໖. ສປ຺ປຎ຺ຎວຄ຺ໂຄ

໑. ສຄາຖກສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໔໗. ‘‘ຈຕູຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍສາວໂກ ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມ ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ.

‘‘ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ – ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ…ເປ… ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາຕິ. ຘມ຺ເມ…ເປ… ສງ຺ເຆ…ເປ… ອຣິຍກນ຺ເຕຫິ ສີເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ ອຂຓ຺ເຑຫິ…ເປ… ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິເກຫິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍສາວໂກ ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມ ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

‘‘ຍສ຺ສ ສທ຺ຘາ ຕຖາຄເຕ, ອຈລາ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາ;

ສີລຎ຺ຈ ຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓໍ, ອຣິຍກນ຺ຕໍ ປສໍສິຕໍ.

‘‘ສງ຺ເຆ ປສາໂທ ຍສ຺ສຕ຺ຖິ, ອຸຊຸຠູຕຎ຺ຈ ທສ຺ສນໍ;

ອທລິທ຺ໂທຕິ ຕໍ ອາຫຸ, ອໂມຆໍ ຕສ຺ສ ຊີວິຕໍ.

‘‘ຕສ຺ມາ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ສີລຎ຺ຈ, ປສາທໍ ຘມ຺ມທສ຺ສນໍ;

ອນຸຍຸຎ຺ເຊຖ ເມຘາວີ, ສຣໍ ພຸທ຺ຘານສາສນ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ;

໒. ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໔໘. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ໂຖ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ກາປິລວຕ຺ຖວາ ສກ຺ຍາ – ‘‘ອຎ຺ຎຕໂຣ ກິຣ ຠິກ຺ຂຸ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ໂຖ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ກາປິລວຕ຺ຖວາ ສກ຺ຍາ ເຍນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ກາປິລວຕ຺ຖວາ ສກ຺ຍາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກຈ຺ຈິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອໂຣໂຄ ເຈວ ພລວາ ຈາ’’ຕິ? ‘‘ອໂຣໂຄ ຈາວຸໂສ, ຠຄວາ ພລວາ ຈາ’’ຕິ. ‘‘ກຈ຺ຈິ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ ອໂຣຄາ ເຈວ ພລວນ຺ໂຕ ຈາ’’ຕິ? ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອໂຣຄາ ເຈວ ພລວນ຺ໂຕ ຈາ’’ຕິ. ‘‘ກຈ຺ຈິ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ອໂຣໂຄ ຈ ພລວາ ຈາ’’ຕິ. ‘‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອໂຣໂຄ ຈ ພລວາ ຈາ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ກິຎ຺ຈິ ອິມິນາ ອນ຺ຕຣວສ຺ເສນ ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ອປ຺ປກາ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ເຍ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເອເຕວ ພຫຸຕຣາ ຠິກ຺ຂູ ເຍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂອປປາຕິກາ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ມາ ຕສ຺ມາ ໂລກາ’’’ຕິ.

‘‘ອປຣມ຺ປິ ໂຂ ເມ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ອປ຺ປກາ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ເຍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂອປປາຕິກາ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ມາ ຕສ຺ມາ ໂລກາ. ອຖ ໂຂ ເອເຕວ ພຫຸຕຣາ ຠິກ຺ຂູ ເຍ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ຕນຸຕ຺ຕາ ສກທາຄາມິໂນ, ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’’ຕິ.

