺ເຈສຸ ຫິ ຕຓ຺ຫາວ ສມຸທໂຍ, ນ ອິຕເຣ. ນ ຈ ເກວລໍ ຕຓ຺ຫາວ ທຸກ຺ຂໍ ສມຸທາເນຕິ, ອວເສສາ ກຸສລາກຸສລາປິ ປຈ຺ຈຍໍ ສມຸທາເນນ຺ຕິເຍວາຕິ ເຕປິ ສມຸທຍໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຈ຺ຈານິ’’ຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ຍສ຺ມາ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄວ ປຏິປທາຕິ. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ປນ ຜສ຺ສາທໂຍ ສພ຺ເພປິ ຘມ຺ມາ ປຏິປທາ ເອວ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກວາເຣປິ ສພ຺ພານິ ວິຠຕ຺ຕານິ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ອຣິຍຘນາເນວ ສງ຺ຄຫິຕານິ. ເສສໍ ສທິສເມວາຕິ ອຍໍ ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍນໂຍ.

ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉກນເຍ ປນ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ກຕິ ກຸສລາ…ເປ… ກຕິ ອຣຓາ? ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ອກຸສລໍ, ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ ອພ຺ຍາກຕໍ, ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ຕິຘາປິ. ສມຸທໂຍ ສວິຕກ຺ກສວິຈາໂຣ, ນິໂຣໂຘ ອວິຕກ຺ກອວິຈາໂຣ, ມຄ຺ໂຄ ຕິຘາປິ, ທຸກ຺ຂໍ ຕິຘາປິ, ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຈ. ຕີຓິ ສຈ຺ຈານິ ອນິທສ຺ສນອປ຺ປຏິຆານິ, ທຸກ຺ຂໍ ຕິຘາປິ. ສມຸທໂຍ ເຫຕຸ, ນິໂຣໂຘ ນ ເຫຕຸ, ເສສາ ທ຺ວິຘາປິ. ທ຺ເວ ສຈ຺ຈານິ ໂລກິຍານິ, ມຄ຺ຄນິໂຣຘາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ. ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ສຣຓໍ, ທ຺ເວ ສຈ຺ຈານິ ອຣຓານິ, ທຸກ຺ຂໍ ທຸວິຘາປິ. ອຍໍ ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉກນໂຍ. ອິທານິ ປເນຕ຺ຖ –

ກມໂຕນູນາຘິກໂຕ, ລກ຺ຂຓາທີຫິ ສຸຎ຺ຎໂຕ;

ຎາຓກິຈ຺ໂຈປມາ ເຎຍ຺ໂຍ, ປາຬິມຸຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ກມໂຕ ຕາວ ອິຘາປິ ເທສນາກ຺ກໂມວ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ເອຕ຺ຖ ໂອຬາຣິກຕ຺ຕາ, ສພ຺ພສຕ຺ຕສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ຈ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໂຕ ຕສ຺ເສວ ເຫຕຸທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ, ຕໂຕ ‘‘ເຫຕຸນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ’’ຕິ ຎາປນຕ຺ຖໍ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ, ຕທຘິຄມຸປາຍທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອນ຺ເຕ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ. ຠວສຸຂສ຺ສາທຄຘິຕານໍ ສໍເວຄຊນນຕ຺ຖໍ ປຐມໍ ທຸກ຺ຂມາຫ, ຕໂຕ ‘‘ຠວໍ ເນວ ອເຫຕຸກໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ນ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານາທິນາ ໂຫຕິ, ອິໂຕ ປນ ໂຫຕີ’’ຕິ ຎາປນຕ຺ຖໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ, ຕໂຕ ສເຫຕຸເກນ ທຸກ຺ເຂນ ອຠິຠູຕຕ຺ຕາ ສໍວິຄ຺ຄມານສານໍ ຕນ຺ນິສ຺ສຣຓທສ຺ສເນນ ອສ຺ສາສຊນນຕ຺ຖໍ ນິໂຣຘໍ, ຕໂຕ ນິໂຣຘສມ຺ປາປກໍ ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ກໂມ.

