໕. ຊຣາວຄ຺ໂຄ

໑. ຊຣາຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໕໑໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ປຸພ຺ພາຣາເມ ມິຄາຣມາຕຸປາສາເທ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ປຈ຺ຉາຕເປ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປິຏ຺ຐິໍ ໂອຕາປຍມາໂນ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ຄຕ຺ຕານິ ປາຓິນາ ອໂນມຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ນ ເຈວໍ ທານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ຕາວ ປຣິສຸທ຺ໂຘ ຉວິວຓ຺ໂຓ ປຣິໂຍທາໂຕ, ສິຖິລານິ ຈ ຄຕ຺ຕານິ ສພ຺ພານິ ວລິຍຊາຕານິ, ປຸຣໂຕ ປພ຺ຠາໂຣ ຈ ກາໂຍ, ທິສ຺ສຕິ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ – ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຆານິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຊິວ຺ຫິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ເອວຎ຺ເຫຕໍ, ອານນ຺ທ, ໂຫຕິ – ຊຣາຘມ຺ໂມ ໂຍພ຺ພຎ຺ເຎ, ພ຺ຍາຘິຘມ຺ໂມ ອາໂຣຄ຺ເຍ, ມຣຓຘມ຺ໂມ ຊີວິເຕ. ນ ເຈວ ຕາວ ປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ຉວິວຓ຺ໂຓ ປຣິໂຍທາໂຕ, ສິຖິລານິ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ຄຕ຺ຕານິ ສພ຺ພານິ ວລິຍຊາຕານິ, ປຸຣໂຕ ປພ຺ຠາໂຣ ຈ ກາໂຍ, ທິສ຺ສຕິ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ – ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຆານິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຊິວ຺ຫິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ຈ ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

‘‘ຘີ ຕໍ ຊມ຺ມິ ຊເຣ ອຕ຺ຖຸ, ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓີ ຊເຣ;

ຕາວ ມໂນຣມໍ ພິມ຺ພໍ, ຊຣາຍ ອຠິມທ຺ທິຕໍ.

‘‘ໂຍປິ ວສ຺ສສຕໍ ຊີເວ, ໂສປິ ມຈ຺ຈຸປຣາຍໂຓ [ສພ຺ເພ ມຈ຺ຈຸປຣາຍນາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)];

ນ ກິຎ຺ຈິ ປຣິວຊ຺ເຊຕິ, ສພ຺ພເມວາຠິມທ຺ທຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ;

໒. ອຸຓ຺ຓາຠພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕໍ

໕໑໒. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອຸຓ຺ຓາໂຠ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຸຓ຺ຓາໂຠ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນານາວິສຍານິ ນານາໂຄຈຣານິ, ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຆານິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຊິວ຺ຫິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອິເມສໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ນານາວິສຍານໍ ນານາໂຄຈຣານໍ ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕານໍ ກິໍ ປຏິສຣຓໍ, ໂກ ຈ ເນສໍ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕີ’’ຕິ?

‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນານາວິສຍານິ ນານາໂຄຈຣານິ ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຆານິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຊິວ຺ຫິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອິເມສໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ນານາວິສຍານໍ ນານາໂຄຈຣານໍ ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕານໍ ມໂນ ປຏິສຣຓໍ, ມໂນວ ເນສໍ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕີ’’ຕິ.