‘‘ອປຣມ຺ປິ ໂຂ ເມ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ອປ຺ປກາ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ເຍ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ຕນຸຕ຺ຕາ ສກທາຄາມິໂນ, ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເອເຕວ ພຫຸຕຣາ ຠິກ຺ຂູ ເຍ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂສຕາປນ຺ນາ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍຓາ’’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ຘມ຺ມທິນ຺ນສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໔໙. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ພາຣາຓສິຍໍ ວິຫຣຕິ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ. ອຖ ໂຂ ຘມ຺ມທິນ຺ໂນ ອຸປາສໂກ ປຎ຺ຈຫິ ອຸປາສກສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຘມ຺ມທິນ຺ໂນ ອຸປາສໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂອວທຕຸ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ; ອນຸສາສຕຸ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ ໂວ, ຘມ຺ມທິນ຺ນໍ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ເຍ ເຕ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາ ຕຖາຄຕຠາສິຕາ ຄມ຺ຠີຣາ ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຖາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ສຸຎ຺ຎຕປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ເຕ ກາເລນ ກາລໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຘມ຺ມທິນ຺ນ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ນ ໂຂ ເນຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຸກຣໍ ອມ຺ເຫຫິ ປຸຕ຺ຕສມ຺ພາຘສຍນໍ ອຊ຺ຌາວສນ຺ເຕຫິ ກາສິກຈນ຺ທນໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ເຕຫິ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ຘາຣຍນ຺ເຕຫິ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ສາທິຍນ຺ເຕຫິ – ເຍ ເຕ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາ ຕຖາຄຕຠາສິຕາ ຄມ຺ຠີຣາ ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຖາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ສຸຎ຺ຎຕປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ເຕ ກາເລນ ກາລໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິຕຸໍ. ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອມ຺ຫາກໍ ປຎ຺ຈສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ຐິຕານໍ ອຸຕ຺ຕຣິຘມ຺ມໍ ເທເສຕູ’’ຕິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ ໂວ, ຘມ຺ມທິນ຺ນ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ – ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ…ເປ… ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາຕິ. ຘມ຺ເມ…ເປ… ສງ຺ເຆ…ເປ… ອຣິຍກນ຺ເຕຫິ ສີເລຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ອຂຓ຺ເຑຫິ…ເປ… ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິເກຫີ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຘມ຺ມທິນ຺ນ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຍານິມານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ຈຕ຺ຕາຣິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ຄານິ ເທສິຕານິ, ສໍວິຊ຺ຊນ຺ເຕ ເຕ ຘມ຺ມາ ອມ຺ເຫສຸ, ມຍຎ຺ຈ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສນ຺ທິສ຺ສາມ. ມຍຎ຺ຫິ ຠນ຺ເຕ, ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄຕາ – ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ…ເປ… ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາຕິ. ຘມ຺ເມ…ເປ… ສງ຺ເຆ…ເປ… ອຣິຍກນ຺ເຕຫິ ສີເລຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຂຓ຺ເຑຫິ…ເປ… ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິເກຫີ’’ຕິ. ‘‘ລາຠາ ໂວ, ຘມ຺ມທິນ຺ນ, ສຸລທ຺ຘໍ ໂວ, ຘມ຺ມທິນ຺ນ! ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຄິລານສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໕໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ – ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວໂຣ ຠຄວາ ເຕມາສຈ຺ຈເຍນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ – ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ ກິຣ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ – ‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວໂຣ ຠຄວາ ເຕມາສຈ຺ຈເຍນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ – ‘ສມ຺ພຫຸລາ ກິຣ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ – ນິຏ຺ຐິຕຈີວໂຣ ຠຄວາ ເຕມາສຈ຺ຈເຍນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’ຕິ. ນ ໂຂ ເນຕໍ [ນ ໂຂ ເຕ ເອຕໍ (ສີ. ປີ.)], ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ສປ຺ປຎ຺ເຎນ ອຸປາສເກນ ສປ຺ປຎ຺ໂຎ ອຸປາສໂກ ອາພາຘິໂກ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ ໂອວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

‘‘ສປ຺ປຎ຺ເຎນ ມຫານາມ, ອຸປາສເກນ ສປ຺ປຎ຺ໂຎ ອຸປາສໂກ ອາພາຘິໂກ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ ຈຕູຫິ ອສ຺ສາສນີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອສ຺ສາເສຕພ຺ໂພ – ‘ອສ຺ສາສຕາຍສ຺ມາ – ອຕ຺ຖາຍສ຺ມໂຕ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາໂທ ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ…ເປ… ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາຕິ. ອສ຺ສາສຕາຍສ຺ມາ – ອຕ຺ຖາຍສ຺ມໂຕ ຘມ຺ເມ…ເປ… ສງ຺ເຆ…ເປ… ອຣິຍກນ຺ຕານິ ສີລານິ ອຂຓ຺ຑານິ…ເປ… ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິການີ’’’ຕິ.