ອນູນາຘິກໂຕ ປນ ກສ຺ມາ ຈຕ຺ຕາຣິ ເອວ ສຈ຺ຈານີຕິ ເຈ? ຕໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອສມ຺ຠວໂຕ, ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຈ ອນປເນຍ຺ຍໂຕ. ອປິຈ ປວຕ຺ຕິມາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ຠຄວາ ສເຫຕຸກໍ ອາຈິກ຺ຂຕິ, ນິວຕ຺ຕິຎ຺ຈ ສອຸປາຍໍ. ອິຕິ ປວຕ຺ຕິນິວຕ຺ຕິຕທຸຠຍເຫຕູນໍ ເອຕປຣມໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ເອວ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ອຍເມຕ຺ຖານູນາຘິກໂຕ.

ລກ຺ຂຓາທີຫິ ປເນຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓໂຕ ພາຘນລກ຺ຂຓໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ, ສນ຺ຕາປນຣສໍ, ປວຕ຺ຕິປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ. ປຠວລກ຺ຂຓໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ, ອນຸປຈ຺ເຉທກຣຓຣສໍ, ປລິໂພຘປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ. ສນ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ, ອຈ຺ຈຸຕິຣສໍ, ອນິມິຕ຺ຕປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ. ນິຍ຺ຍານລກ຺ຂຓໍ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ, ກິເລສປຫານກຣຓຣສໍ, ວຸຏ຺ຐານປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ. ອປິຈ ປວຕ຺ຕິປວຕ຺ຕກນິວຕ຺ຕິນິວຕ຺ຕກລກ຺ຂຓານິ ປຏິປາຏິຍາ, ຕຖາ ສງ຺ຂຕຕຓ຺ຫາອສງ຺ຂຕທສ຺ສນລກ຺ຂຓານິ ຈາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓານິ.

ສຸຎ຺ຎໂຕ ປເນຕານິ ຍຖາກ຺ກມໍ ເວທກກາຣກນິພ຺ພຸຕຄມກາຠາວໂຕ ສຸຎ຺ຎານິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ –

‘‘ທຸກ຺ຂເມວ ຫິ, ນ ໂກຈິ ທຸກ຺ຂິໂຕ,

ກາຣໂກ ນ, ກິຣິຍາວ ວິຊ຺ຊຕິ;

ອຕ຺ຖິ ນິພ຺ພຸຕິ, ນ ນິພ຺ພຸໂຕ ປຸມາ,

ມຄ຺ຄມຕ຺ຖິ, ຄມໂກ ນ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໑໘໙);

ອຖ ວາ –

ຘຸວສຸຠສຸຂຕ຺ຕສຸຎ຺ຎໍ,

ປຸຣິມທ຺ວຍມຕ຺ຕສຸຎ຺ຎມມຕປທໍ;

ຘຸວສຸຠສຸຂອຕ຺ຕວິຣຫິໂຕ,

ມຄ຺ໂຄ ອິຕິ ສຸຎ຺ຎໂຕ ເຕສຸ. (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໑໘໙);

ນິໂຣຘສຸຎ຺ຎານິ ວາ ຕີຓິ. ນິໂຣໂຘ ຈ ເສສຕ຺ຕຍສຸຎ຺ໂຎ. ຜລສຸຎ຺ໂຎ ວາ ເຫຕ຺ຖ ເຫຕຸ ສມຸທຍມຄ຺ເຄສຸ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘານໍ ອຠາວາ ປກຕິວາທີນໍ ປກຕິ ວິຍ. ເຫຕຸສຸຎ຺ຎຎ຺ຈ ຜລໍ ທຸກ຺ຂສມຸທຍານໍ, ນິໂຣຘມຄ຺ຄານຎ຺ຈ ອສມວາຍາ, ນ ເຫຕຸສມເວຕໍ ເຫຕຸຜລໍ. ເຫຕຸຜລສມວາຍວາທີນໍ ທ຺ວິອຓຸກາທີນິ ວິຍາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສຸຎ຺ຎຕາ.