‘‘ມນສ຺ສ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກິໍ ປຏິສຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ມນສ຺ສ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສຕິ ປຏິສຣຓ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສຕິຍາ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກິໍ ປຏິສຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສຕິຍາ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ວິມຸຕ຺ຕິ ປຏິສຣຓ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກິໍ ປຏິສຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ນິພ຺ພານໍ ປຏິສຣຓ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ນິພ຺ພານສ຺ສ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກິໍ ປຏິສຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຈ຺ຈຍາສິ [ອຈ຺ຈສຣາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.), ອຊ຺ຌປຣໍ (ປີ. ກ.)], ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຎ຺ຫໍ, ນາສກ຺ຂິ ປຎ຺ຫສ຺ສ ປຣິຍນ຺ຕໍ ຄເຫຕຸໍ. ນິພ຺ພາໂນຄຘຎ຺ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ ນິພ຺ພານປຣາຍຓໍ ນິພ຺ພານປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອຸຓ຺ຓາໂຠ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ເຕ ອຸຓ຺ຓາເຠ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກູຏາຄາເຣ ວາ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ ວາ [ຣສ຺ມິໂຍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ປາຈີນວາຕປານາ ສູຣິເຍ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ວາຕປາເນນ ຣສ຺ມິ [ກູຏາຄາຣໍ ວາ ກູຏາຄາຣສາລໍ ວາ ອຸຕ຺ຕຣາຍ (ກ. ສີ.)] ປວິສິຕ຺ວາ ກ຺ວາສ຺ສ [ກາຍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ປຕິຏ຺ຐິຕາ’’ຕິ? ‘‘ປຈ຺ຉິມາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຓ຺ຓາຠສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຕຖາຄເຕ ສທ຺ຘາ ນິວິຏ຺ຐາ ມູລຊາຕາ ປຕິຏ຺ຐິຕາ ທຬ຺ຫາ ອສໍຫາຣິຍາ ສມເຓນ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວາ ເທເວນ ວາ ມາເຣນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ວາ ເກນຈິ ວາ ໂລກສ຺ມິໍ. ອິມມ຺ຫິ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ອຸຓ຺ຓາໂຠ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ກາລງ຺ກເຣຍ຺ຍ, ນຕ຺ຖິ ສໍໂຍຊນໍ ເຍນ ສໍໂຍຊເນນ ສໍຍຸຕ຺ໂຕ ອຸຓ຺ຓາໂຠ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸນ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສາເກຕສຸຕ຺ຕໍ

໕໑໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາເກເຕ ວິຫຣຕິ ອຎ຺ຊນວເນ ມິຄທາເຍ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ຍານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຕານິ ປຎ຺ຈ ພລານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຍານິ ປຎ຺ຈ ພລານິ ຕານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ?

‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠຄວໍເນຕ຺ຕິກາ ຠຄວໍປຏິສຣຓາ. ສາຘຸ ວຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ. ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ຍານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຕານິ ປຎ຺ຈ ພລານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຍານິ ປຎ຺ຈ ພລານິ ຕານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ໂຫນ຺ຕິ’’.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ຍານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຕານິ ປຎ຺ຈ ພລານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຍານິ ປຎ຺ຈ ພລານິ ຕານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ໂຫນ຺ຕິ? ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຕໍ ສທ຺ຘາພລໍ, ຍໍ ສທ຺ຘາພລໍ ຕໍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ຍໍ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຕໍ ວີຣິຍພລໍ, ຍໍ ວີຣິຍພລໍ ຕໍ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ຍໍ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຕໍ ສຕິພລໍ, ຍໍ ສຕິພລໍ ຕໍ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ຍໍ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຕໍ ສມາຘິພລໍ, ຍໍ ສມາຘິພລໍ ຕໍ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ຍໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຕໍ ປຎ຺ຎາພລໍ, ຍໍ ປຎ຺ຎາພລໍ ຕໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນທີ ປາຈີນນິນ຺ນາ ປາຈີນໂປຓາ ປາຈີນປພ຺ຠາຣາ, ຕສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ທີໂປ. ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ຕສ຺ສາ ນທິຍາ ເອໂກ ໂສໂຕ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ [ສງ຺ຂໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ອຕ຺ຖິ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ຕສ຺ສາ ນທິຍາ ທ຺ເວ ໂສຕານິ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ຕສ຺ສາ ນທິຍາ ເອໂກ ໂສໂຕ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ? ຍຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ສ ທີປສ຺ສ ປຸຣິມນ຺ເຕ [ປຸຣຕ຺ຖິມນ຺ເຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອຸທກໍ, ຍຎ຺ຈ ປຈ຺ຉິມນ຺ເຕ ອຸທກໍ – ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ຕສ຺ສາ ນທິຍາ ເອໂກ ໂສໂຕ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ຕສ຺ສາ ນທິຍາ ທ຺ເວ ໂສຕານິ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ? ຍຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ສ ທີປສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ເຕ ອຸທກໍ, ຍຎ຺ຈ ທກ຺ຂິຓນ຺ເຕ ອຸທກໍ – ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ຕສ຺ສາ ນທິຍາ ທ຺ເວ ໂສຕານິ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຕໍ ສທ຺ຘາພລໍ, ຍໍ ສທ຺ຘາພລໍ ຕໍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ຍໍ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຕໍ ວີຣິຍພລໍ, ຍໍ ວີຣິຍພລໍ ຕໍ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ຍໍ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຕໍ ສຕິພລໍ, ຍໍ ສຕິພລໍ ຕໍ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ຍໍ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຕໍ ສມາຘິພລໍ, ຍໍ ສມາຘິພລໍ ຕໍ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ຍໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຕໍ ປຎ຺ຎາພລໍ, ຍໍ ປຎ຺ຎາພລໍ ຕໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ປຸພ຺ພໂກຏ຺ຐກສຸຕ຺ຕໍ

