໒. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ປພ຺ພຕວຄ຺ໂຄ

໑. ຫິມວນ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໒. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫິມວນ຺ຕໍ ປພ຺ພຕຣາຊານໍ ນິສ຺ສາຍ ນາຄາ ກາຍໍ ວຑ຺ເຒນ຺ຕິ, ພລໍ ຄາເຫນ຺ຕິ; ເຕ ຕຕ຺ຖ ກາຍໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ພລໍ ຄາເຫຕ຺ວາ ກຸໂສພ຺ເຠ ໂອຕຣນ຺ຕິ, ກຸໂສພ຺ເຠ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ມຫາໂສພ຺ເຠ ໂອຕຣນ຺ຕິ, ມຫາໂສພ຺ເຠ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ກຸນ຺ນທິໂຍ ໂອຕຣນ຺ຕິ, ກຸນ຺ນທິໂຍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ມຫານທິໂຍ ໂອຕຣນ຺ຕິ, ມຫານທິໂຍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ມຫາສມຸທ຺ທສາຄຣໍ ໂອຕຣນ຺ຕິ; ເຕ ຕຕ຺ຖ ມຫນ຺ຕຕ຺ຕໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ ກາເຍນ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລໍ ນິສ຺ສາຍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ມຫນ຺ຕຕ຺ຕໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ ຘມ຺ເມສຸ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລໍ ນິສ຺ສາຍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ມຫນ຺ຕຕ຺ຕໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ ຘມ຺ເມສູຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ; ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລໍ ນິສ຺ສາຍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ມຫນ຺ຕຕ຺ຕໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ ຘມ຺ເມສູ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ກາຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໓. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ກາໂຍ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິໂກ, ອາຫາຣໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອນາຫາໂຣ ໂນ ຕິຏ຺ຐຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ, ອາຫາຣໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອນາຫາຣາ ໂນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ.

‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ກາມຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ກາມຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣພຫຸລີກາໂຣ – ອຍມາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ກາມຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ກາມຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ.

‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຆນິມິຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣພຫຸລີກາໂຣ – ອຍມາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ.

‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຕິ ຕນ຺ທິ ວິຊມ຺ຠິຕາ ຠຕ຺ຕສມ຺ມໂທ ເຈຕໂສ ຈ ລີນຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣພຫຸລີກາໂຣ – ອຍມາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ.

‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈຕໂສ ອວູປສໂມ. ຕຕ຺ຖ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣພຫຸລີກາໂຣ – ອຍມາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ.

‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນາຍ ວາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ວາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຈິກິຈ຺ຉາຏ຺ຐານີຍາ ຘມ຺ມາ. ຕຕ຺ຖ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣພຫຸລີກາໂຣ – ອຍມາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນາຍ ວາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ວາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ກາໂຍ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິໂກ, ອາຫາຣໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອນາຫາໂຣ ໂນ ຕິຏ຺ຐຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ, ອາຫາຣໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອນາຫາຣາ ໂນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ກາໂຍ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິໂກ, ອາຫາຣໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອນາຫາໂຣ ໂນ ຕິຏ຺ຐຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ, ອາຫາຣໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອນາຫາຣາ ໂນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ.

‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຏ຺ຐານີຍາ ຘມ຺ມາ. ຕຕ຺ຖ ໂຍນິໂສມນສິກາຣພຫຸລີກາໂຣ – ອຍມາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ.

‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸສລາກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ຊາ ຘມ຺ມາ, ຫີນປຓີຕາ ຘມ຺ມາ, ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາຄາ ຘມ຺ມາ. ຕຕ຺ຖ ໂຍນິໂສມນສິກາຣພຫຸລີກາໂຣ – ອຍມາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ.

‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣມ຺ຠຘາຕຸ [ອາຣພ຺ຠຘາຕຸ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ນິກ຺ກມຘາຕຸ ປຣກ຺ກມຘາຕຸ. ຕຕ຺ຖ ໂຍນິໂສມນສິກາຣພຫຸລີກາໂຣ – ອຍມາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ.

‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຏ຺ຐານີຍາ ຘມ຺ມາ. ຕຕ຺ຖ ໂຍນິໂສມນສິກາຣພຫຸລີກາໂຣ – ອຍມາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ.

‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຍປສ຺ສທ຺ຘິ, ຈິຕ຺ຕປສ຺ສທ຺ຘິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍນິໂສມນສິກາຣພຫຸລີກາໂຣ – ອຍມາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ.

‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຖນິມິຕ຺ຕໍ [ສມາຘິນິມິຕ຺ຕໍ (ສ຺ຍາ.)] ອພ຺ຍຄ຺ຄນິມິຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍນິໂສມນສິກາຣພຫຸລີກາໂຣ – ອຍມາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ.

‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຏ຺ຐານີຍາ ຘມ຺ມາ. ຕຕ຺ຖ ໂຍນິໂສມນສິກາຣພຫຸລີກາໂຣ – ອຍມາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ກາໂຍ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິໂກ, ອາຫາຣໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອນາຫາໂຣ ໂນ ຕິຏ຺ຐຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ, ອາຫາຣໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອນາຫາຣາ ໂນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສີລສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໔. ‘‘ເຍ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ນາ ຎາຓສມ຺ປນ຺ນາ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ນາ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນາ, ທສ຺ສນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫຸກາຣໍ [ພຫູປກາຣໍ (ສ຺ຍາ.)] ວທາມິ; ສວນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫຸກາຣໍ ວທາມິ; ອຸປສງ຺ກມນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫຸກາຣໍ ວທາມິ; ປຍິຣຸປາສນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫຸກາຣໍ ວທາມິ; ອນຸສ຺ສຕິມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫຸກາຣໍ ວທາມິ; ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫຸກາຣໍ ວທາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາຣູປານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ທ຺ວເຍນ ວູປກາເສນ ວູປກຏ຺ໂຐ [ທ຺ວເຍນ ວູປກຏ຺ໂຐ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ວິຫຣຕິ – ກາຍວູປກາເສນ ຈ ຈິຕ຺ຕວູປກາເສນ ຈ. ໂສ ຕຖາ ວູປກຏ຺ໂຐ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ ອນຸວິຕກ຺ເກຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາ ວູປກຏ຺ໂຐ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ ອນຸວິຕກ຺ເກຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ; ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ; ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ຕຖາ ສໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນຕິ ປວິຈຣຕິ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາ ສໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນຕິ ປວິຈຣຕິ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊຕິ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ; ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ; ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນໂຕ ປວິຈຣໂຕ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊໂຕ ອາຣທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວີຣິຍໍ ອສລ຺ລີນໍ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນໂຕ ປວິຈຣໂຕ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊໂຕ ອາຣທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວີຣິຍໍ ອສລ຺ລີນໍ, ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ; ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ; ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປີຕິ ນິຣາມິສາ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປີຕິ ນິຣາມິສາ, ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ; ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ; ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ; ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ; ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາຍສ຺ສ ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປສ຺ສທ຺ຘກາຍສ຺ສ ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ, ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ; ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ; ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ; ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ; ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ເອວໍ ຠາວິເຕສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕສຸ ສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄສຸ ເອວໍ ພຫຸລີກເຕສຸ ສຕ຺ຕ ຜລາ ສຕ຺ຕານິສໍສາ ປາຏິກງ຺ຂາ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ ຜລາ ສຕ຺ຕານິສໍສາ? ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຏິກຈ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ. ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຏິກຈ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ, ອຖ ມຣຓກາເລ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ. ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຏິກຈ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ, ໂນ ເຈ ມຣຓກາເລ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ, ອຖ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຏິກຈ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ, ໂນ ເຈ ມຣຓກາເລ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ, ໂນ ເຈ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ອຖ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຏິກຈ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ, ໂນ ເຈ ມຣຓກາເລ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ, ໂນ ເຈ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ໂນ ເຈ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ອຖ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຏິກຈ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ, ໂນ ເຈ ມຣຓກາເລ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ, ໂນ ເຈ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ໂນ ເຈ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ໂນ ເຈ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ອຖ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຏິກຈ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ, ໂນ ເຈ ມຣຓກາເລ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ, ໂນ ເຈ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ໂນ ເຈ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ໂນ ເຈ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ໂນ ເຈ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ອຖ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ໂຫຕິ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ. ເອວໍ ຠາວິເຕສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕສຸ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄສຸ ເອວໍ ພຫຸລີກເຕສຸ ອິເມ ສຕ຺ຕ ຜລາ ສຕ຺ຕານິສໍສາ ປາຏິກງ຺ຂາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ວຕ຺ຖສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໕. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ! ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ອາວຸໂສ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ – ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ. ອິເມສໍ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ເຍນ ເຍນ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນ ອາກງ຺ຂາມິ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ວິຫຣິຕຸໍ, ເຕນ ເຕນ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ວິຫຣາມິ; ເຍນ ເຍນ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນ ອາກງ຺ຂາມິ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກໍ ສມຍໍ ວິຫຣິຕຸໍ, ເຕນ ເຕນ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກໍ ສມຍໍ ວິຫຣາມິ; ເຍນ ເຍນ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນ ອາກງ຺ຂາມິ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ວິຫຣິຕຸໍ, ເຕນ ເຕນ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ວິຫຣາມິ. ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ອິຕິ ເຈ ເມ, ອາວຸໂສ, ໂຫຕິ, ‘ອປ຺ປມາໂຓ’ຕິ ເມ ໂຫຕິ, ‘ສຸສມາຣທ຺ໂຘ’ຕິ ເມ ໂຫຕິ, ຕິຏ຺ຐນ຺ຕຎ຺ຈ ນໍ ‘ຕິຏ຺ຐຕີ’ຕິ ປຊານາມິ. ສເຈປິ ເມ ຈວຕິ, ‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ເມ ຈວຕີ’ຕິ ປຊານາມິ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ອິຕິ ເຈ ເມ, ອາວຸໂສ, ໂຫຕິ, ‘ອປ຺ປມາໂຓ’ຕິ ເມ ໂຫຕິ, ‘ສຸສມາຣທ຺ໂຘ’ຕິ ເມ ໂຫຕິ, ຕິຏ຺ຐນ຺ຕຎ຺ຈ ນໍ ‘ຕິຏ຺ຐຕີ’ຕິ ປຊານາມິ. ສເຈປິ ເມ ຈວຕິ, ‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ເມ ຈວຕີ’ຕິ ປຊານາມິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ຣຎ຺ໂຎ ວາ ຣາຊມຫາມຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ນານາຣຕ຺ຕານໍ ທຸສ຺ສານໍ ທຸສ຺ສກຣຓ຺ຑໂກ ປູໂຣ ອສ຺ສ. ໂສ ຍຎ຺ຎເທວ ທຸສ຺ສຍຸຄໍ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ປາຣຸປິຕຸໍ, ຕໍ ຕເທວ ທຸສ຺ສຍຸຄໍ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ປາຣຸເປຍ຺ຍ; ຍຎ຺ຎເທວ ທຸສ຺ສຍຸຄໍ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກໍ ສມຍໍ ປາຣຸປິຕຸໍ, ຕໍ ຕເທວ ທຸສ຺ສຍຸຄໍ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກໍ ສມຍໍ ປາຣຸເປຍ຺ຍ; ຍຎ຺ຎເທວ ທຸສ຺ສຍຸຄໍ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປາຣຸປິຕຸໍ, ຕໍ ຕເທວ ທຸສ຺ສຍຸຄໍ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປາຣຸເປຍ຺ຍ. ເອວເມວ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ອິເມສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ເຍນ ເຍນ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນ ອາກງ຺ຂາມິ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ວິຫຣິຕຸໍ, ເຕນ ເຕນ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ວິຫຣາມິ; ເຍນ ເຍນ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນ ອາກງ຺ຂາມິ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກໍ ສມຍໍ ວິຫຣິຕຸໍ, ເຕນ ເຕນ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກໍ ສມຍໍ ວິຫຣາມິ; ເຍນ ເຍນ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນ ອາກງ຺ຂາມິ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ວິຫຣິຕຸໍ, ເຕນ ເຕນ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ວິຫຣາມິ. ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ອິຕິ ເຈ ເມ, ອາວຸໂສ, ໂຫຕິ, ‘ອປ຺ປມາໂຓ’ຕິ ເມ ໂຫຕິ, ‘ສຸສມາຣທ຺ໂຘ’ຕິ ເມ ໂຫຕິ, ຕິຏ຺ຐນ຺ຕຎ຺ຈ ນໍ ‘ຕິຏ຺ຐຕີ’ຕິ ປຊານາມິ. ສເຈປິ ເມ ຈວຕິ, ‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ເມ ຈວຕີ’ຕິ ປຊານາມິ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ອິຕິ ເຈ ເມ, ອາວຸໂສ, ໂຫຕິ, ‘ອປ຺ປມາໂຓ’ຕິ ເມ ໂຫຕິ, ‘ສຸສມາຣທ຺ໂຘ’ຕິ ເມ ໂຫຕິ, ຕິຏ຺ຐນ຺ຕຎ຺ຈ ນໍ ‘ຕິຏ຺ຐຕີ’ຕິ ປຊານາມິ. ສເຈປິ ເມ ຈວຕິ, ‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ເມ ຈວຕີ’ຕິ ປຊານາມີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໖. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ‘ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂພຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕສ຺ມາ ‘ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ຕສ຺ສິເມ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາວຍໂຕ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ຠວາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອວິຊ຺ຊາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕິ. ໂພຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕສ຺ມາ ‘ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ກຸຓ຺ຑລິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໗. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາເກເຕ ວິຫຣຕິ ອຎ຺ຊນວເນ ມິຄທາເຍ. ອຖ ໂຂ ກຸຓ຺ຑລິໂຍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ກຸຓ຺ຑລິໂຍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫມສ຺ມິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອາຣາມນິສ຺ສຍີ [ອາຣາມນິສາທີ (ສີ.), ອາຣາມນິຍາທີ (ສ຺ຍາ.)] ປຣິສາວຈໂຣ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາສສ຺ສ ອຍມາຈາໂຣ [ອຍມາຫາໂຣ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ໂຫຕິ – ອາຣາເມນ ອາຣາມໍ ອຸຍ຺ຍາເນນ ອຸຍ຺ຍານໍ ອນຸຈງ຺ກມາມິ ອນຸວິຈຣາມິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ປສ຺ສາມິ ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ອິຕິວາທປ຺ປໂມກ຺ຂານິສໍສຎ຺ເຈວ ກຖໍ ກເຖນ຺ເຕ ອຸປາຣມ຺ຠານິສໍສຎ຺ຈ – ‘ຠວໍ ປນ ໂຄຕໂມ ກິມານິສໍໂສ ວິຫຣຕີ’’’ຕິ? ‘‘ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍໂສ ໂຂ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ຕຖາຄໂຕ ວິຫຣຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຕເມ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຕ຺ຕ ໂຂ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ກຕເມ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຂ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ສຕິປຏ຺ຐານາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ກຕເມ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ, ພຫຸລີກຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ຕີຓິ ໂຂ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ສຸຈຣິຕານິ ຠາວິຕານິ ພຫຸລີກຕານິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ກຕເມ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ໂຂ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ປຣິປູເຣຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິໂຕ ຈ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ປຣິປູເຣຕີຕິ? ອິຘ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ຠິກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ມນາປໍ ນາຠິຊ຺ຌຕິ ນາຠິຫໍສຕິ, ນ ຣາຄໍ ຊເນຕິ. ຕສ຺ສ ຐິໂຕ ຈ ກາໂຍ ໂຫຕິ, ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສຓ຺ຐິຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ. ຈກ຺ຂຸນາ ໂຂ ປເນວ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ອມນາປໍ ນ ມງ຺ກຸ ໂຫຕິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕ ອທີນມານໂສ ອພ຺ຍາປນ຺ນເຈຕໂສ. ຕສ຺ສ ຐິໂຕ ຈ ກາໂຍ ໂຫຕິ ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສຓ຺ຐິຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ຠິກ຺ຂຸ ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ…ເປ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ…ເປ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ມນາປໍ ນາຠິຊ຺ຌຕິ ນາຠິຫໍສຕິ, ນ ຣາຄໍ ຊເນຕິ. ຕສ຺ສ ຐິໂຕ ຈ ກາໂຍ ໂຫຕິ, ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສຓ຺ຐິຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ. ມນສາ ໂຂ ປເນວ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ອມນາປໍ ນ ມງ຺ກຸ ໂຫຕິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕ ອທີນມານໂສ ອພ຺ຍາປນ຺ນເຈຕໂສ. ຕສ຺ສ ຐິໂຕ ຈ ກາໂຍ ໂຫຕິ, ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສຓ຺ຐິຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ມນາປາມນາເປສຸ ຣູເປສຸ ຐິໂຕ ຈ ກາໂຍ ໂຫຕິ, ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສຓ຺ຐິຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ…ເປ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ…ເປ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ…ເປ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ…ເປ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ມນາປາມນາເປສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຐິໂຕ ຈ ກາໂຍ ໂຫຕິ, ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສຓ຺ຐິຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ຠາວິໂຕ ໂຂ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ເອວໍ ພຫຸລີກໂຕ ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ປຣິປູເຣຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິຕານິ ຈ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ກຖໍ ພຫຸລີກຕານິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ອິຘ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ຠິກ຺ຂຸ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ກາຍສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕິ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ວຈີສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕິ, ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ມໂນສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕິ. ເອວໍ ຠາວິຕານິ ໂຂ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ເອວໍ ພຫຸລີກຕານິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ອິຘ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ເວທນາສຸ…ເປ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ອິຘ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ກຸຓ຺ຑລິໂຍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີຕິ; ເອວເມວ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ກູຏາຄາຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໘. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກູຏາຄາຣສ຺ສ ຍາ ກາຈິ ໂຄປານສິໂຍ, ສພ຺ພາ ຕາ ກູຏນິນ຺ນາ ກູຏໂປຓາ ກູຏປພ຺ຠາຣາ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ນິພ຺ພານນິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ນິພ຺ພານໂປໂຓ ນິພ຺ພານປພ຺ຠາໂຣ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ນິພ຺ພານນິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ນິພ຺ພານໂປໂຓ ນິພ຺ພານປພ຺ຠາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ນິພ຺ພານນິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ນິພ຺ພານໂປໂຓ ນິພ຺ພານປພ຺ຠາໂຣ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອຸປວານສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໙. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ຈ ອຸປວາໂນ ອາຍສ຺ມາ ຈ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣນ຺ຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນາຍສ຺ມາ ອຸປວາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ອຸປວາເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປວານໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຊາເນຍ຺ຍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ອຸປວານ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ໂຍນິໂສມນສິກາຣາ ເອວໍ ສຸສມາຣທ຺ຘາ ເມ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຜາສຸວິຫາຣາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ຊາເນຍ຺ຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ໂຍນິໂສມນສິກາຣາ ເອວໍ ສຸສມາຣທ຺ຘາ ເມ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຜາສຸວິຫາຣາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’’ຕິ.