ຎາຓກິຈ຺ຈໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸວິຘໍ ສຈ຺ຈຎາຓໍ ອນຸໂພຘຎາຓໍ, ປຏິເວຘຎາຓຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ອນຸໂພຘຎາຓໍ ໂລກິຍໍ, ຕໍ ອນຸສ຺ສວາທິວເສນ ນິໂຣເຘ, ມຄ຺ເຄ ຈ ປວຕ຺ຕຕິ. ປຏິເວຘຎາຓໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ, ຕໍ ສຈ຺ຈາວໂພຘປຏິປກ຺ຂກິເລເສ ເຂເປນ຺ຕໍ ນິໂຣຘມາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ກິຈ຺ຈໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ. ຍໍ ປເນຕໍ ໂລກິຍໍ, ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂຎາຓໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານາຠິຠວນວເສນ ປວຕ຺ຕມານໍ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ, ສມຸທຍຎາຓໍ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິໍ, ນິໂຣຘຎາຓໍ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິໍ, ມຄ຺ຄຎາຓໍ ອກິຣິຍທິຏ຺ຐິໍ. ທຸກ຺ຂຎາຓໍ ວາ ເຕສຸ ຘຸວສຸຠສຸຂຕ຺ຕຠາວຣຫິເຕສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ຘຸວສຸຠສຸຂຕ຺ຕຠາວສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຕໍ ຜເລ ວິປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ, ສມຸທຍຎາຓໍ ‘‘ອິສ຺ສຣປຘານກາລສຠາວາທີຫິ ໂລໂກ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ອກາຣເຓ ກາຣຓາຠິມານປ຺ປວຕ຺ຕໍ ເຫຕຸມ຺ຫິ ວິປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ, ນິໂຣຘຎາຓໍ ອຣູປໂລກາທີສຸ ອປວຄ຺ຄຄ຺ຄາຫຠູຕໍ ນິໂຣເຘ ວິປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ, ມຄ຺ຄຎາຓໍ ກາມສຸຂລ຺ລິກອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄປ຺ປເຠເທ ອວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄຄ຺ຄາຫວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ອຸປາເຍ ວິປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ອິທເມຕ຺ຖ ຎາຓກິຈ຺ຈໍ.

ອຸປມາໂຕ ປເນຕ຺ຖ ຠາໂຣ ວິຍ ຫິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ຠາຣາທານມິວ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ, ຠາຣນິກ຺ເຂປນມິວ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ, ຠາຣນິກ຺ເຂປນຸປາໂຍ ວິຍ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ. ອປິຈ ໂຣຄຕນ຺ນິທານຕທຸປສມເຠສຊ຺ເຊຫິ, ໂອຣິມຕີຣມໂຫຆປາຣິມຕີຣຕໍສມ຺ປາປໂກປາເຍຫິ ຈາຕິ ເອວມາທີຫິ ຍຖາກ຺ກມໍ ໂຍເຊຕ຺ວາປິ ເອຕານິ ອຸປມາໂຕ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຍເມຕ຺ຖ ອຸປມາ. ເອວໍ ເຎຍ຺ໂຍ ປາຬິມຸຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ສຈ຺ຈວິຠງ຺ຄມາຕິກຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິຠງ຺ຄມາຕິກຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ

ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິຠງ຺ຄມາຕິກາຍ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ຕາວ – ທ຺ວາວີສຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຏ຺ຐສມ຺ຠວໂຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ໂກ ປເນສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຏ຺ໂຐ ນາມາຕິ? ອິນ຺ທລິງ຺ຄຏ຺ໂຐ, ອິນ຺ທເທສິຕຏ຺ໂຐ, ອິນ຺ທທິຏ຺ຐຏ຺ໂຐ, ອິນ຺ທສິຏ຺ຐຏ຺ໂຐ, ອິນ຺ທຊຸຏ຺ຐຏ຺ໂຐ ຈ, ໂສ ສພ຺ໂພປິ ອິຘ ຍຖາໂຍຄໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ກຸສລາກຸສລໍ ກມ຺ມໍ ອິນ຺ໂທ ນາມ ກມ຺ເມສຸ ກສ຺ສຈິ ອິສ຺ສຣິຍາຠາວໂຕ, ເຕເນເວຕ຺ຖ ກມ຺ມສຎ຺ຊນິຕານິ ຕາວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອຕ຺ຕໂນ ຊນກກມ຺ມໍ ອຸລ຺ລິງ຺ເຄນ຺ຕິ, ເຕນ ຈ ສິຏ຺ຐານີຕິ ອິນ຺ທລິງ຺ຄຏ຺ເຐນ, ອິນ຺ທສິຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປນ ປຣມິສ຺ສຣິຍຠາວໂຕ ອິນ຺ໂທ, ຕໂຕ ສພ຺ພານິເປຕານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠຄວຕາ ຍຖາຠູຕໂຕ ປກາສິຕານິ, ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘານິ ຈາຕິ ອິນ຺ທເທສິຕຏ຺ເຐນ, ອິນ຺ທທິຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ເຕເນວ ຠຄວຕາ ການິຈິ ໂຄຈຣາເສວນາຍ, ການິຈິ ຠາວນາເສວນາຍ ເສວິຕານີຕິ ອິນ຺ທຊຸຏ຺ຐຏ຺ເຐນປິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ອປິຈ ອາຘິປຈ຺ຈສງ຺ຂາເຕນ ອິສ຺ສຣິຍຏ຺ເຐນາປິ ເອຕານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ.

ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິອາທີສຸ ຈກ຺ຂາທີນໍ ປທຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ປກາສິໂຕ. ປຈ຺ຉິເມສຸ ປນ ຕີສຸ ປຸພ຺ພຠາເຄ ອນຎ຺ຎາຕໍ ອມຕໍ ປທໍ, ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ວາ ຊານິສ຺ສາມີຕິ ເອວໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍຏ຺ຐສມ຺ຠວໂຕ ຈ ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອາຊານນໂຕ ອຎ຺ຎາ ເອວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອຎ຺ຎາຕາວິໂນ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ນິຏ຺ຐິຕຎາຓກິຈ຺ຈສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ຕຕ຺ຖ ຈ ປສາທິນ຺ທ຺ຣິຍານນ຺ຕຣໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິວີຖິຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ຣູປາທີນໍ ນິຍຕຠາວສ຺ສ, ອຕ຺ຕໂນ ຕິກ຺ຂມນ຺ທຕານຸວິຘານສ຺ສ ຈ ອາປາທນໂຕ ອາຘິປຈ຺ຈໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ມນິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນໍ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວິຊານນາທິລກ຺ຂເຓ ອາຘິປຈ຺ຈໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປທຕ຺ໂຖ.

ຘມ຺ມເຠທໂຕ ປເນຕ຺ຖ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຣູປາຣູປວເສນ ທ຺ວິຘາ. ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ປຎ຺ຈ ເວທນາຠາວໂຕ ເອກຘມ຺ໂມ, ຕຖາ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອໂມຫຠາວໂຕ. ເສສານິ ປນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ເອເກກຘມ຺ມາ ເອວາຕິ ເອວໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ໂສຬສ ຘມ຺ມາວ ທ຺ວາວີສຕິນ຺ທ຺ຣິຍຠາເວນ ເທສິຕານິ. ເສສານິ ປເນຕ຺ຖ ເຈຕສິກຣູປນິພ຺ພານານິ ອສງ຺ຄຫິຕານີຕິ ອຍໍ ຘມ຺ມເຠໂທ.

ວິຠງ຺ຄນຍໂຕ ປເນຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍໍ ນາມ ນ ຄຫິຕໍ. ກສ຺ມາ? ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ອິມາຍ ປຏິປາຏິຍາ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອນາຄຕຕ຺ຕາ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ມິໍ ຫິ ກຕ຺ຖຈິ ທ຺ເວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ກຖິຕານິ, ກຕ຺ຖຈິ ຕີຓິ, ກຕ຺ຖຈິ ປຎ຺ຈ, ເອວໍ ປນ ນິຣນ຺ຕຣໍ ທ຺ວາວີສຕິ ອາຄຕານິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີເຍປິ ວິເສໂສ ນຕ຺ຖິ.

ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉກນເຍ ປນ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ກຕິ ກຸສລາ…ເປ… ກຕິ ອຣຓາຕິ? ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ກຸສລໍ, ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອກຸສລໍ, ສທ຺ຘາສຕິປຎ຺ຎາອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກຸສລາພ຺ຍາກຕານິ, ມນຊີວິຕໂສມນສ຺ສອຸເປກ຺ຂາວີຣິຍສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຉ ຕິຘາປິ, ເສສານິ ທສ ອພ຺ຍາກຕານິ. ຉ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສິຍາ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ສິຍາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຕິ, ຕີຓິ ຕິຘາປິ, ຊີວິຕໍ ຕິຘາ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພຎ຺ຈ, ທ຺ວາທສິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ ເອວ. ຕີຓິ ວິປາການິ, ທ຺ເວ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມານິ, ຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສຕ຺ຕ ເນວວິປາກນວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມານິ, ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສິຍາ ວິປາກໍ, ສິຍາ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມໍ, ນວິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຕິຘາປິ. ນວິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍານິ, ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອນຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍໍ, ຕີຓິ ອນຸປາທິນ຺ນອນຸປາທານິຍານິ, ນວ ຕິຘາປິ. ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣໍ, ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຕຖາ ຈ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣຎ຺ຈ, ນວ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣານິ, ເອກາທສ ຕິຘາປິ. ສຕ຺ຕ ຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ເຈວ ສຸຂທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຈາຕິ ທສ ປຣິຕ຺ຕານິ, ປຈ຺ຉິມານິ ຕີຓິ ອປ຺ປມາຓານິ, ເສສານິ ນວ ຕິຘາວ. ຕຕ຺ຖ ຈ ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຣູປາວຈຣວເສເນວ ມຫຄ຺ຄຕໍ, ຕທວເສສານິ ອຣູປາວຈຣວເສນາປີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆານິ, ສຕ຺ຕຣສ ອນິທສ຺ສນອປ຺ປຏິຆາເນວ.

ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ເຫຕູ, ເສສາ ນ ເຫຕູ…ເປ… ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສຣຓໍ, ມນຊີວິຕໂສມນສ຺ສອຸເປກ຺ຂາວີຣິຍສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ທ຺ວິຘາປິ, ເສສານິ ປນ຺ນຣສ ອຣຓາເນວາຕິ ອຍໍ ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉກນໂຍ.

ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ປເນເຕສຸ, ປາຬິມຸຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉໂຍ;

ກມໂຕ ທານິ ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ, ຕຕ຺ຖ ໂກສລ຺ລມິຈ຺ຉຕາ.

ກມໂຕຕິ ອຍມ຺ປິ ເທສນາກ຺ກໂມວ. ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຘມ຺ເມ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອຣິຍຠູມິປຏິລາໂຠ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ຕຠາວປຣິຍາປນ຺ນານິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ປຐມໍ ເທສິຕານິ. ໂສ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາໂວ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ອິຕ຺ຖີ’’ຕິ ວາ ‘‘ປຸຣິໂສ’’ຕິ ວາ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ‘‘ອຍໍ ໂສ’’ຕິ ນິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຕໂຕ ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຈ. ໂສ ທຸວິໂຘປິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປຏິພທ຺ຘວຸຕ຺ຕີຕິ ຎາປນຕ຺ຖໍ ຕໂຕ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ຍາວ ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິ, ຕາວ ເອເຕສໍ ເວທຍິຕານໍ ອນິວຕ຺ຕິ. ຍຎ຺ຈ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ສຸຂໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຎາປນຕ຺ຖໍ ຕໂຕ ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ. ຕນ຺ນິໂຣຘຕ຺ຖໍ ປນ ເອເຕ ຘມ຺ມາ ຠາເວຕພ຺ພາຕິ ປຏິປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຕໂຕ ສທ຺ຘາທີນິ. ‘‘ອິມາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ເອສ ຘມ຺ໂມ ປຐມໍ ອຕ຺ຕນິ ປາຕຸຠວຕີ’’ຕິ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອໂມຆຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຕໂຕ ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ຕສ຺ເສວ ຜລຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ອນນ຺ຕຣໍ ຠາເວຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຈ ຕໂຕ ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອິໂຕ ປຣໍ ຠາວນາຍ ອິມສ຺ສ ອຘິຄໂມ, ອຘິຄເຕ ຈ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ອຸຕ຺ຕຣິ ກຣຓີຍນ຺ຕິ ຎາປນຕ຺ຖໍ ອນ຺ເຕ ປຣມສ຺ສາສຠູຕໍ ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ເທສິຕນ຺ຕິ ເອວໍ ກມໂຕ ປາຬິມຸຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉຍນໂຍ ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິຠງ຺ຄມາຕິກຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈຍາກາຣວິຠງ຺ຄມາຕິກຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ

ປຈ຺ຈຍາກາຣວິຠງ຺ຄມາຕິກາຍ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ຕາວ – ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາຕິອາທີສຸ ອວິນ຺ທິຍໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິໍ ວິນ຺ທຕິ ປຏິລຠຕິ, ວິນ຺ທິຍໍ ວາ ກາຍສຸຈຣິຕາທິໍ ນ ວິນ຺ທຕິ, ຘມ຺ມານໍ ວາ ຍຖາສຠາວໍ ອວິທິຕໍ ກໂຣຕິ, ອນ຺ຕວິຣຫິເຕ ວາ ສໍສາເຣ ສຕ຺ເຕ ຊວາເປຕິ, ອວິຊ຺ຊມາເນສຸ ວາ ຊວຕິ, ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ວາ ນ ຊວຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາ. ປຏິຈ຺ຈ ຜລເມຕິ ເອຕສ຺ມາຕິ ປຈ຺ຈໂຍ, ຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ, ຐິຕິຍາ ຈ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ. ອວິຊ຺ຊາ ຈ ສາ ປຈ຺ຈໂຍ ຈາຕິ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈໂຍ, ຕສ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ. ສງ຺ຂຕມຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິ ສງ຺ຂາຣາ.

ອິໂຕ ປຣໍ ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິອາທີສຸ ວຸຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອວຸຕ຺ເຕສຸ ປນ ວິຊານາຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ນມຕີຕິ ນາມໍ, ຣຸປ຺ປຕີຕິ ຣູປໍ, ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ນາມຣູປຎ຺ຈ ນາມຣູປນ຺ຕິ ເອກເທສສຣູເປກເສສນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອາເຍ ຕໂນຕິ, ອາຍຕຎ຺ຈ ນຍຕີຕິ ອາຍຕນໍ, ຉຏ຺ຐາຍຕນຎ຺ຈ ສຬາຍຕນຎ຺ຈ ສຬາຍຕນນ຺ຕິ ເອກເສສນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຜຸສຕີຕິ ຜສ຺ໂສ. ເວທຍຕີຕິ ເວທນາ. ປຣິຕສ຺ສຕີຕິ ຕຓ຺ຫາ. ອຸປາທິຍຕີຕິ ອຸປາທານໍ. ຠວຕິ, ຠາວຍຕິ ຈາຕິ ຠໂວ. ຊນນໍ ຊາຕິ. ຊີຣຓໍ ຊຣາ. ມຣນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ມຣຓໍ. ໂສຈນໍ ໂສໂກ. ປຣິເທວນໍ ປຣິເທໂວ. ທຸກ຺ຂຍຕິ, ອຸປ຺ປາທຏ຺ຐິຕິວເສນ ທ຺ວິຘາ ຂຓຕີຕິປິ ທຸກ຺ຂໍ. ທຸມ຺ມນສ຺ສ ຠາໂວ ໂທມນສ຺ສໍ. ຠຸໂສ ອາຍາໂສ ອຸປາຍາໂສ. ສມ຺ຠວນ຺ຕີຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ໂສກາທີເຫວ, ອຖ ໂຂ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ ສມ຺ຠວນ຺ຕີຕິອາທິນາ ສພ຺ພປເທຫິປິ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ-ສທ຺ທສ຺ສ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ເອວໍ ຫິ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນວວຕ຺ຖານໍ ກຕໍ ໂຫຕິ.