‘‘ສປ຺ປຎ຺ເຎນ, ມຫານາມ, ອຸປາສເກນ ສປ຺ປຎ຺ໂຎ ອຸປາສໂກ ອາພາຘິໂກ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ອສ຺ສາສນີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອສ຺ສາເສຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຕ຺ຖາຍສ຺ມໂຕ ມາຕາປິຕູສຸ ອເປກ຺ຂາ’ຕິ? ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ມາຕາປິຕູສຸ ອເປກ຺ຂາ’ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອາຍສ຺ມາ ໂຂ ມາຣິໂສ ມຣຓຘມ຺ໂມ. ສເຈ ປາຍສ຺ມາ ມາຕາປິຕູສຸ ອເປກ຺ຂໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ມຣິສ຺ສເຕວ; ໂນ ເຈ ປາຍສ຺ມາ ມາຕາປິຕູສຸ ອເປກ຺ຂໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ມຣິສ຺ສເຕວ. ສາຘາຍສ຺ມາ, ຍາ ເຕ ມາຕາປິຕູສຸ ອເປກ຺ຂາ ຕໍ ປຊຫາ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຍາ ເມ ມາຕາປິຕູສຸ ອເປກ຺ຂາ ສາ ປຫີນາ’ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຕ຺ຖິ ປນາຍສ຺ມໂຕ ປຸຕ຺ຕທາເຣສຸ ອເປກ຺ຂາ’ຕິ? ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ປຸຕ຺ຕທາເຣສຸ ອເປກ຺ຂາ’ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອາຍສ຺ມາ ໂຂ ມາຣິໂສ ມຣຓຘມ຺ໂມ. ສເຈ ປາຍສ຺ມາ ປຸຕ຺ຕທາເຣສຸ ອເປກ຺ຂໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ມຣິສ຺ສເຕວ; ໂນ ເຈ ປາຍສ຺ມາ ປຸຕ຺ຕທາເຣສຸ ອເປກ຺ຂໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ມຣິສ຺ສເຕວ. ສາຘາຍສ຺ມາ, ຍາ ເຕ ປຸຕ຺ຕທາເຣສຸ ອເປກ຺ຂາ ຕໍ ປຊຫາ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຍາ ເມ ປຸຕ຺ຕທາເຣສຸ ອເປກ຺ຂາ ສາ ປຫີນາ’ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຕ຺ຖິ ປນາຍສ຺ມໂຕ ມານຸສເກສຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ອເປກ຺ຂາ’ຕິ? ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ມານຸສເກສຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ອເປກ຺ຂາ’ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ມານຸສເກຫິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ກາເມຫິ ທິພ຺ພາ ກາມາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣາ ຈ ປຓີຕຕຣາ ຈ. ສາຘາຍສ຺ມາ, ມານຸສເກຫິ ກາເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກສຸ [ຈາຕຸມ຺ມຫາຣາຊິເກສຸ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເທເວສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິໂມເຈຫີ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ມານຸສເກຫິ ເມ ກາເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກສຸ ເທເວສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິໂມຈິຕ’ນ຺ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກຫິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເທເວຫິ ຕາວຕິໍສາ ເທວາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣາ ຈ ປຓີຕຕຣາ ຈ. ສາຘາຍສ຺ມາ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກຫິ ເທເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຕາວຕິໍເສສຸ ເທເວສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິໂມເຈຫີ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກຫິ ເມ ເທເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ, ຕາວຕິໍເສສຸ ເທເວສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິໂມຈິຕ’ນ຺ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ຕາວຕິໍເສຫິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເທເວຫິ ຍາມາ ເທວາ…ເປ… ຕຸສິຕາ ເທວາ…ເປ… ນິມ຺ມານຣຕີ ເທວາ…ເປ… ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີ ເທວາ…ເປ… ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີຫິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເທເວຫິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈ. ສາຘາຍສ຺ມາ, ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີຫິ ເທເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິໂມເຈຫີ’ຕິ. ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີຫິ ເມ ເທເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິໂມຈິຕ’ນ຺ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອນິຈ຺ໂຈ ອທ຺ຘຸໂວ ສກ຺ກາຍປຣິຍາປນ຺ໂນ. ສາຘາຍສ຺ມາ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ສກ຺ກາຍນິໂຣເຘ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣາຫີ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ, ສກ຺ກາຍນິໂຣເຘ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣາມີ’ຕິ; ເອວໍ ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ໂຂ, ມຫານາມ, ອຸປາສກສ຺ສ ອາສວາ [ວສ຺ສສຕ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ນ ກິຎ຺ຈິ ນານາກຣຓໍ ວທາມິ, ຍທິທໍ – ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໕໑. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ, ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ, ໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ, ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສກທາຄາມິຜລສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໕໒. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສກທາຄາມິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? …ເປ… ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ອນາຄາມິຜລສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໕໓. …ເປ… ອນາຄາມິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ…ເປ… ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອຣຫຕ຺ຕຜລສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໕໔. …ເປ… ອຣຫຕ຺ຕຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ…ເປ… ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຎ຺ຎາປຏິລາຠສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໕໕. …ເປ… ປຎ຺ຎາປຏິລາຠາຍ…ເປ… ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ປຎ຺ຎາວຸທ຺ຘິສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໕໖. …ເປ… ປຎ຺ຎາວຸທ຺ຘິຍາ …ເປ… ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

໑໑. ປຎ຺ຎາເວປຸລ຺ລສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໕໗. …ເປ…. ປຎ຺ຎາເວປຸລ຺ລາຍ…ເປ… ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອກາທສມໍ.

ສປ຺ປຎ຺ຎວຄ຺ໂຄ ຉຏ຺ໂຐ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ສຄາຖກໍ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖໍ, ຘມ຺ມທິນ຺ນຎ຺ຈ ຄິລານໍ;

ຈຕຸໂຣ ຜລາ ປຏິລາໂຠ, ວຸທ຺ຘິ ເວປຸລ຺ລຕາຍ ຈາຕິ.