໔. ຄິລານສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໕໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ – ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວໂຣ ຠຄວາ ເຕມາສຈ຺ຈເຍນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ – ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ ກິຣ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ – ‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວໂຣ ຠຄວາ ເຕມາສຈ຺ຈເຍນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ – ‘ສມ຺ພຫຸລາ ກິຣ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ – ນິຏ຺ຐິຕຈີວໂຣ ຠຄວາ ເຕມາສຈ຺ຈເຍນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’ຕິ. ນ ໂຂ ເນຕໍ [ນ ໂຂ ເຕ ເອຕໍ (ສີ. ປີ.)], ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ສປ຺ປຎ຺ເຎນ ອຸປາສເກນ ສປ຺ປຎ຺ໂຎ ອຸປາສໂກ ອາພາຘິໂກ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ ໂອວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

‘‘ສປ຺ປຎ຺ເຎນ ມຫານາມ, ອຸປາສເກນ ສປ຺ປຎ຺ໂຎ ອຸປາສໂກ ອາພາຘິໂກ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ ຈຕູຫິ ອສ຺ສາສນີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອສ຺ສາເສຕພ຺ໂພ – ‘ອສ຺ສາສຕາຍສ຺ມາ – ອຕ຺ຖາຍສ຺ມໂຕ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາໂທ ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ…ເປ… ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາຕິ. ອສ຺ສາສຕາຍສ຺ມາ – ອຕ຺ຖາຍສ຺ມໂຕ ຘມ຺ເມ…ເປ… ສງ຺ເຆ…ເປ… ອຣິຍກນ຺ຕານິ ສີລານິ ອຂຓ຺ຑານິ…ເປ… ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິການີ’’’ຕິ.

‘‘ສປ຺ປຎ຺ເຎນ, ມຫານາມ, ອຸປາສເກນ ສປ຺ປຎ຺ໂຎ ອຸປາສໂກ ອາພາຘິໂກ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ອສ຺ສາສນີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອສ຺ສາເສຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຕ຺ຖາຍສ຺ມໂຕ ມາຕາປິຕູສຸ ອເປກ຺ຂາ’ຕິ? ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ມາຕາປິຕູສຸ ອເປກ຺ຂາ’ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອາຍສ຺ມາ ໂຂ ມາຣິໂສ ມຣຓຘມ຺ໂມ. ສເຈ ປາຍສ຺ມາ ມາຕາປິຕູສຸ ອເປກ຺ຂໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ມຣິສ຺ສເຕວ; ໂນ ເຈ ປາຍສ຺ມາ ມາຕາປິຕູສຸ ອເປກ຺ຂໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ມຣິສ຺ສເຕວ. ສາຘາຍສ຺ມາ, ຍາ ເຕ ມາຕາປິຕູສຸ ອເປກ຺ຂາ ຕໍ ປຊຫາ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຍາ ເມ ມາຕາປິຕູສຸ ອເປກ຺ຂາ ສາ ປຫີນາ’ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຕ຺ຖິ ປນາຍສ຺ມໂຕ ປຸຕ຺ຕທາເຣສຸ ອເປກ຺ຂາ’ຕິ? ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ປຸຕ຺ຕທາເຣສຸ ອເປກ຺ຂາ’ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອາຍສ຺ມາ ໂຂ ມາຣິໂສ ມຣຓຘມ຺ໂມ. ສເຈ ປາຍສ຺ມາ ປຸຕ຺ຕທາເຣສຸ ອເປກ຺ຂໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ມຣິສ຺ສເຕວ; ໂນ ເຈ ປາຍສ຺ມາ ປຸຕ຺ຕທາເຣສຸ ອເປກ຺ຂໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ມຣິສ຺ສເຕວ. ສາຘາຍສ຺ມາ, ຍາ ເຕ ປຸຕ຺ຕທາເຣສຸ ອເປກ຺ຂາ ຕໍ ປຊຫາ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຍາ ເມ ປຸຕ຺ຕທາເຣສຸ ອເປກ຺ຂາ ສາ ປຫີນາ’ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຕ຺ຖິ ປນາຍສ຺ມໂຕ ມານຸສເກສຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ອເປກ຺ຂາ’ຕິ? ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ມານຸສເກສຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ອເປກ຺ຂາ’ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ມານຸສເກຫິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ກາເມຫິ ທິພ຺ພາ ກາມາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣາ ຈ ປຓີຕຕຣາ ຈ. ສາຘາຍສ຺ມາ, ມານຸສເກຫິ ກາເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກສຸ [ຈາຕຸມ຺ມຫາຣາຊິເກສຸ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເທເວສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິໂມເຈຫີ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ມານຸສເກຫິ ເມ ກາເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກສຸ ເທເວສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິໂມຈິຕ’ນ຺ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກຫິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເທເວຫິ ຕາວຕິໍສາ ເທວາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣາ ຈ ປຓີຕຕຣາ ຈ. ສາຘາຍສ຺ມາ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກຫິ ເທເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຕາວຕິໍເສສຸ ເທເວສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິໂມເຈຫີ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກຫິ ເມ ເທເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ, ຕາວຕິໍເສສຸ ເທເວສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິໂມຈິຕ’ນ຺ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ຕາວຕິໍເສຫິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເທເວຫິ ຍາມາ ເທວາ…ເປ… ຕຸສິຕາ ເທວາ…ເປ… ນິມ຺ມານຣຕີ ເທວາ…ເປ… ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີ ເທວາ…ເປ… ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີຫິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເທເວຫິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈ. ສາຘາຍສ຺ມາ, ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີຫິ ເທເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິໂມເຈຫີ’ຕິ. ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີຫິ ເມ ເທເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິໂມຈິຕ’ນ຺ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອນິຈ຺ໂຈ ອທ຺ຘຸໂວ ສກ຺ກາຍປຣິຍາປນ຺ໂນ. ສາຘາຍສ຺ມາ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ສກ຺ກາຍນິໂຣເຘ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣາຫີ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ, ສກ຺ກາຍນິໂຣເຘ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣາມີ’ຕິ; ເອວໍ ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ໂຂ, ມຫານາມ, ອຸປາສກສ຺ສ ອາສວາ [ວສ຺ສສຕ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ນ ກິຎ຺ຈິ ນານາກຣຓໍ ວທາມິ, ຍທິທໍ – ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.