໕໑໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ປຸພ຺ພໂກຏ຺ຐເກ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສທ຺ທຫສິ [ສທ຺ທຫາສິ (ສີ. ປີ.)] ຕ຺ວໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍຓໍ ອມຕປຣິໂຍສານໍ…ເປ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍຓໍ ອມຕປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ນ ຂ຺ວາຫໍ ເອຕ຺ຖ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສທ຺ຘາຍ ຄຈ຺ຉາມິ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ…ເປ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍຓໍ ອມຕປຣິໂຍສານໍ. ເຍສຎ຺ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອສ຺ສ ອທິຏ຺ຐໍ ອວິທິຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອຜສ຺ສິຕໍ [ອປສ຺ສິຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.), ອຜຸສິຕໍ (ປີ.)] ປຎ຺ຎາຍ, ເຕ ຕຕ຺ຖ ປເຣສໍ ສທ຺ຘາຍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ…ເປ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍຓໍ ອມຕປຣິໂຍສານໍ. ເຍສຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຎາຕໍ ທິຏ຺ຐໍ ວິທິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ, ນິກ຺ກງ຺ຂາ ເຕ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພິຈິກິຈ຺ຉາ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ…ເປ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍຓໍ ອມຕປຣິໂຍສານໍ. ມຍ຺ຫຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຎາຕໍ ທິຏ຺ຐໍ ວິທິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ. ນິກ຺ກງ຺ຂວາຫໍ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພິຈິກິຈ຺ໂຉ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ…ເປ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍຓໍ ອມຕປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ! ເຍສຎ຺ເຫຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອສ຺ສ ອທິຏ຺ຐໍ ອວິທິຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ, ເຕ ຕຕ຺ຖ ປເຣສໍ ສທ຺ຘາຍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍຓໍ ອມຕປຣິໂຍສານໍ…ເປ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍຓໍ ອມຕປຣິໂຍສານໍ. ເຍສຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຎາຕໍ ທິຏ຺ຐໍ ວິທິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ, ນິກ຺ກງ຺ຂາ ເຕ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພິຈິກິຈ຺ຉາ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍຓໍ ອມຕປຣິໂຍສານໍ…ເປ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍຓໍ ອມຕປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມປຸພ຺ພາຣາມສຸຕ຺ຕໍ

໕໑໕. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ປຸພ຺ພາຣາເມ ມິຄາຣມາຕຸປາສາເທ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກຕິນໍ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີ’’ຕິ?

ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ…ເປ… ‘‘ເອກສ຺ສ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີຕິ. ກຕມສ຺ສ ເອກສ຺ສ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ປຎ຺ຎວໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຕທນ຺ວຍາ ສທ຺ຘາ ສຓ຺ຐາຕິ, ຕທນ຺ວຍໍ ວີຣິຍໍ ສຓ຺ຐາຕິ, ຕທນ຺ວຍາ ສຕິ ສຓ຺ຐາຕິ, ຕທນ຺ວໂຍ ສມາຘິ ສຓ຺ຐາຕິ. ອິມສ຺ສ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍປຸພ຺ພາຣາມສຸຕ຺ຕໍ

໕໑໖. ຕໍເຍວ ນິທານໍ. ‘‘ກຕິນໍ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີ’’ຕິ? ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ…ເປ… ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີຕິ. ກຕເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ? ອຣິຍາຍ ຈ ປຎ຺ຎາຍ, ອຣິຍາຍ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ. ຍາ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍາ ປຎ຺ຎາ ຕທສ຺ສ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ຍາ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍາ ວິມຸຕ຺ຕິ ຕທສ຺ສ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ຕຕິຍປຸພ຺ພາຣາມສຸຕ຺ຕໍ