‘‘ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ອາຣພ຺ຠມາໂນ ປຊານາຕິ ‘ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ເມ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ, ຖິນມິທ຺ຘຎ຺ຈ ເມ ສຸສມູຫຕໍ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈຎ຺ຈ ເມ ສຸປ຺ປຏິວິນີຕໍ, ອາຣທ຺ຘຎ຺ຈ ເມ ວີຣິຍໍ, ອຏ຺ຐິໍກຕ຺ວາ ມນສິ ກໂຣມິ, ໂນ ຈ ລີນ’ນ຺ຕິ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ອາຣພ຺ຠມາໂນ ປຊານາຕິ ‘ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ເມ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ, ຖິນມິທ຺ຘຎ຺ຈ ເມ ສຸສມູຫຕໍ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈຎ຺ຈ ເມ ສຸປ຺ປຏິວິນີຕໍ, ອາຣທ຺ຘຎ຺ຈ ເມ ວີຣິຍໍ, ອຏ຺ຐິໍກຕ຺ວາ ມນສິ ກໂຣມິ, ໂນ ຈ ລີນ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ຊາເນຍ຺ຍ ‘ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ໂຍນິໂສມນສິກາຣາ ເອວໍ ສຸສມາຣທ຺ຘາ ເມ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຜາສຸວິຫາຣາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຐມອຸປ຺ປນ຺ນສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໐. ‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ທຸຕິຍອຸປ຺ປນ຺ນສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໑. ‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸຄຕວິນຍາ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸຄຕວິນຍາ’’ຕິ. ທສມໍ.