ເອວນ຺ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐນຍນິທສ຺ສນໍ, ເຕນ ອວິຊ຺ຊາທີເຫວ ກາຣເຓຫິ, ນ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານາທີຫີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕສ຺ສາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ. ເກວລສ຺ສາຕິ ອສມ຺ມິສ຺ສສ຺ສ, ສກລສ຺ສ ວາ, ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສາຕິ ທຸກ຺ຂສມູຫສ຺ສ, ນ ສຕ຺ຕສ຺ສ, ນ ສຸຂສຸຠາທີນໍ. ສມຸທໂຍຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ໂຫຕີຕິ ສມ຺ຠວຕິ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປທຕ຺ໂຖ.

ຘມ຺ມເຠທໂຕ ປເນຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ທຸກ຺ຂາທີສຸ ຈຕູສຸ, ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນ ປຸພ຺ພນ຺ຕາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ຐສຸ ວາ ຐາເນສຸ ອຎ຺ຎາຓໍ. ສງ຺ຂາຣາ ປນ ປຸຎ຺ຎາປຸຎ຺ຎາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣາ ຕໂຍ, ກາຍວຈີຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາ ຕໂຍ ຈາຕິ ຉພ຺ພິຘາ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣກຸສລເຈຕນາ, ປຎ຺ຈ ຣູປາວຈຣກຸສລເຈຕນາ ເຈຕິ ເຕຣສ ເຈຕນາ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ ນາມ. ທ຺ວາທສ ອກຸສລເຈຕນາ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ ນາມ. ຈຕສ຺ໂສ ອຣູປາວຈຣກຸສລເຈຕນາ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາໂຣ ນາມ. ອິເມສໍ ປນ ຕິຓ຺ຓໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ເອວ ທ຺ວາຣໂຕ ປວຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຍໍ ສງ຺ຂາຣາທິຕ຺ຕິໂກ ວຸຕ຺ໂຕ.

ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣກຸສລເຈຕນາ ເຈວ ທ຺ວາທສາກຸສລເຈຕນາ ຈ ກາຍທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕິຍໍ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ວຈີທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕິຍໍ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ເອຕາ ເຈວ ມໂນທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕິຍໍ, ມໂນທ຺ວາເຣ ເອວ ປວຕ຺ຕນກາ ຣູປາຣູປກຸສລເຈຕນາ ຈ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອຠິຎ຺ຎາເຈຕນາ, ປເນຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈເຈຕນາ ຈ ປຣໂຕ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍຠາເວ ອປເນຕພ຺ພາປິ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສມ຺ຠວໂຕ ອິຘ ຄເຫຕພ຺ພາວາຕິ ອຍໍ ຕິໂກ ປຸຣິມຕ຺ຕິກເມວ ປວິສຕີຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ໂລກິຍກຸສລາກຸສລເຈຕນາວ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິທຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍນເຍນ, ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍນເຍນ ປນ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕເຣ ເອເກກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ທ຺ວາທສງ຺ຄສ຺ສ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທສ຺ສ ຄຫຓໂຕ ສພ຺ພາປິ ເຈຕນາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓນາມຣູປາທີສຸປິ ສພ຺ພຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວເສນ ຈ ຘມ຺ມເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍນເຍເນວ ປນ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມ.

ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິຉພ຺ພິຘໍ ພາຕ຺ຕິໍສໂລກິຍວິປາກວິຎ຺ຎາຓເມວ ໂຫຕິ, ໂລກຸຕ຺ຕຣານິ ປນ ວຏ຺ຏກຖາຍ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ນ ຄຫິຕານິ. ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປໍ ປນ ສພ຺ພໂລກິຍວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຕໂຍ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ. ຣູປໍ ສພ຺ພານິ ຠູຕຸປາທາຍຣູປານິ. ສຬາຍຕນໍ ມນຈ຺ຉຏ຺ຐານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ຜສ຺ໂສ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສາທິໂກ ຉວິປາກຜສ຺ໂສ, ຕຖາ ເວທນາປິ. ຕຓ຺ຫາ ຣູປຕຓ຺ຫາທິເຠທໂຕ ຉພ຺ພິໂຘ ໂລໂຠ. ອຸປາທານໍ ກາມຸປາທານາທິໂຕ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ໂລຠທິຏ຺ຐິໂຍວ. ຠໂວ ປນ ທຸວິໂຘ ກມ຺ມຠໂວ, ອຸປປຕ຺ຕິຠໂວຕິ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມຠໂວ ເຕຠູມກກຸສລາກຸສລເຈຕນາ ຈ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ຈ. ອຸປປຕ຺ຕິຠໂວ ປນ ກມ຺ມາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈປິ ຂນ຺ຘາ. ໂສ ປເຠທໂຕ ກາມຣູປາຣູປຠວາ ຕໂຍ, ສຎ຺ຎາ ອສຎ຺ຎາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາ ຠວາ ຕໂຍ, ເອກຈຕຸປຎ຺ຈໂວກາຣຠວາ ຕໂຍຕິ ນວວິໂຘ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ຊາຕິອາທີນິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕານິ. ເຕສຸ ຊາຕິຄ຺ຄຫເຓນ ວິຎ຺ຎາຓນາມຣູປສຬາຍຕນຜສ຺ສເວທນາວ ຄຫິຕາ ຕທວິນາຠາວໂຕ. ຕຖາ ຊຣາມຣຓຄ຺ຄຫເຓນາປິ ເຕສຎ຺ເຎວ ປາກເຠທຕ຺ຕາ. ໂສກາທໂຍ ປນ ຊຣາມຣເຓນ ທ຺ວາທສເມນ ອງ຺ເຄນ ເອກສງ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ວິສຸໍ ອງ຺ຄຠາເວນ. ກິມຕ຺ຖນ຺ຕິ ເຈ? ຠວຈກ຺ກສ຺ສ ອວິຈ຺ເຉທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ໂສກາທິໂຕ ຫິ ອວິຊ຺ຊາ ສິທ຺ຘາ ໂຫຕິ ອວິຊ຺ຊາວິປ຺ປໂຍຄໂຕ, ອວິຊ຺ຊາສມຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ຈ. ຊຣາມຣຓພ຺ຠາຫຕສ຺ສ ຫິ ພາລສ຺ເສວ ເຕ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ເຕຫິ ຈ ອວິຊ຺ຊາຍ ສິທ຺ຘາຍ ປຸນ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ເອວໍ ເຫຕຸຜລປຣມ຺ປຣາຍ ຠວຈກ຺ກໍ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນໍ, ອນາທິກໍ, ອປຣິຍນ຺ຕໍ, ອປຣິໂຍສານຎ຺ຈ ໂຫຕິ.

ຍທິ ເອວໍ, ກສ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາ ອາທິໂຕ ວຸຕ຺ຕາຕິ? ປຘານທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປນ ອາທິໂຕ ວຸຕ຺ຕາ. ຕິຓ຺ຓໍ ຫິ ວຏ຺ຏານໍ ອວິຊ຺ຊາ ປຘາໂນ ເຫຕຸ ຕສ຺ສາ ຠາເວ ຠາວໂຕ, ນິໂຣເຘນ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌນໂຕ. ເອວໍ ອວິຊ຺ຊາທີຫິ ທ຺ວາທສຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍນເຍນ ສພ຺ເພ ໂລກິຍຘມ຺ມາວ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣາປີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມເຠໂທ.

ວິຠງ຺ຄນຍໂຕ ປເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉກນໂຍ ນຕ຺ຖິ, ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍນຍາປິ ຘມ຺ມເຠເທ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຠຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີເຍ ປນ –

‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາໂຣ, ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມໍ, ນາມປຈ຺ຈຍາ ຉຏ຺ຐາຍຕນໍ, ຉຏ຺ຐາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ, ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ, ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ, ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ, ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ, ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ, ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ, ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.