໕໑໗. ຕໍເຍວ ນິທານໍ. ‘‘ກຕິນໍ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີ’’ຕິ? ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ…ເປ… ‘‘ຈຕຸນ຺ນໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີຕິ. ກຕເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ? ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ, ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ – ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ຈຕຸຕ຺ຖປຸພ຺ພາຣາມສຸຕ຺ຕໍ

໕໑໘. ຕໍເຍວ ນິທານໍ. ‘‘ກຕິນໍ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີ’’ຕິ? ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ…ເປ… ‘‘ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີຕິ. ກຕເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ? ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ, ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ, ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ – ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາຊສຸຕ຺ຕໍ

໕໑໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມຕາ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາເຊນ ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາ ໂຫຕິ – ‘‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາມີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ອາຍສ຺ມຕາ, ຠນ຺ເຕ, ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາເຊນ ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີຕິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອາຍສ຺ມຕາ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາເຊນ ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີ’’ຕິ?

‘‘ຕິຓ຺ຓນ຺ນໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາເຊນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີຕິ. ກຕເມສໍ ຕິຓ຺ຓນ຺ນໍ? ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ – ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຓ຺ຓນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາເຊນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີຕິ. ອິມານິ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ກິມນ຺ຕານິ? ຂຍນ຺ຕານິ. ກິສ຺ສ ຂຍນ຺ຕານິ? ຊາຕິຊຣາມຣຓສ຺ສ. ‘ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ຂຍ’ນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາເຊນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ອາປຓສຸຕ຺ຕໍ

໕໒໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ອງ຺ເຄສຸ ວິຫຣຕິ ອາປຓໍ ນາມ ອງ຺ຄານໍ ນິຄໂມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ໂຍ ໂສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຣິຍສາວໂກ ຕຖາຄເຕ ເອກນ຺ຕຄໂຕ [ເອກນ຺ຕິຄໂຕ (ສີ.)] ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ, ນ ໂສ ຕຖາຄເຕ ວາ ຕຖາຄຕສາສເນ ວາ ກງ຺ເຂຍ຺ຍ ວາ ວິຈິກິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ໂຍ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ອຣິຍສາວໂກ ຕຖາຄເຕ ເອກນ຺ຕຄໂຕ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ, ນ ໂສ ຕຖາຄເຕ ວາ ຕຖາຄຕສາສເນ ວາ ກງ຺ເຂຍ຺ຍ ວາ ວິຈິກິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ວາ. ສທ຺ຘສ຺ສ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ເອວໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ ຍໍ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣິສ຺ສຕິ – ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທາຍ, ຖາມວາ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຍໍ ຫິສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ວີຣິຍໍ ຕທສ຺ສ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ.

‘‘ສທ຺ຘສ຺ສ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ ຍໍ ສຕິມາ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຣເມນ ສຕິເນປກ຺ເກນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ຈິຣກຕມ຺ປິ ຈິຣຠາສິຕມ຺ປິ ສຣິຕາ ອນຸສ຺ສຣິຕາ. ຍາ ຫິສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ສຕິ ຕທສ຺ສ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ.

‘‘ສທ຺ຘສ຺ສ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິໂນ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ ຍໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ລຠິສ຺ສຕິ ສມາຘິໍ, ລຠິສ຺ສຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕໍ. ໂຍ ຫິສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ສມາຘິ ຕທສ຺ສ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ.

‘‘ສທ຺ຘສ຺ສ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິໂນ ສມາຫິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ ຍໍ ເອວໍ ປຊານິສ຺ສຕິ – ອນມຕຄ຺ໂຄ ໂຂ ສໍສາໂຣ. ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ. ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ ຕໂມກາຍສ຺ສ ອເສສວິຣາຄນິໂຣໂຘ ສນ຺ຕເມຕໍ ປທໍ ປຓີຕເມຕໍ ປທໍ, ຍທິທໍ – ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ [ນິພ຺ພານນ຺ຕິ (?)]. ຍາ ຫິສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ປຎ຺ຎາ ຕທສ຺ສ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ.