ປພ຺ພຕວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ຫິມວນ຺ຕໍ ກາຍໍ ສີລໍ, ວຕ຺ຖໍ ຠິກ຺ຂຸ ຈ ກຸຓ຺ຑລິ;

ກູຏຎ຺ຈ ອຸປວານຎ຺ຈ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອປເຣ ທຸເວຕິ.

໒. ຄິລານວຄ຺ໂຄ

໑. ປາຓສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໒. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເກຈິ ປາຓາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິຣິຍາປເຖ ກປ຺ເປນ຺ຕິ – ກາເລນ ຄມນໍ, ກາເລນ ຐານໍ, ກາເລນ ນິສຊ຺ຊໍ, ກາເລນ ເສຍ຺ຍໍ, ສພ຺ເພ ເຕ ປຖວິໍ ນິສ຺ສາຍ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາຍ ເອວເມເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິຣິຍາປເຖ ກປ຺ເປນ຺ຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລໍ ນິສ຺ສາຍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລໍ ນິສ຺ສາຍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວຕິ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລໍ ນິສ຺ສາຍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ປຐມສູຣິຍູປມສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໓. ‘‘ສູຣິຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທຍໂຕ ເອຕໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ເອຕໍ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ, ຍທິທໍ – ອຣຸຓຸຄ຺ຄໍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ອຸປ຺ປາທາຍ ເອຕໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ເອຕໍ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ. ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວສ຺ສຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວຕິ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ທຸຕິຍສູຣິຍູປມສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໔. ‘‘ສູຣິຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທຍໂຕ ເອຕໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ເອຕໍ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ, ຍທິທໍ – ອຣຸຓຸຄ຺ຄໍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ອຸປ຺ປາທາຍ ເອຕໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ເອຕໍ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ, ຍທິທໍ – ໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ. ໂຍນິໂສມນສິກາຣສມ຺ປນ຺ນສ຺ເສຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວສ຺ສຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຍນິໂສມນສິກາຣສມ຺ປນ຺ໂນ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຍນິໂສມນສິກາຣສມ຺ປນ຺ໂນ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ປຐມຄິລານສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໕. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກສ຺ສໂປ ປິປ຺ປລິຄຸຫາຍໍ [ວິປ຺ຜລິຄຸຫາຍໍ (ສີ.)] ວິຫຣຕິ ອາພາຘິໂກ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກສ຺ສໂປ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກສ຺ສປໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຈ຺ຈິ ເຕ, ກສ຺ສປ, ຂມນີຍໍ ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍໍ? ກຈ຺ຈິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕິ, ໂນ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕິ; ປຏິກ຺ກໂມສານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ໂນ ອຠິກ຺ກໂມ’’ຕິ? ‘‘ນ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຂມນີຍໍ, ນ ຍາປນີຍໍ. ພາຬ຺ຫາ ເມ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕິ, ໂນ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕິ; ອຠິກ຺ກໂມສານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ໂນ ປຏິກ຺ກໂມ’’ຕິ.

‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ກສ຺ສປ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ມຍາ ສມ຺ມທກ຺ຂາຕາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ໂຂ, ກສ຺ສປ, ມຍາ ສມ຺ມທກ຺ຂາໂຕ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ໂຂ, ກສ຺ສປ, ມຍາ ສມ຺ມທກ຺ຂາໂຕ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິເມ ໂຂ, ກສ຺ສປ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ມຍາ ສມ຺ມທກ຺ຂາຕາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ຕຄ຺ຆ, ຠຄວາ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ; ຕຄ຺ຆ, ສຸຄຕ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກສ຺ສໂປ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິ. ວຸຏ຺ຐຫິ ຈາຍສ຺ມາ ມຫາກສ຺ສໂປ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ. ຕຖາປຫີໂນ ຈາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກສ຺ສປສ຺ສ ໂສ ອາພາໂຘ ອໂຫສີຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ທຸຕິຍຄິລານສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໖. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ ວິຫຣຕິ ອາພາຘິໂກ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຈ຺ຈິ ເຕ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ຂມນີຍໍ ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍໍ? ກຈ຺ຈິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕິ, ໂນ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕິ; ປຏິກ຺ກໂມສານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ໂນ ອຠິກ຺ກໂມ’’ຕິ? ‘‘ນ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຂມນີຍໍ, ນ ຍາປນີຍໍ. ພາຬ຺ຫາ ເມ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕິ, ໂນ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕິ; ອຠິກ຺ກໂມສານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ໂນ ປຏິກ຺ກໂມ’’ຕິ.

‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ມຍາ ສມ຺ມທກ຺ຂາຕາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ມຍາ ສມ຺ມທກ຺ຂາໂຕ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ມຍາ ສມ຺ມທກ຺ຂາໂຕ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິເມ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ມຍາ ສມ຺ມທກ຺ຂາຕາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ຕຄ຺ຆ, ຠຄວາ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ; ຕຄ຺ຆ, ສຸຄຕ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິ. ວຸຏ຺ຐຫິ ຈາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ. ຕຖາປຫີໂນ ຈາຍສ຺ມໂຕ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ ໂສ ອາພາໂຘ ອໂຫສີຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ຕຕິຍຄິລານສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໗. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ອາພາຘິໂກ ໂຫຕິ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາຈຸນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາຈຸນ຺ທໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປຏິຠນ຺ຕຸ ຕໍ, ຈຸນ຺ທ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ.

‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠນ຺ເຕ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠຄວຕາ ສມ຺ມທກ຺ຂາຕາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສມ຺ມທກ຺ຂາໂຕ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສມ຺ມທກ຺ຂາໂຕ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠຄວຕາ ສມ຺ມທກ຺ຂາຕາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ຕຄ຺ຆ, ຈຸນ຺ທ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ; ຕຄ຺ຆ, ຈຸນ຺ທ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈາຍສ຺ມາ ຈຸນ຺ໂທ. ສມນຸຎ຺ໂຎ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ. ວຸຏ຺ຐຫິ ຈ ຠຄວາ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ. ຕຖາປຫີໂນ ຈ ຠຄວໂຕ ໂສ ອາພາໂຘ ອໂຫສີຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປາຣງ຺ຄມສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໘. ‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອປາຣາ ປາຣໍ ຄມນາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອປາຣາ ປາຣໍ ຄມນາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ອປ຺ປກາ ເຕ ມນຸສ຺ເສສຸ, ເຍ ຊນາ ປາຣຄາມິໂນ;

ອຖາຍໍ ອິຕຣາ ປຊາ, ຕີຣເມວານຸຘາວຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ສມ຺ມທກ຺ຂາເຕ, ຘມ຺ເມ ຘມ຺ມານຸວຕ຺ຕິໂນ;

ເຕ ຊນາ ປາຣເມສ຺ສນ຺ຕິ, ມຈ຺ຈຸເຘຍ຺ຍໍ ສຸທຸຕ຺ຕຣໍ.

‘‘ກຓ຺ຫໍ ຘມ຺ມໍ ວິປ຺ປຫາຍ, ສຸກ຺ກໍ ຠາເວຖ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ໂອກາ ອໂນກມາຄມ຺ມ, ວິເວເກ ຍຕ຺ຖ ທູຣມໍ.

‘‘ຕຕ຺ຣາຠິຣຕິມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຫິຕ຺ວາ ກາເມ ອກິຎ຺ຈໂນ;

ປຣິໂຍທເປຍ຺ຍ ອຕ຺ຕານໍ, ຈິຕ຺ຕກ຺ເລເສຫິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

‘‘ເຍສໍ ສມ຺ໂພຘິຍງ຺ເຄສຸ, ສມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ສຸຠາວິຕໍ;

ອາທານປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ, ອນຸປາທາຍ ເຍ ຣຕາ;

ຂີຓາສວາ ຊຸຕິມນ຺ໂຕ, ເຕ ໂລເກ ປຣິນິພ຺ພຸຕາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ;

໘. ວິຣທ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໙. ‘‘ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ວິຣທ຺ຘາ, ວິຣທ຺ໂຘ ເຕສໍ ອຣິໂຍ ມຄ຺ໂຄ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມີ. ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ອາຣທ຺ຘາ, ອາຣທ຺ໂຘ ເຕສໍ ອຣິໂຍ ມຄ຺ໂຄ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມີ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ – ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ວິຣທ຺ຘາ, ວິຣທ຺ໂຘ ເຕສໍ ອຣິໂຍ ມຄ຺ໂຄ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມີ. ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ອາຣທ຺ຘາ, ອາຣທ຺ໂຘ ເຕສໍ ອຣິໂຍ ມຄ຺ໂຄ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ອຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໒໐໐. ‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອຣິຍາ ນິຍ຺ຍານິກາ ນີຍນ຺ຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອຣິຍາ ນິຍ຺ຍານິກາ ນີຍນ຺ຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ນິພ຺ພິທາສຸຕ຺ຕໍ

໒໐໑. ‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ຄິລານວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ປາຓາ ສູຣິຍູປມາ ທ຺ເວ, ຄິລານາ ອປເຣ ຕໂຍ;

ປາຣງ຺ຄາມີ ວິຣທ຺ໂຘ ຈ, ອຣິໂຍ ນິພ຺ພິທາຍ ຈາຕິ.

໓. ອຸທາຍິວຄ຺ໂຄ

໑. ໂພຘາຍສຸຕ຺ຕໍ

໒໐໒. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘‘ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ‘ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘‘ໂພຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕສ຺ມາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ‘ໂພຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕສ຺ມາ ‘ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄເທສນາສຸຕ຺ຕໍ

໒໐໓. ‘‘ສຕ຺ຕ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ເທເສສ຺ສາມິ; ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ຐານິຍສຸຕ຺ຕໍ

໒໐໔. ‘‘ກາມຣາຄຏ຺ຐານິຍານໍ, [ກາມຣາຄຏ຺ຐານີຍານໍ (ສີ.)] ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມານໍ ມນສິກາຣພຫຸລີກາຣາ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ເຈວ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ພ຺ຍາປາທຏ຺ຐານິຍານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມານໍ ມນສິກາຣພຫຸລີກາຣາ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ເຈວ ພ຺ຍາປາໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ພ຺ຍາປາໂທ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ຖິນມິທ຺ຘຏ຺ຐານິຍານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມານໍ ມນສິກາຣພຫຸລີກາຣາ ອນຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ເຈວ ຖິນມິທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ຖິນມິທ຺ຘໍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍໍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈຏ຺ຐານິຍານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມານໍ ມນສິກາຣພຫຸລີກາຣາ ອນຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ເຈວ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາຏ຺ຐານິຍານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມານໍ ມນສິກາຣພຫຸລີກາຣາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ເຈວ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຏ຺ຐານິຍານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມານໍ ມນສິກາຣພຫຸລີກາຣາ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ເຈວ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຏ຺ຐານິຍານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມານໍ ມນສິກາຣພຫຸລີກາຣາ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ເຈວ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສຸຕ຺ຕໍ

໒໐໕. ‘‘ອໂຍນິໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມນສິກໂຣໂຕ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ເຈວ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ເຈວ ພ຺ຍາປາໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ພ຺ຍາປາໂທ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ເຈວ ຖິນມິທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ຖິນມິທ຺ຘໍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ເຈວ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ເຈວ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ເຈວ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ…ເປ… ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ເຈວ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ.

ໂຍນິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມນສິກໂຣໂຕ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ເຈວ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ປຫີຍຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ເຈວ ພ຺ຍາປາໂທ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ພ຺ຍາປາໂທ ປຫີຍຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ເຈວ ຖິນມິທ຺ຘໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ຖິນມິທ຺ຘໍ ປຫີຍຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ເຈວ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຫີຍຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ເຈວ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ປຫີຍຕິ.

‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ເຈວ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ…ເປ… ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ເຈວ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອປຣິຫານິຍສຸຕ຺ຕໍ

໒໐໖. ‘‘ສຕ຺ຕ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປຣິຫານິເຍ ຘມ຺ເມ ເທເສສ຺ສາມິ; ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ອປຣິຫານິຍາ ຘມ຺ມາ? ຍທິທໍ – ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ອປຣິຫານິຍາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ຕຓ຺ຫກ຺ຂຍສຸຕ຺ຕໍ

໒໐໗. ‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຄ຺ໂຄ ຍາ ປຏິປທາ ຕຓ຺ຫກ຺ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ຕໍ ປຏິປທໍ ຠາເວຖ. ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຄ຺ໂຄ ກຕມາ ຈ ປຏິປທາ ຕຓ຺ຫກ຺ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ? ຍທິທໍ – ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຖໍ ຠາວິຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ຕຓ຺ຫກ຺ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ?

‘‘ອິຘ, ອຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ ວິປຸລໍ ມຫຄ຺ຄຕໍ ອປ຺ປມາຓໍ ອພ຺ຍາປຊ຺ຊໍ [ອພ຺ຍາປຊ຺ຌໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)]. ຕສ຺ສ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາວຍໂຕ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ ວິປຸລໍ ມຫຄ຺ຄຕໍ ອປ຺ປມາຓໍ ອພ຺ຍາປຊ຺ຊໍ ຕຓ຺ຫາ ປຫີຍຕິ. ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານາ ກມ຺ມໍ ປຫີຍຕິ. ກມ຺ມສ຺ສ ປຫານາ ທຸກ຺ຂໍ ປຫີຍຕິ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ ວິປຸລໍ ມຫຄ຺ຄຕໍ ອປ຺ປມາຓໍ ອພ຺ຍາປຊ຺ຊໍ. ຕສ຺ສ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາວຍໂຕ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ ວິປຸລໍ ມຫຄ຺ຄຕໍ ອປ຺ປມາຓໍ ອພ຺ຍາປຊ຺ຊໍ ຕຓ຺ຫາ ປຫີຍຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານາ ກມ຺ມໍ ປຫີຍຕິ. ກມ຺ມສ຺ສ ປຫານາ ທຸກ຺ຂໍ ປຫີຍຕິ. ອິຕິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ຕຓ຺ຫກ຺ຂຍາ ກມ຺ມກ຺ຂໂຍ, ກມ຺ມກ຺ຂຍາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂໂຍ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ຕຓ຺ຫານິໂຣຘສຸຕ຺ຕໍ

໒໐໘. ‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຄ຺ໂຄ ຍາ ປຏິປທາ ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ຕໍ ປຏິປທໍ ຠາເວຖ. ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຄ຺ໂຄ ກຕມາ ຈ ປຏິປທາ ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ? ຍທິທໍ – ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ. ກຖໍ ຠາວິຕາ, ຈ ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ?

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍສຸຕ຺ຕໍ

໒໐໙. ‘‘ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຄ຺ຄໍ ເທເສສ຺ສາມິ; ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິພ຺ເພຘຠາຄິໂຍ ມຄ຺ໂຄ? ຍທິທໍ – ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຖໍ ຠາວິຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ນິພ຺ເພຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ?

‘‘ອິຘ, ອຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ ວິປຸລໍ ມຫຄ຺ຄຕໍ ອປ຺ປມາຓໍ ອພ຺ຍາປຊ຺ຊໍ. ໂສ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາວິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ອນິພ຺ພິທ຺ຘປຸພ຺ພໍ ອປ຺ປທາລິຕປຸພ຺ພໍ ໂລຠກ຺ຂນ຺ຘໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌຕິ ປທາເລຕິ; ອນິພ຺ພິທ຺ຘປຸພ຺ພໍ ອປ຺ປທາລິຕປຸພ຺ພໍ ໂທສກ຺ຂນ຺ຘໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌຕິ ປທາເລຕິ; ອນິພ຺ພິທ຺ຘປຸພ຺ພໍ ອປ຺ປທາລິຕປຸພ຺ພໍ ໂມຫກ຺ຂນ຺ຘໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌຕິ ປທາເລຕິ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ ວິປຸລໍ ມຫຄ຺ຄຕໍ ອປ຺ປມາຓໍ ອພ຺ຍາປຊ຺ຊໍ. ໂສ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາວິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ອນິພ຺ພິທ຺ຘປຸພ຺ພໍ ອປ຺ປທາລິຕປຸພ຺ພໍ ໂລຠກ຺ຂນ຺ຘໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌຕິ ປທາເລຕິ; ອນິພ຺ພິທ຺ຘປຸພ຺ພໍ ອປ຺ປທາລິຕປຸພ຺ພໍ ໂທສກ຺ຂນ຺ຘໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌຕິ ປທາເລຕິ; ອນິພ຺ພິທ຺ຘປຸພ຺ພໍ ອປ຺ປທາລິຕປຸພ຺ພໍ ໂມຫກ຺ຂນ຺ຘໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌຕິ ປທາເລຕິ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ນິພ຺ເພຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ເອກຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໒໑໐. ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎໍ ເອກຘມ຺ມມ຺ປິ ສມນຸປສ຺ສາມິ, ໂຍ ເອວໍ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ສໍໂຍຊນີຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຍຖຍິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ. ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ສໍໂຍຊນີຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ?