‘‘ສທ຺ໂຘ ໂສ [ສ ໂຂ ໂສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ຠນ຺ເຕ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ປທຫິຕ຺ວາ ປທຫິຕ຺ວາ ເອວໍ ສຣິຕ຺ວາ ສຣິຕ຺ວາ ເອວໍ ສມາທຫິຕ຺ວາ ສມາທຫິຕ຺ວາ ເອວໍ ປຊານິຕ຺ວາ ປຊານິຕ຺ວາ ເອວໍ ອຠິສທ຺ທຫຕິ – ‘ອິເມ ໂຂ ເຕ ຘມ຺ມາ ເຍ ເມ ປຸພ຺ເພ ສຸຕວາ ອເຫສຸໍ. ເຕນາຫໍ ເອຕຣຫິ ກາເຍນ ຈ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣາມິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈ ອຕິວິຊ຺ຌ [ປຏິວິຊ຺ຌ (ສີ. ກ.) ຕທຏ຺ຐກຖາສຸ ປນ ອຕິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາຕິ ວຓ຺ຓິຕໍ] ປສ຺ສາມີ’ຕິ. ຍາ ຫິສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ສທ຺ຘາ ຕທສ຺ສ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ! ໂຍ ໂສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຣິຍສາວໂກ ຕຖາຄເຕ ເອກນ຺ຕຄໂຕ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ, ນ ໂສ ຕຖາຄເຕ ວາ ຕຖາຄຕສາສເນ ວາ ກງ຺ເຂຍ຺ຍ ວາ ວິຈິກິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ວາ. ສທ຺ຘສ຺ສ ຫິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ ຍໍ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣິສ຺ສຕິ – ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທາຍ, ຖາມວາ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຍໍ ຫິສ຺ສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວີຣິຍໍ ຕທສ຺ສ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ.

‘‘ສທ຺ຘສ຺ສ ຫິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ ຍໍ ສຕິມາ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຣເມນ ສຕິເນປກ຺ເກນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ຈິຣກຕມ຺ປິ ຈິຣຠາສິຕມ຺ປິ ສຣິຕາ ອນຸສ຺ສຣິຕາ. ຍາ ຫິສ຺ສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຕິ ຕທສ຺ສ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ.

‘‘ສທ຺ຘສ຺ສ ຫິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິໂນ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ ຍໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ລຠິສ຺ສຕິ ສມາຘິໍ, ລຠິສ຺ສຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕໍ. ໂຍ ຫິສ຺ສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສມາຘິ ຕທສ຺ສ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ.

‘‘ສທ຺ຘສ຺ສ ຫິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິໂນ ສມາຫິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ ຍໍ ເອວໍ ປຊານິສ຺ສຕິ – ອນມຕຄ຺ໂຄ ໂຂ ສໍສາໂຣ. ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ. ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ ຕໂມກາຍສ຺ສ ອເສສວິຣາຄນິໂຣໂຘ ສນ຺ຕເມຕໍ ປທໍ ປຓີຕເມຕໍ ປທໍ, ຍທິທໍ – ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ. ຍາ ຫິສ຺ສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຎ຺ຎາ ຕທສ຺ສ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ.

‘‘ສທ຺ໂຘ ໂສ [ສ ໂຂ ໂສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ປທຫິຕ຺ວາ ປທຫິຕ຺ວາ ເອວໍ ສຣິຕ຺ວາ ສຣິຕ຺ວາ ເອວໍ ສມາທຫິຕ຺ວາ ສມາທຫິຕ຺ວາ ເອວໍ ປຊານິຕ຺ວາ ປຊານິຕ຺ວາ ເອວໍ ອຠິສທ຺ທຫຕິ – ‘ອິເມ ໂຂ ເຕ ຘມ຺ມາ ເຍ ເມ ປຸພ຺ເພ ສຸຕວາ ອເຫສຸໍ. ເຕນາຫໍ ເອຕຣຫິ ກາເຍນ ຈ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣາມິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈ ອຕິວິຊ຺ຌ [ປຏິວິຊ຺ຌ (ກ. ສີ. ກ.)] ປສ຺ສາມີ’ຕິ. ຍາ ຫິສ຺ສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສທ຺ຘາ ຕທສ຺ສ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ຊຣາວຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຈໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ຊຣາ ອຸຓ຺ຓາໂຠ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ສາເກໂຕ ປຸພ຺ພໂກຏ຺ຐໂກ;

ປຸພ຺ພາຣາເມ ຈ ຈຕ຺ຕາຣິ, ປິຓ຺ໂຑໂລ ອາປເຓນ ຈາຕິ [ສທ຺ເຘນ ເຕ ທສາຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)].