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ສໍໂຍຊນີຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນີຍາ ຘມ຺ມາ? ຈກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນີໂຍ ຘມ຺ໂມ. ເອຕ຺ເຖເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ສໍໂຍຊນວິນິພນ຺ຘາ ອຊ຺ໂຌສານາ…ເປ… ຊິວ຺ຫາ ສໍໂຍຊນີຍາ ຘມ຺ມາ. ເອຕ຺ເຖເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ສໍໂຍຊນວິນິພນ຺ຘາ ອຊ຺ໂຌສານາ…ເປ… ມໂນ ສໍໂຍຊນີໂຍ ຘມ຺ໂມ. ເອຕ຺ເຖເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ສໍໂຍຊນວິນິພນ຺ຘາ ອຊ຺ໂຌສານາ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນີຍາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ອຸທາຍິສຸຕ຺ຕໍ

໒໑໑. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສຸມ຺ເຠສຸ ວິຫຣຕິ ເສຕກໍ ນາມ ສຸມ຺ຠານໍ ນິຄໂມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ຍາວ ພຫຸກຕຎ຺ຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ ເປມຎ຺ຈ ຄາຣໂວ ຈ ຫິຣີ ຈ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຎ຺ຈ. ອຫຎ຺ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ເພ ອຄາຣິກຠູໂຕ ສມາໂນ ອພຫຸກໂຕ ອໂຫສິໍ ຘມ຺ເມນ [ຘມ຺ເມ (?)] ອພຫຸກໂຕ ສງ຺ເຆນ. ໂສ ຂ຺ວາຫໍ ຠຄວຕິ ເປມຎ຺ຈ ຄາຣວຎ຺ຈ ຫິຣິຎ຺ຈ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຎ຺ຈ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ຕສ຺ສ ເມ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ – ‘ອິຕິ ຣູປໍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ເວທນາ…ເປ… ອິຕິ ສຎ຺ຎາ… ອິຕິ ສງ຺ຂາຣາ… ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ’ຕິ.

‘‘ໂສ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘານໍ ອຸກ຺ກຸຊ຺ຊາວກຸຊ຺ຊໍ ສມ຺ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ. ຘມ຺ໂມ ຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິສມິໂຕ, ມຄ຺ໂຄ ຈ ເມ ປຏິລທ຺ໂຘ; ໂຍ ເມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຕຖາ ຕຖາ ວິຫຣນ຺ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປເນສ຺ສຕິ ຍຖາຫໍ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານິສ຺ສາມິ.

‘‘ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປຏິລທ຺ໂຘ, ໂຍ ເມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຕຖາ ຕຖາ ວິຫຣນ຺ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປເນສ຺ສຕິ ຍຖາຫໍ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານິສ຺ສາມິ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປຏິລທ຺ໂຘ, ໂຍ ເມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຕຖາ ຕຖາ ວິຫຣນ຺ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປເນສ຺ສຕິ ຍຖາຫໍ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານິສ຺ສາມິ. ອຍໍ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ມຄ຺ໂຄ ປຏິລທ຺ໂຘ, ໂຍ ເມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຕຖາ ຕຖາ ວິຫຣນ຺ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປເນສ຺ສຕິ ຍຖາຫໍ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ອຸທາຍິ! ເອໂສ ຫິ ເຕ, ອຸທາຍິ, ມຄ຺ໂຄ ປຏິລທ຺ໂຘ, ໂຍ ເຕ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຕຖາ ຕຖາ ວິຫຣນ຺ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປເນສ຺ສຕິ ຍຖາ ຕ຺ວໍ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານິສ຺ສສີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ອຸທາຍິວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ໂພຘາຍ ເທສນາ ຐານາ, ອໂຍນິໂສ ຈາປຣິຫານີ;

ຂໂຍ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ເພໂຘ, ເອກຘມ຺ໂມ ອຸທາຍິນາຕິ.

໔. ນີວຣຓວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມກຸສລສຸຕ຺ຕໍ

໒໑໒. ‘‘ເຍ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ກຸສລາ ກຸສລຠາຄິຍາ ກຸສລປກ຺ຂິກາ, ສພ຺ເພ ເຕ ອປ຺ປມາທມູລກາ ອປ຺ປມາທສໂມສຣຓາ; ອປ຺ປມາໂທ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວສ຺ສຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກຣິສ຺ສຕິ.